Agendabundel

Bundel - Raadsvergadering van 9 november 2023 Agenda bijlagen 20231109b Raadsmemo Begroting 2024 Totaaloverzicht moties en amendementen begroting 9 november 2023 1 15.30 uur: Opening vergadering De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen van harte welkom. Belangstellenden zijn van harte welkom de vergadering bij te wonen 2 HAMERSTUK Ingekomen stukken Het betreft hier alleen ingekomen stukken die betrekking hebben op de begroting 2024 - 2027 Concrete vragen over de stukken dienen voorafgaand aan de raadsvergadering via e-mail te worden ingediend bij de griffier. Besloten wordt over de wijze van afdoening van de stukken als hamerstuk, op voorstel agendacommissie. 3 Vaststellen agenda Aan de agenda kunnen nog onderwerpen worden toegevoegd of van de agenda worden afgevoerd. De raad beslist op voorstel van de voorzitter bij aanvang van de vergadering, of en op welk moment in de vergadering, een motie ''vreemd aan de orde van de dag' wordt behandeld. 4 Algemene Beschouwingen fracties Fracties geven hun visie op de begroting.

Fracties dienen moties en amendementen in, zodra deze zijn uitgesproken en ontvangen worden deze geplaatst 1 Stadsbelang - Algemene Beschouwingen 2 Democraten Gorinchem - Algemene Beschouwingen 3 PvdA - Algemene Beschouwingen 4 VVD - Algemene Beschouwingen 5 CU SGP - Algemene Beschouwingen 6 Gorcum Actief - Algemene Beschouwingen 7 D66 - Algemene Beschouwingen 8 CDA - Algemene Beschouwingen 9. SP Algemene Beschouwingen 5.a Vaststellen moties en amendementen begroting 2024 Zodra deze zijn uitgesproken en ontvangen worden deze geplaatst A01 Amendement SB e.a. Geen starttarief voor bewoners A02 Amendement DG Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen 2024 A03 Amendement D66 Niet wachten met sparen voor onderwijs (INGETROKKEN) A04 Amendement D66 Niet wachten met sparen voor onderwijs v2 M01 Motie VVD e.a. Verenig ook de buitenstad M02 Motie CU SGP Renovatie Uilenhof (INGETROKKEN) M03 Motie D66 Voorkom dat spoedzoekers op straat belanden M04 Motie CDA Groen voor groentjes (INGETROKKEN) M05 Motie CDA Groen voor groentjes v2 M06 Motie CU SGP Renovatie Uilenhof v2 5.b BESPREEKSTUK Raadsvoorstel Begroting 2024 - 2027 Een gemeente dient haar begroting vóór 15 november bij de provincie aan te leveren. De I&O-sessie van de begroting 2024 vindt op donderdag 26 oktober 2023 plaats en de inhoudelijke behandeling en besluitvorming is op donderdag 9 november.

2023-882922 Rvs Begroting 2024 Begroting 2024 BIEO 2024 Stresstest 2024 Beantwoording openstaande technische vragen Begroting 2024

5.d

5.e

5.f

6 6.a

De begroting 2024 wordt ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. In de begroting worden tevens voorstellen gedaan over de tarieven van diverse belastingen en rechten voor volgend jaar (2024). Deze tarieven dienen formeel in de desbetreffende belastingverordeningen te worden opgenomen en door de raad te worden vastgesteld. Na vaststelling van de belastingverordeningen tijdens deze begrotingsraad door de raad worden met ingang van 1 januari 2024 de belastingen, waarmee in de begroting is gerekend, geheven en toegepast. 2023-882922 Begroting 2024- Verordening afvalstoffenheffing 2024 2023-882922 Begroting 2024- Verordening leges 2024 2023-882922 Begroting 2024- Verordening Lijkbezorgingsrechten 2024 2023-882922 Begroting 2024- Verordening marktgelden 2024 2023-882922 Begroting 2024- Verordening RZB 2024 2023-882922 Begroting 2024- Verordening OZB 2024 2023-882922 Begroting 2024- Verordening precariobelasting 2024 2023-882922 Begroting 2024- Verordening rioolbelasting 2024 2023-882922 Begroting 2024- Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen 2024 2023-882922 Begroting 2024- Parkeerverordening 2021 2e wijziging BESPREEKSTUK Raadsvoorstel Investeringen Op 6 juli is de motie 363 “Besturen is keuzes maken met open vizier” aangenomen. Voor de uitvoering van deze motie is op 24 oktober j.l.

in een I&O met de raad gesproken over de investeringen, het investeringsplafond en de relatie met het nieuwe zwembad. Op 6 november is de bijlage beantwoording aanvullende vragen CDA investeringen geplaatst. 2023-885335 Rvs Investeringen in balans en uitvoering geven aan motie 363 besturen is keuzes maken met een open vizier 1. Notitie toelichting voorstellen investeringen Beantwoording aanvullende vragen CDA investeringen A01 Amendement DG Minder schrappen meer schrapen (INGETROKKEN) A02 Amendement PvdA Investeringen (INGETROKKEN) A03 Amendement GA e.a. Nieuwe Hoven A04 Amendement CDA e.a. Banneweg ipv Nieuwe Hoven A05 Amendement CDA Nieuwe doelen voor de nieuwe doelen A06 Amendement PvdA investeringen v2 M01 Motie DG Minder schrappen meer schrapen (INGETROKKEN) M02 Motie DG Minder schrappen meer schrapen v2 BESPREEKSTUK Raadsvoorstel Financiële deel zwembad Eind oktober 2022 heeft u als gemeenteraad opdracht gegeven om een toekomstvisie te ontwikkelen voor het zwembad Caribabad. In samenwerking met Straman Adviesbureau en het Adviesbureau Drijver & Partner bent u afgelopen periode meegenomen in de verschillende tussenrapportages omtrent de toekomstvisie. I&O 23 maart 2023. 2023-885751 Rvs Toekomstvisie Caribabad 1. Bijlage Eindrapportage toekomstvisie Caribabad 2. Bijlageboek rapportage Caribabad 3. Bijlage Inventarisatie bomen 4.

Bijlage Burgerpanel peiling Caribabad A01 Amendement PvdA Fin Caribabad (INGGETROKKEN) A02 Amendement PvdA Fin Caribabad v2 BESPREEKSTUK Raadsvoorstel Septembercirculaire gemeentefonds 2023 De circulaire bevat informatie over de nieuwe financieringssystematiek vanaf 2027 en een actualisatie van het LPO accres op basis van de Miljoenennota 2024. 2023-882554 Rvs Septembercirculaire gemeentefonds 2023 Septembercirculaire gemeentefonds 2023 VAST AGENDAPUNT begrotingswijzigingen HAMERSTUK Raadsvoorstel Overzicht begrotingswijzigingen 9 november 2023 Op 8 november het raadsvoorstel ontvangen en geplaatst op Ibabs. 2023-887185 Rvs Maandwijziging raad 9 november 2023

6.b

7

8

Bijlage 1 maandwijziging raad 9 november 2023 HAMERSTUK Raadsvoorstel 1e begrotingswijzing 2024 Op 8 november het raadsvoorstel ontvangen en geplaatst op Ibabs. 2023-887174 Rvs 1e begrotingswijziging 2024 Bijlage 1 1e begrotingswijziging 2024 Moties vreemd aan de orde van de dag Motie Een motie is een uitspraak van de raad over een onderwerp dat op de agenda staat. Vaak roepen moties het college van burgemeester en wethouders op om iets te doen. Een motie kan ook afkeuring over iets uitspreken: dat doet de raad met een motie van treurnis, afkeuring of wantrouwen. Een aangenomen motie is niet bindend: het college kan de motie naast zich neerleggen, maar moet dat dan wel uitleggen. Als de motie gaat over een onderwerp dat niet op de agenda van de raad staat, dan heet het een motie vreemd aan de orde van de dag. Meestal gaat het dan om een actueel onderwerp. De vergadering moet bij de agendering instemmen met agendering van een dergelijke motie. Motie Vreemd SB ea Meer tijd voor feestdagen Motie Vreemd SB D66 VVD PvdA - Raadsdiner voor inwoners Afsluiting Na de vergadering worden het audioverslag en de notulen op de site geplaatst

Raadsmemo Begroting 2024 1 Aan

: Gemeenteraad

Van

: Griffie

Betreft

: Behandeling begroting 2024-2027

Datum

: 24 oktober 2023

Beste fractievoorzitters, raadsleden en fractieassistenten, Op donderdag 9 november staat de raadsvergadering in het teken van de begroting. Hieronder leest u hoe het proces rondom technische vragen en de bespreking verloopt. Uw hulp daarbij stellen we op prijs!

Het spoorboekje voor 9 november 2023, de I&O en de technische vragen Een drietal opmerkingen vooraf: 

Uiterlijk vrijdag 13 oktober wordt de begroting 2024 aangeboden aan de gemeenteraad.



Op donderdag 26 oktober (aanvang 20.30 uur) voorafgaande aan de I&O zal wethouder Molengraaf een korte inleiding geven, waarna de heren Roovers en Matla - team Financiën een presentatie op hoofdlijnen houden. Na de presentatie worden de gemeenteraadsleden tot 22.20 uur in de gelegenheid gesteld om technische vragen te stellen.



Gemeld dient te worden dat voorafgaande aan de I&O begroting 2024 een I&O RESVerkenning Wind plaatsvindt. Een gezamenlijke sessie beeldvorming met de gemeenteraad van Molenlanden van 19.00 tot 19.50 uur op een locatie in Molenlanden. De gezamenlijke oordeelsvorming vindt in Gorinchem plaats op donderdag 23 november 2023.

Begrotingsbehandeling op 9 november 2023 van 15.30 tot 23.00 uur We hanteren een strakke tijdsplanning. De spreektijden voor de fracties liggen vast en uitlopen op de planning is niet mogelijk! Mogelijk gaan bepaalde stappen wel sneller. Alle faciliteiten, zoals u gewend bent, zijn aanwezig.

Vastgesteld als voorstel aan de raadsvergadering in het agendaoverleg van 24 augustus 2023 Aangepast naar aanleiding van gemaakte afspraken gemaakt op 24 oktober 2023 (sessie Investeringen) 1

Memo begrotingsbehandeling 2024 - 2027

1

15.3015.45 h

Aanvang vergadering

Opening, mededelingen, ingekomen stukken, bepalen agenda

15.4517.30 h

Algemene beschouwingen van de fracties

Fracties geven hun visie op de vier voorstellen zoals toegelicht in de sessie Investeringen op dinsdag 24 oktober jl.: 1. De begroting zelf 2. Voorstel voor het wijzigen van voorgenomen investeringen (een eerste voorstel om de begroting te wijzigen) 3. Voorstel voor het financiële deel van het zwembad (met dus ook weer een voorstel om daarmee de begroting te wijzigen) 4. Septembercirculaire gemeentefonds 2023 Fracties dienen moties en amendementen in. Spreektijd: max. 8 minuten per fractie, exclusief interrupties. Max. 1 uur en 45 minuten Voorgesteld wordt om twee interrupties per fractie in de eerste termijn toe te staan Maaltijd voor aanwezigen. De organisatie gebruikt deze tijd om de antwoorden op de vragen voor te bereiden.

17.3018.30 h

Maaltijd

18.3020.00 h

Beantwoording vragen door college Schorsing

College beantwoordt de vragen van de fracties. Spreektijd: max. 1 uur en 30 minuten voor het gehele college!

Tweede termijn fracties

Fracties reageren op de beantwoording van het college. Spreektijd: max. 5 minuten per fractie. Max. 3 kwartier.

20.0020.30 h 20.3021.15 h

Fracties bereiden zich voor op de tweede termijn.

Interrupties in de tweede termijn worden toegestaan

21.1521.45 h

Schorsing

Een schorsing van een half uur zodat het college zich kan voorbereiden op de tweede termijn.

21.4522.30 h

Tweede termijn college

Het college reageert op de tweede termijn van de fracties. Spreektijd: max. 3 kwartier voor het gehele college.

22.30 h

Afronding en besluitvorming

De gemeenteraad besluit over de stukken met betrekking tot de begroting, in volgorde: 1. 2. 3. 4.

Rvs2 Begroting 2024 Rvs Belastingverordeningen 2024 Rvs Investeringen Rvs Financiële deel zwembad 5. Rvs Septembercirculaire gemeentefonds 2023

2

Rvs: Raadsvoorstel

Memo begrotingsbehandeling 2024 - 2027

2

Vaste spreekvolgorde Gewoontegetrouw hanteren we een vaste spreekvolgorde. Dat betekent dat de grootste fractie, die met de meeste stemmen bij de verkiezingen, begint. De fractie met de minste stemmen komt het laatst aan bod. Vaste spreektijden Misschien maakt u binnen de fractie afspraken over wie welk onderdeel in de tweede termijn voor zijn rekening neemt. Het is mogelijk om verschillende sprekers bij verschillende onderwerpen te hebben. Houd er wel rekening mee dat de spreektijden per fractie zijn en dus niet per spreker.

Een zorgvuldige voorbereiding U maakt het ons (en uzelf) een stuk gemakkelijker als u … 1. … algemene beschouwingen vooraf inlevert bij de griffie Dat kan de dagen voorafgaand aan de raadsvergadering van 9 november of op de dag zelf per e-mail. Na uitspraak van de algemene beschouwingen publiceren wij de tekst in iBabs. Daardoor kan de organisatie direct aan de slag met de voorbereiding van de beantwoording van de vragen. 2. … moties en amendementen vooraf deelt met de griffie Wilt u hulp bij het opstellen of opmaken van een motie of amendement? Tot en met dinsdag 7 november lezen we mee en geven advies, als u dat wilt. Tot donderdag 12.00 uur bent u zeker van ondersteuning bij de opmaak. Stuurt u ons vooraf uw motie of amendement? Laat ons dan duidelijk weten of wij uw tekst mogen delen met de andere fracties en/of het college. 3. … uw (politiek-bestuurlijke) vragen duidelijk verwoordt U maakt de beantwoording ervan dan een stuk eenvoudiger. Een verzoek aan de fractievoorzitters Wilt u doorgeven wie van uw fractie niet aanwezig is? Geef dat door aan griffie@gorinchem.nl, alstublieft.

Vragen? Heeft u nog vragen over de procedure of wilt u hulp bij het formuleren van uw beschouwingen, moties of vragen? Schroomt u niet daarvoor contact op te nemen met de griffie. We wensen u een fijne vergadering. Griffie

Memo begrotingsbehandeling 2024 - 2027

3

Totaaloverzicht moties en amendementen begroting 9 november 2023

A/M

Indiener

A01

SB

Begroting 2024 Geen starttarief voor bewoners

20231109 Amendement SB e.a. Geen starttarief voor bewoners

A02

DG

Begroting 2024 Hou afvalscheiding betaalbaar!

20231109 Amendement DG Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen 2024

A03

D66

Begroting 2024 Niet wachten met sparen voor onderwijs

20231109 Amendement D66 niet wachten met sparen voor onderwijs

A04

D66

Begroting 2024 Niet wachten met sparen voor onderwijs, versie 2

20231109 Amendement D66 niet wachten met sparen voor onderwijs, versie 2

M01

VVD

Begroting 2024 Verenig ook de buitenstad

20231109 Motie VVD Verenig ook de buitenstad

M02

Rvs

Onderwerp aangegeven in de motie zelf

CU/SGP Begroting 2024 Uilenhof aan Oude Hoven: voorkeursscenario renovatie

Naam motie digitaal

Mede-indieners

Stemming

Verworpen Aangenomen Ingetrokken

PvdA

Unaniem

Aangenomen

18 voor, 6 tegen

Verworpen Ingetrokken

DG

15 tegen 9 voor 21 voor 3 tegen

20231109 Motie CU SGP Renovatie Uilenhof

Verworpen Aangenomen Ingetrokken

13 tegen 11 voor

M03

D66

Begroting 2024 Voorkom dat spoedzoekers op straat belanden

20231109 Motie D66 Voorkom dat spoedzoekers op straat belanden

M04

CDA

Begroting 2024 Groen voor groentjes

20231109 Motie CDA Groen voor groentjes

M05

CDA

Begroting 2024 Groen voor groentjes, versie 2

20231109 Motie CDA Groen voor groentjes, versie 2

24 voor

Aangenomen

20231109 Motie CU SGP Renovatie Uilenhof, versie 2

22 voor 2 tegen

Aangenomen

M06

CU/SGP Begroting 2024

A01

DG

A05

CDA

A02

PvdA

A06

PvdA

A04

CDA

A03

GA

M01

DG

M02

DG

A01

PvdA

A02

PvdA

Raadsgriffie Gorinchem

Uilenhof aan Oude Hoven: voorkeursscenario renovatie, versie 2

Investeringen in Minder schrappen meer schaven balans Investeringen in Nieuwe doelen voor de nieuwe doelen balans Investeringen in Wacht tot het rode licht gedoofd is: er kan nog een trein komen balans Investeringen in Wacht tot het rode licht gedoofd is: er kan nog een trein komen, versie 2 balans Investeringen in Banneweg i.p.v. Nieuw Hoven balans Investeringen in Investering De Nieuwe Hoven balans Investeringen in Minder schrappen meer schaven balans Investeringen in Minder schrappen meer schaven, versie 2 balans Toekomstvisie Geld lenen kost geld Caribabad Toekomstvisie Geld lenen kost geld, versie 2 Caribabad

Ingetrokken

20231109 Amendement DG Minder schrappen met schrapen

Ingetrokken 22 tegen 2 voor

20231109 Amendement CDA Nieuwe doelen voor de nieuwe doelen 20231109 Amendement PvdA Investeringen

20231109 Amendement CDA e.a. Banneweg i.p.v. Nieuwe Hoven

DG

20231109 Amendement GA e.a. Nieuwe Hoven

SB, SP

17 tegen 7 voor 16 tegen 8 voor 19 voor 5 tegen

20231109 Motie DG Minder schrappen met schrapen

1/1

Verworpen Verworpen Aangenomen Ingetrokken

23 voor 1 tegen

20231109 Amendement PvdA Fin Caribabad 20231109 Amendement PvdA Fin Caribabad, versie 2

Verworpen Ingetrokken

20231109 Amendement PvdA Investeringen, versie 2

20231109 Motie DG Minder schrappen met schrapen, versie 2

Verworpen

Aangenomen Ingetrokken

15 tegen 9 voor

Verworpen

13-11-2023, 11:37

Voorzitter. Vandaag gaan we het hebben over de begroting 2024, dit in combinatie met de financiële dekking voor een nieuw zwembad en direct een eerste begrotingswijziging om dit allemaal passend te maken. Het is een hele mond vol, Maar alles bij elkaar ons inziens wel de juiste manier om tot een geheel te komen. We willen immers allemaal dat de plannen die we beloven passend zijn. Passend binnen de kaders en afspraken die hier binnen de raad gemaakt zijn… Als Stadsbelang hadden we wel een beetje buikpijn in aanloop naar de begroting Hoe zouden we immers al de uitgesproken ambities waar kunnen maken Zeker nu er ook nog een verassing op ons pad kwam Een verassing in de vorm van een zwembad. Het huidige Caribabad zou binnen afzienbare tijd niet meer volstaan. Even slikken… Maar gelukkig waren we er als raad snel uit, Gorinchem heeft een zwembad nodig. En dat stelde ons als Stadsbelang gerust, Want wij zouden ons geen Gorinchem kunnen voorstellen zonder een zwembad Het vinden van de juiste financiële dekking was een wat lastiger onderwerp… Initieel lag er een voorstel om het investeringsplafond te doorbreken Iets waar we als Stadsbelang niet direct van in paniek raken Maar zeker wel een signaal waardoor je scherper naar de begroting gaat kijken. Het zwembad is immers niet de enige ambitie die we hebben.

Want ook wij willen graag goede scholen Een sterke en veilige mobiliteit in en rondom Gorinchem Om over bruisende cultuur nog maar te zwijgen… Want wat kijken wij uit naar de opties, mogelijkheden en kansen van een nieuw cultuurhuis. Een cultuurhuis dat naast het bieden van een groot podium Ook de bibliotheek zou kunnen huisvesten Een uitdaging al dan niet een probleem waar we nu nog niet eens over nadenken In één klap omgebogen naar een kans en meerwaarde. Zoveel ambities en zoveel kansen Maar helaas geen stapels geld die tot aan het plafond rijken… Wij begrijpen dan ook dat er nu na wat motivatie vanuit de raad Een voorstel is gekomen om investeringen te schrappen… Persoonlijk vind ik schrappen nogal definitief klinken Maar blijkbaar bestaat er in de ambtelijke wereld niet zoiets als “Verder opschuiven dan de begroting laat zien” Want zo zien wij het eigenlijk wel…

Neem nu het laatste deel van de Banneweg. Als Stadsbelang stelde we al eerder voor om hier een knip te zetten. Niet om het nooit uit te gaan voeren. Nee… Gewoon om simpelweg eerste het effect te beoordelen van de eerdere stappen. En als die dan met succes zijn uitgevoerd, laten we dan verder gaan. Want ja, ook wij hebben de verkeerskundige mensen gehoord. Maar ook wij snappen dat je de Banneweg van goud kan maken En het dan nog steeds een drukke weg is maar dan wel van goud. Kortom, Het zal niemand hier verbazen dat wij het voorstel rondom het schrappen hiervan ondersteunen. Dit geldt eigenlijk ook voor Station Gorinchem Noord. Een station waar we bijna nog langer over praten dan de Nieuwe Doelen Maar direct ook een station waarvan niet is bewezen welke noodzakelijke meerwaarde het biedt. Station Gorinchem ligt immers op slechts 5 minuten fietsen En een goede openbaar vervoersverbinding kan op meerdere manieren gerealiseerd worden. Dus het is ons onduidelijk voor wie we dit Station zouden moeten bouwen… Laat staan dat het helemaal niet voordehand liggend is dat gemeentes stations bouwen. Investeren in snelle en veilige fietsverbindingen klinkt dan een stuk logischer Als ook een lobby om in bus-haltes te krijgen bij de toekomstige afrit van de A27 Misschien wel een bus-hub die uiteindelijk de OV verbindingen vergroot Dus voorzitter.

Wat ons betreft een prima voorstel om de voorgestelde investeringen te schrappen. Naja… “Verder opschuiven dan de begroting laat zien” Gezamenlijk met Gorcum Actief en de SP zouden we het zelfs nog iets willen aanscherpen. Verleg de focus bij de Nieuwe Hoven naar de fiets en voetgangers En verschuif het restant van het geld naar de reserve mobiliteit. Als we dit dan niet nodig hebben voor andere projecten hebben we het eerste miljoen voor de Banneweg misschien al terugverdiend. Ja, voorzitter. Wij zijn positief gestemd over de ingeslagen weg van het college. MAAR, Als Stadsbelang hebben we ook kennis genomen van een burgerpeiling Een burgerpeiling die helaas niet super positief was. Het was nog een voldoende… Maar wat ons betreft wel een duidelijk signaal. We moeten wel oog houden voor de inwoners van Gorinchem Dat zijn immers de mensen waar we dit allemaal voor doen… En met die reden in het achterhoofd dienen wij vanavond een amendement in. Een amendement voor het wijzigen van de parkeertarieven voor bewoners.

Ik zal mijn pleidooi van de perspectiefnota niet woord voor woord herhalen. Maar ik zal het uiteindelijke amendement wel toelichten. De afgelopen anderhalf jaar konden bewoners bezoek laten parkeren voor 21 cent per uur Een systeem dat enorm succesvol was, want het werd massaal gebruikt. Een stijging waardoor het voorstel wordt gedaan om te gaan werken met een starttarief. De 21 cent was immers wel heel goedkoop. En werkte misbruik in de hand… Maar laten we de burgerpeiling niet vergeten, Met name in de binnenstad is er onvrede over parkeren En heerst er een gebrek aan vertrouwen in de overheid, In ons dus… Het is misschien een beetje een dooddoener, Maar vorige week leerde we al dat de meeste mensen deugen En daarom dienen wij samen met de Partij van de Arbeid Een amendement in om de parkeertarieven voor bewoners anders in te richten. Wij stellen voor om met een vast uurtarief te werken van 42 cent En te gaan werken met een maximaal op te waarderen bedrag van 20 euro per maand. Hierdoor blijft het zeer aantrekkelijk om gebruik te maken van de regeling En ondervangen we direct het mogelijke misbruik zonder de goede er onder te laten lijden. En voorzitter, Het is ook nog in goed overleg gegaan met de ambtenaren waardoor we geen gat hoeven te schieten in de voorliggende begroting.

Een win-win voor iedereen… Wat misschien niet voor iedereen een win-win situatie gaat zijn Zijn de nieuwe afvaltarieven… In ieder geval niet als je je afval niet gaat scheiden, Dan zal het waarschijnlijk een stuk duurder worden… Voor de rest van Gorinchem die hier wel actief mee aan de slag gaat Ligt er misschien wel iets moois in het verschiet. Geen gouden bergen, Maar potentieel wel de eerste daling in jaren op het gebied van afvalstoffenheffing. Je zou het bijna uniek kunnen noemen. Wel zouden we de wethouder nog willen vragen hoe hij verwacht om te gaan met instanties als de Speelgoedbank, Weggeefwinkel en misschien zelfs de voedselbank. Allemaal instanties die zich inzetten voor minder bedeelden, Maar door donaties meer restafval produceren dan misschien vooraf wordt voorzien. Maar voorzitter, om positief af te sluiten. We zijn blij met de gemaakte keuzes en zien uit naar de verdere uitwerking. Want er staat ons een hoop moois te wachten…

Bedankt voorzitter.

DG

Begroting 2024, Gedeelde ambities en uitdagingen Het is best een hele prestatie om als één van de kleinste centrumgemeenten in Nederland de bijbehorende voorzieningen te handhaven. Wij waarderen in dat streven de inzet voor het behoud van onze regionale voorzieningen, het ziekenhuis in het bijzonder. We mogen trots zijn op het lef om in financiële zware tijden risico te durven nemen om die mooie stad te blijven. Wij juichen dat in principe toe. De kosten gaan nu eenmaal voor de baten uit als we een aantrekkelijke woon, werk en leerstad willen blijven. Het brengt uitdagingen mee die elke samenstelling van coalitie en college had moeten aangaan. Met een hoge rente, oplopende schulden, tekorten in de jeugdzorg en een niet sluitende meer jaren begroting verdient de stad een brede samenwerking in en buiten deze raad.

Met elkaar Tegen die achtergrond klinkt titel in de inleiding ‘met elkaar’ ons als muziek in de oren. De motie ‘besturen met open vizier’ die in de ppn is aangenomen, biedt daarvoor een prima katalysator. Dat is weer eens wat anders dan een motorblok. Die motie heeft geleid tot een I&O over de investeringen waarbij de input vanuit die avond door het college gebruikt zou worden bij het definitieve raadsvoorstel over de investeringen. Helaas heeft onze inbreng van die avond nog onvoldoende indruk gemaakt. Maar omdat we het nu eenmaal graag ‘Met elkaar’ doen, hebben wij getracht aanpassingen in ons investeringsoverzicht met alle fracties voor te bespreken. Dat wil zeker niet zeggen dat anderen het maar met ons eens moeten worden. Gewoon een open verkenning.

Flipperen Vz, wij hebben het college zien worstelen. Ik probeer het zo vriendelijk mogelijk te brengen, maar in het coalitieakkoord en zelfs nog niet in de perspectiefnota was het gelukt om de raad een compleet overzicht te geven van de verhouding tussen onze investeringen en financiële mogelijkheden. Er is dan natuurlijk ook geen ruimte voor enige hoogmoed bij het college als het gaat om financieel inzicht. Zeker nu we weten dat onze financiële beperkingen pas helder werden bij het dekkingsvoorstel voor het nieuwe zwembad. Als in een flipperkast ging de beoogde dekking voor het zwembad alle kanten op. Zo zou het eerst nog passen in de beschikbare ruimte, stapten we daarna over op een voorstel met 9 mln overschrijding van het investeringsplafond en stond de wethouder dezelfde avond nog applaudisseren voor een heel ander voorstel van het CDA. Nu vind ik best dat wethouder Molengraaf ons verrast met wat talenten, maar ik zie haar niet direct achter een flipperkast staan. Toch had het er veel van weg met een high score van 9 mln. We zouden gaan kijken naar andere investeringen met als escape toch enige ruimte voor overschrijding. Een prima idee van het CDA met brede steun. Maar over flipperen gesproken: we zagen Gorcum Actief flink op tilt slaan. Die partij hecht aan het investeringsplafond en dat is hun goed recht maar voor ons geen heiligdom.

Bij op tilt slaan, hoort wat geschud in de coalitie. Maar het maakte indruk, wat het college komt met een voorzet: 11 mln aan investeringen kan worden geschrapt. De coalitie kan weer verder maar doen we ook het beste voor de stad? En kiezen we op basis van visie over onze stad? Ik geef u onze voorkeuren prijs. Onze keuzes We zijn het eens met de keuzes tav Kweeklust en het zuurvat. Vz, wij zien station Noord als een belangrijk onderdeel van ons toekomstbeeld van Gorinchem. Aantrekkelijk voor bedrijven, scholieren en openbaar vervoer. Wij vrezen op basis van raadpleging van deskundigen dat

het geld dat we lijken te besparen, de waarde van onze gronden in Noord gaat verminderen. Zijn we dan niet een dief van eigen portemonnee en laten we onze ambities daarvoor los. Wij missen visie in de onderbouwing tav dit deel van het collegevoorstel. Dan de Banneweg. Voorzitter laten we nu doorpakken en niet het laatste cruciale deel van de investeringen achterwege laten. Alsof je een grote villa laat bouwen, maar op het laatst het dak maar achterwege laat. Samen met het CDA dienen we een amendement in. We wijzen op het vele voorwerk, de onderzoeken, participatie en dus vooral het voorkomen van een halve oplossing. Waar halen wij de munten dan wel vandaan vz? Wij zien de verbetering van de fietsveiligheid van de Nieuwe Hoven als een nog niet onderbouwde nieuwe wens. Met dat geldt pakken we liever de Banneweg wel goed aan. Maar dan zijn we er nog niet. Weet dat wij een eenmalige overschrijding van het investeringsplafond acceptabel vinden, maar we zien een kans om dat geheel of gedeeltelijk te voorkomen. Geïnspireerd door de verlaging van de investering voor de Kweeklust, roepen wij op tot een creatieve taakstelling van 5% op alles investeringen. Laten we minder schrappen en meer schrapen. Op 120 mln aan investeringen kan dat 6 mln opleveren. Amendement en motie. Jeugdzorg Vz, dan nog een angstkreet over de jeugdzorg.

Jongeren krijgen nu bericht dat er voorlopig geen ruimte is voor een eerste afspraak. Ook zonder perspectief op wanneer dan wel. Je staat op een wachtlijst voor een wachtlijst als ware het een poging om Taylor Swift te zien optreden. Als we dan bedenken dat we flink moeten bezuinigen, vragen wij het college om een noodplan van aanpak. Invoering diftar systeem De invoer van Diftar roept de vraag op ‘waar waar doe je nou goed aan?’ We willen een gedragsverandering stimuleren en dat vraagt om draagvlak, betaalbaarheid en communicatie. We zien dat inwoners moeite hebben met het scheiden van afval. De uitleg moet echt nog beter. We zijn benieuwd welk effect het invoeren van het pasjes-systeem nu al heeft? Wellicht is het idee van Vijfheerenlanden om nog één jaar te wachten met het diftar-systeem nog geen gek idee. Zien we Diftar als een maaltijd, dan gaat die er nu nog niet in als zoete koek. We dienen als Democraten Gorinchem een amendement in om voor de minima de kwijtschelding te verhogen. Het college stelt voor om voor het variabele gedeelte €40,00 kwijt te schelden. Dit is voor inwoners die vallen onder de laagbouw (vaak gezinnen) maar 26 keer per jaar. Dat betekent dat alles daarna voor eigen rekening is. Dit is bij deze groep niet wenselijk. We stellen daarom voor het tarief voor de kwijtschelding te verhogen tot €78,00 zodat de minima meer ruimte financiële ruimte krijgt.

Onderwijshuisvesting Op 20 april 2023 namen we een IHP aan waarin diverse plannen voor nieuw- en verbouw van scholen in een planning zijn gezet. Dit gaat om gebouwen waar kinderen onderwijs ontvangen en waar onze toekomst dagelijks verblijft. Met name de dringende situaties zijn opgenomen in een plan voor de komende de 5 jaar. We zien een aantal locaties terugkomen in deze begroting, maar tot onze schrik een aantal ook niet. Geldt voor deze locaties dat er geen geld en dus ook geen actie te verwachten valt? Het gaat hier concreet over; Samen Onderweg Goudoeverstraat, de Anne Frankschool en de Uilenhof. Heeft deze begroting ook invloed voor de plannen die in het IHP voor de volgende periode staan? Zijn onze onderwijspartners hier zorgvuldig van op de hoogte gesteld? Participatie Tenslotte zien we nog weinig vernieuwende energie als het gaat om participatie. Kan het college toezeggen de komst van het AZC aan te grijpen voor intensief samenspel met de inwoners en het betrekken op een manier waarop ook wij als raad intensief betrokken worden?

Algemene Beschouwingen bij Begroting 2024 (incl. Investeringen, Toekomstvisie Caribabad) Voorzitter, Het moet mij van het hart dat de PvdA het betreurt dat de discussie over de Begroting 2024 waarschijnlijk beperkt blijft tot een discussie over het al of niet schrappen van voorgenomen investeringen en de financiering van het Caribabad. Maar dat is nu eenmaal de situatie dus daar zullen we ons zo goed mogelijk aan houden. In de inleiding van de Begroting 2024 geeft u terecht aan dat het vanaf 2026 onmogelijk is om tot een sluitende begroting te komen. En daarin staat Gorinchem niet alleen. Niet voor niets heeft onze partijgenoot Henk Nijboer in een van zijn laatste debatten in de Tweede Kamer de aandacht gevestigd op het probleem. Hij schetste het beeld van een “Ravijnjaar” waarin gemeenten en provincies ‘financieel in de touwen hangen, waar voorzieningen als bibliotheken, sport, cultuur en openbaar vervoer onder druk staan.’ Nijboer vroeg het kabinet om ten minste te beginnen met het voorbereiden van voorstellen om het ravijn te dichten. Ondanks dat minister De Jonge de minister de motie ontraadde, haalde die toch een meerderheid. Nu dus maar afwachten of en zo ja hoe deze motie wordt opgepakt door het demissionaire of door het nieuwe kabinet en of dat een oplossing biedt.

Alvorens onze mening te geven over het al of niet schrappen van investeringen en de dekking van de kosten voor het Caribabad loop ik tóch eerst nog even door de Begroting heen. De Toeristenbelasting is nu zo’n voorbeeld waar wij ons afvragen of we niet veel of te veel werk neerleggen bij onze middenstand: het kost tijd (en dus geld) om het bij te houden en te registreren, geld innen en weer afdragen aan de gemeente en ook hier intern ambtelijke tijd. Weegt dat wel op tegen de baten? Een onderzoek naar de mogelijkheden om een jongerenraad in te stellen vinden wij prima, maar jongerenorganisaties zoals het Nederlands Jeugd Instituut staan kritisch tegenover het inrichten van een jongerenparlement cq jongerenraad, omdat jongeren op die manier te weinig kunnen meepraten. Zij geven op hun website de voorkeur aan andere vormen van structurele jongereninspraak waarbij jongeren uit alle lagen van de bevolking, leeftijd en opleiding vertegenwoordigd zijn. Moeten wij nu juist als politiek niet veel meer naar buiten treden in plaats van de verwachting dat we iedereen naar binnen kunnen halen? Wij blijven overigens zorgen houden over de Jeugdzorg, ondanks de positieve geluiden vanuit uw college dat met de aanpak “Jeugdhulp naar Voren” goede zorg zo snel mogelijk en zo dichtbij mogelijk beschikbaar is en dat daarmee de beoogde besparingen worden behaald.

Bij afgelopen PPN waren we al bang voor eventuele tekorten in het sociale domein en we wilden daarom niet zomaar een bedrag van 4.1 miljoen afromen naar de algemene reserve. Wij blijven dan ook zeer kritisch op het “plunderen” van de reserve Sociaal Domein! Positief zijn wij over voornemens als Vervoer op afroep, zoals de Wijkhopper en een pilot met kleine elektrische vrachtwagens voor bevoorraden van winkels in de binnenstad. Deze sluiten naadloos aan bij suggesties die wij in eerdere beschouwingen hebben gedaan. Verder zijn we blij met het feit dat nu eindelijk na jaren studeren en rapporteren prioriteit wordt gegeven aan de uitvoering van de top 10 (mag ook 11 of 12) van fietsknelpunten en van de grootste knelpunten voor voetgangers en fietsers in de binnenstad. Daarnaast wachten we het uitvoeringsprogramma 2024-2027 van de Mobiliteitsvisie af.

In het hoofdstuk Sport, cultuur en recreatie zetten wij vraagtekens bij een kerkenvisie: in het kader van scheiding van kerk en staat is dit geen gemeentelijke taak of ziet u dat anders? Wat ons betreft bezien we dit uitsluitend vanuit het oogpunt van monumentaal erfgoed! Dat het cultuurbeleid wordt geactualiseerd en dat daarin meer aandacht komt voor de kunst in de openbare ruimte stemt ons positief. Daarbij past ook een structureel hoger budget. En uiteindelijk zijn we zeer benieuwd naar de verdere uitwerking van de multifunctionele voorziening met een groot podium en middelgrote zaal in de binnenstad: De Nieuwe Doelen. Bij het invoeren van een minimapas roepen wij op zo snel mogelijk de naam “Gorcumpas” te hanteren: deze pas biedt straks voor iedere inwoner interessante mogelijkheden om deel te nemen aan culturele en andere (sport- en welzijn)-activiteiten en moet niet “stigmatiseren”. Rondom duurzaamheid valt nog veel te bereiken: energiebesparing en isolatie van woningen vraagt om wijkgerichte individuele benadering van inwoners (wordt dat inmiddels weer opgepakt in aanloop naar de winter?) maar wij vragen ook aandacht voor energiearmoede! Aandacht voor bestaanszekerheid, een thema dat door diverse (alle?) partijen is overgenomen. Inwoners met een laag inkomen (tot 130% bijstandsnorm?) moeten opnieuw een aanvraag indienen voor de energietoeslag.

Dat zien wij als onnodig drempelverhogend daarom dringen wij erop aan om de mensen die bekend zijn van vorige aanvragen actief te benaderen. Voor mensen die niet eerder een aanvraag hebben ingediend zien wij graag een meer opvallende oproep via de gemeentepagina en -website en brede communicatie via de social media. Graag uw reactie! In aansluiting op de Regionale Energiestrategie, waarin warmtenet en windenergie de grote “winners” zijn, dienen wij een motie in om ook ruimte te bieden voor zon op land: er is al geruime tijd een initiatief dat wordt gehinderd door het ontbreken van een toetsingskader. Dan komen we uiteindelijk bij het hoofdstuk “Investeringen en dekkingsmiddelen” waar uw college aangeeft vast te houden aan het afgesproken investeringsplafond en terecht: want dat was een raadsbesluit waar u zich aan moet houden. Maar de raad kan dat ook wijzigen! Uw voorstel om een aantal investeringen te schrappen om daarmee investeringsruimte te creëren voor het Caribabad leverde al een hoop discussie op, maar de raad werkte mee. De fracties brachten in een sessie op 24 oktober suggesties in; suggesties die elkaar konden versterken of die tot alternatieve opties leidden. In uw raadsvoorstel komen die niet terug. U geeft aan dat voor Gorinchem Noord andere mobiliteitsopties kunnen worden onderzocht dan een treinstation en schrapt daarom direct het hele investeringsbudget.

Daarmee sluit u alle opties uit om Station Gorinchem Noord via cofinanciering of andere bijdragen te kunnen realiseren. Een opvallende stap nadat Gorinchem altijd de aanjager was om extra stations te realiseren: zijn al die argumenten voor Station Gorinchem Noord nu van de baan? Het schrappen van de Herinrichting Banneweg (fase 2 zuid) lijkt op het amendement dat wij bij de behandeling van dit onderwerp hebben ingediend en dat door u werd afgeraden. Wij lieten in elk geval nog de optie open om hierover later nog een besluit te nemen. Ook schrapt u een aanvullend investeringsbudget van €600.000,- voor inpassing van Kweeklust om deze parkeergarage vervolgens zo zuinig mogelijk te kunnen uitbreiden: een schandvlek in de binnenstad! Daarom dienen wij een amendement in (of eigenlijk twee die met elkaar samenhangen).

Wij stellen voor om een investeringsbudget van €2,4 miljoen beschikbaar te houden als intentie om later (bij de PPN2025-2028) alsnog een besluit te nemen over de door u geschrapte investeringen Station Gorinchem Noord en/of de Herinrichting Banneweg fase 2 zuid (of andere investeringen) en wij stellen voor om de kwalitatieve inpassing van Kweeklust niet te schrappen. Tegelijk stellen wij voor om het verschil van €3miljoen investeringsbudget voor het Caribabad te vinden via een eenmalige overschrijding van het investeringsplafond en daarmee het schuldenplafond te verhogen. Dat heeft slechts een gering beperkend effect ca €2 ton) op de investeringsruimte voor komende jaren en dat is een kleine prijs voor deze verschuiving. Voorzitter, hiermee rond ik onze eerste termijn af.

09-11-2023 - Begroting 2024 – VVD-Gorinchem Voorzitter, Het grote plaatje voor ogen houden – dat is voor de VVD-fractie belangrijk. En daarbij is gezond financieel beleid op lange termijn noodzakelijk. Tegelijkertijd komen er immense opgaven en steeds meer taken op de gemeente af. En meer geld lenen is, zeker gezien de toenemende rentelasten, een slecht plan. En dat betekent in Gorinchem, gezien de beperkte middelen en grote ambities, sneller schakelen en strategische keuzes maken; bijsturen dus voor zowel korte als lange termijn. Wat de VVD betreft zijn deze keuzes gebaseerd op een aantal belangrijke pijlers voor een stabiele ontwikkeling van onze stad:

Plezierig wonen, werken en leren Gorinchem is een prachtig plaatje, maar we moeten door ontwikkelen. Zo ook met woningbouw, zoals ook aangegeven in de Nationale Woon- en Bouwagenda. En we moeten hierin goed de balans bewaken. Die balans is nog steeds zo dat we voldoende koopwoningen voor de juiste doelgroepen zullen moeten bouwen. Vooral dat gaat de doorstroom bevorderen. Nu bekend is dat ook bezitters van tweede huizen te maken gaan krijgen met de nieuwe belastingregels, trekken steeds meer mensen zich terug en zetten de huurwoningen te koop. Gevolg; minder huurwoningen op de markt. En uitgerekend de (private) huursector, voor alle doelgroepen, is broodnodig. Onze fractie maakt zich ernstig zorgen, want fors lokaal ingrijpen in de markt verstoort die balans enorm. Hoe kijkt het college aan tegen de actuele ontwikkeling rond de belastingregels van tweede woningen? Vraag aan het college En we moeten door met een sterk vestigingsklimaat voor bedrijven. Zorg dat we voor hen het ideale plaatje blijven door continuïteit en uniformiteit waarborgen op het gebied van bijvoorbeeld duurzaamheid, groen, veiligheid en aanpak van ondermijning. Zorg ook dat de bedrijven goed vertegenwoordigd zijn in de diverse overlegorganen. Tijdens de Perspectiefnota heeft onze fractie aangegeven dat er plannen circuleren om een Ondernemersfonds op te zetten in onze stad.

Een structurele financiële positie om de gezamenlijke omgevingsbelangen van ondernemers te financieren en om de organisatiegraad en betrokkenheid te verhogen. Dit in navolging van plaatsen om ons heen, zoals Dordrecht en Sliedrecht. Tijdens de nota is door het college positief gereageerd in het kader van stimuleren en faciliteren. In de begroting die voor ons ligt staan het fonds echter nog weinig concreet benoemd. In dat kader heeft onze fractie, samen met de fractie van Democraten Gorinchem, een motie opgesteld. Motie 'Verenig ook de buitenstad' En om hier te kunnen werken en leren is goede bereikbaarheid cruciaal. Gelukkig gaan we op diverse fronten aan de slag met het verbeteren daarvan. Van wegverbeteringen tot aanpak van fietsknelpunten. Zoals een nieuwe brug over de Linge, plannen voor herontwikkeling op de Schelluinsestraat en de Banneweg die verder aangepakt gaat worden. Over die laatste; zet daarbij ook in op meekoppelkansen als er een ontwikkeling zich voordoet, zoals bijvoorbeeld een extra brug bij de Wolphersedijk. Laten we goed kijken hoe de doorstroom zich daarin dan ontwikkelt. In het kader van mobiliteit is het ook heel fijn dat we met de raad recent samen een initiatiefvoorstel op fietsveiligheid hebben aangenomen. Een mooie samenwerking in onze raad.

We zien straks nog graag de uitwerking van de mogelijkheid rond de fietssnelweg Noord terug in de evaluatie van de Mobiliteitsvisie. Hetzelfde geldt overigens voor de Rondweg die daar al onderdeel van is.

09-11-2023 - Begroting 2024 – VVD-Gorinchem Deze laatste fietsroute kan rechtstreeks gaan leiden naar de scholencampussen. Betere en veilige oost-west verbindingen voor forenzen en scholieren. Dat sluit aan op onze ambities voor werken en leren in onze stad. Ontzettend fijn dat we die regiofunctie Onderwijs met elkaar hebben vastgesteld, zodat we door kunnen met plannen maken en uitvoeren.

Een veilige leefomgeving De onzekerheden in de samenleving nemen toe, wat zorgt voor veel spanning en problematiek. Onze stad krijgt ook vaak te maken met die landelijke tendens, want Gorinchem is nu eenmaal geen eiland. En het bereik via socials gaat ook zo ontzettend snel tegenwoordig. Tegelijkertijd moeten we zorgen dat de zaken hier niet verder verharden. Hoe gaan we ervoor zorgen dat onze inwoners veilig zijn en blijven; zowel offline als online. Daarbij wil ik graag wat recente ontwikkelingen uitlichten; -

-

Her en der grote lachgascilinders gevonden. Eenvoudig bij webshops te bestellen. Hoe gaan we hier als stad mee om? Het is strafbaar en gevaarlijk om zelf te vervoeren. Ik begreep dat het idee is dat Waardlanden ze komt ophalen. Is dat voor onze inwoners voldoende bekend? Vraag aan het college Straatraces, straatintimidatie en vandalisme. Vaak zijn het zaken die aan het zicht onttrekken. Recent zijn er weer veel zorgen geuit door bewoners op deze punten. En ook onze digitale veiligheid baart ons zorgen. De opkomst van AI – zorg dat je vooraan staan met maatregelen op dit gebied. Als we nu nog moeten gaan beginnen met spelregels voor onze medewerkers op het intranet te plaatsen, zoals uit de recente schriftelijke beantwoording blijkt, dan zijn we toch eigenlijk al te laat.

Het zijn een aantal aandachtspunten die ons zorgen baren. Laten we zorgen dat we de juiste middelen ter beschikking hebben en onze prioriteiten hierin goed op orde hebben voor de wijken. Er zijn veel irritaties bij onze inwoners en dat varieert per wijk. Het is een soort raad je plaatje. Onze fractie stelt dan ook voor om binnenkort een I&O te organiseren omtrent de taken en prioriteiten van onze handhaving. We zullen hiertoe een verzoek doen bij de agendacommissie.

Juiste voorzieningen In Gorinchem zijn er goede voorzieningen op het gebied van sport, cultuur, zorg. Zet ook vooral in op de zaken waar we goed in zijn. Dan kom ik bij het Caribabad, want dat is één van de succesvolle voorzieningen die we moeten behouden. In het kader van bewegen, onderwijs en sport. Een andere belangrijke voorziening is ons Streekziekenhuis. Natuurlijk willen we behoud van de zoveel mogelijk zorg in onze regio. Ook onze fractie pleit daarvoor. Hou daarbij de veranderingen in het zorglandschap wel goed in de gaten, want zorg dichterbij huis wordt steeds belangrijker, zeker met de vergrijzing. Blijf inzetten op preventie en zorg ook dat mensen sneller op de juiste plek terecht kunnen. Dat op de juiste plek terecht kunnen kan ook elders zijn. Ook dat hangt samen met de juiste bereikbaarheid. Verder liggen er vanavond nog een aantal keuzes voor op het gebied van bereikbaarheid. Station Gorinchem Noord – een project wat al jaren voor ons uit is geschoven is daarbij één van de lange termijn keuzes. Als fractie staan wij voor grote bereikbaarheid voor alle vormen van vervoer. Tegelijkertijd moeten we eerlijk zijn in de planontwikkeling op dit gebied. Ook de veren is een stevige voorziening in Gorinchem. Het lijkt erop dat er wensen zijn voor meer vaarroutes tijdens de geplande werkzaamheden rond de A27.

Natuurlijk kan Riveer hiervoor ingezet, maar je kan delen hiervan wellicht ook aan de markt laten. Welke kansen ziet het college hier? Vraag aan het college.

09-11-2023 - Begroting 2024 – VVD-Gorinchem

Oog op de toekomst We moeten ons wapenen tegen het veranderende klimaat. In het kader van de klimaatadaptatie worden goede stappen gemaakt. We zien dat ook op het gebied van duurzaamheid een aantal stappen zijn gemaakt; recent hebben we nog gekeken naar het Warmtenet – ook daar liggen nog een aantal strategische keuzes voor waar we graag met elkaar over verder praten. Zet daarbij zoveel mogelijk in op innovatie en digitalisering. Waar je gebruik kan maken van slimme innovaties. Onze fractie heeft daar recent nog een aantal suggesties voor gedaan, zoals met de waterdrones, oplaadpunten of slimme afvalbakken. Hou deze ontwikkelingen vooral goed in de gaten en zet ze in waar mogelijk. Wij blijven daarin graag meedenken. Financieel moeten we ons wapenen tegen de oplopende schulden. Wat onze fractie betreft houden we vast aan het schuldenplafond. We moeten als gemeente voorkomen dat de provincie het overneemt. Daarbij is het ook van belang dat we vooral op het gebied van jeugdzorg vinger aan de pols houden. Samen met het Onderwijs en onze hulpdiensten. Probeer waar het kan, de juiste doelstellingen te formuleren voor goede sturing. En blijf ook in gesprek met onze jeugd, inwoners en verenigingen. Zorg dat je het hele plaatje in het oog houdt. Op papier lijken dingen soms al te werken, terwijl lang niet iedereen daar klaar voor is.

Denk bijvoorbeeld aan de kaartjes aan boord bij de veren, gelukkig is men daarop teruggekomen. Gelukkig staan er veel initiatieven op de planning zoals de Buurt Bestuurt, Bliek in Actie, Motiemarkt en Verklein de Kloof. Laten we zorgen dat Gorcum voor iedereen zoveel mogelijk het perfecte plaatje is en blijft! Hartelijk dank voor de aandacht.

Niels van Santen VVD-Gorinchem

Begroting 2024 – 9 november 2023 Inleiding Gorinchem is en blijft een fantastische stad om te wonen, te werken en te recreëren. De stad groeit. Voor ChristenUnie-SGP is het belangrijk dat Gorinchem een stad met menselijke maat blijft. We geloven in een stad waar het niet gaat om ‘ik’ maar om ‘wij’. En juist de nadruk op ‘wij’ is zo ontzettend belangrijk waar dat steeds vaker onder druk komt te staan. We hebben elkaar nodig om deze stad ook qua inwoners de mooiste stad van Nederland te maken. Wij verafschuwen de wijze waarop onze Burgermoeder is bejegend door een enkele inwoner die zichzelf volkomen buiten de samenleving zet. Wij wensen u en uw gezin sterkte.

Terugblik & Vooruit kijken Juist in een tijd van sterke polarisatie in politiek en samenleving wil onze fractie verbindend zijn. We zien dat de polarisatie steeds sterker wordt en daar maken we ons zorgen over. Daar waar we juist voor elkaar en met elkaar mogen optrekken. Een open houding naar de ander is nodig. Laten we daar met elkaar aan werken. Wat betreft de begroting is ook een onderzoekende houding nodig, kritisch en doelgericht. De boodschap is niet positief, maar er worden wel keuzes gemaakt. Wat is de bron en wat is de aanleiding zodat je niet met elke wind meewaait maar standhoudt. Het college is voortvarend aan de slag gegaan. Waar het nodig was heeft het college daadkracht en lef getoond en actie ondernomen. Zo zien we dat het college keuzes maakt en de raad informeert op complexe dossiers. Vanuit onze fractie blijven we positief kritisch op de begroting en het investeringsplafond. Graag wil ik het college ook complimenteren hoe zij is omgegaan met de uitdagingen en hoe er nu een voorzet is gedaan om de financiële puzzel te leggen. Daarmee is er de komende jaren een sluitende begroting gerealiseerd. Grote uitdaging hierbij is de financiering van het zwembad. Het proces hiernaar toe heeft aangetoond dat dualisme werkt in en dat alle partijen samen op kunnen trekken. Dat hebben wij als fractie erg gewaardeerd.

Samen op zoek naar hoe de investeringsruimte benut kan worden. Daarbij zien we nu ook wel dat een deel van de financiering van de Bannenweg niet geheel uit kan en dat andere investering voorlopig uit de begroting geschrapt moeten worden. Het is echter onze taak als Raad om deze keuzes te maken en daarom zullen wij instemmen met het voorliggende RvS. Wij zien het als doelstelling om de gemeentelijke schulden niet verder op te laten lopen. De lange termijnvisie is gericht om te sparen en voldoende reserveringen aan te leggen voor geplande en toekomstige investeringen. Daarbij is financieel en tactisch inzicht nodig en goed doordachte financiële besluitvorming. Het college laat dit ook zien in deze begroting en het investeringsvoorstel.

Veilige en snelle (fiets)verbindingen Een belangrijk speerpunt van onze partij is dat we in Gorinchem beschikken over goede, veilige en snelle (fiets)verbindingen. We zijn daarom blij dat er prioriteit wordt gegeven aan het verbeteren en veiliger maken van fiets- en wandelroutes in onze stad, dat er uitvoering wordt gegeven aan grote infrastructurele projecten als de herinrichting van de Haarsekades, de fietsknelpunten top tien, en de verbinding tussen Oost en West. Zeker ook gezien de ontwikkeling van de Scholencampus op Gorinchem Noord is de veiligheid en doorstroming van fietsverkeer belangrijk. We zijn daarnaast verheugd dat ook overleg gevoerd wordt over de verbetering van de OV-verbindingen. Een OV-verbinding vanuit Arkel zou daar ook een bijdrage kunnen leveren. Als laatste een halte voor de streekbussen langs de A27. Wij vragen het college om dit mee te nemen in lobby die gevoerd wordt.

Aantrekkelijke en levendige stad Een ander speerpunt is een aantrekkelijke en levendige stad. Wij zijn daarom blij met de plannen om het winkelgebied te concentreren en de stad meer uitnodigend en aantrekkelijker te maken en ook groener. Daarbij is het ook van groot belang dat de mobiliteit verbetert. We zijn daarom blij met de plannen voor de Brug over de Linge, het verder verbeteren van de Banneweg met de kanttekening dat we worstelen met het feit dat het laatste deel van de Banneweg uit de begroting wordt gehaald. We willen graag ook die laatste fase realiseren om echt een integrale verkeersbenadering van de Banneweg t/m het sluizencomplex te realiseren, zodat aansluiting Stationsweg, ontsluiting centrum, aansluiting Wolpherensedijk betrokken worden. Tegelijk willen we graag een pakket van minimaal 10 miljoen aan bezuinigingen/ ombuigingen realiseren, dus zomaar schrappen van dit onderdeel uit raadsvoorstel daar zijn wij niet voor. We moeten keuzes maken en dat is niet altijd zonder pijn. Wij zijn daarom benieuwd naar de reactie van het college op voorstel CDA om investering in Nieuwe Hoven te schrappen en Banneweg wel volledig op te nemen. En ook de reactie op het amendement van GA, SB en SP over de Nieuwe Hoven.

College, hoe moeten we dit alles duiden? We willen echter pleiten om de komende jaren blijvende aandacht te houden voor de doorstroming en het laatste deel van de Banneweg zodat het gehele tracé wordt uitgevoerd. Daarnaast speelt veiligheid en de beleving van veiligheid in de wijken een grote rol. We zien dat bewoners zich grotendeels veilig voelen in de wijk. Daar tegenover staat dat de ervaren overlast toeneemt. We roepen het college op om de aandacht te hebben voor het voorkomen van overlast én de ervaren veiligheid te vergroten. Als laatste nog een vraag aan het college: Is er ergens in de middelen nog een klein beetje ruimte om de komende jaren invulling te geven aan de uitvoering van de motie ‘We overbruggen de kloof?, of is het raadzaam om middels een amendement hier ruimte voor te claimen?

Klimaatneutraal is de norm We zien dat er volop geïnvesteerd wordt in verduurzaming van de stad. Neem het warmtenet in de Gildewijk. De verduurzaming van woningen is een slag die nog gevoerd gaat worden in Gorinchem. Tevens hebben we ook de klimaatadaptatiestrategie waarin we als stad reageren op de gevolgen van klimaatveranderingen. Als fractie zijn we van mening dat alle inwoners en bedrijven daar een meer actieve rol in kunnen én moeten spelen. Om verdere verduurzaming te stimuleren en te realiseren zien we een mogelijkheid om op Bedrijventerrein Gorinchem Noord een Energiehub te realiseren. In die zin kunnen we onze lokale BBB – Betrouwbare Bedrijven/ Buurt Batterij realiseren. We willen graag dit onderwerp agenderen om daar een haalbaarheidsverkenning te doen en vervolgens een pilot te starten om ervaring op te doen met de techniek, aansluiting op het net en het beheer van de batterij(en). Daarna kunnen we dit uitrollen naar woonwijken of delen van woonwijken. Er zijn diverse pilots geweest met de opslag van energie in batterijen. Zo is onlangs in gemeente Den Haag gestart met een stadsbatterij. Onze fractie hintte op een motie deze dienen we nu niet in. Wel zouden wij het college willen vragen om een eerste reactie te geven. Daarnaast zien we ook vele mogelijkheden om verduurzaming te realiseren binnen het IHP.

Eén van de grote uitdagingen waar we voor staan de komende jaren betreft de onderwijshuisvesting. We weten dat meerdere schoolgebouwen op korte termijn aan een forse aanpak toe zijn. De grootste daarvan - zowel financieel als in strekkende, vierkante en kubieke meters - is de Uilenhof aan de Oude Hoven. Nu een redelijk kleinschalige VOschool waar leerlingen worden voorbereid voor een middelbare beroepsopleiding of doorstroom via de HAVO. Mijn fractie heeft eerder aandacht gevraagd voor het gebouw van de Uilenhof. Een markant en robuust gebouw in een mooie na-oorlogse architectuur. Veel Gorcummers, oud-Gorcummers en regiobewoners hebben hier mooie herinneringen liggen. In veel gezinnen hebben meerdere generaties hier op school gezeten. Mijn fractie dient een motie in die oproept om renovatie van dit gebouw als voorkeursscenario uit te werken, en hierbij

gebruik te maken van de expertise van Stichting Mevrouw Meijer. Een club die het als missie ziet om oudere schoolgebouwen niet zomaar af te schrijven en te verkennen of vanuit de oorspronkelijke bedoeling, indeling en materiaalkeuze weer relevantie kan worden toegekend als een schoolgebouw dat weer decennia mee kan. Wij werden erg enthousiast van een 'kennismaking' met deze stichting via een interview op Radio 1. Wanneer de Engelsen erin slagen om scholen te huisvesten in vaak eeuwenoude gebouwen, dan kunnen wij dat toch ook voor elkaar krijgen met een gebouw dat nog lang geen 100 jaar oud is? Tot slot willen we het College, de Raad en de ambtelijke organisatie wijsheid en Gods zegen toewensen in het komende jaar. Laten we met elkaar optrekken voor het groter goed van onze stad en samenleving. Moties voorlezen.

Raad 9 november 2023. Algemene Beschouwing Gorcum Actief Begroting+ 2024. Dank u voorzitter, Allereerst onze complimenten voor de duidelijke wijze waarop deze financiële stukken zijn opgetekend. Het is geen sinecure dit jaar: Sluitende begrotingen opstellen + investering in een nieuw zwembad + begrotingswijzigingen om dat zwembad mogelijk te maken. We kunnen ons voorstellen; de hele afdeling financiën heeft alles binnenstebuiten gekeerd om dit mogelijk te maken, duidelijk uit te leggen en tegelijk te zorgen voor een toekomstbestendig Gorinchem. Chapeau! We gebruiken met opzet woorden als Toekomstbestendig en Bestaanszekerheid voor onze gemeente. We zien de onderliggende stukken in samenhang. Oftewel: zonder keuzes te maken in investeringen : géén zwembad. En dat zwembad wil iedereen, want dat is een belangrijke voorziening voor Gorinchem en omstreken, maar niet vanzelfsprekend dus. Die keuzes zijn dus nodig; deze voorstellen zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden. Wij stemmen dus in met ál deze voorstellen zonder te morrelen aan investerings- of schuldenplafonds. Waarom is Gorcum Actief hier zo streng in? Dat leggen we uit. Er staan een paar stoplichten op rood in de stresstest. Een oude bekende is de grex van Groote Haar. Blijft een groot risico. Nieuw rood licht is de rente, nu 1.5%, maar komende jaren oplopend naar 4%. De tijd van gratis geld lenen is voorbij.

De stijgende rentes zullen ook onze gemeente op kosten jagen + stijgende kosten + stijgende loonlasten, die niet worden gecompenseerd enz. Uit de meerjarenraming blijkt dat de schuld van Gorinchem in 2027 een recordhoogte van 182 miljoen bedraagt. Wat dan, als de gemeente het niet meer trekt? Grijpt provincie dan in? ‘Zooo Gorinchem, jullie hebben het financieel verpruts, ga maar fuseren met een andere gemeente of anders naar Drechtsteden? Of nog erger A12-gemeente? Dan hebben we helemaal niets meer te zeggen en wordt bijvoorbeeld ons nieuwe zwembad gesloten. Het gaat ons dus om bestaanszekerheid van onze gemeente en om toekomstbestendigheid als wij het hebben over plafonds. Die zijn niet voor niets vastgesteld. Daarbinnen is van alles mogelijk. Kijk maar, we kunnen zelfs een zwembad bouwen, iets waar de meeste gemeenten tegenwoordig niet meer aan beginnen. Daar is lef en durf voor nodig. Maar we gaan niet onze kinderen en kleinkinderen opzadelen met de schulden van de keuzes die wij nu maken. Zij krijgen immers nog zat andere, wellicht veel grotere uitdagingen voor de kiezen. Mind you… De bijdrage uit het Gemeentefonds valt tegen. Er komen Tweede Kamer verkiezingen, geen idee wat dat ons brengt voor de toekomst. We hebben wel iets grip op eigen inkomsten. We hebben de hondenbelasting afgeschaft en voeren nu Toeristenbelasting in. Mooi zo. We zien overal 2.50 euro p.p.p.n.

OZB is een andere bron van inkomsten. Voor OZB niet-wonen staat in de stresstest op rood. Dat heeft Gorcum Actief vaker aangekaart. Niet-wonen oftewel bedrijven. OZB-kosten zijn een aspect voor het vestigingsklimaat. Deze kosten voor bedrijven

dus zeker niet verder verhogen. Afval- en rioollasten moeten altijd kostendekkend zijn en worden iets lager. Er zijn wel loon- en prijsstijgingen, maar de stijging van lokale lasten blijft beperkt met 2 tot 4 procent. Heel acceptabel, vinden wij. Vraag 1 (IHP en sport 5 milj.) We hadden het over bestaanszekerheid van onze kleine gemeente in het verzorgingsgebied van 140.000 inwoners. We stellen volgend jaar een nieuw IHP vast, het huisvestingsplan voor alle scholen. Het gaat om investeringen van maar liefst 42 miljoen. Daarbij zal Gorcum Actief een stevige vinger aan de pols houden. De aangenomen motie ‘eerst de wettelijke taken’ geldt daarbij als prioritering; zowel voor wat betreft huisvesting van onze kinderen als duurzaamheid. Kan de wethouder dat toezeggen? (1) Wij verbazen ons over een sportvoorziening van 5 miljoen (!) op de beroepencampus. Kan de wethouder dat uitleggen? (2) Vraag 3, 4 en 5 (cultuur) In schril contrast hiermee staan de investeringen in cultuur. Na corona zijn sport en cultuur belangrijker dan ooit; zeker voor de jeugd. Wat is er voor hen te doen? We hebben het al meermaals gehad over cultuur op scholen, in de wijken enzovoorts.

Wat komt daarvan terecht? Kan de wethouder dat uitleggen? (3) En hoe gaat het met de Nieuwe Doelen? (4) We hebben het ook meermaals gehad over de verdeling van ruimten, die van de gemeente zijn, over verenigingen en initiatiefnemers. Zo is de Bunker uitermate geschikt voor live optredens. Nu komt er weer een initiatief, maar dat is te weinig. Kan de wethouder vertellen hoe het gaat met bandjes en live optredens in de binnenstad? (5) Want in de binnenstad is toch ook het uitgaansleven. Vraag 6 en 7 (erfgoed) Een andere ruimte van de gemeente is het laboratorium op de Dalemwal. Wordt deze momenteel verhuurd? Het zou een perfecte locatie zijn voor de vestingwerkgroep van Oud Gorcum. Deze vrijwilligers zetten de vesting Gorinchem op de kaart met interessante rondleidingen over de vestingwerken en YouTube filmpjes. Zij zouden ook graag meer laten zien over Gorcum Garnizoensstad, een piepklein museumpie, tegelijk ontvangstruimte voor groepen en een plek waar je lezingen kan houden. Heeft de wethouder overleg met de vestingwerkgroep/Oud Gorcum hierover? (6) En we zijn natuurlijk reuze benieuwd naar het Erfgoedbeleid en de Kerkenvisie. Kan de wethouder daar iets meer over vertellen? (7) Amendement (Nieuwe Hoven) Tenslotte voorzitter hebben we een suggestie voor de fietsveiligheid van de Nieuwe Hoven.