Agendabundel

Ik ben nog wel even benieuwd naar het antwoord op de tweede vraag die ik stelde, namelijk of het IFFG dit jaar wel gewoon zijn ambities weer kan realiseren, even los van de vraag hoe ze het gaan doen. Wethouder Polatli: Het IFFG heeft ons gevraagd of ze de ruimte konden krijgen om met een alternatieve programmering te komen. Misschien weet u dat wij niet de enige subsidieverstrekker zijn, maar dat er ook grote landelijke fondsen zijn waarop een beroep

A - 16

kan worden gedaan. Wij hebben daar de ruimte voor gegeven en zij hebben een alternatief gepresenteerd, waarop wij een akkoord hebben gegeven. De voorzitter: Dank u wel, dan mevrouw Hamann van Gorcum Actief. Het onderwerp is de Open Havendag. Mevrouw Hamann: Dank u wel, voorzitter. Wij lazen in een persbericht dat de Open Havendag en de Botenbeurs onaangekondigd niet meer worden georganiseerd. De Botenbeurs zal een kwestie van vraag en aanbod zijn, een soort markt. Daar vragen wij nu niets over. Maar de Open Havendag is een evenement voor iedereen, met van alles en nog wat: rommelmarkt, presentaties, muziekoptredens, drakenbootraces, Kunst in de Sluis, enzovoort, enzovoort. Het is dé start van het nieuwe seizoen, waarvoor je dan eens een keer geen kaartje hoeft te kopen. Gewoon gezellig voor iedereen. Gorcum Actief vindt het dus heel erg jammer dat hier de stekker uit is getrokken en heeft nu de volgende vragen. Is het college het met ons eens dat Gorinchem een waterstad is en dat de jaarlijkse Open Havendagen al 36 jaar geslaagde evenementen zijn rond de pittoreske Lingehaven? In het persbericht wordt gemeld dat er te weinig bezoekers en deelnemers waren, maar wij horen dat het vorig jaar juist heel erg druk was. Is er iets bekend over de bezoekersaantallen? Minder animo, wordt er geschreven.

Kan dat een gevolg zijn van de twee coronajaren waarin geen Open Havendagen werden georganiseerd, of komt het door een prijsverhoging voor de kramen? Hoeveel kost zo’n kraam nu? Wij horen € 55 per kraam, misschien is dat wel veel te duur voor verenigingen en particulieren. Rond de Open Havendag werden altijd tal van andere activiteiten gehouden. Ik somde net al van alles op. Vinden deze activiteiten dan nu op een ander tijdstip plaats? De organisatie was altijd in handen van het Havenkantoor. Wat is na de coronajaren ondernomen om de Open Havendagen weer vlot te trekken? In het persbericht worden initiatieven vanuit de stad aangemoedigd om de hele organisatie maar even over te nemen. Zijn er al gegadigden? Zo niet, kan het Havenkantoor dan de organisatie van de Open Havendagen wel weer op zich nemen? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Namens het college zal wethouder Polatli antwoorden. Wethouder Polatli: Voorzitter, nogmaals dank. Het organiseren van evenementen is steeds meer een vak geworden en vereist steeds meer specifieke kennis en expertise. Het organiseren van evenementen is ook steeds complexer geworden en daar gaan veel meer uren in zitten. Het vraagt dus veel inzet van de verschillende afdelingen, niet alleen het Havenkantoor Riveer, maar ook de buitendienst, afdeling financiën, vergunningen, verkeer, handhaving en meerdere afdelingen.

Ik zal kort antwoord geven. Het antwoord kan ook veel langer en als u daar behoefte aan hebt, kan ik dat ook schriftelijk nasturen. In antwoord op uw eerste vraag kan ik zeggen dat het college het met u eens is dat we een waterstad zijn en al 36 jaar, sinds 1988 met de opening van de Lingehaven, een Botenbeurs en een Havendag hebben; dat is een combinatie, niet alleen de Havendag dus. In het persbericht is inderdaad aangegeven dat er steeds minder bezoekers op het evenement afkomen, maar ook exploitanten, dus huurders van de kramen of mensen die hun boot willen verkopen. Dat is niet alleen door corona gekomen, maar ook door corona hebben A - 17

we daar harder aan moeten trekken en is dat niet als gewenst op gang gekomen. Het evenement wordt vooral ook gedragen door de marine. Tegelijkertijd is er ook een drakenbootrace en vanaf volgend jaar kan er ook geen vergunning meer afgegeven worden voor twee evenementen op hetzelfde moment. De kramen € 75. Ik weet eerlijk gezegd op dit moment niet of dat het bedrag is, maar ik geloof u als u dat zegt. Het evenement wordt dus inderdaad ook steeds duurder doordat het een steeds complexere zaak is geworden. Niet ineens onaangekondigd wordt de open Havendag stopgezet, maar we kondigen het aan. Eerst heb ik er zelf nog naar gekeken of het anders zou kunnen. Ik heb op dit moment nog geen informatie gekregen of de handschoen is opgepakt vanuit de stad. Het zou kunnen zijn in een andere vorm, tijden veranderen, dat zullen wij dan als gemeente ondersteunen en faciliteren. Dat is ook steeds meer de rol van een gemeente geworden. Wij zijn geen evenementenorganisator en dit was nog wel een evenement dat wij als gemeente zelf organiseerden. Steeds meer zaken moeten we als gemeente ook inhuren, omdat die expertise er niet is. Het is publiek geld. Aan de andere kant wordt er nogal een claim gelegd op het toepassen van verkeersmaatregelen in de binnenstad. Dit alles bij elkaar maakt het steeds moeilijker voor de gemeente en de afdelingen die ik zojuist noemde om dit nog te organiseren.

U vroeg of het Havenkantoor, dus Riveer, de organisatie weer op zich kan nemen als er geen andere gegadigden zijn. Helaas moet het antwoord daarop ontkennend luiden. Ik vind het ook jammer dat het zover is gekomen dat we hebben moeten aankondigen dat de Havendag en de Botenbeurs in ieder geval door de gemeente niet meer georganiseerd gaan worden, maar dit is helaas wel hoe het ervoor staat. Mevrouw Hamann: Ik hoor de wethouder zeggen dat er niet voor twee evenementen tegelijk vergunning kan worden gegeven, bijvoorbeeld drakenbootrace en defensie. Maar dat is al 36 jaar lang goed gegaan. Hoezo kan dat dan niet meer? De kracht van die Open Havendag is juist dat verschillende activiteiten elkaar versterken. Er is gewoon veel te doen, dus voor ieder wat wils, ook muziekoptredens. Het is juist aanvullend, lijkt me, hoezo kan dat niet tegelijk? Ik begrijp dat niet zo goed. Wethouder Polatli: De drakenbootraces trekken ook heel erg veel publiek de laatste jaren. In de toekomst zal vanwege de veranderde regels niet meer voor twee evenementen tegelijkertijd een vergunning worden verleend. U vraagt naar andere activiteiten, maar ook de drakenbootrace gaat op dezelfde datum wel door. De heer Oostrum: Voorzitter… De voorzitter: De heer Oostrum. De heer Oostrum: Aanvullend, want de verbazing was bij de Partij van de Arbeid-fractie net zo groot als bij Gorcum Actief.

De wethouder gaf aan dat dit het korte antwoord was. Wij zouden graag het uitgebreide antwoord in de raadsinformatiebrief willen ontvangen. Mevrouw Hamann: Wij ook, voorzitter, met bezoekersaantallen, kraamdeelnemers, enz.. Nogmaals: ik verbaas me erover dat deze dag, die altijd door Gorinchem en

A - 18

gezamenlijkheid is georganiseerd, niet meer kan. Ik vind dat echt een droevig iets en ik ben het er ook gewoon niet mee eens. Wethouder Polatli: Oké, duidelijk. Dat gaan we regelen. De voorzitter: Er komt dus nog nadere informatie vanuit het college. 8. Hamerstukken 8.a Zienswijze verordening cliëntenparticipatie Avres (2024-895559)

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten. 8b. Verlengen DAEB Riveer (2024-889543)

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten. 8.c Bestemmingsplan Haarwijk-Oost (2024-892935)

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten. 8.d Decembercirculaire gemeentefonds 2023 (2024-895065)

De voorzitter: Voor een stemverklaring is het woord aan de heer Tekir. De heer Tekir: Voorzitter, dank u wel. U zult misschien denken: zo’n decembercirculaire, wat kun je daar nou van vinden? Het is immers een verwerking van de financiële gegevens vanuit het rijk. Deze decembercirculaire maakt wel dat we twee maanden nadat we de begroting 2024 hebben vastgesteld met zo'n half miljoen zowel in ‘23 als in ‘24 een duikje nemen. Later op de avond zult u bij de begrotingswijzigingen die we gaan vaststellen zien dat we voor ‘24 een klein half miljoen in de min zitten voorlopig. Dat is zorgelijk. Anderzijds is dit ook een werkelijkheid waar we niet omheen kunnen, dus zullen we wel moeten instemmen, maar tegelijkertijd zou ik het college wel willen verzoeken ons nadrukkelijk mee te nemen in het oplossen van de tekorten voor de begroting. Dank u wel. Zonder hoofdelijke stemming wordt hierna conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten. 9. Bespreekstukken

Geen. 10. Overzicht begrotingswijzigingen januari 2024 (2024-897501)

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten.

A - 19

11. Moties vreemd aan de orde van de dag.

De voorzitter: De heer Klein heeft aangegeven een motie vreemd aan de orde van de dag te willen indienen, ‘Geen water is openbaar vervoer te diep’. Ik verleen hem daartoe het woord. De heer Klein: Bedankt, voorzitter. In Gorinchem, hebben we, zoals we allemaal weten, eigenlijk al een uitdaging met mobiliteit, niet alleen omdat we slechts beperkte verbindingsroutes hebben van oost naar west, maar ook omdat het openbaar vervoer binnen Gorinchem soms te wensen overlaat. Niet altijd geheel de schuld van Gorinchem, maar wel de uitdaging van Gorinchem. Als Stadsbelang zijn we dan ook erg blij met de ambitie van onder andere de coalitie in deze zaal om in iedere wijk goed openbaar vervoer te gaan realiseren, want openbaar vervoer zorgt er niet alleen voor dat er mensen van A naar B komen, wat natuurlijk niet geheel onbelangrijk is, maar draagt ook bij aan minder auto’s op de weg en minder files in de stad en daarmee dus een betere situatie voor het milieu. Kortom, hoe meer openbaar vervoer, hoe beter – niet té veel natuurlijk, want dan staan die allemaal weer in de rij, maar enfin, jullie begrijpen wat ik bedoel. Voorzitter.

Na de beantwoording van onze schriftelijke vragen met betrekking tot het openbaar vervoer in de Lingewijk zijn wij als fractie aan de slag gegaan, want we kunnen wel allemaal gaan zitten klagen over dat het allemaal niet goed is, maar meedenken is volgens ons een stuk succesvoller, vandaar dat wij vanavond deze motie indienen. Wij zouden graag willen dat er een inventarisatie gaat plaatsvinden naar de mogelijkheden voor openbaar vervoer over het water, of veren – geef het een naam – , maar in ieder geval over het water. We zijn immers een waterstad; ik heb het zojuist ook nog gehoord van mevrouw Hamann. En wat kunnen we dan beter doen dan het vervoer óver het water? Met Riveer hebben we een toonaangevende club die hier ervaring mee heeft en na overleg met Riveer is gebleken dat zij er ook nog eens potentie in ziet. Want hoe mooi zou het niet zijn als je vanuit de Lingewijk zo meteen opstapt en vandaar doorgaat naar het station, of in de Lingehaven uitstapt in het hartje van onze prachtige vesting? Maar voorzitter, ik zou ook graag eigenlijk al door willen filosoferen, want daarom is eigenlijk dit idee ontstaan.

We gaan zo meteen de vleugels van de stad ontwikkelen, we gaan aan de slag met Gorinchem-Noord, we zijn bezig met de Lingeoevers, en hoe mooi zou het niet zijn als je zo meteen in je prachtige woning aan de Schelluinsestraat woont, stapt uit aan het water, gaat op een boot en gaat zo rechtstreeks naar Gorinchem-Noord, naar een bedrijf waar je met veel plezier werkt. En ik kan u vertellen: dat is sneller dan ik of de heer Tekir kan fietsen. De heer Tekir: Voorzitter, ik wil graag melden dat ik tegenwoordig een elektrische fiets heb, en die is best snel! De heer Klein: Maar ik denk dat dat er zeer zeker een duurzame boot is, ook elektrisch, die de heer Tekir het nakijken geeft. Ondanks dat dit vervoer al zo oud is als de weg naar Rome, hebben we het hier in Gorinchem, en misschien wel voor de provincie, over een vernieuwende oplossing, een oplossing waar de provincie misschien ook wel aan mee wil helpen, een innovatieve oplossing waar we vervolgens i lab bij aan kunnen sluiten, dus dat we het eigenlijk één groot succes kunnen maken, wat Stadsbelang betreft een winwin-winsituatie. A - 20

Bedankt. Motie M1: Geen water is openbaar vervoer te diep De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 25 januari 2024; overwegende dat: • Gorinchem zichzelf profileert als "Waterstad" met een focus op het aangename aspect van water in de stad; • er potentie is om het nuttige met het aangename te verenigen door de mogelijkheden te verkennen voor openbaar vervoer over water; • een dergelijk initiatief de ontsluiting van zowel toekomstige wijken als bestaande wijken met beperkt openbaar vervoer, zoals de Lingewijk, zou kunnen bevorderen; • het kan bijdragen aan het verlichten van de verkeersdruk op de reeds drukke wegen in de stad; verzoekt het college: 1. een inventarisatie op te stellen met de mogelijkheden voor (duurzaam) openbaar vervoer over water over de Linge en het Merwedekanaal, Kanaal van Steenhoek en de Lingehaven in Gorinchem; 2. deze inventarisatie voor te leggen bij de provincie om via subsidie (bijvoorbeeld het verenfonds of veerinfrastructuur) een gedegen onderzoek in te stellen naar de mogelijkheden en haalbaarheid; 3. de resultaten van dit onderzoek voor te leggen aan de provincie, inclusief het verzoek tot financiële dekking voor verdere uitvoering en exploitatie.

De voorzitter: Dank u wel. Is er iemand die hierover het woord wenst te voeren? De heer Van der Geest. De heer Van der Geest: Ik ga proberen het kort te houden, voorzitter, want ik zie dat de Houtepennen ons bestraffend toe zitten kijken vanaf de tribune. Het is een sympathiek idee van Stadsbelang, maar wat onze fractie betreft getuigt het van weinig realiteitszin Als we even buiten onze stadsgrenzen kijken, zien we dat de provincie, verantwoordelijk voor het OV, ook de financiering daarvan, worstelt om het OV überhaupt overeind te houden en dat er steeds meer geschrapt moet worden. Dat hebben we ook gemerkt in coronatijd, bijvoorbeeld in Molenlanden, maar ook in onze stad. Dus het is nobel om het OV zo hoog mogelijk op de kaart te zetten, maar wij zien in deze verbindingen, los van dat het een beetje van niks naar nergens gaat en niet zo heel snel is, ook geen enkele kans dat de provincie hier de buidel voor gaat trekken. Dus wat ons betreft is een verkenning niet nodig, ook niet kansrijk en zullen wij tegenstemmen. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Santen, VVD. De heer Van Santen: Dank u wel, voorzitter. Onze partij staat voor goede mobiliteit, dus dan is het ook belangrijk om daar wat over te vinden. Dat geldt voor alle vormen van vervoer, ook goed vervoer over water wat ons betreft.

Dat is inderdaad al zo oud als de weg naar Rome, want vroeger had je nog van die trekschuiten volgens mij langs het kanaal. Niet dat ik nou zo oud ben, maar het idyllische beeld roept bij mij wel wat gevoelens op. Daarbij pleit ik er overigens niet per se voor om al die oude dingen terug te brengen, dus laten we alsjeblieft niet met postduivenmoties komen of iets dergelijks, maar het idee dat voorligt vind ik wel out of the box, soort van. Ik weet eigenlijk niet of dat anno 2024 wel genoeg animo zal opleveren, want ja, de verbinding met het station bijvoorbeeld vanuit de Lingewijk is beperkt, maar tegelijkertijd hebben we ook gezien, met lijn 5 bijvoorbeeld, dat die buslijn op dit moment ook niet erg efficiënt is. Zojuist hoorde de heer Van der Geest ook al zeggen dat alles zo snel mogelijk moet A - 21

tegenwoordig, dus wellicht dat die nood wel wat toeneemt als de kinderen daar, want er zijn een hoop jonge kinderen in die wijk aanwezig bijvoorbeeld, wat ouder worden, maar gaan de mensen dan de dijk oplopen voor de bus, gaan ze met de elektrische fiets, of gaan ze naar het kanaal lopen voor een waterbus? Ik weet het niet. Ik zie overigens nog wel die lijn met aansluiting met Noord of met Arkel, maar los van die twijfel op efficiëntie denk ik dat het best leuk kan zijn als initiatief, bijvoorbeeld op toeristisch niveau, want dat is ook iets waar we naar streven en dan moet je je afvragen: waar zetten we dan op in qua toerisme? Nou, in dat kader zou ik ook zeker commerciële initiatieven omarmen, als die er zijn. Dat is ook een vraag aan het college wat ons betreft: ziet de wethouder dit dan ook als mogelijkheid, in aanvulling op die motie, want dan zien wij wel wat ideeën voor ons van mensen die gepensioneerd zijn en het leuk vinden om mensen te vervoeren. Misschien toch een snelle watertaxi. Ik zie de watertrapeendjes al voor me, zeg maar, door het kanaal en door de haven, allemaal prima wat ons betreft, als die initiatieven zich willen ontplooien. Maar goed, het moet de vaart ook weer niet in de weg zitten, denk ik dan. Dus kort gezegd: het idee terugbrengen is best origineel, we twijfelen wel heel erg aan de haalbaarheid en toekomstbestendigheid.

Daarbij sluit ik ook wel grotendeels aan op de woorden van de heer Van der Geest, maar in het kader van meer mobiliteitsmogelijkheden laten we ons graag verrassen met die inventarisatie zoals die er nu staat. Dus we zijn benieuwd naar de reactie van het college hierop. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Pellikaan. Mevrouw Pellikaan: Dank u wel, voorzitter. Ik sluit mij grotendeels aan bij de woorden van de heer Van der Geest. Ik moet wel zeggen: punten voor de creativiteit en de originaliteit bij zo’n idee, want het zet wel aan het denken over hoe we naar mobiliteit kijken in onze stad. Als het gaat over mobiliteit tussen wijken, denk ik dat we beter kunnen inzetten op bijvoorbeeld een wijkhopper, een buurtbus, en dat we proberen de mensen meer te bewegen om op de fiets te gaan in plaats van met de auto, dat dat vruchtbaarder ideeën zijn om in te investeren dan miljoenen in een soort wildwaterattractie door de stad en onze wijken heen. Daar laat ik het voor nu bij. De voorzitter: Dank u wel. De heer Tekir. De heer Tekir: Voorzitter, dank u wel. Bovenal een creatief idee van collega Klein van Stadsbelang om openbaar vervoer per water verder te verkennen in de stad.

Het is ook wel te prijzen dat de heer Klein niet opgeeft na teleurstellende antwoorden van het college op de schriftelijke vragen, want het openbaar vervoer in bijvoorbeeld de Lingewijk is een doorn in het oog en daar moeten we linksom of rechtsom wel mee aan de slag. Is dit dan de oplossing? Dat is maar de vraag. Ik sluit me wat dat betreft aan bij collega Pellikaan. Als het gaat om vervoermiddelen als de fiets, waar we volgens mij als raad ook groot voorstander van zijn, of de uitbreiding van de buslijnen, denk ik: ja, als je dat afzet tegen zo’n fikse investering, is het A sneller, B goedkoper en C ook nog wat gezonder. Tegelijkertijd is het een verkenning. Een verkenning leidt misschien niet tot het optimale droombeeld dat u heeft, maar kan wel nuttige inzichten opleveren. Dus in dat verband ben ik wel benieuwd naar de reactie van het college. Ik wil het idee niet meteen afschieten, ook niet vanuit het idee dat we hier in de raad elkaars, ook wilde, ideeën de ruimte mogen

A - 22

geven om uitgewerkt te worden. Ik wacht de collegereactie af, maar sta er in principe positief tegenover. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Hamann. Mevrouw Hamann: Dank u wel, voorzitter. Gorcum Actief vindt vervoer over water sowieso een heel interessante om naar te kijken. We zijn het wel een beetje met de heer Van Santen eens: misschien is er een commerciële partij, of wellicht kan het een vrijwilligersorganisatie zijn. Ik zie eerlijk gezegd niet zo gauw dat de provincie in de buidel gaat tasten, maar je kunt altijd kijken. Vervoer over water is interessant en leuk genoeg om eens te kijken wat er kan. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Houwelingen. De heer Van Houwelingen: Dank u wel, voorzitter. De SP heeft het al heel vaak over het OV gehad, in met name de Lingewijk. We hebben de actie over de Stenentrap gehad en buslijn 5. Het gaat om een inventarisatie, zoals ik het lees: een voorverkenning, een vooronderzoek dat juist gaat aangeven of het wel of niet realistisch zal zijn, zowel qua haalbaarheid als financieel en technisch. Juist omdat het een voorverkenning is, is er ook weinig risico. Ik zie niet zomaar een onderzoek van ruim vijftigduizend euro op ons afkomen, en wie weet gaat die win-win-winsituatie wel een oplossing opleveren. Kort gezegd: we zien mogelijkheden en we zijn zeker benieuwd naar de reactie van het college. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u we. De heer De Pagter. De heer De Pagter: Dank u wel, voorzitter. Een creatief idee, zoals meerdere collega’s ook al aangaven. Ik heb zelf in een rijke waterstad gewoond en ook gewerkt, in Dordt gewoond en in Rotterdam gewerkt, en daar zijn natuurlijk ook verschillende verbindingen over water. Ik heb een aantal zaken nagekeken wat beslisfactoren zijn om gebruik te maken van vervoer over water, en dan hebben we het toch altijd over reistijd, comfort en tarieven, en ook frequentie telt erin mee. Als we kijken naar de trajecten, denk ik dat dit niet door een partij rendabel gedaan kan worden, behalve dan door een commerciële partij, en ik denk dat het ook verstandig is om te kijken hoe je dit verder kunt onderzoeken, eventueel in combinatie met toeristische activiteiten die we te zijner tijd kunnen ontplooien wanneer de Linge II Zuid, de vleugels van de stad volledig ontwikkeld zijn. Maar mijn verwachting is dat de fiets pakken nog altijd sneller is dan de waterbus. Desalniettemin is het een interessant idee dat wellicht verder onderzocht kan worden, maar dan zou ik wel de kosten zo laag mogelijk houden. Dus ik zou ook wel willen weten wie in Gorinchem bereid is om een waterbus te gaan starten. Daarnaast zit de maritieme wereld best complex in elkaar en ik verwacht dat ook vaarsnelheden een beperkende factor kunnen zijn.

Ik wacht ook even de reactie van het college af om te kijken hoe we hierin verder kunnen gaan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Geen andere woordvoerders, stel ik vast. Dan geef ik nu namens het college wethouder Molengraaf het woord. A - 23

Wethouder mevrouw Molengraaf: Dank u wel. De motie vraagt een aantal dingen te doen: een inventarisatie, die voorleggen aan de provincie om subsidie te verkrijgen, maar ook om de provincie een diepgaander onderzoek te laten doen en dan aan de provincie te vragen dat door ons te laten uitvoeren met subsidie. Als het gaat om het OV, is al geconstateerd dat de provincie aan zet is. Dat is de concessiehouder en zij speelt een cruciale rol, ook in alle busverbindingen. Er is al aan gerefereerd dat er in Gorinchem, maar niet alleen in Gorinchem, best alweer wat weg is gegaan. Soms denk ik dat we heel blij moeten zijn met wat we nog behouden hebben, maar wij horen ook wel geluiden dat niet iedereen daar tevreden over is, dus we proberen daar ook echt wel heel scherp op te zijn. Nu moet ik zeggen dat bij de provincie vervoer over water niet onder OV valt. Dus alles wat we over water doen, is voor eigen rekening. Riveer is voor eigen rekening en dat doen we met een aantal oevergemeenten, maar daar maken we ook geen winst op. Een verenfonds is voor renovatie en voor infrastructuur, maar niet voor exploitatie. Dus daar kunnen we ook niet echt een beroep op doen. In 2018 heeft de provincie een onderzoek gedaan naar kansrijke verbindingen over water in de regio en daar is Gorinchem niet als kansrijk uitgekomen.

Tot zover de reactie van de provincie op deze motie, want daarover heb ik met de provincie even contact gehad. Wat ik ook hoor in deze motie, is de wens om voor de Lingewijk iets extra’s te doen, en liefst op korte termijn, voor het OV. Als ik even terugdenk aan de burgerpeiling, dan zien we dat de Lingewijk ook het meest ontevreden was over het OV in de wijk. Als je het dan over korte termijn hebt, denk ik dat we niet direct moeten gaan voor een onderzoek en van alles over vervoer over water. Dan zijn er andere dingen die wij als college in willen zetten. We weten dat de buslijn over de dijk niet erg populair is, al was het maar omdat het moeilijk is om op de haltes te komen en omdat de haltes als onveilig worden ervaren. Als college willen we bij de ontwikkeling van de nieuwe woonwijk en de coupure die in de dijk komt, nadrukkelijk kijken of we daar verbeteringen voor de haltes van buslijn 80 kunnen maken, want de buslijn is ook wel eens onderlangs geweest en dan rammelen bij iedereen de kopjes uit kast, dus we kunnen hem niet weer terugbrengen door de wijk heen. Het is een grote bus omdat hij doorgaand is. Dus, nou ja, we moeten toch kijken of er aan de Arkelsedijk, die we ook aan gaan pakken, mogelijkheden liggen om verbeteringen toe te passen.

Tegelijkertijd hebben we de afgelopen tijd nieuw aanbod: vervoer op afroep waarmee we zijn begonnen, de deur-halte-taxi die mensen kunnen bellen en het Automaatje van de ANWB. Dat zijn initiatieven die, als ik er op inspraakavonden met mensen over spreek, nog niet zo erg bekend blijken te zijn, en onbekend maakt onbemind, dus we gaan in februari in de wijkkrant ‘Hart voor uw wijk’ die initiatieven onder de aandacht brengen van mensen, zodat ze weten dat ze daarvan gebruik kunnen maken. Het zijn redelijk goedkope alternatieven voor de korte stukjes, om op het station te komen, of bij een halte te komen, of even naar de binnenstad te gaan, of naar de Piazza. Ook komt er weer een consultatieronde aan met Qbuzz, waarin wij ook weer onze wensen op tafel kunnen leggen, en dat zullen we ook zeker doen. Dan zullen we ook de Lingewijk in het bijzonder weer onder de aandacht brengen. Kortom, voor de kortere termijn zijn we bezig. Met de woorden van de provincie in mijn achterhoofd zou ik nu kunnen zeggen, ja, het is niet haalbaar, dus, wat het CDA ook zei: we gaan er niet over nadenken. Tegelijkertijd vind ik hem wel heel creatief en ik merk ook dat er ineens allerlei ideeën loskomen, tot een wildwaterbaan aan toe. We willen ook meer op toerisme en een zeker columnist hier A - 24

in Gorinchem roept ons steeds op om out of the box te denken en ons niet te laten belemmeren door realiteitszin, maar creatief te zijn, dus laten we dat ook eens doen. Ik zou het volgende willen voorstellen. Een inventarisatie en onderzoek op dit moment is eigenlijk gewoon vroeg, de stad is nog volop in ontwikkeling, de heer De Pagter refereerde daar al aan, we gaan de vleugels van de stad uitbreiden, dus de stad verandert en wellicht geeft dat ook een kans. Ik zie op dit moment geen kansen, maar wellicht in de toekomst wel. Daarom zou ik nu geen inventarisatie willen doen, maar ik zou die wel mee willen nemen in de ontwikkelingen van vleugels van de stad en Gorinchem-Noord. Dat is eigenlijk wat ik u zou willen voorstellen. De heer Klein: Voorzitter… De voorzitter: De heer Klein. De heer Klein: In de gedachten van de heer Houtepen heb ik geen interrupties geplaatst vandaag, dat vond ik heel netjes van mezelf, maar ik wou nu toch wel even alles samenvoegen. Ik heb meerdere opmerkingen gehoord dat het veel geld kost, et cetera, et cetera, maar dat weten we allemaal nog niet, dus laten we niet allemaal plannen gaan wegwuiven omdat ze veel geld zouden kosten, want dat weten we niet.

Dat fietsen sneller is, ja dat zou zomaar kunnen als je heel hard doortrapt op een elektrische fiets, maar niet iedereen heeft het geld voor een dergelijke fiets alsook: niet iedereen kan op een fiets, of wil fietsen bij slecht weer. Dat gezegd hebbende. Het is inderdaad een onderzoek vanuit 2018, begrijp ik. Dat is zes jaar geleden en als alle wijken zijn ontwikkeld zijn we nog eens vier jaar verder, dus dan is het al tien jaar geleden en dan zal het inderdaad wel verouderd zijn. Maar ik ben in ieder geval blij dat de wethouder heeft gezegd – en ik hoop dat ik dat als een toezegging mag opvatten – dat we het mee zullen nemen op het moment dat we de verdere uitwerking gaan doen van eventueel openbaar-vervoerbeleid, alsook de ontwikkeling van, zeg maar, de vleugels van de stad. Wethouder mevrouw Molengraaf: Eigenlijk hoop ik dat u gewoon uw motie aanhoudt, zodat u ons de hele tijd kunt herinneren aan het feit dat we dat nog mee willen nemen. De heer Klein: Ja, maar dan wil ik wel, zeg maar, begrijpen dat wat u dan nu voorstelt inderdaad meegenomen gaat worden in de verdere ontwikkelingen, alsook een eventueel openbaar vervoer als beleid, als et cetera, et cetera et cetera. Wethouder mevrouw Molengraaf: Ja. De voorzitter: De heer Van Santen.

De heer Van Santen: Ik heb de wethouder nog niets horen zeggen over een aantal fracties die ook iets over commerciële initiatieven hebben gezegd. Ik ben benieuwd: als u dat dan meeneemt, kunt u dan ook gelijk dat meenemen? Wethouder mevrouw Molengraaf: Als die er zijn, zouden we die zeker verwelkomen. Zij hebben vaak toch een scherpere kijk op dat hele gebeuren. Aan de andere kant: als je

A - 25

het echt als OV wilt inzetten, moet er natuurlijk ook wel een garantie zijn dat het duurzaam is. We zullen ernaar moeten kijken hoe dat precies moet worden ingericht. De heer Van Santen: Wij bedoelen het meer vanuit het toerismeperspectief natuurlijk, in dat kader. Het zou mooi zijn als we dat ook daarin mee zouden kunnen nemen. Wethouder mevrouw Molengraaf: We gaan kijken. Een inventarisatie kunnen we zo breed of smal doen als we willen. De voorzitter: Ik kijk even rond, want misschien kunnen we dit ook wel gebruiken als een tweede termijn, zodat we dan tot een afronding kunnen komen. De heer Klein: Voorzitter, zou u de vergadering vijf tot zes minuten willen schorsen, misschien zeven? De voorzitter: Goed. De vergadering is geschorst (21.39 uur). Schorsing De voorzitter: Ik heropen de vergadering (21.44 uur). Het woord is aan de heer Klein, die om de schorsing had gevraagd. De heer Klein: Bedankt, voorzitter. Tijdens de schorsing hebben we kort overleg gehad over de motie, alsook de reactie van de wethouder.

We zijn heel blij dat de wethouder bereid is om out of the box te gaan denken en niet altijd maar weer in dezelfde paden te kijken wat daar te behalen is, en dat ook daarmee dus mee te nemen richting de toekomst, niet alleen maar gericht op eventueel vervoer over water, maar eventueel dat ook mee te nemen in de gesprekken met Qbuzz, wat daar dan allemaal wel niet toch mogelijk gaat zijn voor de verschillende wijken, wanneer dat wordt herzien. Met die antwoorden van de wethouder willen wij de motie aanhouden. De voorzitter: Dank u wel. Ik stel vast dat verder niemand het woord verlangt. Dan noteer ik dat de motie is aangehouden en dat het college er op enig moment weer op terugkomt. 12. Sluiting

De voorzitter sluit te 21.46 uur de vergadering.

A - 26

Sprekersindex:

Boer, M. de, 13, 14 Geest, J.P. van der, 21 Houtepen, M.C., 9 Houwelingen, A.C. van, 7, 23 Klein, J., 12, 20, 25, 26 Mager, mw. A., 15 Molengraaf, mw. M.J., 23, 25, 26 Oostrum, J.C., 18 Pagter, M. de, 23 Pellikaan, mw. L.P.W., 22 Polatli, F., 16, 17, 18 Santen, N. van, 8, 21, 25 Schefferlie, P.C.J., 11, 12, 13, 14 Tekir, I., 14, 16, 19, 20, 22

A - 27

Parallelsessie Informatie en Ontmoeting 18 januari 2024 Invoering en verordening toeristenbelasting Samenvattend verslag Aanwezigen Voorzitter: Griffie: Notulist: Raadsleden/ fractieassistenten: Stadsbelang:

de heer J. Klein mevrouw E. van Bekhoven mevrouw R. Leeuwenburgh Vendrig

Democraten Gorinchem: PvdA: VVD: ChristenUnie/SGP: Gorcum Actief: D66: CDA: SP:

de heer D. van Veen de heer J. Roeland --de heer J. Oostrum de heer N. van Santen de heer A. de Jong mevrouw E. Hamann de heer R. Le Noble de heer P. Kuijten de heer A. van Houwelingen

Portefeuillehouder: Ambtelijke ondersteuning:

mevrouw A. Mager de heer R. Suijker en mevrouw P. Sterkenburg

Opening De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen hartelijk welkom. Invoering en verordening toeristenbelasting Het groeiende toerisme in Gorinchem vertegenwoordigt een economische waarde van circa 54 miljoen euro. Om lokale projecten te financieren en duurzaam toerisme te bevorderen, wordt toeristenbelasting ingevoerd. Er hebben gesprekken met belanghebbenden plaatsgevonden en op 29 november 2023 is er een informatieavond met lokale ondernemers geweest. Binnen de projectopdracht invoering toeristenbelasting is relevante informatie verzameld en hebben er vergelijkingen van toeristenbelasting-ervaringen met anderen plaatsgevonden. Daarnaast is inzichtelijk gemaakt welke administratieve en operationele gevolgen de invoering van toeristenbelasting met zich meebrengt. Na besluitvorming door de raad zal de verordening worden geïmplementeerd en zal een gedetailleerd plan voor inzameling en handhaving worden opgesteld. Mevrouw Sterkenburg stelt zich voor en licht toe dat wethouder Mager een algemene toelichting zal geven. Daarna zal Richard Suijker een toelichting geven op het plan van aanpak en zal zijzelf nog ingaan op de planning en vervolgstappen. Wethouder Mager licht toe dat per 1 juni de toeristenbelasting ingevoerd zal worden. Bij de behandeling van de begroting is het al even aan de orde geweest.

Er is uitgebreid overleg geweest met ondernemers over de wijze van invoering. Als mooiste vestingstad ontvangt de gemeente veel toeristen. De ondernemers hebben hierdoor meer inkomsten. Door meer toeristen worden er ook meer kosten gemaakt door de gemeente. De extra kosten kunnen deels betaald worden uit de inkomsten van de toeristenbelasting. Het is maar een klein

Parallelsessie I&O Invoering en verordening toeristenbelasting, 18 januari 2024

plusje want de kosten die de gemeente totaal maakt betreffen het groen, schoonhouden van straten, veiligheid, citymarketing en evenementen. Dat is niet alleen voor de toeristen. De heer Roeland noemt het schoonhouden van straten en vraagt of het mogelijk is de stadsconciërge hierbij te betrekken en hieruit te betalen. Wethouder Mager zegt dat de toeristenbelasting een bijdrage aan het totaal pakket voor de gemeente is. Het is geen doelbelasting. Het is een plusje voor de uitgaven die de gemeente al heeft om de stad op orde te houden. Er kan wel verwezen worden naar de stadsconciërge. Bij evenementen zoals de intocht van Sinterklaas is er weer een piek in de bezettingsgraad. Ook citymarketing levert een bijdrage aan het aantal bezoekers van de stad. Er is actief geparticipeerd over de invoering van de toeristenbelasting. Er zijn veel mensen uitgenodigd voor een informatieavond bij Metropole maar er kwam slechts een klein aantal. Naar aanleiding van de informatieavond zijn er ook maatwerkgesprekken gevoerd, onder andere met Riveer. De genodigden voor de informatieavond zijn ook voor de sessie van vanavond uitgenodigd. Blijkbaar is een en ander al duidelijk want er is niemand verschenen. Mochten er toch nog vragen zijn dan kunnen zij contact opnemen met de gemeente.

De heer Roeland vraagt of ook de stakeholders die niet aan de participatie hebben deelgenomen op de hoogte gehouden worden. Wethouder Mager antwoordt dat aan alle genodigden een verslag is gestuurd van het besprokene. Er is naar iedereen teruggekoppeld. De heer Oostrum vraagt of de raad ook inzage kan krijgen in de verslagen van de gesprekken met stakeholders. Hij vindt het jammer dat er geen stakeholders aanwezig zijn. Wethouder Mager zegt dat de verslagen beschikbaar zijn voor de B&A. De presentatie van vanavond is overigens nagenoeg gelijk aan de presentatie op de informatiebijeenkomst. Er is een overzicht van de reacties van de stakeholders. De heer De Jong vraagt hoe de stemming was op de informatieavond. Wethouder Mager antwoordt dat het een goede avond was, er waren hoteleigenaren en mensen met een B&B onder andere. De gemeente richt zich tot verschillende doelgroepen en van elke doelgroep was er iemand aanwezig. Er waren ook veel technische vragen. Ook de grotere hotels hadden iemand afgevaardigd. De meest kritische noten kwamen van die kant en aan hen is ook gevraagd hoe het kon dat op hun rekeningen aan gasten al een lokale heffing is vermeld van € 1,70 per persoon per nacht. De heer Le Noble vraagt of de hoteleigenaren en anderen ook zelf kosten moeten maken als gevolg van de invoering van de toeristenbelasting en zo ja of zij daarvoor worden gecompenseerd.

Wethouder Mager antwoordt dat dit in de verdere presentatie beantwoord zal worden door de heer Suijker. De heer Suijker stelt zich voor en gaat in op de technische aspecten. De gemeente mag zelf de hoogte en de wijze van inning bepalen en legt dit vast in een verordening. In principe betalen alle mensen die in Gorinchem verblijven maar er niet woonachtig zijn toeristenbelasting. De heer Oostrum merkt op dat er per nacht wordt afgerekend maar cruiseschepen liggen meestal niet een nacht in de stad. De heer Suijker antwoordt dat ervoor is gekozen om alleen voor overnachters toeristenbelasting te heffen. De heer Van Houwelingen vraagt of arbeidsmigranten ook moeten betalen. De heer Suijker antwoordt dat zij niet hoeven te betalen.

Parallelsessie I&O Invoering en verordening toeristenbelasting, 18 januari 2024

De heer Van Santen vraagt of er ook een watertoeristenbelasting is en of dat hetzelfde is. De heer Suijker antwoordt dat dit een ander soort belasting is. Het gaat nu om toeristenbelasting en dat is voor niet ingezetenen die bijvoorbeeld op een zeilboot zijn of op een cruiseschip. De heer Van Santen zegt dat die ook al havengeld betalen; is dat niet dubbel? De heer Suijker zegt dat de havengelden ook voor dagtoeristen gelden. Dit is een nachtbelasting. Het zou dubbel kunnen zijn. De heer Van Santen noemt de platformen voor hotelboekingen en dergelijke zoals Airbenb die ook financiële zaken afhandelen met toeristen. Hoe gaat dat dan? De heer Suijker antwoordt als het via een platform gaat, dat de eigenaar van de B&B het moet bijhouden want die is aangifteplichtig, niet het platform. Mevrouw Hamann merkt op dat als iemand overnacht in een passantenhaven het net zo gaat als op een camping; daar komt dan ook de toeristenbelasting bij. Zij meent dat het dan niet dubbelop is, het is iets anders. De heer Roeland vraagt als arbeidsmigranten in pensions verblijven of zij ook moeten betalen. De heer Suijker bevestigt dit. De heer Van Veen informeert naar de aangifte en de controle erop. De heer Suijker antwoordt dat dit nog in de presentatie aan de orde komt. De heer De Jong merkt op dat de opbrengst voor 2024 € 125.000 zal zijn; is dat voor een half jaar? De heer Suijker bevestigt dit.

Hij vervolgt de presentatie en licht toe dat ook zakelijke bezoekers toeristenbelasting betalen. Verzorgenden en verpleegkundigen in een zorginstelling betalen niet, ook mensen die op last van de overheid in de stad verblijven en vreemdelingen met verblijfsrecht onder COA-verantwoordelijkheid betalen niet. De heer Kuijten merkt op dat er ook arbeidsmigranten zijn die bij de gemeente geregistreerd staan en vraagt wanneer zij wel en niet moeten betalen De heer Suijker antwoordt dat als zij tijdelijk ingezetene zijn, zij geen toeristenbelasting hoeven te betalen. Hij schetst wie toeristenbelasting moeten innen en hoe hoog het bedrag moet worden. Daartoe is gekeken naar verschillende buurgemeenten en is ongeveer het gemiddelde genomen. De heer Kuijten merkt op dat als een gezin met vier kinderen komt het € 12 per nacht extra kost. Dat demotiveert wel voor een bezoek aan de stad. Is het ook te maximeren voor gezinnen? Het CDA zou dit voorstaan. De heer Suijker zegt dat het in principe niet gemaximeerd is. De heer Kuijten vraagt om het te maximeren op bijvoorbeeld € 10. De voorzitter zegt dat dit een politieke vraag is voor de B&A. De heer Oostrum vindt dat de stad beter vergeleken kan worden met plaatsen als Goes, Kampen en Zwolle die tussen de € 1,50 en € 1,75 berekenen. De heer Suijker antwoordt dat de vergelijking met buurgemeenten is gekozen.

Wethouder Mager antwoordt dat een goede benchmark is gedaan; het is niet willekeurig. De heer De Jong vraagt of het jaarlijks geindexeerd wordt. De heer Suijker antwoordt dat het niet de bedoeling is. Meestal wordt een dergelijke belasting voor een iets langere tijd vastgesteld. Eenmaal per jaar wordt door de ondernemers aangifte gedaan in januari; in februari volgt de aanslag die in twee termijnen betaald kan worden. Voor jachthavens, campings en campers is er ook een mogelijkheid om op basis van een forfait aangifte te doen; per plek is

Parallelsessie I&O Invoering en verordening toeristenbelasting, 18 januari 2024

de bezetting twee personen en het forfait is op basis van 50% van de bezetting. Dat is gunstig voor een gezin. Wordt op basis van aangifte gewerkt dan moet dat aangetoond worden met het verblijfregister. De heer Oostrum merkt op dat de opbrengst van 2024 voor de gemeente dus pas in 2025 aan de orde is. Het is mooi dat gerekend wordt met twee personen per plek, maar beseft de campingeigenaar dan dat hij maximaal twee in rekening brengt? De heer Suijker antwoordt dat het per persoon per nacht is; theoretisch mogen zij meer in rekening brengen. Wat betreft de opbrengst licht hij toe dat er een reservering in 2024 wordt opgenomen. De heer Van Veen vraagt met betrekking tot Van der Valk of er vanuit gegaan wordt dat er een bepaald percentage bezetting is. De heer Suijker antwoordt dat Van der Valk een uitnodiging tot het doen van aangifte krijgt en moet dan het aantal overnachtingen aangeven dat zij hebben gehad en dat moet aangetoond worden met het verblijfregister. Op basis daarvan kan gecontroleerd worden. De heer Le Noble informeert naar de kosten voor de ondernemers en een eventuele compensatie. De heer Suijker antwoordt dat wel gekeken is naar een compensatie maar dat is nagenoeg niet te controleren. Het wordt gezien als bedrijfsvoeringskosten en de ondernemers moeten netto € 2 afdragen. De heer Oostrum informeert naar de perceptiekosten voor de gemeente.

De heer Suijker antwoordt dat deze meevallen omdat er maar eenmaal per jaar een verzoek tot aangifte wordt gedaan. De perceptiekosten zijn ongeveer € 40.000 op jaarbasis; het exacte bedrag zal nog aangeleverd worden. Wethouder Mager zegt dat eerder besloten is dat toeristenbelasting alleen ingevoerd zou worden als er sprake zou zijn van substantiële opbrengsten. De heer Kuijten vraagt of het ook mogelijk is om een voorlopige aanslag te sturen zodat de gemeente de middelen wat eerder ontvangt. Hij noemt ook de dagtoeristen en de voorzieningen voor cruiseschepen; hij zou die ook willen belasten. De heer Suijker antwoordt dat een voorlopige aanslag ook extra kosten betekent. Hiervoor is niet gekozen. Met betrekking tot de dagtoeristen zegt hij dat dit meer een vraag voor de wethouder is. De heer Van Santen merkt op dat veel gemeenten ook uitzonderingen maken, bijvoorbeeld voor kinderen tot vier jaar. De heer Suijker antwoordt dat er wel naar gekeken is maar er is voor gekozen om het zo eenvoudig mogelijk te maken. Dat is ook gemakkelijk te controleren. De heer Roeland vraagt of het niet zo is dat de cruiseschepen ook liggeld betalen voor overdag. De heer Suijker bevestigt dit. De heer Le Noble gaat er dan vanuit dat in het liggeld ook het middagdutje is opgenomen.

Waarom vindt de betaling in twee stappen plaats? De heer Suijker zegt dat de invorderingswet aangeeft dat men in meerdere termijnen mag betalen. Er is gekozen voor twee termijnen. Mevrouw Sterkenburg licht vervolgens de planning toe. Op 1 februari is een B&A-sessie gepland en op 29 februari is de besluitvorming voorzien. In maart wordt het besluit gepubliceerd. Invoering per 1 juni. In januari 2025 aangifte insturen, in februari de aanslag, betaling in maart 50% en mei 50% en dan is ook evaluatie van het beleid en het proces voorzien.

Parallelsessie I&O Invoering en verordening toeristenbelasting, 18 januari 2024

De voorzitter bedankt voor de presentaties en geeft gelegenheid voor het stellen van vragen over de planning. De heer Van Houwelingen begrijpt dat het in 2024 niet voor een half jaar geheven wordt maar voor zeven maanden. Dit wordt bevestigd. De voorzitter stelt vast dat er geen vragen meer zijn. Voor de B&A zullen de verslagen van de gesprekken met stakeholders gedeeld worden. Sluiting De voorzitter bedankt de aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering. Afspraken: • Verslagen van gesprekken met stakeholders worden gedeeld • Bedrag van de perceptiekosten wordt gedeeld

Parallelsessie I&O Invoering en verordening toeristenbelasting, 18 januari 2024

Parallelsessie Informatie en Ontmoeting 11 januari 2024 De Nieuwe Doelen Samenvattend verslag Aanwezigen Voorzitter: Griffie: Notulist: Raadsleden/ fractieassistenten: Stadsbelang: Democraten Gorinchem: PvdA: VVD: ChristenUnie/SGP: Gorcum Actief: D66: CDA: SP: Portefeuillehouder: Gast:

Ambtelijke ondersteuning:

de heer I. Tekir mevrouw J. den Uyl mevrouw R. Leeuwenburgh Vendrig

de heer J. Klein de heer J. Roeland de heer P. Schefferlie de heer J. Oostrum de heer N. van Santen de heer M. de Pagter mevrouw E. Hamann de heer B. Bahlmann de heer T. van der Meijden de heer T. Le Noble de heer J. van der Geest de heer A. van Houwelingen de heer F. Polatli mevrouw Kesseler, bibliotheek AanZet 3 personen van stichting Gorcums Carnaval de heer Van Rongen, Goedemorgen Theaterproducties de heer Van Geffen Filmfestival de heren J. Mos, J.W. Ris, dames F. Roetgerink, R. Hak

Opening De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen hartelijk welkom. De Nieuwe Doelen Op 29 juni 2023 heeft de raad met het vaststellen van twee aanverwante raadsvoorstellen de kaders vastgesteld om te komen tot een voorstel voor De Nieuwe Doelen. Op basis van deze raadsvoorstellen heeft het college de afgelopen maanden gewerkt aan de nodige technische onderzoeken ter voorbereiding op het gevraagde raadsvoorstel. Ook is een eerste ronde participatiegesprekken gevoerd en is de bibliotheekhuisvesting verkend als meekoppelkans. Dit alles heeft geresulteerd in een programma van eisen, een ruimtelijke vertaling van dit programma van eisen en een eerste investerings-kostenindicatie per variant. De vertaling van het programma van eisen heeft geleid tot 4 varianten. Deze varianten laten zien wat de impact is qua inhoud en voor de lange termijn om een nieuwe invulling te geven aan Haarstraat 64. Onderstaande investeringsindicatie is exclusief de kosten van eventuele nieuwe theatertechniek. Zowel vanuit functioneel oogpunt als vanuit de indicatief benodigde investeringen kennen de geschetste varianten elk hun voors- en tegens. Het college wil graag met de raad van gedachten wisselen over de varianten en richting ophalen voordat zij met een concreet voorstel komt voor één variant.

Parallelsessie I&O De Nieuwe Doelen, 11 januari 2024

De voorzitter licht toe dat in deze sessie informerende en technische vragen gesteld kunnen worden. In de volgende sessie, een B&A-sessie op 1 februari, zullen politieke meningen aan de orde komen. Op 29 februari zal besluitvorming plaatsvinden in de raadsvergadering. De heer Ris geeft een presentatie (beschikbaar op iBabs). Het toekomstperspectief voor de Nieuwe Doelen is beschreven in de Cultuurvisie 2019. Er is een ruimtelijk en functioneel programma van eisen opgesteld, een ruimtelijke inpassing en volume-uitbreiding is onderzocht. Alle kosten van de varianten zijn berekend. Een markthuurtaxatie moet nog plaatsvinden. Ingegaan wordt op de participatie en samenwerking. De heer Schefferlie vraagt om een verslag van de participatie-bijeenkomst met de 40 toekomstige gebruikers en 9 indieners van exploitatievoorstellen. De heer Ris antwoordt dat 40 partijen uitgenodigd waren die het pand zouden kunnen gebruiken; 10 partijen hebben zich aangemeld voor de participatieavond. Het ging uitsluitend om het functionele programma van eisen. Achteraf is het verslag gestuurd naar de uitgenodigde partijen. Het verslag zal aan de raad beschikbaar gesteld worden. De heer Schefferlie vraagt of er nog iets is vernomen van de andere 30 genodigden die niet zijn verschenen. De heer Ris antwoordt dat het verslag naar alle partijen is gestuurd en dat 20 van hen hierop hebben gereageerd.

De heer De Pagter vraagt met betrekking tot de projectkosten of deze nog verder gaan stijgen. De heer Ris antwoordt dat een partij is gecontracteerd om exploitatieberekeningen te maken. Hij verwacht niet dat de kosten verder omhoog gaan. Hij vervolgt zijn presentatie. Met twee partijen, Het Pand en Peeriscoop, is gesproken over een eventuele samenwerking in de toekomst. Bekeken wordt hoe dat in de toekomst een vervolg gegeven kan worden. Beide partijen hebben positief gereageerd. Hij gaat in op het ruimtelijk functioneel programma van eisen. Als de bibliotheek er gehuisvest moet worden, moet het pand uitgebreid worden. Er zal ook geoptimaliseerd moeten worden. Het stoelenplan wordt teruggebracht naar 430 volgens de nieuwe normen. Ook de toegankelijkheid van toneel, zaal en balkon moet aangepast worden. Voorlopig blijft de voorkeur om de zaal te houden zoals die is. Een tweede zaal voor multifunctioneel gebruik zal worden toegevoegd. De heer Oostrum vraagt of beide zalen gelijktijdig gebruikt kunnen worden. De heer Ris bevestigt dit. Vervolgens gaat hij in op de ruimtestudie en toont hij een technische analyse, een schets van de omgeving en de varianten. 0 vernieuwbouw zonder bibliotheek A renovatie – uitbreiding B vernieuwbouw om bestaande zaal C sloop / nieuwbouw De Pagter informeert naar het te behalen energielabel bij variant 0.

De heer Ris antwoordt dat dit bij variant 0 een A-label is en bij variant A maximaal een Blabel. Hij licht toe dat er budgetten zijn opgesteld. Er is nog geen rekening gehouden met energieopwekking en met de theatertechniek. De heer Van der Geest informeert of het bedrag van € 400.000 de inrichting van de bibliotheek betreft. De heer Ris bevestigt dit en zegt dat er een investeringsbegroting voor de verschillende varianten is afgesteld. De voorzitter bedankt voor dit deel van de presentatie en geeft gelegenheid voor het stellen van vragen.

Parallelsessie I&O De Nieuwe Doelen, 11 januari 2024

De heer De Pagter merkt op dat variant A niet de voorkeursvariant is vanwege de afschrijvingsperiode. Hij verwacht dat de voorkeur uitgaat naar 0 of B met de bibliotheek. Hij vraagt of ook andere cultuur- of educatieaanbieders van het gebouw gebruik kunnen gaan maken. Hij is benieuwd naar het onderzoek naar de kosten- en batenanalyse dat nog uitgevoerd moet worden en naar de financiële dekking en exploitatie. De heer Ris licht toe dat de uitbreidingsmogelijkheden maximaal benut worden. Het programma van eisen van de bibliotheek past hier ruim in. Er is een fictief programma van eisen voor het theater opgenomen met een extra zaal. Dat moet later verder ingevuld worden. Er is wel 15% overcapaciteit. Dat moet nog uitgewerkt worden in een definitief ontwerp. Het heeft ook te maken met hoe met de exploitatie van het theater omgegaan wordt. Er zitten zeker extra verhuurbare meters bij. Wat betreft de kosten en baten licht hij toe dat er gewerkt wordt aan een markthuur analyse. Daar zal hij later nog op ingaan. De financiële dekking en exploitatie kan pas later bepaald worden. Daar gaan de volgende dia’s over. Het heeft ook te maken met afschrijving, rente, exploitatielasten en de baten. Dat wordt in een later stadium uitgewerkt. De heer Klein merkt op dat het € 8 mln. kost om de bibliotheek in het gebouw te huisvesten en vraagt wat het huidige pand van de bibliotheek zal opleveren.

De heer Ris antwoordt dat dit nog niet is onderzocht; dat zal in een later stadium gebeuren. De heer Van der Meijden vraagt of het college al besloten heeft om de opbrengst van het huidige pand van de bibliotheek toe te voegen aan de middelen die nodig zijn voor De Nieuwe Doelen. Wethouder Polatli bevestigt dit. De heer Klein informeert naar de tijdlijn en vraagt wanneer de raad meer informatie krijgt. De heer Ris antwoordt dat de raad meer informatie krijgt als de exploitatieberekeningen gemaakt zijn. De heer Klein zegt dat het voor de raad moeilijk is om een keus te maken als niet duidelijk is om welk budget het gaat. De heer Mos licht toe dat natuurlijk onderzocht wordt hoe een en ander gefinancierd kan worden. Er is een financieringsvraagstuk en een begrotingsvraagstuk voor de jaarlasten. Voor de raad is interessant welke rol de raad heeft in dit kader. Het gaat om de maatschappelijke waarde die wordt toegevoegd en hoeveel is het de raad waard. Het pand van de bibliotheek is een zaak van het vastgoedbeleid. Daar kan de raad in het kader van het vastgoedbeleid besluiten over nemen. De heer Klein merkt op dat er dan eigenlijk twee varianten uitgewerkt moeten worden om een goede afweging te kunnen maken. De heer Oostrum zegt dat hij duidelijkheid wil hebben over het begrotingsplaatje voordat hij een definitieve keuze kan maken.

Overigens is hij wel blij dat er al een document ligt. De heer Mos geeft aan dat de behandeling van de Perspectiefnota een logisch moment is om het over het geld te hebben. Dan kan de financiële kant erbij betrokken worden. Het gaat ook over eenmalige kosten en jaarlijkse lasten. De voorzitter stelt voor om een kwartier langer door te gaan met deze sessie. De heer Van der Meijden bedankt voor de presentatie. Hij vraagt of het college voornemens is om in het voorstel per variant dekkingsvoorstellen en een financiële paragraaf op te nemen. Ook vraagt hij of er iets gezegd kan worden over de termijn waarop de varianten

Parallelsessie I&O De Nieuwe Doelen, 11 januari 2024

gerealiseerd kunnen worden. Graag ingaan op de mijlpalenplanning en een actualisering hiervan. De heer Ris noemt de procesplanning en het meenemen van de mogelijkheid om de bibliotheek erbij te betrekken. Dit heeft meer tijd gekost. Uiteindelijk zijn vier varianten uitgewerkt. De heer Mos vult aan dat de structurele gevolgen van de vier varianten naast elkaar gelegd kunnen worden. De planning voorziet erin dat voor de zomer een voorstel aangeleverd kan worden. De heer Van der Meijden zegt in de B&A-sessie een goede afweging te willen kunnen maken. De heer Mos geeft aan dat de eerstvolgende B&A-sessie erg snel is. Dan zijn nog niet alle baten inzichtelijk. De heer Oostrum zou dan wel een indicatie van de financiën willen hebben. De heer Mos denkt dat dit wel lukt maar het is ook belangrijk om te kijken naar de waarde die het oplevert en dat is niet op korte termijn aan te leveren. Hij zal in het voorstel een planning opnemen. De heer Van der Geest merkt op dat de variant B veel duurder is dan A terwijl de inrichtingskosten gelijk zijn. Hij wijst op het feit dat de exploitatiebegroting minstens zo belangrijk is als de investeringskant van de zaak. De stad heeft er niets aan als er een mooi pand komt en er is geen geld meer om er iets in uit te voeren. Hij merkt op dat mevrouw Kesseler van de bibliotheek aanwezig is en zegt benieuwd te zijn hoe zij tegen de plannen aankijkt.

Mevrouw Kesseler geeft aan dat bij de eerdere discussie over de bibliotheek De Nieuwe Doelen niet in beeld was. Er is al twee keer een programma van eisen aan de orde geweest. Er moet in ieder geval in de bibliotheek geïnvesteerd worden, of de bibliotheek nu wel of niet naar De Nieuwe Doelen gaat. Daar moet toch een besluit over genomen worden. Zij is erg positief over het plan en zegt dat ook over de invulling gesproken kan worden. Er zijn veel goede voorbeelden in het land die de moeite waard zijn om eens te gaan bekijken. De heer Van der Geest merkt op dat de inrichtingskosten gelijk zijn bij A, B en C en dat de volumes verschillen. De heer Mos licht toe dat de vierkante meters niet veel verschillen. De heer Ris vult aan dat de vierkante meters voor de bibliotheek in alle varianten gelijk zijn. De inrichtingskosten betreffen de inrichting van het hele gebouw. Het verschil van € 500.000 betreft de inrichting van de bibliotheek. Mevrouw Hamann informeert of er is gekeken naar de mogelijkheid van cofinanciering met rijkssubsidies en naar sponsoring. Uitgegaan wordt van de huidige zaal. Zij vraagt of het ook mogelijk is om daar bovenop woningen toe te voegen. Zij ziet deze bespreking als een tussenstap. De volgende bespreking is in februari. Dan moet er wel een robuuste financiering onder liggen. Ongeveer 1/3 van de ruimte is voor de bibliotheek en dat kost veel geld.

Zij vraagt of dit ook inclusief ruimte voor de Limonadebrigade is. Zij vraagt ook waar de raad nu uit kan kiezen. Er zijn in het land meer steden met dezelfde omvang als Gorinchem die ook een theater willen. Kan er ook samengewerkt worden om de exploitatiekosten te drukken? De heer Ris antwoordt dat subsidies en sponsering niet zijn meegenomen. Dat zien we terug in de exploitatiebegroting. Voor het toevoegen van appartementen zou de constructie verzwaard moeten worden. Bovendien heeft variant B de maximale hoogte. Mevrouw Kesseler merkt op dat voor de bibliotheek een omvang van 825 m2 minimaal is voor de boeken, taallessen, spreekuren en dergelijke. De aanwezigheid van de

Parallelsessie I&O De Nieuwe Doelen, 11 januari 2024

Limonadebrigade is een ontstane situatie waar in de nieuwe situatie naar gekeken moet worden. Wethouder Polatli reageert op de € 500.000 voor de bibliotheek en zegt dat er ook algemene ruimtes voorzien zijn. Het is niet zo dat sec een derde voor de bibliotheek is; ruimten worden ook gezamenlijk gebruikt. De heer Mos zegt dat er wel een financieel doorkijkje gegeven kan worden maar dat zal nog niet heel exact zijn. De heer Schefferlie bedankt voor presentatie. Hij merkt op dat de gemeente de stad een worst heeft voorgehouden. Er is tot nu toe steeds uitgegaan van een investering van maximaal € 8 mln. Nu is er enthousiasme over variant B die het dubbele kost. Hij vraagt of hij mag aannemen dat het college zijn best gaat doen om tot dit investeringsbedrag te komen. Er is nu nog geen exploitatie berekend en daar hangt veel mee samen. Als er geen professionele programmering is, is het veel lastiger om de exploitatie rond te krijgen. Gaat het college hier nog naar kijken? De theatertechniek is ook nog niet inbegrepen. Bij eerdere investeringen is ook steeds gekeken naar de gevolgen voor andere plannen. Wat betekent de verdubbeling van de investeringsinzet voor de andere ambities van de gemeente? Hij wil dit in samenhang bekijken. De heer Mos noemt de impact op de stad.

De raad heeft gevraagd om duidelijkheid en het leek nu goed om met de raad en geïnteresseerden in gesprek te gaan als tussenstap. Nog niet alle antwoorden zijn er maar richting de Perspectiefnota zal er meer duidelijkheid zijn. De heer Schefferlie merkt op dat het belangrijk is om eerst te weten of er bestuurlijke bereidheid is om tot deze investering te komen; anders is het zonde van het werk om allerlei varianten uit te werken als er geen bestuurlijk draagvlak is. De voorzitter meent dat dit meer iets is voor een B&A. De heer Schefferlie zegt dat het een vraag om informatie is. Hij herhaalt zijn vraag. De heer Mos merkt op dat het een politieke vraag kan zijn aan de raad of dit verder verkend moet worden, wetende dat er een investeringsplafond is afgesproken en er andere ambities zijn. De heer Van der Geest verwijst naar de discussie over het zwembad. Nu is er € 10 mln. meer nodig dat de € 8 mln. waar steeds over gesproken is. De wethouder heeft al aangegeven dat als het pand van de bibliotheek verkocht wordt, de opbrengst ook naar De Nieuwe Doelen gaat. Is er in het college ook gesproken over waar de extra middelen vandaan kunnen komen om dit te realiseren. Het heeft geen zin om deze variant uit te werken als er geen bereidheid is om te zoeken naar de extra middelen. De vraag is of er bij het college bereidheid is om de extra € 8 tot € 10 mln. te vinden.

Hoe denkt het college dit op te lossen. Wethouder Polatli antwoordt dat hij hier niet specifiek op kan antwoorden. De opdracht van de raad is voor 1 juli 2024 raadsvoorstel voor te leggen en daartoe een aantal zaken te onderzoeken. Vanavond wordt gepresenteerd wat er mogelijk is. De heer Schefferlie zegt dat de opdracht van de raad ook betrof het aanleveren van een financieel kader. Nu wordt er iets geschetst dat een heel ander kader betreft. Vandaar dat hij vraagt of er sprake is van bestuurlijke bereidheid in dit kader. De voorzitter stelt voor dat het college deze reflectie meeneemt in het opstellen van het raadsvoorstel. In de B&A zal dit aan de orde moeten komen, een voorstel voor een variant en of deze haalbaar is.