Agendabundel

-36

DG&J kan vooralsnog de gevraagde taakstelling niet realiseren en ook de besparing op scootmobielen blijkt niet realiseerbaar. Bij de verbonden partijen leiden met name de beleidsaanpassingen van Avres voor lagere lasten. Zoals eerder in de perspectiefnota aangegeven, wordt voorgesteld om deze in te zetten voor de realisatie van de taakstelling Sociaal Domein. Hiermee is de taakstelling voor het Sociaal Domein structureel ingevuld.

19

Perspectiefnota 2026-2029 Voor de taakstelling efficiency organisatie wordt de volgende invulling voorgesteld. Taakstelling Efficieny Organisatie (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Openstaande taakstelling

175

200

225

225

Afbouw FTE (0,5)

35

35

35

35

Onderbestede budgetten

31

31

31

31

Vacatureruimte & Inhuurkosten

109

Totaal invulling

175

66

66

66

0

134

159

159

Restant openstaande taakstelling

Naast de taakstellingen die in de begroting 2025 nieuw zijn opgenomen bestonden er ook al eerdere taakstellingen. Onderstaand overzicht laat het totaal zien van alle taakstellingen die nog moeten worden ingevuld. De bovenste drie taakstellingen in de tabel zijn taakstellingen die al eerder in de begroting waren opgenomen. Restant Openstaande Taakstellingen (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

489

489

Taakstellingen voor begroting 2025 Taakstelling hogere kosten Sociaal Team Taakstelling DT

100

100

100

100

Taakstelling Stadsontwikkeling

52

52

52

52

Subtotaal

152

152

641

641

7

173

173

173

Taakstellingen begroting 2025 Taakstelling Subsidies Taakstelling Sociaal Domein

-204

Taakstelling Efficiency Organisatie Totaal

-45

-26

-36

-36

134

159

159

433

937

937

Hervormingsagenda Jeugd Zoals bij de ontwikkelingen van het gemeentefonds is aangegeven wordt de fasering van de Hervormingsagenda Jeugd aangepast. Naar aanleiding hiervan houden we rekening met de volgende besparingen die meeveren met de maatregelen van het Rijk. Hervormingsagenda Jeugd (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Besparingsopgave Hervormingsagenda Jeugd (Rijk)

262

263

Besparingsopgave Hervormingsagenda Jeugd (Lokaal)

702

695

Totale besparingsopgave Hervormingsagenda Jeugd

964

958

De besparingsopgave Hervormingsagenda Jeugd (Lokaal) is voor het totaaloverzicht opgenomen in deze tabel maar is inmiddels concreet in de begroting verwerkt op de budgetten waar een besparing dient te worden gerealiseerd.

20

Perspectiefnota 2026-2029 Toenemende projectorganisatie en capaciteitsplanning Zoals eerder aangegeven is het aantal projecten binnen de organisatie in de afgelopen jaren toegenomen. Dit zorgt voor een spanningsveld tussen het aantrekken van medewerkers en de tijdelijke beschikbaarheid van middelen uit hoofde van de projecten. Voor de korte termijn zijn de risico's beperkt maar zodra de voorraad aan projecten kleiner wordt, kan dit negatieve impact hebben op het jaarrekeningresultaat als gevolg van onvoldoende dekking voor de personeelskosten. Er wordt van uitgegaan dat de organisatie dit risico beheerst. IHP In de perspectiefnota 2025-2028 is aangegeven dat er onvoldoende ruimte is voor het uitvoeren van IHP. Naast de spaaropgave van € 1 mIn per jaar is het de afgelopen jaren incidenteel gelukt om extra middelen te vinden voor de uitvoering van het IHP, zoals ook in deze perspectiefnota is aangegeven. Onder voorbehoud van positieve besluitvorming over de Jaarstukken 2024 (toevoeging € 1,5 mln. aan de reserve Onderwijshuisvesting), deze perspectiefnota (extra investeringsbudget van € 3 mln. in 2028 en € 1 mln. in 2029) en de PPN 2027-2030, is voor de periode t/m 2030 € 9 mln. aan investeringsbudgetten beschikbaar en bevat de reserve Onderwijshuisvesting € 1,9 mln. Hiermee kunnen we de plannen voor de eerste jaren uitvoeren.

Op langere termijn blijft de financiering van het IHP echter een uitdaging. We blijven hiervoor ook actief aandacht vragen voor andere oplossingen, zoals bijdragen van het Rijk. Cultuurhuis In november 2024 is raadsvoorstel Cultuurhuis De Nieuwe Doelen aangenomen. De komende periode zal een (financieel) passend beheer- en exploitatiemodel voor de dagelijkse gang van zaken van het Cultuurhuis worden uitgewerkt. Dit zal in samenwerking worden gedaan met culturele partijen uit de stad, met de overige partijen waar in de onderzoeksfase mee is gesproken en met de bibliotheek. Er wordt op dit moment geen rekening gehouden met een eventuele extra financiële bijdrage van de gemeente. Mobiliteit Voor de Mobiliteitsvisie worden jaarlijks middelen gereserveerd vanuit de grondexploitaties. Omdat de grondexploitaties hun eindfase naderen, zal er op termijn een alternatieve wijze gevonden moeten worden om middelen te reserveren. Waterheffing Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het inzamelen en verwerken van hemelwater. Neerslag vangen we op in ons rioleringssysteem en in onze sloten en boezems. Deze wettelijke taak wordt steeds omvangrijker vanwege een veranderend klimaat. Dit zorgt vaker voor hevige regenval of juist voor langere perioden van droogte.

Als we Gorinchem weerbaar willen maken voor klimaatverandering (zoals uitgesproken in de klimaatadaptatiestrategie, vastgesteld in 2023) dan zijn er naast investeringen in onze riolering ook extra investeringen nodig in de zogenaamde sponswerking van de stad. Door meer ruimte te creëren voor groen en water worden we beter in staat grote hoeveelheden water op te vangen en langer vast te houden in de grond. Zo voorkomen we wateroverlast of schade aan bijvoorbeeld funderingen. Er zijn momenteel onvoldoende middelen voor deze opgave. De gemeente Leiden is in 2025 gestart met een riool- en waterzorgheffing waarbij gebruikers en eigenaren van woningen en gebouwen niet alleen betalen voor het rioleringssysteem maar ook voor klimaatadaptieve maatregelen. Daarbij worden panden die geen rioolaansluiting hebben maar wel hemelwater afvoeren op de publieke ruimte nu voor het eerst ook aangeslagen. Op die manier worden de kosten voor deze maatschappelijke opgave naar verluidt eerlijker verdeeld. We kijken met belangstelling naar deze ontwikkeling en zullen een mogelijke implementatie hiervan betrekken bij de actualisatie van het nieuwe gemeentelijke rioleringsplan in 2026.

21

Perspectiefnota 2026-2029

5

Bijlagen

5.1

Bijgestelde investeringsplanning

In deze bijlage is een overzicht opgenomen van de investeringen die in de tijd verschoven zijn. De financiële gevolgen daarvan zijn in het meerjarenperspectief opgenomen. Onderstaande tabel bevat de investeringen die in de tijd verschoven zijn, waardoor incidentele ruimte vrijkomt. Omschrijving (bedragen x € 1.000)

Investeringsbedrag planning uitgaven (netto) was

planning uitgaven start afschrijving wordt

PROG703 Verkeer en vervoer Vervangen brug Dreesstraat

113

Vervangen brug Den Uylstraat

149

Fietsparkeren binnenstad 2019

200

Herinrichting Banneweg 2019 *

1.837

Infra aanpassingen ivm OV concessie

100

Herinrichting Banneweg fase 2 Infra *

11.950

Herinrichting schoolomgeving Retranchement

2025

2026

2027

2025

2026

2027

tm 2024

tm 2026

2027

tm 2025

tm 2026

2027

tm 2025

tm 2026

2027

tm 2026

tm 2027

2028

475

2025

2027

2028

Nieuwe Lingebrug*

16.620

tm 2027

tm 2028

2029

Herinrichting Arkelsedijk

1.177

tm 2027

tm 2028

2029

Verbouwing Vr Robbeweg tbv Yulius en ISK*

3.341

2025

2026

2027

IHP23 Jaarschijf 2026

1.029

2026

2027

2028

Gildenplein, verduurzaming*

1.397

2025

tm 2026

2027

IHP 2017 uitbreiding Retranchement*

6.880

tm 2026

tm 2027

2028

PROG705 Onderwijs

PROG706 Sport, cultuur en recreatie Verduurzaming Oosterbliek*

130

2025

2026

2027

Kwaliteitsimpuls recreatiegebied Buiten de Waterpoort*

140

tm 2025

tm 2026

2027

Vervangen kade Stationsweg

2.479

2025

2026

2027

Keerwand den Uylstraat*

2.907

tm 2025

tm 2026

2027

Beschoeiing begraafplaats Lingewijk

280

2025

tm 2026

2027

Beschoeiing Bestdijkplein en Du Perronplein

270

2025

tm 2026

2027

Vervangen beschoeiing Van Andel Spruijtlaan

389

2025

tm 2026

2027

Hard en software 2025

397

2025

tm 2026

2027

Hard en software 2026

361

2026

2026 en 2027

2028

Vervangingsplan inventaris 2023*

179

2025

tm 2026

2027

Totaal

52.800

PROG708 Duurzaamheid

PROG711 Overhead, VPB en onvoorzien

* De afschrijvingslasten van deze investeringen worden geheel of gedeeltelijk gedekt vanuit de afschrijvingsreserve.

22

Perspectiefnota 2026-2029

5.2

Uitgangspunten

Met het vastleggen van de algemene uitgangspunten en de specifieke uitgangspunten geeft de raad aan waarmee rekening moet worden gehouden bij de opstelling van de begroting. Algemene uitgangspunten 1. 2. 3. 4. 5. 6.

7.

De begroting 2026 dient reëel en structureel sluitend te zijn. De begroting 2027, 2028 en 2029 wordt zover mogelijk reëel en structureel sluitend opgesteld waardoor de toekomstige lasten van besluiten gedekt worden en er ruimte is voor het opvangen van tegenvallers. Er wordt gewerkt met het principe ‘nieuw voor oud’. Nieuwe lasten worden daarbij gedekt binnen het betreffende programma danwel binnen de totale begroting. De autonome en wettelijke ontwikkelingen gaan voor op de wensen voor nieuw beleid. Een begrotingstekort wordt opgelost met maatregelen die een structurele besparing of een structurele opbrengst geven. Er wordt gewerkt met een spaarsysteem (bestemmingsreserves) om te sparen voor grote investeringen in de (nabije) toekomst. Het al gespaarde en nog te sparen geld wordt in deze collegeperiode ingezet om enkele concrete resultaten te boeken. Het investeringsplafond wordt gehandhaafd om de toekomstige schuldenomvang te beheersen.

Specifieke uitgangspunten 1. Cao-loonstijging: Cao aanhouden, vooralsnog wordt gerekend met een stijging van de loonkosten van 1,13%; 2. Prijsstijging: 3,2%; 3. Gesubsidieerde instellingen: een index van 2,17% toe te passen; 4a. Tarieven voor precariobelasting, leges (voor zover niet aan een maximum gebonden), begrafenisrechten en marktgelden geldt het gemiddeld indexcijfer van 3,2%; 4b. Tarieven voor onroerende en roerende zaakbelasting worden met 3,2% geindexeerd. 5. Tarieven voor leges (dienstverlening) ten aanzien van: - evenementenvergunning: het tarief structureel bepalen op € 532 bij evenementen met een commercieel karakter; - evenementenvergunning met een maatschappelijk karakter: geen kosten in rekening brengen; 6. Tarieven rioolbelasting, afvalstoffenheffing: tariefsontwikkeling op basis van kostendekkendheid; 7. Tarieven voor parkeren (straatparkeren, parkeergarages en parkeervergunningen: voor 2026 uitgaan van reguliere indexering 3,2%); 8. Tarieven veerdienst: de tarieven jaarlijks verhogen met het prijsindexcijfer voor gezinsconsumptie van het CPB; 9. Tarief Lingehaven: de tarieven jaarlijks verhogen met het prijsindexcijfer voor gezinsconsumptie van het CPB; 10. Tarief riviercruisevaart: de tarieven jaarlijks verhogen met het prijsindexcijfer voor gezinsconsumptie van het CPB; 11.

Tarief toeristenbelasting: Het tarief stapsgewijs naar het landelijke gemiddelde brengen door het jaarlijks met 15% te verhogen in de periode van 2025 tot en met 2028; 12. Tarief naheffingsaanslag parkeerbelasting het wettelijk maximumtarief aanhouden; 13. Huren niet-woningen: de bepalingen terzake uit de gesloten huurovereenkomsten volgen (wat in de regel neerkomt op een tariefsontwikkeling op basis van de CPI-index alle huishoudens); 14. De rekenrente is bepaald op 1,3%; 15. De rente voor de grondexploitatie is bepaald op 1,3%; 16. Raming aantal inwoners per 1 januari 2026: 38.900;

23

Perspectiefnota 2026-2029 17. Raming aantal woonruimten per 1 januari 2026: 18.350; 18. Indexatie van investeringen groter dan € 1 mln. met 3,2%; 19. Meerjarenonderhoudsplannen worden niet geïndexeerd; 20. Reserve Infrastructuur: positieve jaarrekeningsaldi (50% indien weerstandratio groter is dan 2), positieve saldi op grondexploitaties en onderuitputting op de kapitaallasten infrastructuur worden toegevoegd aan de reserve Infrastructuur; 21. Onderwijshuisvesting: reservering jaarlijks € 1 mln. voor investeringen. Daarnaast toevoegen van gerealiseerde onderuitputting van de kapitaallasten onderwijshuisvesting, de netto-opbrengsten van herontwikkellocaties van voormalige schoolgebouwen, jaarlijks toevoegen van positieve jaarrekeningsaldi (50% indien weerstandratio groter is dan 2); 22. Reserve Duurzaamheid: besparingen die worden gerealiseerd na realisatie van verduurzamingsprojecten worden jaarlijks toegevoegd aan de reserve duurzaamheid; 23. Reserve Sociaal Domein: eventuele saldi op het (programma) Sociaal Domein, worden aan het einde van ieder jaar verrekend met deze reserve. Voor deze reserve wordt een bandbreedte ingeschat van € 3,5 mln. tot € 5 mln. Voor de afroming in 2026 is als uitgangspunt het gemiddelde van de bandbreedte genomen (€ 4,25 mln.).

24

Gemeente Gorinchem Stadhuisplein 1 Postbus 108 / 4200 AC Gorinchem Telefoon: 14 0183 gemeente@gorinchem.nl gorinchem.nl

Voorzitter. Voorafgaand aan mijn algemene beschouwingen is mij namens de werkgeverscommissie gevraagd om namens 7 partijen een amendement in te dienen met betrekking tot de formatie van de Griffie. Zonder hier een politiek verhaal van te maken betreft dit een eerder incidentele verhoging die heeft gelopen van 2022 t/m 2025 om te zetten naar een structurele verhoging die conform het raadsbesluit uit 2022 is. Dit betekende dat de PM posten in 2028, 2029 en verder worden omgezet naar ruimtevragers van -135.000 euro per jaar. En dan nu voorzitter de algemene beschouwingen van Stadsbelang. Graag zou ik als zo vaak willen beginnen met een compliment aan het college. Want de voorliggende perspectiefnota mag dan misschien wel aan de dunnen kant zijn, maar laten we niet vergeten wat al wel allemaal in zekere zin in gang is gezet of al gerealiseerd. Een nieuw zwembad, een cultuurhuis voor een theaterzaal met bibliotheek, het kade en wegonderhoud, warmtenet en dat alles met een relatief kleine impact op onze inwoners, want laten we eerlijk zijn door het eerder pakken van een stuk verlies zitten wij nu niet in het kamp waar er met 10 plus procenten OZB verhoging wordt gewerkt, de cultuursector aan banden wordt gelegd en onderhoud nog maar een paar jaar wordt uitgesteld. Daarvoor verdient volgens Stadsbelang dit college en natuurlijk de ambtelijke organisatie een groot compliment.

Want ondanks dat het in 2027 allemaal wat krapper wordt, zien de overige jaren er zeer goed uit en bieden wat ons betreft dan ook ruimte. Niet zo zeer ruimte voor grote nieuwe toevoegingen, maar ruimte om te behouden wat we hebben. Zoals net aangegeven doet het college het al heel goed, maar zien we in het grote geweld ook een aantal zaken die de pijn niet kunnen incasseren of die uit het blikveld dreigen te verdwijnen. Met dit gedachtengoed zullen wij vanavond dan ook een aantal moties indienen al dan niet mede indienen. Moties omdat wij graag dit college met een opdracht op pad willen sturen en de ruimte willen geven (in de uitvoering, maar ook financieel) om dit integraal in te passen. Zodoende vertrouwen wij er op dat ook deze relatief kleinere onderwerpen een goede plek krijgen in de plannen voor 2026 en verder. Ook hier zou ik graag willen beginnen met een compliment. Een compliment naar de vele makers, kartrekkers, goed doeners en initiatiefnemers die onze stad rijk is. Deze mensen zijn van cruciaal belang voor de levendigheid, maar zeker ook de leefbaarheid van Gorinchem. Denk hierbij aan de vele vrijwilligers en evenementen die onze stad rijk is, maar ook aan de culturele en maatschappelijke locaties die over de hele stad verspreid zijn, hulde wat Stadsbelang betreft.

Maar door de huidige stand van ons land staan juist deze initiatieven onder druk, en zo zien we dit ook terug in Gorinchem. Zo zien wij als Stadsbelang dat er in de huidige tijd nog steeds heel veel daklozen en hulpbehoevende zijn in Gorinchem en omgeving. De veldwerkers in Gorinchem zoeken deze mensen op om ze waar mogelijk en gewild hulp te bieden om uit hun huidige situatie te komen. Echter blijkt in de praktijk dat de beschikbare tijd en middelen onvoldoende zijn om deze mensen naar een volgende stap te krijgen en zijn ze slechts pleisters aan het plakken. Daarom dienen wij vandaag de motie in om in gesprek te gaan met de centrumgemeente voor extra middelen voor deze veldwerkers.

Helaas is dit niet de enige plek waar de organisatie onder druk staat, want dit is ook zo bij de maatschappelijke instellingen in onze stad waardoor we als raad al eerder brandbrieven en noodkreten hebben ontvangen waardoor er incidenteel of structurele hulp is geboden. In plaats dat dit incidenten waren blijkt dit nu een breder probleem, want uit de stukken blijkt dat er onder andere op de buurthuizen in Gorinchem structurele tekorten zijn. Buurthuizen waar juist samenhorigheid, verdraagzaamheid en leefbaarheid geborgen worden voor iedere laag van de samenleving. In dit licht zullen wij vanavond dan ook twee moties mede indienen die betrekking hebben op deze positieve initiatieven voor de stad. Enerzijds gaat dit om Centraal Punt, een buurthuis die landelijke roem kent om de manier van werken. Een ontmoetingsplek voor jong en oud waar altijd reuring is en de deur voor iedereen open staat. Een plek waar de persoon altijd op één staat en de helpende hand geboden wordt. En laat alstublieft deze motie direct ook een signaal zijn voor de urgentie van onze buurthuizen en voorkom een volgende brandbrief. Zo geldt dit in andere mate ook voor de Gezel. Een plek waar iedereen er toe doet en alles waarde heeft.

Helaas is deze partij na jaren praten, diverse beloften en doorverwijzingen nog niet geholpen en waar mogelijk zouden wij zoals meermaals aangegeven ook deze sociaal circulaire werkplaats graag behouden voor Gorinchem. Wat niet bepaald circulair is in Gorinchem is de grote hoeveelheid bijplaatsing. Asociaal gedrag waar de meerderheid van de stad onder te leiden heeft. Dagelijks moeten er rondes gereden worden om dit allemaal op te ruimen en dit merken we financieel in extreem stijgende DVO’s op bijplaatsingen, prullenbakken en straatvegen. En dan zijn we als stad nog gezegend met de vele zwerfafvalrapers, ook voor hun een groot compliment. Uit de evaluatie als ook het aanvullend rapport van Avalon blijkt dat dit onder andere veroorzaakt wordt door een niet laagdrempelig grofvuil beleid. Wij zullen dan ook mede indiener zijn van de motie die oproept tot een laagdrempelig grofvuil beleid. Een versoepeling die zich richt op de overlast gevende stroom, namelijk grof huishoudelijk afval, maar die tegelijkertijd de grootste grofvuil stromen als bouwafval juist wil aanscherpen. En hiermee zijn wij er van overtuigd dat het straatbeeld en daarmee de leefbaarheid zal verbeteren. Wat het staatbeeld als ook de portemonnee positief zal veranderen is meer bloemrijk grasland. Daarom zullen wij samen met CU/SGP, GA, D66 en CDA een motie indienen voor kleurrijke bloemenpracht.

Wij verzoeken hiermee het college om waar mogelijk parken en bermen om te vormen tot bloemrijk grasland. Hiermee wordt niet alleen het openbaar groen aantrekkelijker, maar zal dit ook een positief effect hebben op de biodiversiteit. Daarnaast geef ik alvast mee dat dit grasland ook minder vaak gemaaid hoeft te worden, want anders sta ik hier volgend jaar mondelinge vragen over te stellen. Scheelt weer tijd… Mijn spreektijd zit er denk ik bijna op, dus om ook daar wat tijd te winnen zou ik tot slot alleen nog graag wat updates willen m.b.t. ideeën en moties uit het verleden. - Is de doordeweekse blauwe zone bij het Piazza Center al gerealiseerd? - Is er al zicht op een locatie voor een boothelling? - Hoe zit het met de mogelijkheden voor een openbaar toilet buiten de waterpoort? - Als ook of er is nagedacht over maximale gewichten voor het vele bouwverkeer in de Haarwijk nu het onderzoek naar vrachtverkeer is uitgesteld? Bedankt voorzitter

Perspectiefnota 2026, Schefferlie Democraten Gorinchem Vz, de PPN is het moment op bij te sturen en de koers te verleggen waar nodig of te borgen wat goed gaat. Het vertrekpunt en de meetlat voor DG zijn dan onze eigen waarden en doelen: Pakken we alle kansen voor meer woonruimten, werken we voldoende aan klimaatadaptatie, aan veiligheid, vooral in het verkeer en zijn we die overheid die dichtbij de inwoners staat en niet achteraf maar vooraf weet samen op te trekken? En bovenal gebruiken wij in Gorinchem ten volle ons gezonde verstand in het besteden van ons schaarse geld? Wij blijven aandacht vragen voor zaken waarvoor we helaas nog geen meerderheid hebben gekregen in deze raad. Denk aan het in één keer goed aanpakken van de Banneweg en geld voor flexwoningen en het wat sneller aanpakken van veilige fietsroutes en het fietsparkeren. Vandaag willen we niet te uitbundig de ruimte van de nieuwe raad innemen. Laten we ook benoemen dat we veel ambities delen in deze raad en elk college in welke samenstelling dan ook voor grote uitdagingen zou staan. Laten we wel opletten dat de Gorinchemse bestuurskracht niet te snel afremt op weg naar de verkiezingen want de stad verdient een actief bestuur. Gorcum Actief zou je haast zeggen, maar laat ik nu niet te veel reclame maken voor de gewaardeerde concollega’s.

Maar even serieus wij vonden de productie in de vorm van relevante raadsvoorstellen het afgelopen half jaar wel wat verontrustend. Zelfs als oppositie gunnen we de stad geen college dat aan de beademing lijkt te liggen of in een winterslaap verkeert, want dan moeten we weer iemand vinden die het college wakker kust. Kortom zowel een oproep aan ons zelf als aan het college om de laatste periode flink door te pakken zonder over ons spreekwoordelijke graf te gaan regeren. Vooral op het gebied van wonen VZ willen wij dat de urgentie goed gevoeld blijft worden. Onze herhaalde oproep om vooral voor de groep van 23 tot 35 jaar een betere toegang te geven tot de sociale huur en de plaatsing van flexwoningen blijven wij wel herhalen tot dat het niet meer nodig is. De motie om dan in elk geval maar woningzoekenden in Gorinchem een streepje voor te geven, dienen wij daarom mede in. Wij vragen ook aandacht voor de financiële uitdaging in de noodzakelijke klimaatadaptatie. Misschien raken de opties voor mysterieuze spaarsystemen wat uitgeput, maar moeten we niet meer gaan sparen en doen op dit gebied? Een andere aanmoediging voor het college is om nog

1

deze raadsperiode versneld aandacht te geven aan de fietsverbindingen en het fietsparkeren. We blijven ook wat drammen over de Banneweg die in onze ogen echt in één keer volledig aangepakt had moeten worden. En in de lijn van de kritische noten vz, dan staan ook de onnodige geheimhouding over de locatiekeuze van het AZC en het uitblijven van helderheid over de haalbaarheid van het cultuurhuis nog steeds in onze top 3. Maar we gaan vz het college niet in de put praten. De landelijke politiek maakt het leven van die ene overheid die dicht bij de mensen staat niet eenvoudig. Hervorming van de jeugdzorg en klimaatadaptatie zonder het benodigde geld, stikstof belemmeringen en stroomtekorten maken het een uitdaging om als gemeente toch begripvol in verbinding te blijven met onze inwoners. Om die reden vinden wij het jammer dat de participatie als maar niet geagendeerd wordt in de raad. En dat kan niet zo zijn omdat het zo goed gaat. Denk aan de strubbelingen in de Lingewijk en het pas achteraf betrekken van inwoners bij het Retranchement. En vooral de net genoemde onnodige geheimhouding over de keuze van het AZC. Niet voor niets dat de rechter zich daar nu mee gaat bemoeien. Kortom alle reden om ook op dit gebied zelf voorstellen te doen en wel door een motie over de Ideeënmarkt. Die was in onze ogen wel een prachtig voorbeeld van vruchtbare samenwerking tussen inwoners en gemeente.

Om die reden hebben wij met de heer van Santen van de VVD een motie opgesteld om in de begroting middelen op te nemen waarmee eens in de 2 jaar een ideeënmarkt kan plaatsvinden. Goed om daarbij de spelregels nog eens tegen het licht te houden en te bekijken of de minimale 50.000 euro die wij voorstellen in evenwicht is met de moeite en verwachtingen van inwoners. Bij een positief jaarresultaat kan wat ons betreft het bedrag verhoogd worden om net als bij de Skatebaan wat terug te geven aan de stad. De ideeën uit de markt illustreren de kracht en mogelijkheden van de stad zelf. We zijn dan ook zeer blij met de steun aan het Natuurcentrum. Wat bijpassen als gemeente om er veel meer voor terug te krijgen. Daarom dienen wij ook de motie over de extra steun voor Centraal Punt mee in. Laten we goed begrijpen dat deze euro’s zich dubbel terugverdienen als preventieve jeugdzorg. Daarbij hebben we wel een oproep voor Centraal Punt zelf. Werk aan de bekendheid en toegankelijkheid voor alle doelgroepen. Een oproep aan Centraal Punt om goed bekend te maken welke mogelijkheden er zijn voor initiatiefnemers zodat de diverse doelgroepen hun ruimte kunnen pakken. Wij blijven bevreesd voor te hoge kosten van het gebouw voor het cultuurhuis. Is er dan nog wel geld voor activiteiten en talentontwikkeling zoals Peeriscoop die met steun van ons bedrijfsleven kan bieden mits wij 2

ook voldoende bijdragen. Laten we investeren in de toekomst en ons niet verliezen in het verleden. Beter haken we aan op al die kracht en ideeën in de stad. Maar ook voor inwoners die hier niet met ideeën komen maar gewoon voor een product van Burgerzaken kunnen we wat meer gaan meedenken. Onder het motto van Flitsend Stadhuis pleiten wij in een motie voor de plaatsing van een pasfoto apparaat zodat die service ook in Gorinchem geboden gaat worden. Dan tenslotte de moties die wij niet indienen. De Molenhopper blijft. Er was heel wat ruis in de stad of dat wel zo zeker was. Is gewoon aanbesteed gaat u zeggen, maar wij zijn blij dat we met onze oproep hebben bijgedragen om deze voorziening niet ter discussie te stellen. En als allerlaatste geen motie maar wel een hartenkreet over de fatbikeangst in de stad, de binnenstad in het bijzonder. Een vraag aan alle collega’s, speekt u ook zoveel mensen die steeds angstiger om zich heen kijken. Vz kan u ons een indruk geven wat we hier samen met onze inwoners aan kunnen doen? Niet alleen door handhaving maar wellicht ook een campagne voor beter gedrag, want de gemeente heeft nu eenmaal geen handhavingsleger, maar laten deze vorm van overlast zowel krachtig aanpakken als met de inwoners zelf zoeken naar oplossingen om Nederland naar ons te laten kijken van zó kan het dus ook! Gaat u met ons de uitdaging aan voorzitter?

3

Dank voorzitter. Allereerst veel dank voor de inzet van de betrokken ambtenaren, griffie als ook het college voor het vele werk wat gedaan is om dit geheel te realiseren. Ook dank voor de beantwoording van de vele technische vragen. De perspectiefnota is duidelijk en kan grotendeels op de steun van de PvdA rekenen. Natuurlijk; er zijn onderwerpen waarover meer duidelijkheid moet komen. Voor ons is het thema duidelijk: voorkomen is beter dan genezen. In een wereld die steeds complexer wordt, met uitdagingen die zich snel opstapelen, is het essentieel dat we proactief handelen. Met een duidelijke inzet op preventie. Preventie betekent niet alleen het vermijden van problemen, maar het creëren van een omgeving waarin onze inwoners kunnen floreren. Het is onze verantwoordelijkheid om niet te wachten tot de problemen zich manifesteren, maar om juist de signalen vroegtijdig op te vangen en daarop te reageren. Ik zal het ook maar eens benoemen: het ravijnjaar hangt ons boven het hoofd. Ook gaan we weer een nieuwe politieke realiteit in met een nieuw kabinet. Nu geloof ik persoonlijk dat we het er niet minder op kan worden, maar een zekere mate van onzekerheid brengt het wel mee. De PPN laat wat dat betreft een rooskleurig beeld zien, de potjes zijn goed gevuld. Daarom voelt de taakstelling op het sociaaldomein ook zo wrang.

Moeten we niet juist meer investeren in onze meest kwetsbare doelgroepen, juist nu we weten dat de samenleving onder druk staat. Een kleine terugblik naar vorige week: Volgens de jaarverslagen is het gebruik van inkomensondersteuningen lager dan was ingeschat. Wij zijn van mening dat dit niet duidt op een gebrek aan behoefte, maar eerder op het feit dat veel bewoners niet op de hoogte zijn van hun rechten of de manier waarop ze deze regelingen kunnen aanvragen. Recente gegevens van de Dienst Toeslagen tonen aan dat 12% van de mensen die er recht op hebben geen gebruik maakt van zorg- of huurtoeslag, wat betekent dat er per huishouden tientallen to wel honderden euro's worden gemist. Wij weten ook wel dat dit landelijke landelijke regelingen zijn, maar wat ons betreft is het goed mogelijk dat ook lokale of gemeentelijke regelingen, zoals bijzondere bijstand of minimaregelingen, niet optimaal worden benut. Het is in Nederland - regel land vaak al moeilijk genoeg om je een weg te banen door alle regelingen. Het is dan ook alles behalve makkelijk om het hoofd boven water te houden als het tegen zit. Ook is niet iedereen even happig op het vragen van hulp. Het stigma rond

minimaregelingen is groot. Zeker onder jongeren. Ik moet de eerst 18e jarige nog tegenkomen die de bijzondere bijstand met z’n vrienden bespreekt. Daarom is proactieve communicatie van groot belang: wij zien idealiter dat elk huishouden informatie ontvangt over de regelingen waar ze mogelijk recht op hebben. Niet enkel zij die al tussenhaakjes in beeld in zijn. Want dat zij door de kundige mensen van onder andere de wijkteams in de meeste gevallen naar de juiste plek worden begeleid, hebben we voldoende vertrouwen in. Maar juist in de grensgevallen kunnen de minimaregelingen heel veel soelaas bieden. En natuurlijk kan dit preventief werken door financiële problemen in een vroeg stadium op te sporen en te verlichten. Er zijn gelukkig voldoende voorbeelden bekend in den landen hoe men op creatieve doch laagdrempelige manier informatie verstrekt kan worden. Zo hier niet al te ver vandaan in Zwijndrecht wordt op een toegankelijke manier invulling gegeven aan dit probleem via een “geldkrant”, die duidelijkheid biedt over lokale regelingen. De perspectiefnota biedt een kans om vooruit te kijken. Door nu te investeren in betere communicatie, kunnen we ervoor zorgen dat inwoners de ondersteuning niet mislopen waar ze recht op hebben. Tegelijkertijd draagt dit bij aan het versterken van hun financiële zekerheid.

Daarom dienen wij samen met D66 een motie met als dictum: We geven het college de opdracht om: • het verbeteren van de communicatie over gemeentelijke regelingen waar inwoners gebruik van kunnen maken, bijvoorbeeld via een lokale geldkrant of ander laagdrempelig communicatiemiddel; • hierbij extra aandacht te geven aan begrijpelijke taal, overzicht, toegankelijkheid en het gebruik van meerdere kanalen; •

hierbij samen te werken met partners zoals ervaringsdeskundigen en Avres;

•

eventuele kosten incidenteel te dekken uit de reserve sociaal domein.

Een andere essentiële vorm van preventie zien wij in het werk van onze buurtcentra. In Gorinchem hebben een lange geschiedenis van het ondersteunen van onze gemeenschap door middel van buurtcentra. En ik heb daar zelf ook de vruchten van mogen plukken, mijn eerste aanraking met een playstation: in de Mall, mijn eerste film op een groot scherm was in de Haarhorst. Het werk wat in deze centra gedaan wordt is niet alleen leuk, het is gewoon essentieel. Het bied kansen, het inspireert en het verbindt de stad. Boukie, beter bekend als Centraal Punt, is pas enkele jaren actief maar heeft zich inmiddels stevig gevestigd in de stad. Wat begon als een buurthuis voor de wijk, is geëvolueerd tot een centrale ontmoetingsplek voor de hele stad. Hier staan verbinding, inspiratie en de ontwikkeling van talent voorop. Iedere week bezoeken honderden jongeren en ouderen deze unieke locatie, of het nu gaat om ontspannen, sporten of kunst en cultuur. Centraal Punt biedt een breed scala aan mogelijkheden voor iedereen. Het verbaasd me iedere keer weer welke prachtige dingen er uit dat gebouw komen. We weten ook hoe een stad zonder Centraal Punt er uit ziet. De jaren waarin er onvoldoende geïnvesteerd is in de jongeren van de stad hebben hun littekens achter gelaten.

En toen onlangs de avondopenstellingen vermindert zijn, resulteerde dit direct in een toename van hangjongeren en overlast in de buurt. De boel wordt al jaren gerund op een bodem van passie en goodwill, maar dit is absoluut niet duurzaam. Momenteel is de stichting afhankelijk van incidentele subsidies voor haar voortbestaan. Dit brengt teveel onzekerheid met zich mee, aangezien deze subsidies variëren, wat Centraal Punt niet de stevige basis biedt die nodig is om haar activiteiten duurzaam te ontwikkelen. Op dit moment krijgt stichting Boekie een financiering van 170 duizend euro. Uiteraard ook geen klein bedrag, maar een groot deel hiervan vloeit ook weet terug via huur en gemeentelijke belastingen. Het bekende broekzak-vestzak. Hierdoor blijft er erg weinig ruimte over voor talent ontwikkeling. Om de continuïteit te waarborgen en een solide fundament voor haar activiteiten te creëren, dien we samen met anderen een motie in om de subsidieaanvraag voor 2026 goed te keuren en hen meerjarige zekerheid te bieden. Om daar op door te gaan, zo zijn we mede indiener van nog twee moties: 1 voor gelijke kansen voor onze jongste Gorcummers en 1 voor duurzame steun voor de Gazel. Daarmee kom ik tot mijn afronding voorzitter: De perspectiefnota biedt ons nu de kans om de noodzakelijke stappen te zetten. De bugettaire ruimte is er.

Door te investeren in een betere informatievoorziening, Centraal

Punt te waarderen voor al het werk wat het al gedaan heeft, een tandje bij te zetten voor onze jongste Gorcummers en een essentiële voorziening als de Gazel een duurzame oplossing te bieden; kunnen we onze inwoners de steun geven die ze verdienen.

Perspectiefnota 2026-2029 Voorzitter, Gorinchem groeit! Qua inwoneraantallen in een bescheiden tempo. Als stad voor de regio, als het gaat om bijvoorbeeld onderwijs, zorg en werkgelegenheid, enorm. En dat brengt de nodige uitdagingen met zich mee. Want hoe ga je in een sterk vergrijzende stad zorgen voor de juiste balans. Hoe zorg je voor een veilige leefomgeving voor iedereen in een gezonde en duurzame stad? Een regiostad, waar het fijn wonen & goed werken is. Ik neem u, aan de hand van deze pijlers, mee in onze visie; Veilige leefomgeving Wat voor ons eruit springt is het gevaar van toenemende digitalisering en de verharding in het fysieke domein. -

Toenemende digitalisering Cybercrime, identiteitsfraude, online pesten - het zijn de zorgen van nu en raken ook Gorinchem. We vinden het belangrijk dat wij als gemeente hierop voorbereid zijn en dat inwoners alert zijn op de gevaren. In deze perspectiefnota is opvallend weinig benoemd rond dit thema. Zorg voor goede voorlichting en wees scherp als het gaat om de uitvoering bij onze gemeenschappelijke regelingen. We geven het dit college mee.

-

Fysieke veiligheid Om kwetsbare wijken veiliger te maken, zijn verschillende aanpakken nodig. De aandacht voor "Preventie met Gezag" is goed evenals de inzet van bodycams, maar de zichtbare uitvoering in de openbare ruimte verdient wat ons betreft meer focus. Het is belangrijk om jongeren op tijd te betrekken, mensen met ervaring in te zetten en de buurt sterker te maken. Fysieke veiligheid is ook meer dan criminaliteitsbestrijding; het is ook een goed onderhouden en prettige publieke ruimte. Daarin is het winkelgebied rond de Wilhelminalaan geen voorbeeld. Wat gaat het college doen om dat gebied te verbeteren?

Gezonde & duurzame stad Een gezonde leefomgeving gaat wat VVD Gorinchem betreft hand in hand met duurzaamheid. Niet alleen op korte termijn, maar ook op lange termijn. Denk aan de problematiek van de staalslakken of de aanpak van netcongestie.. blijf vooruit denken dus! -

Duurzame infrastructuur & economie Bedrijventerrein De Grote Haar vraagt om digitale slagkracht. Daar is een hoogwaardige digitale infrastructuur voor nodig. Glasvezel en 5G zijn noodzakelijke randvoorwaarden. Wordt dit actief opgepakt of volledig aan de markt overgelaten? En speelt het Ondernemersfonds hierin een rol?

-

Educatie Hoe zorgen we dat bewustwording bij inwoners op orde is. Hoe zorgen we bijvoorbeeld dat onze jongeren hun fastfood bekertje niet zomaar op straat gooien. Van zwerfafval tot dierenwelzijn: het begint bij bewustzijn en goede educatie. Op scholen, maar ook voorzieningen als het Natuurcentrum zijn daarin essentieel.

Perspectiefnota 2026-2029

En over het Natuurcentrum gesproken; ze zitten vol plannen om hun toekomst te borgen. Wij denken daarin graag met ze mee. In die hoedanigheid hebben we een idee, waar zij ook heel enthousiast van zijn geworden. En het is een win-win, want het komt ook het tempo in onze bevolkingsgroei ten goede. Want, de laatste tijd zie je met regelmaat ooievaars overvliegen in Gorinchem. En waar alle omliggende gemeenten inmiddels voorzieningen voor ooievaars hebben, kent Gorinchem deze nog niet. Tijd om ze hier te laten landen met de motie: Warm welkom voor de ooievaar! Fijn wonen Gorinchem is en blijft ook een fijne stad om te wonen, met haar historisch karakter en het culture veld. -

Wonen Onze stad is aan heftige vergrijzing onderhevig. Het gaat aankomen op de draagkracht die we met elkaar hebben in de zorg, de kinderopvang of het onderwijs of bij hulpdiensten. En ja ook het dichtbij kunnen wonen om hier te kunnen werken is dan essentieel. Een paar weken geleden spraken wij een jonge verpleegkundige op de fiets, net klaar met haar nachtdienst in het Beatrixziekenhuis. Ze woonde tijdelijk bij haar ouders in Arkel, want ondanks haar vaste contract vond ze geen goede woning in Gorinchem. “Ik zorg voor mensen in deze stad, maar ik kan er zelf niet wonen”, zei ze. Die opmerking bleef hangen. Recent is vanuit ons nog aan dit onderwerp gerefereerd bij de woningbouwplannen van de Lange Slagenstraat – fijn dat de toezegging daar al is gedaan om ook cruciale beroepsgroepen te ondersteunen. Samen met GA dienen we daarom een motie in om deze groepen blijvend te ondersteunen. Dit is essentieel voor de draagkracht van Gorinchem.

-

Historische waarde Koester wat mooi is. Investeer daarbij in het historisch erfgoed – maar wees daar wel kritisch in. We kunnen niet alles behouden, maar wat we willen behouden doe dat dan goed. En blijf ook investeren in citymarketing en toerisme, zoals middels de riviercruises. Op die manier houden we onze lokale winkeliers en hotels mee overeind en de stad in leven. Een bedrijf dat niet investeert in marketing is ter ziele opgeschreven. Stilstand is achteruitgang; een oude economische wet.

-

Cultuur Fijn dat we dit jaar nog de aanzet voor het cultuurfonds gaan maken. Cultuur en evenementen zijn wat ons betreft een belangrijke pijler in de samenleving. Bij een recent bezoek aan theater werd ons benadrukt dat de overlap tussen het culturele veld en het sociale domein een grote kans is. Tegelijkertijd werd aangegeven dat het lastig schakelen is tussen de loketten die er zijn – een gemiste kans dus wat ons betreft. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat we ook cultuur en sociaal domein meer op elkaar aan laten sluiten? Kan onderzocht worden welke mogelijkheden daarin zijn?

Perspectiefnota 2026-2029 Goed werken Gorinchem moet aantrekkelijk blijven als vestigingsstad. Een stevig vestigingsklimaat creëren dus; door onder andere de bereikbaarheid en parkeergelegenheden goed op orde te hebben. -

Fietsbereikbaarheid We willen graag dat meer mensen met de fiets naar de binnenstad komen. Dat helpt om de parkeerdruk te verlagen en houdt de stad bereikbaar. En ook onze scholen moeten goed bereikbaar zijn en blijven. Maar dan moeten er wel goede verbindingen zijn – in dat kader willen we u nog graag herinneren aan de motie Fietssnelweg. Hou die vooral in het oog. En heeft het college nog plannen om fietsparkeren aantrekkelijker te maken?

-

Doorgaande routes Fijn dat Eijke’s Hof nu verder wordt aangepakt. Als regiostad ziet Gorinchem het aantal verkeersbewegingen toenemen. Efficiënte in- en uitvalswegen en een goede stadslogistiek zijn cruciaal, zeker bij afsluitingen van snelwegen. Het in kaart brengen van vrachtverkeer is wat ons betreft een volgende goede stap. In de recente Begrotingsraad heeft de wethouder aangegeven in kaart te brengen hoe het vrachtverkeer daarbij door de stad akkert. Is dit nu goed in kaart gebracht?

-

Parkeren in onze garages Daarnaast wilde wij nog even refereren aan het feit dat de dagkaarten ingevoerd zouden worden in onze parkeergarages – vorig jaar door de raad omarmd om o.a. het toerisme betere mogelijkheden te bieden, maar ze zijn vertraagd. Van inwoners hebben wij ook de wens ontvangen om naast de dagkaart hier eventueel een abonnement aan te koppelen. Kan het college dit toezeggen?

Tot slot; luisteren naar inwoners loont. De ideeënmarkt is daarvan een prachtig voorbeeld die we ook de komende jaren willen omarmen. Samen met de fractie van DG dienen we een motie in om hier structureel budget voor vrij te maken. Op die manier bouwen we samen graag aan een nog sterker Gorinchem waarin we naar elkaar blijven luisteren en groeien! Dank u wel!

CU-SGP Algemene beschouwing PPN 2025 Voorzitter, het is weer zover: tijd voor de Perspectiefnota. En ditmaal een bijzondere editie, want het is voorlopig de laatste van het huidige college. Een mogelijk lange coalitievorming volgend jaar kan wellicht zorgen voor een vervolg. Maar dat is vooruitlopen op de zaken. Dit college begon zijn werk met het programma En nu aan de slag – een programma dat niet uitpakte in grootse ambities of ferme beloftes, maar juist uitblonk in verantwoordelijkheid nemen, knopen doorhakken en overgaan tot actie. Geen woorden, maar daden. En daarin is dit college absoluut geslaagd. Met overtuiging is gewerkt aan uitvoering, realisatie en stabiliteit. Onze complimenten zijn dan ook op zijn plaats. Niet in de laatste plaats omdat we hier vandaag een meerjarig sluitende begroting bespreken. Chapeau! Ook onze dank aan de ambtelijke organisatie, die zich met grote inzet blijft inzetten voor onze stad. Sommigen zullen zeggen: “Het was misschien niet het meest opwindende programma.” En dat klopt – maar wat sommigen saai noemen, noemen wij degelijk. En juist dat biedt onze inwoners een solide en betrouwbaar perspectief voor de lange termijn. Geen korte-termijn-retoriek of losse toezeggingen, maar transparantie over keuzes en bezuinigingen. Geen blik op het volgende krantenkopje, maar een duidelijke focus op duurzaam resultaat.

Financiën Voorzitter, het veelbesproken ravijnjaar 2026 lijkt voor onze stad financieel minder diep dan eerder gevreesd. Dankzij tijdige en verstandige besluiten staat er voor de komende jaren een sluitende begroting, al blijft het zaak om scherp te blijven – er zijn nog taakstellingen te realiseren. Met andere woorden: het schip blijft stevig aan de wind varen. Tegelijkertijd wordt er doorgepakt op investeringen in beleidsprioriteiten. Dat betekent niet dat we geld over hebben – het vraagt juist om zorgvuldigheid en terughoudendheid bij nieuwe wensen. Laten we alert blijven: goed financieel beleid is geen vrijbrief om in één raadsavond alles weer uit te geven. Een incidenteel overschot vraagt om waakzaamheid en realisme – niet om gemakzucht. Woningbouw & bereikbaarheid Er wordt stevig ingezet op betaalbare woningbouw en betere infrastructuur. Fietspaden en wegen worden aangepakt, en dat is hard nodig. Duurzaamheid & klimaat Ook op het gebied van duurzaamheid worden flinke stappen gezet. Denk aan de versnelde overgang naar LED-verlichting in de openbare ruimte, de verduurzaming van

gemeentelijk vastgoed, de uitbreiding van laadinfrastructuur en de doorontwikkeling van klimaatadaptatiestrategieën. Onderwijs & voorzieningen We waarderen de inzet om structureel te reserveren voor onderwijshuisvesting. Ook investeringen in essentiële voorzieningen zoals het zwembad en cultuurgebouw De Nieuwe Doelen dragen bij aan de kwaliteit van leven in onze stad. Kortom, geen torenhoge ambities, maar duidelijke doelen en concrete resultaten. De Perspectiefnota 2026–2029 laat een verstandige koers zien: investeren waar nodig, maar binnen de grenzen van financieel verantwoord beleid. De investeringsruimte blijft beperkt en de schulden lopen op. Dat vraagt vanaf 2027– 2028 om nog strakker toezicht en discipline bij grote investeringsbesluiten. Ook het volgende college zal zich aan deze koers moeten houden. Gepaste ambitie en robuust financieel management blijven essentieel. Sociaal-maatschappelijke uitdagingen Tegelijkertijd mogen we onze ogen niet sluiten voor wat er in de samenleving speelt. Steeds meer inwoners – ook werkenden – komen financieel in de knel. Vaak zijn het stapelingen van problemen waarvoor geen passend loket bestaat. Mensen vallen tussen wal en schip. En dan is onze samenleving soms hard. Er is al snel een oordeel: “Je zal wel iets verkeerd hebben gedaan. Een verkeerde keuze hebben gemaakt.

Het is je eigen schuld dat het mislukt.” Maar wij pleiten juist voor saamhorigheid en het omzien naar elkaar. In dat licht dienen wij een motie in om te onderzoeken of samenwerking met Stichting Anders mogelijk is. Deze stichting koppelt lokale ondernemers aan inwoners met een hulpvraag die buiten de reguliere regelingen valt. Denk bijvoorbeeld aan iemand met MS voor wie het tuinonderhoud niet meer haalbaar is. In ruil daarvoor wordt van de hulpvrager ook gevraagd iets terug te doen. Zo ontstaat wederkerigheid. Geven maakt rijker. Tot slot Voorzitter, vanavond markeert het begin van het reces. Wij wensen iedereen een welverdiende zomerperiode toe. En laten we met elkaar niet vergeten wat dit college heeft bereikt: een meerjarig sluitende begroting, stabiliteit in onzekere tijden en een koers met oog voor de lange termijn. Een prestatie van formaat, waarvoor wij onze oprechte waardering uitspreken. Dank daarvoor. Gods wijsheid en kracht toegewenst in de verdere uitvoering.

Algemene beschouwing Perspectiefnota 2026-2029 Gorcum Actief, Bjorn Bahlmann Dank u wel voorzitter, Vanavond bespreken we de Perspectiefnota 2026-2029. Allereerst dank aan de ambtelijke organisatie voor het vele werk dat zij de afgelopen maanden voor ons uitgevoerd hebben. Gorinchem zit aan haar grenzen m.b.t. de ruimte voor grote nieuwbouwprojecten, daarom gaan we aan de slag met zogenaamde inbreidingsnieuwbouwprojecten en we zijn al op de goede weg. De afgelopen periode hebben wij als gemeenteraad de kaders voor de herontwikkeling van de Arkelsedijk, de Lange Slagenstraat en de uitgangspunten voor het Stationsgebied vastgesteld. Nieuwbouwprojecten waar je als Gorcumer zou willen wonen. Helaas hebben wij ook in Gorinchem te maken met een overspannen woningmarkt en dit beperkt de doorstroming van de woningmarkt in onze stad. Wij willen mensen met een lokale, maatschappelijke of economische binding een extra kans bieden op onze lokale woningmarkt en daarom dienen wij samen met de SP, Democraten Gorinchem en de VVD de motie “Een duurzame Gorcumse wooncarrière” in. Voorzitter, de komende jaren komen er grote opgaven met grote verwachte uitgaven op ons af. Daarom stellen wij voor om ons huidige spaarsysteem te actualiseren, zodat wij op termijn voldoende middelen beschikbaar hebben om deze opgaven te kunnen realiseren.

De komende jaren zullen we moeten sparen voor de WBI voor de ontwikkeling van de Schelluinsestraat, Mobiliteit & Infrastructuur, IHP en last but not least Klimaatadaptatie. Volgens een recent rapport moet Gorinchem 45 miljoen euro investeren in de periode tot 2050. Daarom dienen wij de motie “Sparen voor een toekomstbestendige stad” in. Klimaatadaptatie, biodiversiteit en een lokaal hitteplan hebben altijd bij Gorcum Actief hoog in het vaandel gestaan. Daarom zijn wij medeindiener van de motie “Kleurrijke Bloemenpracht” een mooie toevoeging voor de biodiversiteit in onze stad. Eind vorige maand was het Nationaal Hitteplan weer van kracht, hierdoor werd er weer aandacht gevraagd voor een Lokaal Hitteplan. In 2019 zijn door de VVD hierover vragen gesteld, daarbij werd aangegeven dat het college het een goed plan vond om een Lokaal Hitteplan in te stellen. Graag willen wij weten wat de status is van een Lokaal Hitteplan.

Voorzitter, ook heeft Gorcum Actief zich altijd ingezet voor het behoud van het erfgoed in onze stad. Zeer recentelijk hebben wij ons ingezet voor behoud van de oude Brandweerkazerne en wij zullen ons blijven inzetten voor behoud van ander erfgoed. Binnenkort praten en beslissen we ook over de Nota Vastgoedbeleid, dat aan actualisering toe is. Onzes inziens moet de Nota Vastgoedbeleid worden getoetst aan ons kersverse Erfgoedbeleid. Kan de wethouder dat bevestigen? In december 2024 hebben wij als gemeenteraad ons Erfgoedbeleid vastgesteld met daaraan gekoppeld een uitvoeringsagenda, die wij in 2028 gaan evalueren. In de PPN 2026 is enkel budget voor 2026 opgenomen en niet voor de volledige periode tot en met 2028. Ook ontbreekt er ambtelijke capaciteit voor de uitvoering van het erfgoedbeleid. Wij zijn van mening dat als er geen focus is voor ons erfgoedbeleid en er geen ambtenaar verantwoordelijk is voor dit beleid is, dan doet dit geen recht aan ons erfgoedbeleid. Daarom is Gorcum Actief mede-indiener van de motie “Een duurzaam erfgoedbeleid voor het verleden, het heden en de toekomst” in. Deze motie zal straks door de SP ingediend worden. De Gezel doet veel goed werk voor onze stadsgenoten die tussen wal en schip raken, omdat zij bij officiële instanties niet geholpen kunnen worden.

De Gezel is al ruim 2,5 jaar in gesprek met de gemeente, maar helaas is er voor hen nog steeds geen duidelijkheid m.b.t. een structurele subsidie. Daarom zijn wij mede-indiener van de motie “Niet meer van het kastje naar de muur voor de Gezel”. Deze motie zal straks ingediend door het CDA ingediend worden. Tot zover onze bijdrage. Dank u wel voorzitter

Voor griffie: Resumerend: Motie: Een duurzame Gorcumse wooncarrière. Motie: Sparen voor een toekomstbestendige stad. Vraag: Wat is de status van een Lokaal Hitteplan? Vraag: Vastgoedbeleid moet worden getoetst aan Erfgoedbeleid. Kan de wethouder dat bevestigen?

Algemene beschouwingen D66 Perspectiefnota 2026 – Ilhan Tekir Voorzitter, Een algemene beschouwing zonder financiële duiding is als soep zonder zout. Ik trap daarom zoals u inmiddels van D66 gewend bent af met een financiële beschouwing. Daar vallen of staan de keuzes die wij immers maken. Als je dan het financiële beeld aanschouwt vallen een paar zaken op. De begroting is meerjarig sluitend en dat is positief. De marges zijn echter wel beperkt. Als de meicirculaire van het Rijk niet zo gunstig was geweest, dan zou hier vandaag een hele andere perspectiefnota hebben gelegen. De meicirculaire levert immers structureel zo’n 1 miljoen euro voordeel op. En dat is in Gorinchem een serieuze meevaller. Want laten we eerlijk zijn, verder bezuinigen zou geen optie zijn geweest aangezien we nog bezuinigingen uit de vorige ronde hebben in te vullen. We kunnen niet nog eens de ozb met 10% verhogen of de parkeertarieven met 40%. Daar komt bij dat de buffers zijn uitgedund: het weerstandsvermogen zou eind dit jaar uitkomen op 1,42 – zo’n beetje op de ondergrens van de bandbreedte. Dan zijn er de komende jaren ook nog allerlei opgaves die als een soort zwaard van Damocles boven het hoofd hangen. Denk aan onderwijshuisvesting, mobiliteit en de ombuigingen in het sociaal domein zoals jeugdzorg. Ik wens dan ook nu al het volgende college veel succes bij het leggen van deze puzzel.

Voorzitter, dan zou ik graag een aantal thema’s de revue willen laten passeren. En her en der volgt daar een motie of vraag uit. Ik begin met onze buurthuizen. Die hebben het helaas niet makkelijk door alle prijsstijgingen en ook het feit dat ze daar dit jaar niet voor zijn gecompenseerd. Gelukkig trekken we dat voor 2026 wel weer recht, maar de pijn is al zichtbaar geleden. Dat uit zich ook in het overzicht van toegekende en aangevraagde subsidies, waarbij het gat tussen die twee steeds groter lijkt te worden. En dat is het meest zichtbaar bij Centraal Punt. Niet alleen in de cijfers maar vooral ook in de praktijk. Zo voelde Centraal Punt zich een tijdje terug genoodzaakt om de avondopenstelling terug te draaien, met als gevolg dat jongeren weer hun hangplek creëren in de wijk. Daarom hebben D66, Stadsbelang, Democraten Gorcum en de PvdA een motie opgesteld om de toekomst van Centraal Punt nu voor eens en voor altijd te borgen. Te beginnen met een verhoogde subsidie in 2026 en vervolgens in samenspraak uitwerken van een meerjarige subsidierelatie. Die waardering, voorzitter, is niet veel gevraagd voor een succesvol buurthuis dat Gorcum rijk is. Wellicht wat onorthodox en niet altijd passend in de systeemwereld van de gemeente, maar dat mag ons er niet van weerhouden om in dialoog te blijven en mee te bewegen waar nodig om samen het beste voor elkaar te krijgen.

De jongeren hunkeren ernaar, de wijk hunkert ernaar en hopelijk kunnen we daar als gemeenteraad een overtuigende reactie op geven. Dan het thema erfgoed, voorzitter. Zoals u weet hebben we onlangs nog in deze raad het erfgoedbeleid vastgesteld, om het Gorcums erfgoed te beschermen, te behouden en beleefbaar te maken. In een 103 pagina’s tellend document is het erfgoedbeleid gekoppeld aan het Gorcums DNA. Toen al was duidelijk dat het een financiële uitdaging zou worden. Het schetst dan toch onze verbazing dat de erfgoedadviseur wordt wegbezuinigd, terwijl de inkt van de nieuwe nota nog niet droog is. Die erfgoedadviseur is nu juist nodig voor afstemming en samenwerking tussen de betrokken afdelingen, externe stakeholders en erfgoedgemeenschappen. Maar ook voor de naleving van de wettelijke erfgoedtaken. Het is dus niet iets wat je kunt beleggen bij alle andere afdelingen. Getuige ook de pleitbrieven van de erfgoedcommissie, Oud-Gorcum en st. Stadsherstel Gorinchem zijn wij van mening dat een minimale basis van 0,5 fte noodzakelijk is. Daarom dient D66 samen met GA en de SP een motie in om deze minimale basis structureel te regelen. Thema afval en ik beperk mij voor het gemak tot grofvuil, want hier kun je eigenlijk een hele algemene beschouwing op loslaten. Dat gaan we niet doen. Ik realiseer me dat het een terugkerend thema is geworden, maar daar is ook alle reden toe.

Immers, er ligt sinds kort een adviesrapport van Avalon

waarin wordt geconcludeerd dat de huidige grofvuilregeling niet laagdrempelig is. Dat is een conclusie waar we niet meer omheen kunnen. Ik bedoel, het beeld op straat spreekt boekdelen, maar nu schrijven ook mensen met kennis van zaken dat we het over een andere boeg moeten gooien. Avalon doet een aantal suggesties die D66, Stadsbelang en Democraten Gorcum in een motie hebben uitgewerkt. En de motie is erop gericht om het gemak bij onze inwoners te vergroten om grofvuil zelf weg te brengen, zonder dat je hoeft te vrezen voor kosten. We stellen daarom concreet voor om van 3 naar 12 gratis beurten te gaan. En om het tarief voor een ophaalafspraak substantieel te verlagen. Als het daarbij helpend is dagen we Waardlanden uit om een vast ophaalmoment in de maand te prikken voor alle wijken. Tegelijkertijd schroeven we de bedrijfs- en bouwafvalstromen verder aan door hier te allen tijde een tarief tegenover te stellen. Bouwafval hoort immers in een daartoe bestemde container op locatie zonder dat de gemeenschap opdraait voor de verwerkingskosten. Deze motie heef als titel gekregen: grofvuil hoort niet op straat Ik ga door met het thema windenergie. Altijd wel een hot item in Gorinchem maar de laatste update over de verkenning naar windmolens op Gorinchem-Noord is alweer van maart en rond deze tijd zouden we in gesprek gaan over de uitgevoerde onderzoeken.

Wat we inmiddels wel weten is dat Molenlanden heeft gekozen voor een alternatieve invulling: namelijk middelgrote windturbines op bedrijventerreinen en kleine windturbines in het buitengebied. Welke afweging gaat Gorinchem in dit licht maken? We zien de onderzoeksresultaten daarom graag tegemoet en horen graag concreet van het college wanneer wij in Gorinchem het gesprek hierover gaan voeren. Voor D66 zijn megaturbines van 240 meter op Gorinchem-Noord in ieder geval nog steeds onverteerbaar als we daarmee in een klap het perspectief op woningbouw onmogelijk maken. Het besluit dat wij hier nemen is voor de komende 50 tot 100 jaren bepalend voor de ontwikkeling van Gorinchem-Noord. Daarom moet dat besluit wat ons betreft meteen het meest optimale voor de stad en regio zijn. We zijn in dat kader ook benieuwd hoe het staat met de verkenning naar woningbouw op GorinchemNoord. Wat dat betreft hebben we de wind in de rug, aangezien het voor gemeenten makkelijker is geworden om te bouwen buiten de bebouwde kom. Onlangs schrapte de minister namelijk de zogenaamde ‘ladder voor duurzame verstedelijking’ die bepaalde dat gemeenten eerst moesten onderbouwen waarom er buiten de bebouwde kom gebouwd zou worden. Dat is bijna een open uitnodiging voor gemeenten als Gorinchem om ‘verder aan de slag te gaan’, zoals uw eigen credo luidt.

Ziet het college dit ook zo? En is het college met ons eens dat dit de kansen voor onze verkenning op Noord vergroot? Dan thema onderwijs, voorzitter, en nog specifieker de voorschoolse educatie. Voorschoolse Educatie is cruciaal voor kinderen met een taal- of ontwikkelachterstand. Op liefst 19 plekken in de stad leren peuters om met elkaar te spelen, te zingen en misschien nog belangrijker om elkaar te leren kennen. Maar juist deze ondersteuning komt nu onder druk te staan vanwege bezuinigingen. D66 heeft hier eerder al schriftelijke vragen over gesteld, omdat deze vorm van educatie misschien wel de beste remedie is tegen kansenongelijkheid. De gemeente Gorinchem maakt daar, samen met de betrokken partijen, al jarenlang met succes veel werk van en monitort de uitvoering en opbrengsten. Des te meer wij ons zorgen maken over de mogelijke bezuinigingen op de voorschoolse educatie. Deze zullen naar verwachting verschraling van aanbod en daardoor ongewenste effecten op de deelname en opbrengsten veroorzaken. Daarom vragen D66, PvdA en Democraten Gorinchem het college om peuteropvang toegankelijk te voor álle kinderen, ongeacht het inkomen van hun ouders en niet te bezuinigen programma’s die bijdragen aan gelijke kansen. Want als we ergens niet op moeten bezuinigen, is het op de toekomst van onze kinderen. Met dat hoopvolle toekomstbeeld sluit ik af voorzitter. Dankuwel.

Algemene beschouwingen CDA - PPN 17 juli 2025 Voorzitter, De laatste perspectiefnota van deze bestuursperiode. Dank aan het college en de ambtenaren voor alle inzet die zij weer hebben geleverd om een mooie en solide PPN op de mat te leggen. De rekenmeesters vonden weer geen vraag of suggestie te gek en hebben ons weer netjes en op tijd voorzien van de nodige onderbouwing om vandaag een mooi debat te kunnen voeren. Dank daarvoor! Het college blikt terug op een periode waarin zij aan de slag zijn gegaan in een woelige tijd en keuzes hebben moeten maken. Wij erkennen dat, al hadden ze ook wel de instrumenten in handen. Dit college, dat houdt van beeldvorming, heeft het over “mooie stappen”. Wij missen daarin wel meer concreetheid wat dat dan is. U had de afgelopen periode de beschikking over maar liefst 18 fte extra en een extra wethouder in het college. We missen een onderbouwing van wat dat ons heeft gebracht de afgelopen tijd. Wat is daarvan het effect geweest? Daarnaast vinden we dat het college wat ongepast trots is op het maken van strenge keuzes vorig jaar waardoor het financiële ravijn dit jaar niet zo diep is. Deze keuzes leidden tot een forse lastenverzwaring breed in onze stad. Terwijl dit volledig vanuit de systeemwereld van het stadhuis is bedacht en hierover geen betrokkenheid met stad en raad is georganiseerd.

Wij zouden het hebben gewaardeerd en ons hier ook meer onderdeel van hebben gevoeld, als hierover meer openheid en ruimte voor het gesprek was geweest. Voor ons zelfs reden om vorig jaar tegen de begroting te stemmen, iets wat wij echt niet snel doen en eigenlijk hopen ook niet meer te hoeven doen. Maar ook daaraan komt een eind. Wij willen ook een aantal punten er positief uit lichten. Gelukkig is het debacle rondom de sportveldverlichting bij buitensportverenigingen opgelost zonder langslepend traject. De verenigingen hebben al genoeg trammelant te verduren gehad hiermee en wij zijn blij dat het is gelukt om hier een goede oplossing in te vinden. Ook zijn we blij dat het sparen voor het IHP goed gaat. Hoewel de pot nog veel voller moet, kunnen we wel weer perspectief schetsen voor de eerstvolgende scholen en starten met de uitvoering van de reeds geplande projecten. In de tussentijd van het één doen (sparen) en het andere niet laten (lobby en alternatieve financieringsbronnen proberen te vinden), mogen we trots zijn op de regiofunctie die we hebben op dit vlak. Al die jongeren die bij ons onderwijs genieten, zet ons letterlijk en figuurlijk op de kaart. Een groot hoogtepunt van dit jaar was natuurlijk de opening van het nieuwe Gilde door de Koning. Ten aanzien van het jeugd-en jongerenwerk willen we daar nog wel wat aan toevoegen.