Agendabundel

De heer Kuyten ondersteunt dit en zegt dat hij eigenlijk hetzelfde bedoelt. Een geïntegreerd complex zoals de Knarrenhof, aantrekkelijke woonvormen waar iedereen zijn wooncarrière kan starten en eindigen. Daar hoort ook zorg bij. Zijn advies is zorg voor een goede structuur, centraal, decentraal en lokaal. Ook de doorstroming moet bevorderd worden voor mensen die kleiner willen gaan wonen. De heer De Jong merkt op dat het om een strategische agenda gaat en dat men niet moet verzanden in details. Het mooie van dit stuk is dat gesproken wordt over een groter aanbod, zelfstandig wonen, passende welzijn en zorg en een veilige omgeving. Dat wordt ook nader gedefinieerd. Het is niet nodig het in details te benoemen. Duidelijk is aangegeven waar behoefte aan is. Er zijn nog jaren nodig voor de uitvoering. De heer Schefferlie zegt het allemaal waardevol te vinden. Het is een goede strategie en hij waardeert de participatie. Het is goed om de energie vast te houden en te kijken naar

Parallelsessie B&A Strategische agenda Wonen, Welzijn en Zorg, 21 november 2024

concrete kansen. Het is wel jammer dat de Knarrenhof stagneert. Het gaat om forse aantallen. Hij is tevreden over de speerpunten en de participatie. De heer Van der Meijden is blij met de inleiding van de wethouder en de snelheid waarmee zij de uitvoeringsagenda wil vormgeven. Dit dossier schreeuwt om de actiestand. Het is een wat algemene visie met allerlei ambities die iedereen zal ondersteunen maar het vraagt om uitvoering. Hij is blij dat er zaken zijn opgenomen voor mantelzorgers. Ook respijtzorg is inmiddels opgenomen in de visie en daar is hij blij mee. Hij verwijst naar de I&O over de integrale samenlevingsvisie en roept op het geld dat beschikbaar wordt gesteld zoveel mogelijk te besteden aan dingen waar de inwoners direct profijt van hebben. Hij begrijpt dat er ook indirecte kosten zijn maar die wil hij zoveel mogelijk beperken. Het zou wat hem betreft een hamerstuk kunnen zijn. Mevrouw Van ’t Westende zegt dat zij het voorstel kan steunen. Zij leest in de visie woorden als samenwerking, zelfredzaamheid en toekomstbestendige oplossingen goed terug en is tevreden over het commitment van de stad. Zij ziet uit naar de uitvoeringsagenda. Mevrouw Hamann vindt het een duidelijk document. Zij is er blij mee en de participatie was heel goed. Zij is blij met het draagvlak. Zij stemt in met het werkbudget.

Eerder vanavond was er een sessie waarbij een overlap is met deze plannen. Toegankelijkheid in de wijken is heel belangrijk. In de Gildenwijk kan bij een nieuwbouwplan wellicht ruimte gereserveerd worden voor een zorgcentrum. Op dit moment zijn er genoeg huisartsen, maar landelijk is er sprake van een tekort. Het is belangrijk tijdig plannen te maken. Wellicht komt zij met een voorstel hiervoor. De heer Van der Meijden zegt dit een goed idee te vinden. Het gaat om een fysieke locatie. Hij vraagt of de strategische agenda de juiste plek is om dit te doen. Misschien moet het in een bestemmingsplan of een gebiedspaspoort terecht komen. Mevrouw Hamann denkt dat de heer Van der Meijden daar gelijk in heeft. Zij zal bij al dit soort documenten vragen om een gezondheidscentrum. Mevrouw Metz zegt enthousiast te zijn over het voorstel. Zij doet ook een oproep voor meer woonvoorzieningen voor ouderen met een centrale ruimte en veel thuiszorg mogelijkheden. Er is ook wel behoefte aan een soort zorghotel voor mensen die na een operatie niet direct thuis kunnen wonen. Zij steunt het voorstel. Wethouder Dansen zegt dat een locatie voor een gezondheidscentrum niet in de uitvoeringsagenda hoort maar in een gebiedspaspoort of een bestemmingsplan. Zij is blij met alle positieve reacties en zij hoort ook veel vergelijkbare dingen zoals Knarrenhofachtige zaken.

Er ligt nog steeds een motie van de raad waarover gedacht wordt. Een Knarrenhof is een plek die dicht in de buurt komt van een zorgbuurthuis waar mensen bij elkaar kunnen wonen en elkaar helpen en gemeenschappelijke ruimtes hebben. Het zorgbuurthuis is ook een goed idee. De heer Schefferlie vraagt of de wethouder kan zeggen of er beweging zit in het idee van de Knarrenhof. Wethouder Dansen antwoordt dat gekeken is of er mogelijkheden zijn in de Lange Slagenstraat maar daar gaat zij niet alleen over. Een van de grootste uitdagingen is in Gorinchem de locatie. Er is beperkte ruimte. Er wordt wel degelijk in een vergelijkbare richting gedacht, ook Poort6 denkt hierover mee want Poort6 beschikt over grote gebouwen waar wellicht mogelijkheden zijn voor een ruimte voor thuiszorg. Recent is in het kader van prestatieafspraken gesproken over thuis-plus-flats, een vergelijkbare constructie. Het idee van het combineren van wonen en zorg is zeker onderwerp van gesprek.

Parallelsessie B&A Strategische agenda Wonen, Welzijn en Zorg, 21 november 2024

De wethouder verwijst naar het gesprek over de ISV. Er is veel wat integraal benaderd kan worden en de uitvoeringsagenda moet er ook integraal naar kijken. Wat betreft de aangekondigde motie van de SP zegt zij dit af te wachten. De heer Van der Meijden vraagt of er te zijner tijd een raadsinformatiebrief over de uitvoeringsagenda gestuurd kan worden. Wethouder Dansen zegt dit toe. De heer Schefferlie vraagt om snel met een initiatief te komen in relatie tot de Knarrenhof. In het stuk staat dat wonen in een zorginstelling een uitzondering wordt. Het kan al bijna niet minder dan nu. Wethouder Dansen zegt dat de verzorgingshuizen opgeheven zijn. De heer Schefferlie merkt op dat dit er voor pleit om in between voorzieningen te realiseren. Hij hoopt op vernieuwende initiatieven. Het zou fijn zijn als Gorinchem een goed voorbeeld kan realiseren. De heer Van Houwelingen zegt dat hij het indienen van een motie nog overweegt. Hij stuurt de informatie nog wel naar de fracties. De voorzitter concludeert dat het voorstel geagendeerd kan worden als hamerstuk en dat de heer Van Houwelingen nog een motie overweegt.

Sluiting De voorzitter bedankt de aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering. Toezeggingen: Een raadsinformatiebrief over de stand van zaken uitvoeringsagenda

Parallelsessie B&A Strategische agenda Wonen, Welzijn en Zorg, 21 november 2024

Parallelsessie Informatie en Ontmoeting 21 november 2024 Erfgoedbeleid Samenvattend verslag Aanwezigen Voorzitter: Griffie: Notulist:

de heer B. Bahlmann mevrouw E. van Bekhoven mevrouw R. Leeuwenburgh Vendrig

Raadsleden/ fractieassistenten: Stadsbelang: Democraten Gorinchem: PvdA: VVD: ChristenUnie/SGP: Gorcum Actief: D66: CDA: SP:

de heer J. Roeland mevrouw L. Pellikaan mevrouw P. de Groot de heer N. van Santen de heer A. de Jong --de heer R. Le Noble de heer P. Kuijten de heer P. van Andel

Portefeuillehouder: Ambtelijke ondersteuning:

mevrouw E. Dansen mevrouw A. Evelein

Opening De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen hartelijk welkom. Erfgoedbeleid In het voorjaar is besproken hoe om te gaan met het erfgoed en de suggesties die zijn opgehaald zijn verwerkt in het beleid dat vanavond aan de orde is. Wethouder Dansen geeft een presentatie (beschikbaar op iBabs). Zij is blij dat zij het erfgoedbeleid in haar portefeuille heeft maar ontdekte dat zij er geen ambtenaar, geen budget en geen beleid voor had. Uiteindelijk is de ambtenaar gekomen en nu is er beleid en hopelijk komt er ook budget beschikbaar. Het beleid wordt voor de komende 25 jaar geformuleerd. De uitvoeringsagenda wordt elke vier jaar geëvalueerd en opnieuw vastgesteld. Erfgoedbeleid is belangrijk want in Gorinchem zijn veel mooie oude dingen, de vesting, monumentenpanden en het is een mooi oud stadje. Er is ook goed beleid nodig om budget te kunnen krijgen. Mevrouw Evelein zal in de presentatie ingaan op het Gorcums DNA en op hoe het erfgoedbeleid is vormgegeven. De wethouder schetst de vijf uitgangspunten: inzichtelijk maken van erfgoedwaarden, beschermen van monumenten en omgeving, behoud erfgoed door ontwikkeling, erfgoed beleefbaar maken en samen verantwoordelijkheid ervoor dragen.

Aandachtspunten zijn niet alleen aandacht voor het monument maar ook voor de omgeving, behoud door ontwikkeling en samen met alle erfgoedgemeenschappen de gedachte van het Verdrag van Faro een plek geven. De gemeente heeft de ambitie geen leges te berekenen voor het aanvragen van een omgevingsvergunning voor bouwactiviteit voor monumenten. Eigenaren van monumenten krijgen kosteloos energetisch advies. Er worden ook inloopavonden georganiseerd in dit kader. Nagedacht moet worden wat er nog meer gedaan kan worden. Desgevraagd licht zij toe dat met energetisch advies bedoeld wordt dat meegedacht wordt over een monument aanpassen zodat het geen energie lekt.

Parallelsessie I&O Erfgoedbeleid, 21 november 2024

De heer Van Andel merkt op dat hij aanneemt dat er steeds een stukje van het beleid afkalft. Hij informeert naar het budget voor erfgoedbeleid. Wethouder Dansen zou graag eigenaren van Gorcumse monumenten willen aanbieden om een percentage mee te betalen als stad aan verbeteringen van het monument. Onderzocht wordt wat dat mogelijkerwijs kan kosten. De heer Van Santen vindt het een mooi stuk maar hij worstelt met het onderwerp financiën. Hij vraagt naar de financiële voorwaarden bij verkoop van een monumentaal pand van de gemeente. Voorkomen moet worden dat iemand het snel met veel winst doorverkoopt. Wethouder Dansen zegt dat een nieuwe eigenaar misschien beter voor het monument kan zorgen dan de gemeente. Het is wel de bedoeling dat het monument in stand blijft. Dat wordt in een contract vastgelegd. De gemeente wil wel eigenaren helpen om het monument in stand te houden. Dat is een ambitie. Natuurlijk moet voorkomen worden dat er misbruik van gemaakt wordt. De heer Van Santen vraagt hoe misbruik voorkomen kan worden. Welke contractafspraken worden dan gemaakt? Wethouder Dansen zegt dat de gemeente alleen de eigen eigendommen kan verkopen. De afdeling vastgoed zal hiermee rekening houden. De heer Kuijten kan zich voorstellen dat de gemeente erfgoed verkoopt en daarbij een kettingbeding overeenkomt voor de instandhouding. Dat kan ook bij subsidieverlening.

Hoe staat de wethouder daar tegenover? Wethouder Dansen zegt dat hier aanvullend beleid voor geformuleerd moet worden. Verder licht zij toe dat er subsidie gegeven wordt voor het opknappen van winkelgevels. Dit wordt uitgebreid naar gevels van gemeentelijke monumenten. De heer Kuijten merkt op dat er binnen in panden ook monumentale elementen zitten die het bewaren waard zijn. Hij leest hier niets over. Wethouder Dansen zegt dat mevrouw Evelein hierop terug zal komen. Mevrouw Evelein vervolgt de presentatie. Wat betreft het interieur zegt zij dat dit altijd ook beschermd is als een pand in Gorinchem aangewezen is als monument. Een aantal zaken moet nog in kaart gebracht worden. Zij schetst het DNA van Gorinchem en verwijst naar de interactieve I&O en overleggen met stakeholders en verschillende afdelingen van de gemeente. Voor het beleid heeft zij samengewerkt met veel andere afdelingen waardoor meerdere werkvelden erbij betrokken zijn. De heer Van Santen begrijpt dat verwezen wordt naar andere beleidsstukken maar het ontbreekt aan meer inzicht. Wat zijn bijvoorbeeld de regels bij de overdracht van een gemeentelijk monumentaal pand naar een andere eigenaar. Mevrouw Evelein antwoordt dat het rapport van de cultuurhistorische waarde in dit kader belangrijk is. Elke nieuwe eigenaar krijgt inzicht in het bezit. Vanuit vastgoed zullen andere regels gelden.

De heer De Jong vraagt of de Omgevingswet het nu makkelijker maakt of juist niet. Mevrouw Evelein zegt dat het daardoor makkelijker is omdat ook de omgeving van het monument hierdoor beschermd wordt. De heer Roeland vraagt of ook gebruik gemaakt wordt van de Monumentenwacht. Mevrouw Evelein antwoordt bevestigend. Elk gemeentelijk monument krijgt een abonnement voor de Monumentenwacht. Zij gaat nader in op de aandachtspunten. De komende periode wordt onderzoek gedaan naar verschillende onderwerpen zoals interieurs. Er wordt ook gekeken naar andere disciplines en naar kansen en botsingen.

Parallelsessie I&O Erfgoedbeleid, 21 november 2024

De heer Le Noble vraagt met betrekking tot het verduurzamen of er ook subsidies worden gegeven in dat kader. Mevrouw Evelein zegt dat als het om een bouwactiviteit gaat er geen subsidie is voor de uitvoering. Wel een gratis energetisch advies. De heer Le Noble vraagt naar de plannen voor het onderzoek naar interieurs. Mevrouw Evelein antwoordt dat daar de erfgoedgemeenschap voor nodig is om een kaart te maken van wat er is. Het onderzoek moet ook vanuit de inwoners komen. Experts zullen het interieur dan beoordelen. De heer Kuijten vindt de vrijstelling van leges mooi, maar dat kan per aanvraag erg verschillen. Hoe wordt daarmee omgegaan gezien het gelijkheidsbeginsel? Wethouder Dansen licht toe dat het instrument leges is gekozen omdat dit gemakkelijk te realiseren is. Met een monument mag de eigenaar minder dan met een gewone woning. Het is een soort beloning voor mensen die hun monument goed onderhouden. Mevrouw Pellikaan leest dat dit bekostigd wordt door het verhogen van andere leges. Om welke leges en welke bedragen gaat het dan? Mevrouw Evelein antwoordt dat dit is berekend op basis van de aanvragen in de afgelopen drie jaar voor monumenten. Voor 2025 zal het om een bedrag van ongeveer € 6.000 gaan. Met de afdeling vergunningen is gekeken naar een compensatie. Wethouder Dansen vult aan dat de raad per onderdeel van het verdere beleid geraadpleegd wordt.

Mevrouw Evelein vervolgt de presentatie en gaat in op het beschermen van monumenten en de omgeving. Hiervoor moeten regels in het omgevingsplan opgenomen worden die nog moeten worden geformuleerd. Deze zullen ook aan de raad worden voorgelegd. Het is de bedoeling het beheer van de wallen te intensiveren. Gezocht wordt naar een mogelijkheid die niet al te duur is. Desgevraagd zegt zij dat het kaartje in de presentatie nog niet volledig is. Als alle onderzoeken uitgevoerd zijn voor het inzichtelijk maken de komende jaren zou het mooi zijn als in 2028 gestart kan worden met nieuwe aanwijzingen voor gemeentelijke monumenten of beeldbepalende gebouwen. Toezicht, handhaving en communicatie is in dit kader ook belangrijk. Mevrouw De Groot merkt op dat er ook een kerkenvisie wordt opgesteld. Er wordt gesproken over eigenaren van religieuze gebouwen maar ook over eigenaren van kerkgebouwen en het opstellen van kerkpaspoorten. Mevrouw Evelein licht toe dat de overheid een aantal zaken voorschrijft. Zij heeft gesproken met de eigenaren van kerken en moskeeën over hoe hiermee om te gaan zodat niemand buitengesloten wordt. Ook religies die in schoolgebouwen gehuisvest zijn, zijn erbij betrokken. In kerkpaspoorten worden zaken benoemd als de omvang van de gemeente, de opgaven voor de komende tijd en dergelijke. Het gaat om het op weg helpen om het gesprek met elkaar te voeren.

Zij gaat in op het behoud van erfgoed door ontwikkeling. Erfgoed moet aan de voorkant meegenomen worden. Het wordt ook meegenomen met klimaatadaptatie, duurzaamheid en mobiliteit. De heer Van Andel noemt het gebouw van De Vries Robbé en informeert in hoeverre dit gebouw wordt meegenomen in het ontwikkelperspectief. Mevrouw Evelein antwoordt dat de plannen voor de Arkelsedijk er al langer zijn. Sinds zij hierbij betrokken is, is het gesprek met de ontwikkelaar goed. Er zal een visie voor de openbare ruimte gemaakt worden waarin het erfgoed wordt meegenomen. Het erfgoed beleefbaar maken spreekt voor zichzelf. Het verhaal en de gelaagdheid zijn belangrijk. De stad is ook verantwoordelijk voor de monumenten. Zij noemt hiervan voorbeelden. Ook licht zij het Verdrag van Faro nader toe.

Parallelsessie I&O Erfgoedbeleid, 21 november 2024

De heer De Jong vraagt hoe hiermee verder gegaan wordt en noemt de B&A die nog volgt. Hij pleit ervoor eerst het beleid vast te stellen en een lijstje met prioriteiten op te stellen. Hij pleit er ook voor het fraaie boekwerk aan alle fracties beschikbaar te stellen. In de B&A is het belangrijk het vooral over de hoofdlijnen te hebben. Wethouder Dansen is het hiermee eens en zegt het jammer te vinden dat er niet meer tijd is voor bespreking. Zij zal zorgen dat alle fracties die het willen een geprint exemplaar van het document krijgen. Het is in ieder geval digitaal beschikbaar. Zij hoopt dat bij de B&A het raamwerk besproken kan worden. Alle plannen die vervolgens gemaakt worden zullen aan de raad worden voorgelegd. De heer Le Noble merkt op dat er nog veel moet worden uitgewerkt. Wordt ook gedacht aan informeren bij andere gemeenten die een erfgoedbeleid hebben? Wethouder Dansen antwoordt dat zij toen zij pas wethouder was naar Dordrecht is gegaan om te informeren maar daar gaf men aan dat Gorinchem al veel meer heeft op dit gebied dan Dordrecht zoals de vestingwerkgroep en Oud Gorinchem. We hebben een goede basis en uitgangspositie en er is sprake van een goede samenwerking met alle betrokkenen. Er zal zeker een goed uitvoeringsplan opgesteld kunnen worden.

De heer Le Noble merkt op dat procedurele zaken uitgewerkt moeten worden, zoals met betrekking tot de leges en het benaderen van inwoners. Mevrouw Evelein geeft aan dat zij het erfgoedbeleid van verschillende steden heeft doorgenomen. Het leuke is dat elke gemeente een eigen DNA en eigen keuzes heeft. Door het Verdrag van Faro en de Omgevingswet is er ook veel in beweging. Zij is ook naar erfgoedacademies geweest en heeft veel gesprekken gevoerd. Zij licht toe dat het erfgoedbeleid het belangrijkste is en wijst voorts op de bijlagen met betrekking tot de uitvoeringsagenda en een inventarisatie. De voorzitter bedankt voor de presentatie. Sluiting De voorzitter bedankt de aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering.

Parallelsessie I&O Erfgoedbeleid, 21 november 2024

Parallelsessie Informatie en Ontmoeting 21 november 2024 Integrale Samenlevingsvisie Samenvattend verslag Aanwezigen Voorzitter: Griffie: Notulist:

de heer B. Bahlmann mevrouw E. van Bekhoven mevrouw R. Leeuwenburgh Vendrig

Raadsleden/ fractieassistenten: Stadsbelang: Democraten Gorinchem: PvdA: VVD: ChristenUnie/SGP: Gorcum Actief: D66: CDA: SP:

mevrouw G. Metz de heer P. Schefferlie mevrouw P. de Groot de heer N. van Santen de heer A. de Jong mevrouw E. Hamann de heer T. van der Meijden de heer J. van der Geest de heer P. van Andel

Portefeuillehouder: Ambtelijke ondersteuning:

mevrouw E. Dansen mevrouw I. Bruseker

Opening De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen hartelijk welkom. Integrale Samenlevingsvisie Op 10 oktober is de gemeenteraad in een I&O meegenomen met de Integrale Samenlevingsvisie (ISV), het nieuwe Integraal Sociaal Beleid. Tijdens deze sessie werd gevraagd om nog een I&O. Tijdens deze I&O bespreken we graag de inhoud van het ISV met jullie en beantwoorden we graag jullie vragen. Mevrouw Bruseker verwijst naar de vorige I&O toen ook is gesproken over het beleidshuis. Inmiddels is met de griffie afgesproken dat er een Q-sessie komt over het beleidshuis op 30 januari 2025. Dan gaat het over het inrichten van het beleidshuis en over wat daar al dan niet onder moet vallen. Vanavond gaat het over de integrale samenlevingsvisie die vastgesteld kan worden als een document voor het sociaal beleid, zoals het ISB ook was. Als de Q-sessie tot andere inzichten leidt, dan kan dat leiden tot aanpassing van de samenlevingsvisie. De heer De Jong merkt op dat hij een van de initiatiefnemers voor een Q-sessie was. Hij begrijpt dat het daarbij ook wat breder gaat om de rol van het college en van de raad. Mevrouw Bruseker bevestigt dit. In de Q-sessie worden de wettelijke kaders besproken en de keuzes die daarin gemaakt kunnen worden. Ook wordt dan gesproken over het zorgen dat de raad voldoende kaders kan geven en invloed kan hebben.

De heer Van der Meijden merkt op dat in het ISV staat dat het een kapstokstructuur krijgt en als dit vastgesteld wordt het college bevoegd is om onderliggende programma’s en opgaven vast te stellen. Wordt dat dan nog aangepast? Nu wordt gevraagd dit vast te stellen terwijl nog niet duidelijk is waarop het betrekking heeft. De vorige keer is gevraagd of het huidige ISB verlengd kan worden zodat het in één keer goed gedaan kan worden. Hij

Parallelsessie I&O Integrale Samenlevingsvisie, 21 november 2024

vraagt wat hiervan de voors en de tegens zijn en waarom moet dit sneller besloten worden dan 30 januari? Mevrouw Bruseker zegt dat in het sociaal beleid gewerkt wordt met kansen en die lijn wordt doorgezet. Dat kan meer gekoppeld worden aan de opgaven om de integraliteit beter te waarborgen. Het verlengen van het ISB zou in principe kunnen maar na 30 januari moet er dan weer een voorstel komen en moet er geparticipeerd worden en dan ben je zo een half jaar verder. Vandaar dat de voorkeur is, omdat er al met zoveel partners in de stad over gesproken is, om het nu vast te stellen. Stel dat er eind januari andere conclusies getrokken worden, dan kan aanpassing plaatsvinden. De heer Van der Meijden vraagt de wethouder of het dan de bedoeling is het vast te stellen als integraal sociaal beleid en niet als de kaders voor de andere beleidsdocumenten die tijdens de vorige I&O gewisseld zijn, dus niet de kapstok voor cultuurbeleid, integraal veiligheidsplan en de andere documenten. Kan het dan niet zo zijn dat het college dan toch van mening is dat die beleidsterreinen hier ook onder vallen? Wethouder Dansen antwoordt dat dit niet de bedoeling is. Mevrouw Bruseker vervolgt haar toelichting. Zij wil heel graag van de raad horen of er andere accenten gelegd moeten worden of dat er nog vragen zijn. Zij wijst op de flipovervellen die zijn opgehangen.

Het is de bedoeling om per onderdeel alles te bespreken. De heer Van Santen merkt op dat in de vorige sessie ook is gevraagd naar de uitvoering. Toen is ook de zelfredzaamheid van de inwoners aan de orde geweest; hoe kunnen we dat stimuleren met het ISB? Ook noemt hij de monitoring. Er is voor uitvoering jaarlijks € 250.000 opgenomen. Hoe wordt een en ander gemeten? Mevrouw Bruseker informeert of er verder geen vragen zijn over gezonde leefstijl. De heer Van der Geest zegt te zoeken naar de koppeling met de omgevingsvisie en de fysieke aspecten zoals afstandsnormen voor bijvoorbeeld snackbars of coffeeshops rond scholen. Misschien komt dit bij de omgevingsvisie aan de orde? Mevrouw De Groot noemt gezonde leefstijl en voeding en gewicht. Mensen hebben soms geen mogelijkheid om gezonde keuzes te maken. Bij het thema lokale gezondheid vraagt zij of niet alleen naar het individu gekeken kan worden maar naar de hele context waar iemand zich in bevindt. De heer Van Santen vraagt hoe het college de lokale maatschappelijke organisaties bij de uitvoering gaat betrekken om de leefbaarheid en vitaliteit te versterken. De heer De Jong informeert of er een tijdspad is voor de gebiedspaspoorten en of er prioriteiten gesteld worden. Hij vraagt ook naar kengetallen per wijk.

Als er prioriteiten gesteld worden waar is dat dan op gebaseerd? Met betrekking tot het budget vraagt hij of dit al voor vijf jaar is gereserveerd. Ook vraagt hij naar de procesonderhandelaar; wordt dat per jaar bekeken? Hoe ziet het tijdspad eruit? De heer Van der Meijden merkt op dat van de € 250.000 een bedrag van € 150.000 bedoeld is voor ambtenaren, communicatie en de aanschaf van middelen, slechts € 100.000 voor de daadwerkelijke uitvoering van het programma. Is het mogelijk om hier nog wat efficiency in te bereiken? Wat is het gevolg als de raad besluit in de cijfers te schuiven? De heer Schefferlie merkt op dat er al veel dingen gedaan worden in dit kader. Hij vraagt aan te geven wat het integraal werken nu heeft opgeleverd in de zin van wat we anders gaan doen. Wat is nu de toegevoegde waarde? Hoe is het met de verwachtingen wat er werkelijk waargemaakt kan worden?

Parallelsessie I&O Integrale Samenlevingsvisie, 21 november 2024

De voorzitter stelt vast dat er geen vragen meer zijn over gezonde leefstijl en stelt Betrokken Gorinchem aan de orde. De heer Van der Meijden vraagt aandacht voor het thema tolerantie en verwijst naar de motie over antidiscriminatiebeleid die is verworpen. Later is een raadsinformatiebrief ontvangen waarin stond dat een aantal elementen zou terugkomen in de Integrale Samenlevingsvisie. Welke elementen van de handreiking van de minister van BiZa zijn hierin verwerkt? Antidiscriminatiebeleid kan hij niet terugvinden bijvoorbeeld. De heer Van der Geest vraagt vooral de huidige opgaven te versterken in plaats van nieuwe aan de orde te stellen. Hij noemt ook de fysieke vertaling en toegankelijkheid als aandachtspunt. Mevrouw Hamann geeft complimenten voor het document. Bij Betrokken Gorinchem wordt een beroep gedaan op het netwerk en omzien naar elkaar. Wordt er ook gedacht aan wijkbuddy’s? Er wordt veel gewerkt aan wegen en bestratingen en mensen met scootmobielen kunnen moeilijk terecht. Dat zou in één keer meegenomen moeten worden. Het integrale is belangrijk. Mevrouw De Groot denkt vooral aan mensen die zich nog niet betrokken voelen, mensen die zich eenzaam voelen. In de tekst wordt gesproken over zich veilig voelen en zij verwijst naar de bespreking over huiselijk geweld en kindermishandeling. Daar zit een taboe op en daar zou de raad zich ook over moeten uitspreken.

De heer Van der Geest vraagt of er ook beleid is of gemaakt kan worden voor het tijdelijk plaatsen van kangoeroe woningen. Mevrouw Metz vraagt aandacht voor de jeugd, kinderen van de straat af houden en dergelijke. Er zijn wel voorzieningen zoals Gorinchem Beweegt en The Mall maar zoiets als het Centraal punt is in de oudere wijken ook belangrijk. De heer Schefferlie noemt het wijkgericht werken. Niet in elke wijk zijn voor de hand liggende partners die kunnen helpen aan cohesie in de wijk. Hoe kan het wijkgericht werken in dit kader ingevuld worden? Een Centraal punt in elke wijk zou kunnen leiden tot synergie. Zijn er plannen om hier meer impuls aan te geven? Mevrouw Hamann merkt op dat er niet in elke wijk een buurtcentrum is maar er is wel een plan om de brede scholen open te stellen. Dan is er wel in elke wijk een locatie. Mevrouw Metz zegt dit goed te begrijpen maar een echt Centraal punt zou naar haar mening beter zijn. Elke wijk in Gorinchem kan zoiets wel gebruiken. De voorzitter stelt het onderwerp Meedoen aan de orde. De heer Van der Meijden zegt dat hij specifieke aandacht mist voor integratie van mensen die nieuw zijn in de stad, zoals vluchtelingen. Deze groep zou verbijzonderd kunnen worden. Het college heeft aangegeven dat 11% van de inwoners laaggeletterd is. Hij ziet hier verder geen visie op.

Mevrouw De Groot mist bij het kopje thema financiële gezondheid de link naar de werkende armen. Dat is een nieuwe groep. Hoe wordt daarmee omgegaan? Zij is ook benieuwd in hoeverre doelgroepen bereikt worden die we willen bereiken. De voorzitter stelt Passende ondersteuning en zorg aan de orde. De heer Van der Meijden merkt op dat het college in het hoofdstuk over trends en ontwikkelingen zowel de hervormingsagenda als het toekomstscenario heeft opgenomen.

Parallelsessie I&O Integrale Samenlevingsvisie, 21 november 2024

Een visie daarover ontbreekt echter terwijl het een van de grootste opgaven is in het jeugd domein. Het college heeft hier al een voorschot op genomen want in het collegeprogramma staat al een soort visie hierop. Hij vraagt nadrukkelijk hier meer aandacht aan te besteden. De heer De Jong noemt de stappen die gezet worden en zegt dat dit in de toekomst onder druk komt te staan. Stap 5 gaat over individuele hulp. Hoe kan hier ruimte voor gemaakt worden? Mevrouw De Groot noemt het normaliseren als onderdeel van de hervormingsagenda jeugd dat zij graag benoemd ziet worden. Zij mist ook jeugdhulp in dit hoofdstuk. De voorzitter stelt vast dat niemand meer het woord verlangt en geeft mevrouw Bruseker gelegenheid om te reageren. Mevrouw Bruseker begint bij opgave 1. Voeding en gewicht ongeacht sociaal economische status. Er zijn goede aandachtspunten meegegeven. Het wordt altijd met een brede blik bekeken. Mensen kunnen niet altijd een gezonde keuze maken. Met Gorinchem gezond geven we handvatten en tips voor mensen met een smalle beurs om op een goedkope manier toch gezond te koken. Er blijven helaas altijd slechte producten te koop. Mevrouw Den Heijer merkt op dat als iemand gehandicapt raakt deze steeds moeilijker eten kan koken. Het wordt steeds moeilijker om te overleven. Ook de kosten worden steeds hoger en met een pgb is het ook steeds moeilijker.

Er zijn niet overal oplossingen voor. Er blijft nog veel in gebreke voor gehandicapte mensen, zoals toegankelijkheid. Zij is er in Gorinchem nog steeds teleurgesteld over. De eenzaamheid is ook heel groot. Desgevraagd zegt zij dat er wel dingen ten goede zijn veranderd maar het gaat erg langzaam. De kosten stijgen; veel medicijnen moeten mensen zelf gaan betalen. De afhankelijkheid neemt alleen maar toe. De heer Schefferlie zegt dat je eigenlijk zou willen dat er actiever op toegezien wordt. Mevrouw Den Heijer licht toe dat het ook steeds moelijker wordt om te reizen. Wat er wel goed gaat is dat mensen met een beperking gehoord worden. Er zijn zeker mensen die zich hard maken voor het goede doel. De voorzitter bedankt mevrouw Den Heijer voor haar inbreng. Mevrouw De Groot vraagt om nog meer aandacht te besteden aan toegankelijkheid. De heer De Jong zegt dat hij dit bedoelde met stap 1 t/m 5. Met name de individuele aanpak in stap 5 moet voldoende aandacht krijgen als het gaat om het verdelen van de financiële middelen. Mevrouw Den Heijer merkt op dat zij al 30 jaar meedoet met van alles te roepen. Al 30 jaar wordt zij gehoord maar het gaat steeds slechter ook door de financiën en de regering die anders gaat denken. De tweedeling gaat gewoon door. De heer Van der Meijden gaat er vanuit dat iedereen hiervan onder de indruk is.

Er kunnen geen dingen beloofd worden die niet waargemaakt kunnen worden maar wellicht kan het college voor de B&A met de inspreekster kijken of er concrete punten zijn die aangevuld kunnen worden. Wethouder Dansen zegt dat zij graag met mevrouw Den Heijer in gesprek gaat. Zij zal zeker proberen dit in te plannen. Mevrouw Bruseker merkt op dat gesproken is over de fysieke vertaling van een aantal zaken.

Parallelsessie I&O Integrale Samenlevingsvisie, 21 november 2024

Wethouder Dansen merkt op dat het niet haalbaar is om alle vragen en opmerkingen van een reactie te voorzien in de korte tijd die nog rest. Zij stelt voor een schriftelijke beantwoording op te stellen ruim op tijd voor de B&A. De voorzitter stelt vast dat de aanwezigen hiermee instemmen. Mevrouw Bruseker gaat eerst nog in op het onderwerp fysieke leefomgeving die moet bijdragen aan de gezondheid en het meedoen van de inwoners. Dat is hier uitgehaald omdat het expliciet in de omgevingsvisie is opgenomen. Er wordt nu gewerkt aan de gebiedspaspoorten en daarbij wordt hieraan aandacht besteed voor alle wijken. Zo zijn in principe alle buurthuizen ook toegankelijk. Geprobeerd wordt zaken praktisch op te lossen. De heer Van Santen vraagt in de schriftelijke reactie ook aandacht te besteden aan de monitoring in relatie tot de zelfredzaamheid. Ook noemt hij de efficiency en effectiviteit van budgetten en verwijst naar de opmerking van de heer Van der Meijden ter zake. Hij vraagt ook aandacht voor de lokale partners en organisaties. De heer Van Andel zegt dat hij vanavond vanwege gezondheidsproblemen geen inbreng had. De voorzitter stelt vast dat er veel input is opgehaald en dat er schriftelijk gereageerd zal worden. De B&A vindt plaats op 12 december. Sluiting De voorzitter bedankt de aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering.

Toezeggingen: Schriftelijke reactie op de vragen en opmerkingen

Parallelsessie I&O Integrale Samenlevingsvisie, 21 november 2024

Nr. 10

Zitting van donderdag 7 november 2024 Voorzitter: mevrouw R.W.J. Melissant-Briene, burgemeester. Aanwezig zijn de leden: de heren P. van Andel, B.C.S. Bahlmann, A. Boutachkourt, D.R.E. van Gammeren en J.P. van der Geest, mevrouw P. de Groot, de heer M.A. Hachhouch, mevrouw E.W.H. Hamann, de heren A.C. van Houwelingen, J. Klein, A. Koçak, en A. Krol, mevrouw G. Metz, de heer T.I. van der Meijden, mevrouw J. van Oversteeg, de heer M. de Pagter, mevrouw L.P.W. Pellikaan, de heren J. Roeland, N. van Santen, P.C.J. Schefferlie, I. Tekir en D. van Veen en de dames M. Veldheer-Vink en T. van ‘t Westende-de Bijl en de heer C. van Willigen. Griffier: de heer H. Sepers (tot 17.50), de heer S. Vink, adjunct-griffier (v.a. 18.50) Tevens aanwezig de heer M. de Boer, de dames E.L. Dansen, A. Mager en M.J. Molengraaf en de heer F. Polatli (wethouders), alsmede mevrouw H. Kromkamp (gemeentesecretaris).

1. Opening (14.00) .........................................................................................................................................................2 2. Ingekomen stukken ....................................................................................................................................................2 3. Vaststellen agenda ......................................................................................................................................................2 4. Tijdelijke vervanging raadslid mevrouw Alba-Heijdenrijk (2024-781735) ..............................................................3 5. Besluitvorming De Nieuwe Doelen (2024-944629) ..................................................................................................4 6.

Algemene beschouwingen van de raad ....................................................................................................................33 Stadsbelang...............................................................................................................................................................33 Democraten Gorinchem ...........................................................................................................................................34 PvdA .........................................................................................................................................................................39 VVD .........................................................................................................................................................................41 ChristenUnie-SGP ....................................................................................................................................................46 Gorcum Actief ..........................................................................................................................................................48 D66 ...........................................................................................................................................................................50 CDA

.........................................................................................................................................................................54 SP ............................................................................................................................................................................57 Reactie college op eerste termijn raad ......................................................................................................................60 Wethouder mevrouw Molengraaf ............................................................................................................................60 Wethouder Polatli .....................................................................................................................................................66 Wethouder mevrouw Mager.....................................................................................................................................68 Wethouder De Boer ..................................................................................................................................................69 Wethouder mevrouw Dansen ...................................................................................................................................73 Repliek

.....................................................................................................................................................................77 Dupliek .....................................................................................................................................................................94 7. Afronding en besluitvorming Begroting 2025 (2024-938129) ..............................................................................104 8. Overzicht begrotingswijzigingen november 2022 .................................................................................................107 9. Sluiting ...................................................................................................................................................................108

* J-1

1. Opening (14.00)

De voorzitter: Ik open de vergadering. Dames en heren leden van de raad, van harte welkom deze vergadering. Het zal waarschijnlijk een lange vergadering worden, waarbij we heel veel onderwerpen bespreken, in ieder geval De Nieuwe Doelen en daarnaast ook de begroting voor volgend jaar. Hartelijk welkom ook al diegenen op de publieke tribune. Er is zojuist een petitie uitgereikt. Fijn dat u dat hebt gedaan, want het is belangrijk dat iedereen uit de stad zich laat horen en fijn ook dat u hier bent aangeschoven. Ik wil ook hartelijk dank zeggen aan al diegenen die thuis kijken; dat kan nu zijn, maar ook op een later tijdstip; van harte welkom. En uiteraard ook het college dat voltallig aanwezig is en de ambtenaren van harte welkom. Deze vergadering wil ik beginnen met een minuut stilte ter nagedachtenis aan mevrouw Jo van der Wal, die jarenlang gemeenteraadslid is geweest voor het CDA, in de periode 14 maart 2002 tot en met 9 maart 2010, en daarnaast ook zeer betrokken is geweest bij de Gorcumse samenleving op allerlei momenten. Zij is overleden op 24 oktober 2024. Namens de gemeenteraad is de griffier naar de uitvaart geweest en ik heb namens het college en de gemeenteraad een schriftelijke condoleance aan de nabestaanden doen toekomen. Ik verzoek u voor zover mogelijk te gaan staan om haar te herdenken.

(Hierna wordt gedurende enige ogenblikken staande een plechtige stilte betracht) De voorzitter: Wij wensen de nabestaanden heel veel kracht toe. Bij het begin van deze vergadering nog enkele mededelingen. De algemene beschouwingen, moties en amendementen worden zodra ze zijn uitgesproken aan iBabs toegevoegd door de adjunct griffier. Voor deze vergadering zijn geen afmeldingen ontvangen. De heer Van Willigen heeft laten weten iets later ter vergadering te zullen komen. 2. Ingekomen stukken

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt conform de door de agendacommissie voorgestelde wijze van afdoening besloten. 3. Vaststellen agenda

De voorzitter: Dames en heren. In de agendacommissie is een planning vastgesteld voor deze vergadering. Zoals zojuist al gezegd, hebben we twee grote brokken te behandelen: de besluitvorming over De Nieuwe Doelen en de begroting. Dat vergt de nodige discipline van ons allemaal, want als we uit gaan lopen in de tijd, wordt het echt heel ingewikkeld om vandaag alles nog af te handelen. Ik krijg ook altijd signalen vanuit de raad dat men de andere ochtend alweer om zes of zeven uur op moet, dus laten we ons met elkaar aan de spreektijden houden, focus houden op onderwerpen en niet alles weer overdoen wat in eerdere vergaderingen, I&O’s of B&A’s heeft plaatsgevonden. Dan zou het moeten lukken. Mocht op enig moment toch lijken dat we het niet gaan halen, dan ga ik met de fractievoorzitters in overleg over een plan B, waarvoor dan twee opties open liggen,

J-2

waarvan één voorziet in een extra vergadering op een ander moment, maar laten we hopen dat het zo ver niet komt. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 4. Tijdelijke vervanging raadslid mevrouw Alba-Heijdenrijk (2024-781735)

De voorzitter: Dames en heren. Er is voor een derde periode een open plek ontstaan omdat mevrouw Alba Heijdenrijk per mail van 25 september 2024 te kennen heeft gegeven langduriger van een operatie te moeten herstellen. Ze neemt nogmaals voor een periode van zestien weken tijdelijk ontslag. In dit geval is tijdelijke vervanging mogelijk. De heer Van der Meijden, ons al bekend, want hij heeft mevrouw Albert Heijdenrijk al vaker vervangen, heeft aangegeven zijn benoeming te aanvaarden en de eed te willen afleggen. De ervaren raadsleden weten inmiddels wel dat we om dat mogelijk te maken een advies nodig hebben over de toelaatbaarheid tot de raad aan de hand van de Gemeentewet. Daar hebben we een commissie voor die de geloofsbrieven onderzoekt. De commissie bestaat uit de heer Schefferlie (voorzitter), de heer Kojak en mevrouw Van ‘t Westende. Ik schors thans de vergadering voor de duur van het onderzoek (14.08 uur). Schorsing De voorzitter: De vergadering is heropend (14.13 uur). Namens de commissie zal mevrouw Van ‘t Westende advies uitbrengen aan de gemeenteraad. Mevrouw Van ‘t Westende-De Bijl: Mevrouw de voorzitter. De commissie adviseert de raad de heer Tom Ivo van der Meijden, roepnaam Tom, geboren op 1 juni 1997, wonende te Gorinchem, te benoemen als raadslid van de gemeente Gorinchem. De heer Van der Meijden voldoet aan alle in de gemeentewet gestelde eisen.

De commissie baseert zich daarbij op de geloofsbrief en de daarbij behorende stukken die door hem zijn ingediend. De voorzitter: Dank u wel. Mag ik aannemen dat u kunt instemmen met het advies van de commissie en de toelating van de heer Van der Meijden als lid van de raad? Dat is het geval. Aldus besloten. Dan verzoek ik de heer Van der Meijden naar voren te komen voor het afleggen van de eed. Ik verzoek u daarbij allen, voor zover mogelijk, te gaan staan. De heer Van der Meijden legt in handen van de voorzitter de bij de wet vereiste eed en gelofte af. De voorzitter: Van harte gefeliciteerd. Overige felicitaties zijn mogelijk na de raadsvergadering, of tijdens een schorsing. Ik ga de heer Van der Meijden niet meer voorstellen, want dit is inmiddels de derde keer dat hij is toegetreden is tot de gemeenteraad in vrij korte tijd. Hij is ons allen dus bekend. De heer Van der Meijden was fractieassistent. Door D66 is een nieuwe fractieassistent aangesteld en dat is de heer Osman Karaaslan. Hij is een geboren en getogen Gorcumer, getrouwd, trotse vader van een dochter en een zoon, voetbalt in de vrije tijd graag. Een J-3

bijzondere vermelding verdient het feit dat hij werkzaam is bij de gemeente Utrecht als projectmanager gebiedsontwikkeling. Wat dat betreft is de gemeente Utrecht volgens mij een goede werkgever binnen de D66-fractie! Hartelijk welkom in ons midden en ik wil u graag even een bloemetje overhandigen. (Applaus) 5. Besluitvorming De Nieuwe Doelen (2024-944629)

De voorzitter: Dames en heren. Het voorstel is al in de nodige bijeenkomsten besproken, waaronder de B&A van 24 oktober 2024, daarin is unaniem aangegeven dat dit raadsvoorstel een bespreekstuk moet worden en dus gaan we het er vandaag over hebben. Nogmaals, ik heb het al eerder aangegeven: het zou fijn zijn als u niet alles gaat herhalen wat al eerder besproken is, maar u echt richt op de specifieke onderdelen. Door de agendacommissie zijn spreektijden vastgesteld. De spreektijden bedragen voor de fracties in eerste termijn 9 x 4 minuten, het college zal vervolgens 3 x 4 minuten antwoorden, waarna de fracties in tweede termijn eventueel 9 x 2 minuten aan het woord komen en het college 6 x 2 minuten, gevolgd door de besluitvorming. Dat is de timing waarbinnen we dit graag zouden willen behandelen. Mochten er veel interrupties zijn, dan gaan we iets soepeler met de tijd om. Ik heb de griffier gevraagd op de telefoon goed de spreektijden bij te houden. Dus als u de griffier regelmatig op zijn telefoon ziet kijken, dan weet u dat het daaraan ligt. Eerst deed ik dat, maar toen kreeg ik kritiek dat ik te veel op mijn telefoon zat, nu schuif ik dat mooi door naar de griffier! Mijn telefoon is in ieder geval in geen velden of wegen te bekennen, dus daar zal het niet meer aan liggen.

Het is natuurlijk handig eerst de fracties het woord te geven die voornemens zijn een motie of amendement in te dienen. Het woord is nu aan de heer Schefferlie van Democraten Gorinchem. De heer Schefferlie: Dank u wel, voorzitter. Zo, eens kijken hoe ik hier nog levend weg kom, maar dat zal wel meevallen! Allereerst complimenten voor de passie en de gedrevenheid van onze cultuurmakers en dank voor hun veerkracht door de jaren heen. In deze korte versie, zal ik maar zeggen, kun je constateren dat het grote podium er best wel gaat komen. Ik denk niet dat we ons daar uiteindelijk nog druk over hoeven te maken, maar waar we ons wel druk over maken, is dat het, als het er komt, ook de steun moet krijgen van de gemeente die het verdient en dat de steun in dat geval niet koste gaat van andere culturele voorzieningen. Want vergis u niet: het geld voor de bieb komt in dit voorstel volledig uit de gelden die aanvankelijk voor de podiumkunsten waren bedoeld. En dan nu de lange, trage versie. Laten we in blijdschap vaststellen dat er een raadsbrede wens bestaat om een groot podium terug te brengen in ons culturele aanbod, met ook nog eens – ik zei het al – een raadselachtige veerkracht eigenlijk van de vele enthousiaste stadsgenoten die telkens weer bereid zijn om met de gemeente invulling te geven aan weer eens een poging.

Afgelopen weekend is die power mij ook nog eens scherp onder de aandacht gebracht door Helga Buitelaar en Johan van Drunen in hun podcast. Ik vond dat we samen een goed verhaal hadden, eigenlijk de kracht van de stad zelf en een gemeente die realistisch wil bijdragen. Aan beide eindjes moeten we, denk ik, wat doen om ze goed bij elkaar te brengen. Aan de ene kant goed dat het college wil doorpakken na de variantenstudie, maar het college had eigenlijk wel echt even bij de raad moeten polsen: en wat nu? Op eigen houtje bent u aan de slag gegaan en gaan we van een groot J-4

podium, met eventueel een bieb, naar een bieb plus een podium. Wij zien een betere kans, die meer mogelijk maakt, maar die optie krijgt nu geen podium. We hadden graag de combinatie van een collegesporthal met een groot podium bestudeerd, met de realisatie van appartementen en een bieb in de Haarstraat. Dat had een hoop bezuinigingen op andere gebieden kunnen voorkomen. Maar goed, we zitten nu in een route die denk ik ook verder moet om de moed niet massaal in de schoenen te laten zakken. Maar we hadden dat graag wel bestudeerd en het was een grote kans geweest. Natuurlijk is een podium in de binnenstad veel romantischer, maar dan moet je wel genoeg geld willen steken in zo’n podium. En geen van ons allen is er eigenlijk bij geweest dat we die verschuiving van middelen voor de podiumkunsten naar de bieb wel oké vonden in deze mate. Het gebeurt ons nu zo en wij vragen ons oprecht af of ook de cultuurmakers in de stad zich bewust zijn van deze financiële striptease. Ik gebruik dit woord even zodat ik ook de aandacht van de heer Van Veen weer heb! Het grote podium gaat eigenlijk in deze striptease van een hoofdrol naar een bijrol.

Is dat nou erg, is dat een ramp? Dat hoeft niet zo te zijn, mits we de ruimte voor podiumkunsten niet zodanig strippen ten gunste van de bibliotheek dat we de plank misslaan en voor de zoveelste keer onze partners in het culturele veld gaan teleurstellen. We willen eigenlijk niet de minivorm hebben van de oude Nieuwe Doelen waarin we elke keer iets wilden, maar daar dan nooit genoeg geld tegenover wilden stellen, totdat het niet meer ging. Iets wat je nu ook wel bij Peeriscoop ziet: we vragen een bepaalde programmering, maar geven we daar eigenlijk wel genoeg geld voor dan? Vanwaar deze zorgen, voorzitter? We zien in de berekeningen geen bijdrage voor personeel en beheer en er is ook geen serieuze horeca. Als we niet verder komen dan fase 1, betalen we wel heel erg veel voor dit plan, zeker tegen de achtergrond van wat Gorinchem nog meer te doen staat. Gaan we wel verder dan fase 1, al is het maar tot 2, dan wijst in ieder geval ons onderzoekswerk uit dat er echt personeel nodig is voor het beheer, te voldoen aan veiligheidseisen, afstemming om enige vorm van programmering te borgen en horeca en techniek een serieuze plek verdienen. Zeker als we vandaag de aanwas zien vanuit de petitie, hoeveel partijen geïnteresseerd zijn, dan versterkt dat eigenlijk het idee dat je ook wat professionele coördinatie nodig zult hebben.

De cultuurmakers in de stad zijn vrij breed bereid om hun schouders eronder te zetten, dat is helder, en dat is echt bijzonder en te waarderen na alle dompers in het verleden. Laten we hun dan echter niet weer een worst voor houden, en dat gebeurt ons inziens wel als we niet alle exploitatielasten zorgvuldig opnemen en niet nu al de bereidheid uitspreken te willen bijdragen aan de kosten voor personeel beheer en toneeltechniek. We gaan het gewoon doen. Onze vraag aan het college is dan, en dat vinden wij een hele belangrijke vraag: bent u bereid als er toch extra exploitatielasten nodig blijken, die te betalen zonder dat het ten koste gaat van andere culturele voorzieningen? Een beetje in deze geest is een amendement door deze D66 opgesteld dat wij graag mee indienen over het exploitatietekort dat nu al wordt voorzien, dat we dan ook graag niet ten koste zien gaan van de podiumkunsten of cultuur, ook in de wetenschap wat daar vandaan al wordt bijgedragen voor de realisatie van de bibliotheek. De voorzitter: Ik verzoek u af te ronden.

J-5

De heer Schefferlie: Zeker, voorzitter. Voor zo’n belangrijke investering verdient het eigenlijk een brede instemming van deze raad. Voor ons is dan ook een voorwaarde dat door het verschuiven van het geld voor de podiumkunsten naar de bieb geen andere voorziening worden weggedrukt. Om dat te ondersteunen, willen wij een amendement indienen, uitmondend in een extra beslispunt 7, dat kort samengevat inhoudt dat we de feitelijke start, dus de opdrachtgeving tot realisatie, aanhouden, zeg maar, totdat de raad met instemming heeft kennisgenomen van een volledig exploitatieoverzicht inclusief de beheerskosten voor fasen 1 tot en met 3. En omdat wij graag getoetst zien of het dan allemaal klopt, hebben we ook een motie die oproept om een onafhankelijk onderzoek te doen naar hoe het er dan uitziet wat betreft die kosten. Voorzitter. Dit zijn voor ons belangrijke zaken om naar het vervolg te kijken. Ik hoop – en ik kijk vooral de cultuurmakers aan – dat u goed in de gaten heeft dat we dit juist doen omdat, als het doorgaat, als we hiermee gaan werken, het ook levensvatbaar voor u is en dat we daarin een mooie toekomst tegemoet kunnen zien. Dank u wel.

Amendement A01: Levensvatbaar Cultuurhuis De gemeenteraad van Gorinchem, in vergadering bijeen op 7 november 2024; stelt voor om de nummering van beslispunt 7 te wijzigen naar beslispunt 8 en als beslispunt 7 onder ‘Te besluiten’ toe te voegen: 7. De feitelijke start van de realisatie van De Nieuwe Doelen pas plaats te laten vinden nadat de raad met instemming kennis heeft genomen van de geprognotiseerde exploitatie- en beheerskosten voor fase 1 t/m 3, alsmede de benodigde technische investeringen. Dit omvat ook de bijdragen van het bedrijfsleven en helderheid over de Btw-constructie. P. Schefferlie, Democraten Gorinchem Motie M01: Fundamenten onder het Cultuurhuis De gemeenteraad van Gorinchem, in vergadering bijeen op 7 november 2024; verzoekt het college: •

als second opinion een onafhankelijk extern onderzoek te laten uitvoeren naar de exploitatie- en beheerskosten voor fase 1 t/m 3;

•

daarbij de benodigde technische investeringen in kaart te brengen, inclusief de verwachte bijdragen van het bedrijfsleven;

•

daarbij helderheid te verschaffen over de Btw-constructie en de impact daarvan op de totale projectkosten;

•

de resultaten van dit onafhankelijk onderzoek aan de raad te presenteren voor de feitelijke start van de realisatie van cultuurhuis De Nieuwe Doelen.

P. Schefferlie, Democraten Gorinchem

De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Meijden, D66. De heer Van der Meijden: Dank u wel, voorzitter. De Nieuwe Doelen aan de Haarstraat 64 kent een hele rijke geschiedenis in onze stad, een geschiedenis gevuld met memorabele voorstellingen, mooie herinneringen en emoties die nostalgische gevoelens bij veel van ons los maken. Maar De Nieuwe Doelen kent ook een geschiedenis hier in de raadzaal, aan het Stadhuisplein 1: een politieke geschiedenis van gebroken beloften, onhaalbare plannen en financiële uitdagingen. Die culturele en politieke geschiedenis komen

J-6

vandaag samen in een nieuw raadsvoorstel. We bevinden ons daarmee op een kruispunt waar we al vele malen eerder hebben gestaan. Het college heeft de ideeën over de toekomst van De Nieuwe Doelen aan het papier toevertrouwd net zoals een jaar geleden, tweeënhalf jaar geleden en alle keren daarvoor. Maar papier is geduldig en de stad is dat niet meer. Het is wat ons betreft dan ook tijd om van plannen naar uitvoering te gaan. Want ik vrees dat, als we die stap vanmiddag niet zetten, en staat u mij een kleine woordspeling naar de bibliotheek toe, we niet alleen een hoofdstuk afsluiten, maar dat het boek uit is. Tegelijkertijd kunnen we er niet omheen: het plan wordt geteisterd door gebreken en tekortkomingen. Zo blijven vragen bestaan over de financiering en is ook de beheerconstructie nog niet uitgewerkt. Ook het proces naar dit raadsvoorstel toe was verre van foutloos. Het is een traditie die we teleurstellend genoeg lang volhouden en die gekenmerkt wordt door onzorgvuldig en onbehoorlijk handelen van het college. Maar D66 vindt dat we die politieke onvolkomenheden aan het adres van het college de stad niet mogen aanrekenen. En we zien en voelen hoe Gorinchem en onze inwoners dit nieuwe idee hebben omarmd, zoals de aangeboden petitie van vanmiddag ook illustreert.

En we zien de kansen die het biedt om de culturele sector opnieuw nieuw leven in te blazen en letterlijk weer een podium te bieden aan al die muzikanten, acteurs, filmmakers en vele andere artistiekelingen die onze stad met trots huisvest. En uiteraard biedt het Cultuurhuis ook een oplossing voor de bibliotheek, die zo toe zijn aan het nieuwe perspectief en die we het van harte gunnen. Voorzitter. D66 is bereid in te stemmen met dit raadsvoorstel, maar wij kijken wel naar uw raad en naar het college om twee concrete zorgen te ondervangen. Als eerste willen we voorkomen dat het realiseren van het Cultuurhuis ten koste gaat van andere culturele activiteiten in de stad omdat er concurrentie zou ontstaan. Dat mag en kan niet de bedoeling zijn. Daarom dient D66 Samen met Democraten en Stadsbelang de motie ‘koester het huidige cultuuraanbod’ in. Als tweede willen we verzekeren dat de beoefenaars van podiumkunsten als gelijkwaardige gesprekspartners worden betrokken bij de ontwerpen en volgende fases, zodat zij in de toekomst ook goed uit de voeten kunnen met dat Cultuurhuis. Daarom dienen wij Samen met Democraten Gorinchem de motie getiteld ‘Betrek theatermakers bij de uitwerking van het Cultuurhuis’ in. Voorzitter. We wachten de reactie met veel belangstelling af en om in theatertermen te blijven voor allen die nog na mij spreken: Break a leg.

Motie M02: Koester huidig cultuuraanbod De gemeenteraad van Gorinchem, in vergadering bijeen op 7 november 2024; spreekt uit dat: eventuele financiële tegenvallers in de realisatie en de exploitatie van het nieuwe Cultuurhuis niet tot verdringing mogen leiden in de cultuurbegroting, zodat deze niet ten koste gaan van het huidige cultuuraanbod. Tom van der Meijden, D66 Pierre Schefferlie, Democraten Gorinchem Johan Klein, Stadsbelang Motie M03: Betrek cultuurmakers bij uitwerking Cultuurhuis De gemeenteraad van Gorinchem, in vergadering bijeen op 7 november 2024; verzoekt het college:

J-7

bij

de

verdere

uitwerking

van

het

Cultuurhuis

ook

nadrukkelijk

beoefenaars

van

podiumkunsten als volwaardige partner te laten participeren, zodat ook zij gedurende het traject gebruikerswensen vanuit het theaterperspectief kunnen inbrengen. Tom van der Meijden, D66 Pierre Schefferlie, Democraten Gorinchem

De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van Oversteeg, CDA. Mevrouw Van Oversteeg: Voorzitter, dank u wel. Voor ons ligt een van de meest ingewikkelde politieke dossiers uit onze stad. Omwille van de tijd beperk ik mij tot twee kernpunten die we vanuit onze fractie aan willen stippen en waarmee we een amendement willen indienen. Op de eerste plaats wil ik waardering uitspreken voor het college om door te blijven zoeken naar een variant waarin een hoop ingrediënten samenkomen die politiek gedragen zijn, voor de ambtenaren die dit hebben voorbereid en die altijd klaar staan voor de talloze vragen en opmerkingen die we hebben, en onze partners uit de stad voor hun betrokkenheid, meedenkkracht en ook kritische noten, zo blijkt al wel uit de zojuist aangeboden petitie en brieven die we in de loop van dit proces hebben ontvangen. Dank daarvoor. U kent onze fractie als constructief en gedreven op de inhoud. Zo hebben wij dan ook naar dit raadsvoorstel gekeken en zijn wij tot het amendement gekomen dat ik aan het einde van deze termijn zal indienen. Onze mening over dit raadsvoorstel deel ik dan ook langs twee van onze kernwaarden, namelijk gespreide verantwoordelijkheid en rentmeesterschap. Allereerst die gespreide verantwoordelijkheid. Hierin staat de gemeenschap bij alle, de buurt, de school, onze verenigingen, kerken, bedrijven, allemaal, die maken onze stad leefbaar.

Daarom vinden wij het ook ontzettend belangrijk om te investeren in cultuur. We vinden daarin wel dat we daarin breder willen inzetten. We hebben al eens gedroomd van culturele educatie op scholen, muziekles op elke school, het goed ondersteunen van de initiatieven en de kracht die onze stad al heeft. Dat kost geld en dat mag ook geld kosten. Maar door nu een besluit te nemen zoals nu voorligt, kun je een heleboel dingen ook niet meer doen, en dat brengt me op ons tweede punt: rentmeesterschap. Als stad, en in het bijzonder voor ons als leden van de gemeenteraad, hebben we de verantwoordelijkheid om zorgvuldig om te gaan met onze omgeving, voor nu en in de toekomst. Dat geldt ook voor de financiële kant van het verhaal. Later vandaag komt uitgebreid aan de orde tegen welke financiële uitdagingen we ons nog moeten wapenen. Het college stelt voor om dat met een forse lastenverzwaring te doen en met pijnlijke ingrepen die het maatschappelijk middenveld hard zullen raken. Wij zijn heel kritisch op deze kant van het voorstel en storen ons daarom aan de beeldvorming die daarover wordt gedaan.

Het college zegt trots te zijn, maar er is naar onze mening niks om trots te zijn als je een voorstel voorlegt waarvoor je het geld simpelweg niet hebt, waarvoor je nog moet zoeken naar middelen om te investeren en waarover je de raad in het duister laat hoe je deze lasten elk jaar moet gaan betalen. Maar dan is daar een stukje planning. We zien dat ook een beetje als een fuik: nu dit besluit nemen en dan volgen de rode cijfers over de realisatie, beheer en exploitatie in het derde kwartaal van 2025, wat een politiek interessant moment is. Het definitieve besluit wordt dan nog niet eens deze periode

J-8

genomen, maar is een van de eerste zaken waar een nieuwe gemeenteraad zich over mag buigen in 2026. Nee, voorzitter, dat vinden wij niet iets om trots op te zijn, en al helemaal niet omdat, om dit voorstel straks overeind te houden, de stad heel erg zwaar gaat bezuinigen. We hebben dan straks misschien een prachtige bieb met een podium erin, maar geen geld om daar de eindmusical van groep 8 te doen, om amateurkunst het podium te geven dat ze verdienen, maar de rest van het maatschappelijke en culturele veld kan fluiten naar de middelen en gaat last krijgen van de bezuinigingen. Wij stellen daarom voor om een andere keuze te maken. We hebben niet alleen kritiek, maar komen ook met een eigen voorstel. Om die reden dienen we het amendement in ‘De kracht van cultuur gebundeld in het cultuurfonds’. Geïnspireerd door het coalitieakkoord op dit punt, pleiten we voor het inrichten van een cultuurfonds om het culturele veld te versterken. Hiermee kun je goed doen voor een veel bredere groep inwoners. Het sterke culturele veld, dat we vandaag ook in volle glorie hebben gezien, kun je daarmee versterken en ook nog eens langdurig financiële verantwoordelijkheid nemen. Amendement A02: De kracht van cultuur gebundeld in het cultuurfonds De gemeenteraad van Gorinchem, in vergadering bijeen op 7 november 2024; stelt voor: vast te stellen: 1.