Agendabundel

Voor de financiering van deze jaarlijkse bijeenkomsten wordt er een vast bedrag per jaarstart gevraagd (voor locatiehuur, catering, muziek, aankleding). Kortom, de werkgroep wijkgericht werken werkt aan het opstellen van een werkwijzer die de implementatie van een integraal systeem voor informatiedeling en het organiseren van jaarlijkse bijeenkomsten in elke wijk omvat. 6

Nr. 22 Merkenstrategie: wat houdt dit in en Een merkenstrategie houdt in dat we werken aan een sterke waarom is het nodig? positionering van de gemeente, zodat inwoners weten wat ze Waaruit blijkt dat deze behoefte er is en van ons kunnen verwachten. Dit maakt onze dienstverlening en welke zijn beoogd hieronder te vallen? communicatie, duidelijker en efficiënter. We maken op dit moment gebruik van meerdere merken binnen onze gemeente. Naast het merk gemeente Gorinchem kennen we onder meer Gorinchem Beweegt, Gorinchem Inspireert, het Gorcums Museum, Samen Gorinchem of voeren eigen labels bij projecten zoals de Maand van Respect of Hart voor uw wijk. Achter elk merk zitten ook eigen kanalen. We willen onderzoeken hoe we onze merkenstrategie beter en efficiënter kunnen organiseren voor onze inwoners.

7

Belastingkantoor aankoop en verkoop. In het vastgoedbeleid staat opgenomen dat 1) vastgoed in Waarom wordt al uitgegaan van verkoop? gemeentelijke eigendom een middel is om beleidsdoelen te Wat is de achterliggende planning en het bereiken en 2) dat het hebben van eigendom van vastgoed beoogde proces? geen kerntaak is van de gemeente. Onder welke bestemming wordt gedacht Het doel van eigendomsoverdracht van het pand, zoals het pand aan te kopen en vervolgens aangenomen in het amendement van 24 november 2022 is het weer te verkopen? verzekeren dat in het pand aan de Vroedschapsstraat 15 de

4

Beantwoording technische vragen Perspectiefnota 2024 Nr. Vraag Wanneer wordt de gemeenteraad hierover betrokken?

Antwoord opvang van asielzoekers per eind december 2024 definitief wordt beëindigd. Zodra dat heeft plaatsgevonden, is er in de basis geen aanleiding meer om het pand langer aan te houden. Het ‘beleidsdoel’ is dan bereikt. Het uitgangspunt is derhalve dat de gemeente het pand, nadat het mogelijk is overgenomen van het COA zo spoedig mogelijk weer van de hand doet, al dan niet als ontwikkellocatie. Op dit moment lopen gesprekken met het COA over de voorgenomen eigendomsoverdracht. Daarbij worden verschillende scenario’s verkend om te voldoen aan de wens van de raad om asielopvang niet meer aan de Vroedschapstraat 15 te laten plaatsvinden. Binnen deze scenario’s wordt onder andere bekeken wat de juridische kaders zijn en of een andere bestemming dan kantoor op deze locatie wenselijk is. De planning en het beoogde proces worden op dit moment gezamenlijk met het COA uitgewerkt. Op dit moment worden verschillende scenario’s verkend en kan dus nog geen uitspraak gedaan worden over met welke bestemming gekocht en eventueel verkocht zal worden. Wanneer wordt de gemeenteraad hierover betrokken. Een nader procesvoorstel met planning hiertoe volgt in het vierde kwartaal, daarin zal ook opgenomen worden hoe de gemeenteraad betrokken wordt.

8

Onderbouwing extra miljoen DND. Graag Als gevolg van met name de gestegen bouw- en een onderbouwing waarom deze materiaalkosten zijn de gemiddelde bouwprijzen ten opzichte investering nu wel en vorige jaren niet is van 2020 gestegen met ruim 15%. Met een startbudget van € 7 geïndexeerd, terwijl ook toen al tekenen mln. in 2020 betekent dit dat er eind 2023 een geïndexeerd waren van omstandigheden die budget zou moeten zijn van ca. € 8 mln. Het verschil met het indexering rechtvaardigden. waarom oorspronkelijke budget van € 7 mln. is dus per start 2024 ca. vorig jaar alle investeringen geïndexeerd € 1 mln. De uiteindelijke variantenkeuze zal bepalen wat de behalve deze? Ook graag een totale kosten worden voor de renovatie/verbouwing van DND. onderbouwing waarom wordt gedacht of de investeringsruimte nu wel voldoende zou moeten zijn, ook met oog op de uitkomsten van de Radarsessie en de combinatie van de bibliotheek.

9

Planning Kweeklust en verhoging Wij willen een meer integrale aanpak volgen naar aanleiding parkeertarieven. Waarom is de planning van de vragen tijdens de I&O op 23 maart. Er wordt gekeken zo ver naar achter geschoven? naar de uitbreiding van de garage en kansen voor het gebied. Sinds de sessie van 23 maart hebben we Om de raad een beter advies te geven, is er meer tijd nodig. De niets meer vernomen. Welke contacten B&A op 12 april en de behandeling in de raadsvergadering op zijn er met stakeholders (hartje Gorcum 25 mei waren te vroeg. Er zijn al overleggen gevoerd, zoals met en parkeerpanel o.a.) geweest? Hartje Gorkum. Wij zoeken naar kansen om het gebied te Aan welke variant wordt nu gewerkt? verbeteren en wil een betaalbaar voorstel presenteren dat een Wanneer kunnen we het voorstel kwaliteitsimpuls geeft aan het hele gebied. Er worden mogelijke tegemoet zien? scenario's onderzocht en er wordt overleg gepleegd met

5

Beantwoording technische vragen Perspectiefnota 2024 Nr. Vraag

Antwoord

Is er een relatie met de verhoging van de betrokken partijen. Er wordt juridisch onderzocht of er een parkeergelden en zo ja welke? bouwclaim is en welke consequenties er zijn bij verschillende hoe kwalificeert het college de forse varianten voor het opwaarderen van het gebied rondom verhoging van de parkeertarieven in parkeergarage Kweeklust. Na het zomerreces zal het college relatie tot de flinke vertraging met de terugkomen bij de raad om het voorstel voor een vervolgproces onderhavige (dringend noodzakelijke) toe te lichten. Een nadere uitleg is te vinden in de RIB uitbreiding van de parkeerplekken? 'Uitbreiding Kweeklust' die donderdag 22 juni 2023 is verzonden. De voorgestelde verhoging van de parkeergelden heeft geen relatie met de ontwikkeling Kweeklust. Ook is geen relatie tussen de voorgestelde indexering en de vertraging bij uitbreiding van parkeerplekken. 10 Algemene toelichting gevraagd op de In Gorinchem is een aantal (bestemmings)reserves gevormd stand van zaken van de reeds gevormde die als doel hebben om de realisatie van ambities op diverse reserves, en onderbouwing van de beleidsterreinen in financiële mogelijk te maken. De meest geplande onttrekkingen en/of stortingen belangrijke reserves lichten we hieronder toe. daarvan. Wat zit er nu in de reserves, welke uitgaven staan gepland en wat zit Reserve infrastructuur: er dan nog in na de uitgaven.

De stand van de reserve bedraagt per 31-12-2022 € 19,6 mln. In de begroting 2023 is een meerjarig verloopoverzicht opgenomen die een stand laat zien per 1-1-2027 van € 4,7 mln. Daarnaast zijn in de begroting meerdere Mobiliteitsinvesteringen opgenomen die zodra een investering definitief wordt besloten, zullen worden gebruikt als dekking. De claims die hierop zitten zijn de opgaven zoals deze zijn opgenomen in het uitvoeringsplan van de mobiliteitsvisie. In dit uitvoeringsplan zijn de grootste investeringen, de nieuwe Lingebrug, de Banneweg, parkeergarage Kweeklust en de Haarsekade. In dit uitvoeringsplan zijn ook middelen opgenomen voor Station Noord. Na het vaststellen van de begroting 2023 is nog een extra onttrekking gedaan voor de Banneweg. Na onttrekking voor de opgaven die zijn opgenomen in de PPN 2024-2027 is de reserve volledig benut. Reserve duurzaamheid: De stand per 31-12-2022 bedraagt € 3,6 mln. Voor het warmtenet staat nog een onttrekking gepland van € 670.000. De benodigde middelen voor het verduurzamen van het vastgoed zoals in de PPN 2024-2027 opgenomen bedragen de komende jaren € 2,8 mln. Voor diverse projecten zijn de komende jaren nog middelen nodig. De reserve zal in de tussentijd worden aangevuld met de voordelen uit de verduurzaming. Reserve stedelijke vernieuwing: Het verloopoverzicht laat een saldo per 1-1-2027 zien van € 674.000.

Er liggen grote opgaves op dit gebied waarvoor deze reserve zal worden ingezet. 11 In hoeverre zitten alle onderwerpen uit het In de opmaat naar de perspectiefnota is van alle voornemens/ collegeprogramma in de perspectiefnota? ambities vanuit het collegeprogramma een inschatting gemaakt

6

Beantwoording technische vragen Perspectiefnota 2024 Nr. Vraag

Antwoord

Als ik de ruimtevragers en het of deze extra middelen vragen. De perspectiefnota geeft een collegeprogramma naast elkaar zet, lijkt vertaling van de posten waarvoor de huidige er nog veel ruimte tussen te zitten. begrotingsbudgetten niet toereikend zijn. Op die onderdelen geeft de perspectiefnota een volledige vertaling van het collegeprogramma op de zaken die extra geld kosten. Daarbij is er soms een tijdelijke intensivering voorgesteld, mede ingegeven vanuit de krapte in de meerjarenbegroting. Voor de overige onderwerpen uit het collegeprogramma geldt dat het gaat om een (andere) aanpak of werkwijze, die geen extra middelen vragen of te realiseren zijn binnen bestaande budgetten. Daarbij is er dus niet 1 op 1 een relatie te leggen met een specifiek budget in de begroting. Het noemen van alle budgetten die (indirect) gerelateerd kunnen worden aan het collegeprogramma is niet mogelijk. 12 Er wordt voorgesteld om de Het invoeren van het starttarief levert naar verwachting €48.000 parkeertarieven te indexeren met 10% en op. De voorgestelde stijging van de parkeertarieven leidt tot een dat levert € 138.000 op. In de stukken lees extra opbrengst van € 90.000. ik dat we dat ook gaan doen door een starttarief van € 2 te hanteren.

Wat is het aandeel van die € 138.000 aan het starttarief van € 2 in? 13 Is de voorzieningengebouw kriekenmarkt Het voorzieningengebouw Kriekenmarkt is het hetzelfde als het havengebouw? voorzieningengebouw Lingehaven (de juiste naam), waar de Er is een bedrag van € 2 mln. opgenomen bezoekers van de Lingehaven kunnen douchen, wassen, etc. voor de voorzieningengebouw In bijlage 6.1 zijn investeringen opgenomen die in tijd kriekenmarkt, Klopt het bedrag? verschoven zijn. Voor het voorzieningengebouw Lingehaven was in de PPN 2020 een investeringsbudget van € 215.000 opgenomen voor renovatie en verduurzaming. Het bedrag van € 2.015.000 opgenomen de bijlage van de PPN (6.1 Bijgestelde investeringsplanning) is dus een typefout. Omdat dit investeringsbudget niet toereikend bleek te zijn heeft de raad op 25 mei 2023 (raadsvoorstel Z/23?747157/861394) ingestemd met het beschikbaar stellen van een extra investeringsbudget ten behoeve van de renovatie en verduurzaming van het voorzieningengebouw. Voor het meest duurzame scenario bleek € 210.000 extra benodigd. Hierover heeft de raad op 17 mei een besluit genomen. 14 Hoeveel is het structurele begrotingssaldo in 2024?

In 2024 is er sprake van een "overschot" op de structurele posten (zie de begroting 2023, pagina 146). Daar staat dat in 2024 € 6,9 mln. saldo is op de structurele posten. Met de ontwikkelingen van de perspectiefnota 2024 meegenomen gaat daar (maximaal) € 3 mln. vanaf. Het betekent dus dat een tekort in de meerjarenbegroting, zoals door de ontwikkelingen in de meicirculaire van het gemeentefonds, voor 2024 in beginsel incidenteel kan/mag worden opgelost.

7

MEMO Aan

: Gemeenteraad

Van

: Griffie, Hans Sepers

Betreft

: Bespreking jaarstukken 2022 en perspectiefnota 2024, d.d. 6 juli 2023 (aangepast)

Datum

: 30 juni 2023

Beste raadsleden en collegeleden, Op donderdag 6 juli 2023 staat de raadsvergadering in het teken van de jaarstukken en perspectiefnota (PPN). Om het proces soepel te laten verlopen hebben we een planning gemaakt. Dit in nauw overleg met de agendacommissie d.d. 17 mei 2023. De agenda (en deze memo) is aangepast naar aanleiding van de vergadering van donderdag 29 juni 2023, waarin is besloten om de jaarstukken 2022 samen met de PPN te behandelen. Voorafgaand: twee stappen Vóór de behandeling van de PPN zijn er 2 belangrijke processtappen: 1. Alle stukken zijn uiterlijk 9 juni beschikbaar op IBABS 2. In I&O-parallelsessie van 22 juni is er een presentatie met ruimte voor technische vragen. 3. Schriftelijk antwoord op de gestelde vragen tijdens de I&O 22 juni 2023 volgt zo spoedig mogelijk Spoorboekje: vergelijkbaar met andere jaren Hieronder leest u de planning van de bespreking van de PPN in combinatie met de jaarstukken. Die planning is een prognose. Dat betekent dat u misschien eerder klaar bent met bepaalde stappen. De spreektijden voor de fracties liggen vast en uitlopen op de planning is niet mogelijk. De voorzitter houdt zich strikt aan de afgesproken spreektijden. De vergadering begint om 16.00 uur. Zorg dat u op tijd aanwezig bent en houdt u aan de afspraken. 16.00 – 16.15

Opening door burgemeester

Burgermeester Melissant opent de vergadering.

16.15 – 17.45

Algemene beschouwingen

De fracties geven hun visie op de PPN 2024 in combinatie met de jaarstukken. Raadsleden kunnen vragen stellen aan elkaar en aan het college omtrent de voorgelegde beleidskeuzes. Ook kunnen er moties en amendementen worden ingediend. Spreektijd: max. 8 minuten per fractie

17.45 – 18.30u

Maaltijd

In het werkcafé zal door de collegae van Facilitaire Zaken een maaltijd worden verzorgd.

18.30 – 19.30u

Eerste termijn college

Het college geeft een reactie op de 1e termijn, op de ingediende moties en amendementen en gaat in op de vragen van de fracties omtrent de voorgelegde beleidskeuzes en de jaarstukken.

19.30 – 20.00u

Schorsing

Een schorsing van een half uur zodat de fracties zich kunnen voorbereiden op de 2e termijn

20.00 – 21.15u

Tweede termijn fracties

De fracties reageren op elkaar en eventueel op de 1e termijn van het college. Spreektijd: max. 6 minuten per fractie 1

21.15 – 21.45u

Schorsing

Een schorsing van een half uur zodat het college zich kan voorbereiden op de 2e termijn

21.45 – 22.30u

Tweede termijn college

Het college reageert op de 2e termijn van de fracties

22.30 – 23.00u

Afronding en besluitvorming

De gemeenteraad besluit over de stukken met betrekking tot de PPN en de Jaarstukken 2022

Spreektijden: per fractie, niet per raadslid Misschien maakt u binnen de fractie afspraken over wie welk onderdeel voor zijn rekening neemt. Het is mogelijk om verschillende sprekers bij verschillende onderwerpen te hebben. Houd er wel rekening mee dat de spreektijden per fractie zijn en dus niet per spreker. Voorbereiding: een verzoek Lever uw algemene beschouwingen, moties, amendementen en vragen vooraf aan bij de griffie Dat kan de dagen voorafgaand aan de raadsvergadering of op de dag zelf tot uiterlijk 12.00 uur. De organisatie kan zich dan goed voorbereiden op de reactie van het college op uw bijdragen. Heeft u uw beschouwingen gedeeld en uw vragen gesteld in de vergadering? Pas dan plaatsen we ze in iBabs. Vragen? Heeft u nog vragen over de procedure of wilt u hulp bij het formuleren van uw beschouwingen, moties of vragen? Schroomt u niet daarvoor aan te kloppen bij de griffie. Ik wens u een fijne vergadering. Met vriendelijke groet, Hans Sepers

Gekomen tot deze memo in afstemming met:    

Team Financiën (25 april 2023, akkoord) Team Faza (26 april 2023, akkoord) Driehoek (5 mei 2023, akkoord) Agendacommissie (17 mei 2023, akkoord)

2

Raadsvoorstel: Z/23/748778 / 863996 Onderwerp: Jaarstukken 2022

Datum: 22 mei 2023 Portefeuillehouder: Marjo Molengraaf I&O: 15 juni 2023 B&A: 22 juni 2023 Raadsvergadering: 29 juni 2023 Opsteller: Sieperda, Jikke Geeft voorstel begrotingswijziging: Ja

Onderwerp: Jaarstukken 2022 Voorstel: Wij stellen u voor: 1. Na kennisnemen van de controle-verklaring 2022 en accountantsverslag 2022 de jaarstukken over het boekjaar 2022 vast te stellen; 2. Het resultaat over 2022 vast te stellen op € 11.494.000 positief en hiervan: 2.1 Een bedrag van € 6.998.000 toe te voegen aan de Algemene reserve en hiervan € 3.507.000 in 2023 in te zetten voor de budgetoverhevelingen; 2.2 De resultaten van het Sociaal domein van € 3.901.000 toe te voegen aan de reserve Sociaal Domein; 2.3 De exploitatieresultaten van het taakveld Riolering van € 68.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve Riolering: 2.4 De degeneratie-opbrengsten tot een bedrag € 527.000 toe te voegen aan de voorziening Degeneratiekosten; 3. In te stemmen met de vorming van een bestemmingsreserve Riolering: 4. In te stemmen met de vorming van een voorziening Degeneratiekosten; 5. De financiële consequenties te verwerken in een begrotingswijziging. Aanleiding: Het is wettelijk vastgesteld dat gemeenten, provincies en waterschappen jaarlijks begrotings- en verantwoordingsstukken moeten opstellen. Voor gemeenten en provincies is de regelgeving hieromtrent vastgesteld in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).

Wij leggen in het kader van de planningen control cyclus in de jaarstukken 2022 verantwoording af over de voortgang van het gemeentelijke beleid enerzijds en financiële ontwikkelingen in 2022 anderzijds. Hiermee wordt de bestuurlijke planningen control cyclus 2022 afgerond. In de inleiding van de jaarstukken 2022 treft u de belangrijkste beleidsmatige en financiële ontwikkelingen aan en de analyse van het rekeningresultaat op hoofdlijnen. Op dit moment hebben wij nog geen definitieve controleverklaring bij onze jaarrekening ontvangen. Wij zullen de controleverklaring van de accountant zo snel mogelijk na ontvangst met u delen Beoogd effect: Het afleggen van verantwoording over het begrotingsjaar 2021 en het tijdig indienen van de jaarstukken bij de provincie. Argumenten: Met het afleggen van verantwoording voldoen wij aan de wettelijke verplichting en hetgeen terzake in onze financiële verordening is opgenomen. Risico’s: N.v.t. Financiën: In de inleiding van de jaarstukken 2022 is een financiële analyse op hoofdlijnen opgenomen, waarin een verklaring wordt gegeven bij de totstandkoming van het resultaat van de jaarstukken, een toelichting

Stadhuisplein 1 Postbus 108 4200AC Gorinchem

T 140183 F 0183-630540

E gemeente@gorinchem.nl I www.gorinchem.nl

staat op resultaatbestemmingsvoorstellen, inzicht wordt geboden in het verloop van de algemene reserve en een toelichting wordt gegeven op de investeringen. Het jaarrekeningresultaat is € 11.494.000. Na bestemmingsvoorstellen is het resultaat € 3.500.000 positief. Voorgesteld wordt om dit resultaat toe te voegen aan de algemene reserve. Voor de onderstaande onderdelen wordt een voorstel tot resultaatbestemming gedaan: Nr.

Resultaatbestemming (bedragen x € 1.000)

1

Corona gerelateerde resultaatbestemmingen

1.1

Klaar voor de start na Corona (prog. 4)

50

1.2

Steunmaatregelen cultuur (prog. 6)

302

1.3

Herinrichting historische collectie (prog. 6)

60

2

Resultaatbestemmingen ter uitvoering van vastgesteld beleid

2.1

Aanpak ondermijning (prog. 2)

51

2.2

Ontmanteling CUR (prog. 2)

89

2.3

Herinrichting Vissersdijk (prog. 3)

275

2.4

Asfaltonderhoud (prog. 3)

200

2.5

Platform ondernemerschap & Innovatie (prog. 4)

124

2.6

Tijdelijke huisvesting internationale schakelklas (prog. 5) Dichterbij dan je denkt/arbeidsmarktregio (prog. 5)

268

Versneld uitvoeringsprogramma IHP (nieuwbouw Beatrix/De Burcht en Regenboogschool locatie Retranchement (prog. 5) Educatie (prog. 5)

200

2.7 2.8 2.9

412

3.095

478

102

2.10 Projectleiding De Nieuwe Doelen (prog. 6) 2.11 Erfgoedcommissie (prog. 6)

108

2.12 Meekoppelkansen (prog. 6) 2.13 Klimaatakkoord (prog. 8)

103

2.14 Decembercirculaire 2022 gemeentefonds (AD) 2.15 WOO (OVO)

586

2.16 Rechtsbeschermingssysteem (OVO) Toevoeging exploitatieresultaten aan reserves 3

106

30 260 115 4.496

3.1

Toevoeging resultaat Programma Sociaal Domein aan reserve Sociaal Domein

3.2

Toevoeging exploitatiesaldo taakveld riolering aan bestemmingsreserve Riolering

68

3.3

Toevoeging resultaat een voorziening "Degeneratiekosten"

527

Totaal bestemmingsvoorstellen

3.901

8.003

Het saldo van de algemene reserve bedraagt ultimo 2022 € 31,5 mln. De algemene reserve vormt een belangrijk deel van het weerstandsvermogen. De weerstandsratio in de jaarstukken komt uit op 2,19 Participatie: N.v.t. Communicatie: Over de jaarstukken is een persbericht verstuurd. Tevens is de JIEO (jaarstukken in één oogopslag) en stresstest opgesteld en deze is ter beschikking gesteld aan de pers. Duurzaamheid:

Vervolgproces: I&O-sessie B&A- sessie presentatie accountant (dubbele sessie) Raadsvergadering Bijlagen: -

Jaarstukken 2022 JIEO 2022 Stresstest

Burgemeester en wethouders van Gorinchem, de secretaris, de burgemeester,

15 juni 2023 22 juni 2023 29 juni 2023

Raadsbesluit

De gemeenteraad van Gorinchem, Gelet op het raadsvoorstel van het college d.d. 30 mei 2023 Gelet op de wettelijke bepalingen

Besluit: 1.

Na kennisnemen van de controle-verklaring 2022 en accountantsverslag 2022 de jaarstukken over het boekjaar 2022 vast te stellen;

2.

Het resultaat over 2022 vast te stellen op € 11.494.000 positief en hiervan: 2.1 Een bedrag van € 6.998.000 toe te voegen aan de Algemene reserve en hiervan € 3.507.000 in 2023 in te zetten voor de budgetoverhevelingen; 2.2 De resultaten van het Sociaal domein van € 3.901.000 toe te voegen aan de reserve Sociaal Domein; 2.3 De exploitatieresultaten van het taakveld Riolering van € 68.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve Riolering: 2.4 De degeneratie-opbrengsten tot een bedrag € 527.000 toe te voegen aan de voorziening Degeneratiekosten;

3.

In te stemmen met de vorming van een bestemmingsreserve Riolering:

4.

In te stemmen met de vorming van een voorziening Degeneratiekosten;

5.

De financiële consequenties te verwerken in een begrotingswijziging.

Aldus besloten in de raadsvergadering van 29 juni 2023

Griffier,

Voorzitter,

Jaarstukken 2022

Jaarstukken 2022

Inhoudsopgave 1

2

3

4

5

Inleiding

3

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

3 4 5 14 17

Voorwoord Beleidsmatige verantwoording Financiële verantwoording Ontwikkelingen corona Leeswijzer

Jaarverslag: Programmaverantwoording

21

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10 2.11

21 26 33 42 49 58 69 85 94 100 102

Programma 1 Bestuur en Ondersteuning Programma 2 Veiligheid Programma 3 Verkeer en Vervoer Programma 4 Economie Programma 5 Onderwijs Programma 6 Sport, Cultuur en Recreatie Programma 7 Sociaal Domein Programma 8 Duurzaamheid Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing Algemene dekkingsmiddelen Overhead, Vennootschapsbelasting en Onvoorzien

Jaarverslag: Paragrafen

107

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7

107 117 123 126 136 154 162

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Lokale heffingen

Jaarrekening

169

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7

169 173 185 186 188 190 208

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Overzicht van baten en lasten Recapitulatie structureel begrotingsevenwicht Overzicht begrotingsonrechtmatigheid Balans per 31 december 2022 Toelichting op de balans per 31 december 2022 Wet Normering bezoldiging Topinkomens publieke en semipublieke sector (WNT)

Jaarrekening - Bijlagen

210

5.1 5.2 5.3

210 217 220

Reserves Voorzieningen Totaaloverzicht baten en lasten per taakveld

1

Jaarstukken 2022 5.4 5.5

2

Investeringsoverzicht Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen (SiSa)

221 230

Jaarstukken 2022

1

Inleiding

1.1

Voorwoord

Voor u liggen de jaarstukken van gemeente Gorinchem over 2022. In de jaarstukken leest u wat de gemeente het afgelopen jaar allemaal heeft gedaan. Daarnaast legt het college via de jaarstukken verantwoording af aan de gemeenteraad over de financiën en het gevoerde beleid in 2022. Afgelopen jaar was een bijzonder jaar. Het is bijna niet meer voor te stellen, maar 2022 begon met een lockdown als maatregel tegen het coronavirus. Gelukkig konden vanaf maart de meeste coronamaatregelen vervallen. Onze samenleving ging weer open. Ook in Gorinchem ging het weer bruisen. Tegelijkertijd blijft het goed om stil te staan bij mensen die zijn getroffen door het coronavirus en de effecten hiervan. Om dit blijvend te herinneren, realiseerden we begin 2023 een corona-gedenkteken. In 2022 werden we opgeschrikt door de oorlog die uitbrak door de inval van Rusland in Oekraïne. Onze stad vangt mensen op die moesten vluchten vanuit Oekraïne of vanuit andere delen van de wereld. Deze opvang van mensen die hun eigen land noodgedwongen moesten verlaten, laat zien hoe we als stad van Tolerantie omzien naar wie in nood is. Het afgelopen jaar kenmerkte zich ook door flinke prijsstijgingen. We hebben samen met onze partner Avres werk gemaakt van ons armoedebeleid om inwoners die het niet breed hebben te ondersteunen.

Zo zijn we aan de slag gegaan met energie- en menstruatiearmoede en is het energienoodfonds voor sociale ontmoetingsplaatsen gestart. Daarnaast kunnen meer inwoners gebruik maken van minimaregelingen. Afgelopen jaar verhoogden we de inkomensgrens van 120 naar 130% van de bijstandsnorm. In deze tijd waarin crises elkaar in hoog tempo op lijken te volgen en maatschappelijke polarisatie toeneemt, is omzien naar elkaar van groot belang. We zijn dan ook trots op de grote maatschappelijke betrokkenheid en de vele initiatieven die we in onze Gorcumse samenleving zien. Gorinchem 30 mei 2023 Het college van burgemeester en wethouders

3

Jaarstukken 2022

1.2

Beleidsmatige verantwoording

Het afgelopen jaar stond in het teken van de gemeenteraadsverkiezingen en de daarop volgende collegewisseling. Met respect voor de bestuurlijke continuïteit zijn we als nieuw college aan de slag gegaan. In de zomer van 2022 presenteerden we het coalitieakkoord Voor Gorinchem! Daarin gaven we aan verder te bouwen aan eerder geformuleerde visies en plannen. In de begroting voor 2023 hebben we de eerste punten voor de uitvoering van het coalitieakkoord opgenomen. In 2022 waren er gelukkig weer mogelijkheden om elkaar op te zoeken, te ontmoeten en na te denken over de ontwikkeling van onze stad. We zien veel energie bij ondernemers en inwoners. We werken graag met hen samen. Bouwen aan een leefbare, veilige, duurzame en Allermooiste Vestingstad kunnen we immers niet alleen. We werken samen met inwoners en organisaties in en vanuit de wijken van onze stad. En we werken natuurlijk ook samen met onze omgeving. We koesteren de banden met onze regio, buurgemeenten, provincie Zuid-Holland en vergelijkbare gemeenten in de rest van ons land. Op onderwerpen als economie, mobiliteit, wonen en duurzaamheid kunnen we niet zonder elkaar. We staan in deze bestuursperiode voor verschillende grote opgaven. In 2022 hebben we deze opgaven verkend en zijn we gestart met de aanpak hiervan. De financiële armslag is daarbij soms minder dan gewenst.

Het is duidelijk dat we hier in deze bestuursperiode nog werk in te verzetten hebben. Dat pakken we graag samen met de gemeenteraad op. En nu aan de slag! Begin 2023 presenteerden wij het collegeprogramma. Een overzicht van acties waar we in deze bestuursperiode aan willen werken. In 2022 hebben we al verschillende stappen gezet. De jaarstukken geven daar een uitgebreid beeld van. Zo hebben we samen met regio en provincie gewerkt aan een bestuursovereenkomst om een andere plek dan Avelingen te zoeken voor de windopgave vanuit de Regionale Energiestrategie (RES). We zijn aan de slag gegaan met de verduurzaming van onze gemeentelijke gebouwen en het opstellen van een toekomstvisie voor het zwembad. We hebben gewerkt aan een nieuw Integraal Veiligheidsplan. We werkten aan de aanpak van mobiliteitsvraagstukken, van de Banneweg en de Haarsekade tot de A15 en de A27. We zetten in op toegankelijke en laagdrempelige voorzieningen voor kunst, cultuur en sport. We koesteren ons (wereld)erfgoed. Zetten volop in op de kansen die dit biedt voor toerisme en recreatie. En we blijven werken aan de ontwikkeling van de binnenstad waar inwoners en bezoekers trots op kunnen zijn. Niet voor niets zijn en blijven we de Allermooiste Vestingstad van Nederland. Het afgelopen jaar was dynamisch. Er is een stevige basis gelegd voor het vervolg van deze bestuursperiode.

We zien er naar uit verder aan de slag te gaan met en voor onze stad. Met de gemeenteraad, met inwoners, bedrijven, de regio om ons heen en met iedereen die zich betrokken voelt bij Gorinchem. Om zo samen te bouwen aan onze stad.

4

Jaarstukken 2022

1.3

Financiële verantwoording

In deze paragraaf wordt in hoofdlijnen ingegaan op de financiële ontwikkelingen over 2022. Hierbij wordt het resultaat gepresenteerd ten opzichte van de "bijgestelde begroting". Dat is de begroting inclusief de door de gemeenteraad geaccordeerde begrotingswijzigingen. Daarna wordt ingegaan op de ontwikkelingen in de algemene reserve en de belangrijkste oorzaken daarvan. Tot slot gaan we kort in op het verloop van de investeringen in 2022. Ontwikkeling resultaat De jaarrekening 2022 sluit met een positief resultaat na bestemming van € 3,5 mln. Voorgesteld wordt om dit resultaat toe te voegen aan de algemene reserve. In de tussentijdse rapportage 2022 hebben wij de verwachting uitgesproken dat het jaarrekeningresultaat 2022 € 1,3 mln. positief uit zou komen. Het definitieve resultaat 2022 na bestemming is dus € 2,2 mln. hoger uitgevallen. Voor een belangrijk deel komt dit omdat in de tweede helft van het jaar de vraag naar vergunningen onverminderd hoog is gebleven (€ 1,0 mln.). In de tussentijdse rapportage was ook geen rekening gehouden met een meevaller op de voorziening pensioenverplichtingen bestuurders (€ 0,8 mln. ). Verder zijn in de tweede helft van 2022 een aantal gemeentelijke objecten verkocht (€ 1,4 mln.). Voor een nadere toelichting op de verschillen verwijzen we naar de toelichting in de verschillende programma’s.

Het resultaat voor bestemming komt uit op € 11,5 mln. positief. Dit positieve resultaat wordt onder andere veroorzaakt door het positieve saldo van € 2,8 mln. op de budgetten voor de uitvoering van het Integraal Sociaal Beleid (ISB). Dit wordt o.a. veroorzaakt doordat diverse initiatieven en projecten, vanwege de corona-situatie, geen doorgang konden vinden, maar ook doordat het Rijk de gemeenten extra gecompenseerd heeft voor de kosten van de Jeugdzorg. Voor een deel worden deze middelen in latere jaren besteed. Voor een uitgebreide toelichting op de budgetten van het Sociaal Domein verwijzen we naar de toelichting op het programma. Conform het bestaande beleid stellen wij voor om het positieve saldo toe te voegen aan de reserve Sociaal domein. Daarnaast hebben wij van het Rijk in december € 1,7 mln. ontvangen waaronder € 1,1 mln. voor de uitkering van energietoeslag aan mensen die leven van 120% van het sociaal minimum of minder. Verder is er vooral sprake van eenmalige onderbesteding op diverse incidentele budgetten met een specifiek bestedingsdoel. Hiervoor stellen we – in overeenstemming met de financiële verordening - voor om de restanten beschikbaar te houden voor 2023, zodat de beoogde werkzaamheden kunnen worden afgerond. Een nadere uitsplitsing van het resultaat voor bestemming en de voorstellen tot resultaatbestemming is opgenomen in onderstaande tabellen.

Voor een uitgebreidere toelichting op de oorzaken van de verschillen verwijzen we naar de programmaverantwoording van het jaarverslag, in de paragrafen "wat heeft het gekost".

5

Jaarstukken 2022 Nr.

Ontwikkeling resultaat (bedragen x € 1.000)

1

Voorziening pensioenverplichtingen bestuurders (prog. 1)

846

V

2

Herinrichting Vissersdijk noodzakelijk achterstallig asfaltonderhoud (prog. 3)

475

V

3

Vrijval degeneratiemiddelen (prog.3)

527

V

3

Havengelden (prog. 3)

117

V

4

Exploitatie Veerdiensten (prog. 3)

-139

N

5

Platform ondernemerschap en innovatie (prog. 4)

124

V

6

Resultaat grondexploitaties (prog. 4-9)

-401

N

7

Onderzoek haalbaarheid unilocatie Regenboog en speciaal basisonderwijs (sbo) (prog. 5)

200

V

8

Huisvestingsvoorzieningen voor basisonderwijs aan asielzoekers (prog. 5)

268

V

9

"Dichterbij dan je Denkt" (prog. 5)

478

V

10

Aanpak laaggeletterdheid (prog. 5)

102

V

11

Borging lokale culturele infrastructuur (prog. 6)

302

V

12

Project Linielandschap in de dijkversterking Gorinchem-Waardenburg (prog. 6)

103

V

13

Sociaal Domein (prog. 7)

2.798

V

14

Bestrijding energiearmoede (prog. 9)

522

V

15

Uitvoering maatregelen klimaatakkoord (prog. 9)

260

V

16

Bouwleges (prog. 9)

1.081

V

17

Algemene Uitkering (AD)

2.172

V

18

Verkoopopbrengst diverse objecten (AD)

1.415

V

19

Maatregelen Wet Open Overheid en Rechtsbeschermingssysteem (OVO)

221

V

20

Overig

23

V

11.494

V

Totaal resultaat voor bestemming

6

Jaarstukken 2022 Voorstellen tot resultaatbestemming Zoals hiervoor aangegeven geldt voor diverse begrotingsonderdelen dat er specifieke (incidentele) middelen beschikbaar zijn gesteld voor de uitvoering van een project of het realiseren van een bepaald doel. Indien die middelen ultimo 2022 nog niet besteed zijn, er nog wel kosten worden gemaakt in 2023 en er geen mogelijkheid is om die kosten op te vangen binnen de reguliere begrotingsbudgetten van 2023, dan stellen we voor om het restantbudget te bestemmen voor 2023. Voor de volgende onderdelen wordt een voorstel tot resultaatbestemming gedaan: Nr.

Resultaatbestemming (bedragen x € 1.000)

1

Corona gerelateerde resultaatbestemmingen

412

1.1

Klaar voor de start na Corona (prog. 4)

50

1.2

Steunmaatregelen cultuur (prog. 6)

302

1.3

Herinrichting historische collectie (prog. 6)

60

2

Resultaatbestemmingen ter uitvoering van vastgesteld beleid

2.1

Aanpak ondermijning (prog. 2)

51

2.2

Ontmanteling CUR (prog. 2)

89

3.095

2.3

Herinrichting Vissersdijk (prog. 3)

275

2.4

Asfaltonderhoud (prog. 3)

200

2.5

Platform ondernemerschap & Innovatie (prog. 4)

124

2.6

Tijdelijke huisvesting internationale schakelklas (prog. 5)

268

2.7

Dichterbij dan je denkt/arbeidsmarktregio (prog. 5)

478

2.8

Versneld uitvoeringsprogramma IHP (nieuwbouw Beatrix/De Burcht en Regenboogschool locatie Retranchement (prog. 5)

200

2.9

Educatie (prog. 5)

102

2.10 Projectleiding De Nieuwe Doelen (prog. 6) 2.11

108

Erfgoedcommissie (prog. 6)

30

2.12 Meekoppelkansen (prog. 6)

103

2.13 Klimaatakkoord (prog. 8)

260

2.14 Decembercirculaire 2022 gemeentefonds (AD)

586

2.15 WOO (OVO)

115

2.16 Rechtsbeschermingssysteem (OVO)

106

3

Toevoeging exploitatieresultaten aan reserves

4.496

3.1

Toevoeging resultaat Programma Sociaal Domein aan reserve Sociaal Domein

3.901

3.2

Toevoeging exploitatiesaldo taakveld riolering aan bestemmingsreserve Riolering

68

3.3

Toevoeging resultaat een voorziening "Degeneratiekosten" Totaal bestemmingsvoorstellen

527 8.003

1. Corona gerelateerde resultaatbestemmingen 1.1 "Klaar voor de start na Corona" (prog. 4) Het budget "Klaar voor de start na corona" is in 2022 niet benut (€ 50.000). De raad wordt voorgesteld om € 50.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen in 2023 voor het uitvoeren van gemaakte plannen. 1.2 Steunmaatregelen cultuur (prog. 6) Van de beschikbaar gestelde middelen voor de borging van de lokale culturele infrastructuur (coronasteunpakketten van het Rijk en onderuitputting cultuurbudgetten door corona in 2021) ad € 370.000,

7

Jaarstukken 2022 resteert in 2022 een bedrag van € 302.000. Wij stellen u voor om deze cultuurmiddelen via de bestemming van het rekeningresultaat 2022 beschikbaar te houden voor de lokale culturele infrastructuur in 2023. 1.3 Herinrichting historische collectie (prog. 6) Na de coronabeperkingen, waaronder de sluiting van het Museum, hebben wij ons in 2022 vooral gericht op het weer opstarten van het museum en het organiseren van tentoonstellingen. Nadat de herinrichting van de historische collectie van het museum hierdoor even on hold heeft gestaan, hebben wij deze eind 2022 weer ter hand genomen. De herinrichting vormt een belangrijk element in het concept ‘Mooiste vestingstad’ en de toeristische aantrekkelijkheid van de binnenstad. Wij stellen u daarom voor het budget van € 60.000 wat hiervoor in 2022 beschikbaar was, via bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen voor 2023. 2. Resultaatbestemmingen ter uitvoering van vastgesteld beleid 2.1 Aanpak ondermijning (prog. 2) Voor de aanpak van ondermijning is in de tweede helft van 2022 van het Regionale Informatie-en Expertise Centra (RIEC) Rotterdam een incidenteel budget van € 51.000 ontvangen. Met het vaststellen van een nieuw IVP begin 2023, zijn de ambities op de aanpak van ondermijning concreet geworden.

Voor het laten slagen van de lokale aanpak van ondermijning is het belangrijk om in te zetten op (strategische) communicatie over het onderwerp en het hebben van een communicatieplan. Deze middelen worden in lijn met de ambities van het IVP ingezet om de bewustwording over ondermijning bij inwoners en ondernemers een extra impuls te geven. De raad wordt voorgesteld om € 51.000 via bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen in 2023. 2.2 Ontmanteling CUR (prog. 2) Bij de vaststelling van de jaarstukken 2021 is een bedrag beschikbaar gesteld van € 102.000. Eind 2022 is gestart met de ontmanteling van de CUR. De ontmanteling zal volledig worden afgerond in 2023. De raad wordt daarom voorgesteld om het restantsaldo van het in 2022 beschikbaar gesteld budget voor een bedrag van € 89.000 via bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen in 2023. 2.3 Herinrichting Vissersdijk (prog. 3) Vooral door inzet op andere projecten openbare verharding zijn de herinrichting Vissersdijk (€ 275.000) en diverse deelprojecten op het gebied van noodzakelijk achterstallig asfaltonderhoud (€200.000) niet conform planning in 2022 uitgevoerd. De herinrichting van de Vissersdijk is een reconstructieproject dat in 2022 is gestart en in 2023 zal worden afgerond.

Het achterstallig asfaltonderhoud willen wij toevoegen aan het asfaltonderhoudsbestek 2023 om hier in 2023 een forse slag in te kunnen maken. Wij stellen de raad voor om de budgetten voor de herinrichting Visserdijk en asfaltonderhoud van respectievelijk € 275.000 en € 200.000 via de bestemming van het rekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen in 2023. 2.4 Asfaltonderhoud (prog. 3) Voor een toelichting verwijzen wij naar punt 2.3. 2.5 Platform ondernemerschap & Innovatie (prog. 4) Het budget voor het platform ondernemerschap en innovatie is nog niet volledig benut (€ 124.000). De raad wordt voorgesteld om € 124.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen in 2023 voor het uitvoeren van de reeds gemaakte plannen. 2.6 Tijdelijke huisvesting internationale schakelklas (prog. 5) Eind 2022 is de vaststelling van de vergoeding over 2022 ontvangen van het Centraal Orgaan Asielzoekers (COA) ten behoeve van huisvestingsvoorzieningen voor basisonderwijs aan asielzoekers die in Gorinchem in

8

Jaarstukken 2022 het opvangcentrum verblijven. Dit betrof een bedrag van € 268.000. Omdat de gemeenteraad in zijn vergadering van 23 februari 2023 heeft besloten om deze middelen na ontvangst toe te voegen aan het budget voor de tijdelijke onderwijshuisvesting voor de Internationale Schakelklas, stellen wij de raad voor om deze middelen via een bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 hiervoor in 2023 beschikbaar te stellen. 2.7 Dichterbij dan je denkt/arbeidsmarktregio (prog. 5) Van het Rijk hebben wij, als centrumgemeente van de arbeidsmarktregio, € 478.000 ontvangen voor "Dichterbij dan je Denkt". Dit zijn aanvullende middelen om werkloosheid te bestrijden. Omdat het programmamanagement van de arbeidsmarktregio belegd is bij de gemeente Vijfheerenlanden, wordt dit bedrag in 2023 aan Vijfheerenlanden overgemaakt. De raad wordt voorgesteld om hiervoor via een bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 € 478.000 beschikbaar te stellen in 2023. 2.8 Versneld uitvoeringsprogramma IHP (nieuwbouw Beatrix/De Burcht en Regenboogschool locatie Retranchement (prog. 5) Voor onder andere het onderzoek naar de haalbaarheid en het opstellen van een uitvoeringsprogramma voor een unilocatie voor de Regenboog en de school voor speciaal basisonderwijs (sbo) Beatrix de Burcht op de locatie Retranchement, heeft de raad voor 2022 een incidenteel bedrag van € 200.000 beschikbaar gesteld.

Deze ontwikkeling is gekoppeld aan de renovatie van de Hoefslag voor het i_lab en de renovatie van de locatie Hiemstralaan 24/24a. Omdat deze renovaties pas in 2023 worden uitgewerkt en uitgevoerd, is het project Retranchement ook vertraagd. Daarom stellen wij voor om de genoemde € 200.000 via een bestemming van het rekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen in 2023. 2.9 Educatie (prog. 5) Wij hebben extra middelen ontvangen voor de aanpak van laaggeletterdheid (onderdeel Wet educatie en beroepsonderwijs, WEB). Het budget is specifiek bedoeld ter ondersteuning van de regierol van gemeenten en voor het bereiken van laaggeletterden door deze van een passend aanbod te voorzien. Mede door de coronacrisis kon de uitkering niet volledig worden besteed. Daarnaast zijn in de 2e helft van 2022 middelen ontvangen ter compensatie van prijsstijgingen en extra aandacht voor laaggeletterdheid. Sommige activiteiten konden niet opgestart worden, waardoor het budget voor € 102.000 niet benut is. Omdat de aanpak laaggeletterheid een meerjarig regionaal project is met de gemeenten Vijfheerenlanden en Molenlanden, stellen wij de raad voor om € 102.000 via een bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen in 2023. 2.10 Projectleiding De Nieuwe Doelen (prog.

6) Voor de projectleiding voor de renovatie en ontwikkeling van De Nieuwe Doelen heeft de raad in 2020 € 160.000 beschikbaar gesteld. Door het aanbestedingstraject zijn in 2022 nauwelijks concrete acties op het gebied van projectleiding verricht, waardoor er een bedrag van € 108.000 resteert. We stellen voor om het restant van € 108.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen voor 2023 voor de continuering van het project. 12.11 Erfgoedcommissie (prog. 6) Omdat het aanwijzingstraject met betrekking tot de gemeentelijke monumenten en beeldbepalende panden in 2022 nog niet helemaal is afgerond, is ook het structurele budget voor de erfgoedcommissie in 2022 niet volledig uitgegeven. Afronding van de nog lopende trajecten staat gepland voor 2023. Wij verwachten dat we hier incidenteel extra budget voor nodig hebben en daarom stellen we de raad voor om hiervoor € 30.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen voor 2023. 2.12 Meekoppelkansen (prog. 6) In de raadsvergadering van 29 september 2022 heeft de raad besloten om de ontvangen Rijkssubsidie Erfgoed Deal van € 103.000 in te zetten voor het project Linielandschap in de dijkversterking Gorinchem-Waardenburg.

9

Jaarstukken 2022 Dit project wordt in 2023 uitgevoerd, waardoor deze specifieke middelen voor de financiering van de (extra) meekoppelkansen bij het dijkversterkingsproject in 2022 nog niet zijn uitgegeven. De uitvoering door de GraafReinaldAlliantie loopt mee met de dijkverzwaring. Wij stellen de raad voor om het budget van € 103.000 hiervoor via de bestemming van het rekeningresultaat 2022 in 2023 beschikbaar te stellen. 2.13 Klimaatakkoord (prog. 8) Voor het klimaatakkoord zijn middelen ontvangen waarvan nog € 260.000 resteert. De raad wordt voorgesteld om € 260.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen in 2023 om de doelstellingen van het klimaatakkoord en de RES te realiseren. 2.14 Decembercirculaire 2022 gemeentefonds (AD) Van het Rijk hebben wij, ter compensatie van meerkosten die zijn gemaakt voor jeugd en Wmo als gevolg van de coronapandemie, extra middelen ontvangen. Ook heeft het Rijk extra geld beschikbaar gesteld om uitvoering te kunnen geven aan het landelijk actieplan 'Dichterbij dan je denkt' om mensen die nu langs de kant staan naar werk te begeleiden. In totaal gaat het om een extra bijdrage van €. 586.000. Omdat deze middelen pas laat beschikbaar zijn gesteld stellen wij voor om deze extra middelen conform de oormerking mee te nemen naar 2023.

2.15 WOO (OVO) Begin 2021 heeft de Tweede Kamer een initiatiefwet aangenomen om de gehele overheid transparanter en toegankelijker te maken. Hiervoor heeft het Rijk geld beschikbaar gesteld. Van het door het Rijk beschikbare budget resteert € 115.000. De raad wordt voorgesteld om € 115.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen in 2023 om dit plan te realiseren. 2.16 Rechtsbeschermingssysteem (OVO) Voor het versterken van de dienstverlening bij gemeenten en het extra ondersteunen van mensen in kwetsbare posities hebben wij € 106.000 ontvangen. In 2023 gaan wij hiermee aan de slag. De raad wordt voorgesteld om € 106.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen in 2023. 3. Toevoeging exploitatieresultaten aan reserves en voorzieningen 3.1 Toevoeging resultaat Sociaal Domein aan de reserve Sociaal Domein In 2022 hebben we een overschot van € 2,8 mln. op de uitvoering van het Sociaal Domein. Daarnaast hebben wij van het Rijk in december € 1,1 mln. ontvangen voor de uitkering van energietoeslag aan mensen die leven van 120% van het sociaal minimum of minder. De uitbetaling van de energietoeslagen is verantwoord op programma 7. De rijksbijdrage is via de algemene uitkering uit het gemeentefonds ontvangen en verantwoord op Algemene Dekkingsmiddelen.

In lijn met de afspraken die zijn gemaakt met betrekking tot tekorten en overschotten binnen het Sociaal Domein stellen wij u voor om € 3,9 mln. via de bestemming van het rekeningresultaat 2022 toe te voegen aan de reserve Sociaal Domein. 3.2 Toevoeging resultaten aan de bestemmingsreserve Riolering Het bedrag van per saldo € 37.000 aan extra baten uit opbrengsten huishoudens en bedrijven, willen wij na besluitvorming van de raad over een nog te vormen bestemmingsreserve Riolering toevoegen aan deze reserve. Ook stellen wij voor om het voordeel van € 30.000 als gevolg van lagere uitgaven voor klein onderhoud toe te voegen aan deze reserve. Met de invoering van deze reserve beogen we de tarieven of baten en lasten over de jaren heen gelijkmatig te verdelen. Pieken en dalen in de exploitatie kunnen zodoende worden vermeden. Ongewenste schommelingen in tarieven worden door middel van deze reserve opgevangen. 3.3 Toevoeging degeneratiemiddelen aan voorziening Degeneratiekosten Als de openbare verharding door NUTSbedrijven e.a. is opengelegd voor werkzaamheden en het leggen van

10

Jaarstukken 2022 kabels en leidingen, ontvangen wij een zogenaamde degeneratievergoeding voor de kosten van het herstel hiervan. Deze vergoeding werd voorheen rechtstreeks op de balans geboekt. Het moment van het herstel en de hoogte van de degeneratiekosten zijn echter niet altijd vooraf te voorspellen, omdat deze werkzaamheden zoveel mogelijk worden geïntegreerd in gemeentelijke projecten als vervanging van riolering of het reguliere wegenonderhoud. Om die reden hebben wij de al ontvangen degeneratiemiddelen ad. € 527.000 van de balans vrij te laten vallen en stelen voor via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 deze middelen toe te voegen aan een nog te vormen voorziening Degeneratiekosten. Verloop resultaat Jaarrekening 2022 (bedragen x € 1.000) Jaarrekeningresultaat 2022

11.494

Bestemmingsvoorstellen exploitatie 2023

-3.507

Toevoeging resultaat Programma Sociaal Domein aan reserve Sociaal Domein

-3.901

Toevoeging exploitatiesaldo taakveld riolering aan bestemmingsreserve Riolering

-68

Toevoeging aan voorziening "Degeneratiekosten"

-527

Resultaat na bestemming

3.491

Voorgesteld wordt om het jaarrekeningresultaat na bestemming toe te voegen aan de algemene reserve.

Ontwikkeling algemene reserve Het verloop van de algemene reserve in 2022 ziet er als volgt uit: Saldo algemene reserve (bedragen in € x 1.000)

2022

Stand 1-1-2022

29.571

Rekeningresultaat 2021

1.795

Uitvoering motie bomen en kunst

-50

Kernwinkelgebied binnenstad Gorinchem (rb 9-12-2021)

-230

Gorinchem Cultuurstad

-2

Verhuiskosten i.v.m. sloop Laagdalemseweg (rb 20 oktober 2022)

-11

Begrotingssaldo 2022 Saldo algemene reserve ultimo boekjaar

430 31.503

De verschillende mutaties zijn het gevolg van eerdere besluitvorming. Het (onbestemde) begrotingssaldo 2022 is op basis van het raadsbesluit in december toegevoegd aan de algemene reserve. Het saldo van de algemene reserve bedraagt ultimo 2022 € 31,5 mln. Hierin is het resultaat over 2022 nog niet meegenomen. De algemene reserve vormt een belangrijk deel van het weerstandsvermogen. De weerstandsratio in de jaarstukken komt uit op 2,19 hetgeen boven de door de raad vastgestelde bandbreedte valt. Bij de perspectiefnota zal een voorstel worden opgenomen over de ruimte die dit biedt. Wanneer deze begrotingssaldi volledig worden gebruikt komt het weerstandsvermogen overigens uit op 1,52. Ontwikkelingen investeringen In 2022 bedroeg het totaal aan geautoriseerde (zowel lopende als nieuwe) investeringen € 85,9 mln. Hiertegenover staat € 20,6 mln. aan baten die direct aan de investeringen kunnen worden toegeschreven. Het saldo komt via afschrijving de komende jaren in de begrotingen en jaarrekeningen terecht. Van de € 85,9 mln. beschikbaar gestelde budgetten was tot en met 2022 € 26,2 mln. besteed. Er is tot en met 2022 € 4,1 mln. aan baten gerealiseerd.

11

Jaarstukken 2022 Het grootste deel van de onderbesteding komt doordat de planning van de investeringen is bijgesteld. Het gaat hierbij voornamelijk om de investeringen voor de aanschaf van elektrische veerboten (€ 3,2 mln.), het station Gorinchem Noord (€ 6,8 mln.), vervangende nieuwbouw Gilde CVO-AV (€ 15,8 mln.), De Nieuwe Doelen (€ 7 mln.). Voor de bedragen die genoemd zijn geldt dat dit de nog beschikbare budgetten zijn op 31 december 2022. Enkele investeringen die in 2022 afgerond zijn: Fietsroutes Gorinchem-Oost Het veiliger maken van fietsroute en oversteek bij de Componistenstraat is gerealiseerd. Openbare verlichting 2020 - 2021 De voorziene vervanging van de openbare verlichting in de jaren 2020 en 2021 is in 2022 volledig gerealiseerd. Vervanging straatmeubilair 2021 en 2022 De voorgenomen vervanging van het straatmeubilair is in 2022 volledig gerealiseerd. Werkzaamheden infrastructuur Bastion II Het project Bastion II, waaronder de aanleg van riolering en de herinrichting van de openbare verharding, is afgerond en het investeringsbudget kan worden afgesloten. Brede school Hoog Dalem De brede school Dalemplein is opgeleverd en in januari 2022 in gebruik genomen door de scholen, de kinderopvang en overige gebruikers.

De laatste afrondende werkzaamheden aan de school, de gymzaal (waaronder de inrichting), het wijkcentrum en het buitensportveld zijn verricht en het project is binnen de beschikbaar gestelde middelen van ruim € 10 mln. uitgevoerd. Bij de jaarrekening 2022 sluiten wij het (samengestelde) investeringsbudget af. De terug ontvangen btw in het kader van de Regeling specifieke uitkering Sport ad. € 383.000 en de bijdragen van de schoolbesturen van per saldo € 566.000 waren niet geraamd en leiden tot een voordeel op het investeringsbudget. Uitbreiding Fortis lyceum en sporthal OKK incl. Technasium De uitbreiding van het Fortes lyceum met het Technasium (aanpassing van de inpandige gymzaal tot Technasium) is gerealiseerd. De sporthal voor het Fortes lyceum en OKK is inmiddels opgeleverd en in gebruik genomen. Het investeringsbudget kan worden afgesloten. Herinrichting park Tiende Penninglaan De aanleg van een speelpark, groenvoorzieningen en extra waterbergingscapaciteit hebben wij afgerond en het investeringsbudget kan worden afgesloten. Vestingplan, vervangen meubilair Om de stadswallen weer een authentieke uitstraling te geven, hebben wij - naast het terugplaatsen van de historische meidoornhagen - ook het meubilair op de stadswallen zoveel mogelijk vervangen. Het investeringsbudget hebben we afgesloten.

Voorbereiding kades Stationsweg Wij hebben de noodzakelijke werkzaamheden aan de kademuur van de Stationsweg uitgevoerd en de verzakking nabij de Stationsweg aangepakt. Het investeringsbudget kan worden afgesloten. Voorgesteld wordt om de nog beschikbare investeringsruimte voor die investeringen die nog niet gereed zijn (€ 59,7 mln.), beschikbaar te houden voor de verdere afronding in de komende jaren. In de Perspectiefnota

12

Jaarstukken 2022 2024 zal de planning van de investeringen worden geactualiseerd en worden de financiële consequenties daarvan inzichtelijk gemaakt. Een nadere toelichting op de investeringen staat in de toelichting bij de diverse programma’s.

13

Jaarstukken 2022

1.4

Ontwikkelingen corona

Na het vervallen van bijna alle maatregelen eind maart 2022 speelt corona een steeds kleinere in het dagelijks leven. In mei verviel de tijdelijke coronawet. Er kwam een grotere focus op het lange termijnbeleid en het herstel van corona, bijvoorbeeld in de cultuursector. De gemeente Gorinchem heeft in 2020 en 2021 noodsteunmaatregelen en compenserende maatregelen getroffen om de gevolgen van corona voor de inwoners en bedrijven zo goed mogelijk op te vangen. Ook in de eerste maanden van 2022 zijn maatregelen getroffen, zoals bijvoorbeeld controles op en ondersteuning van de naleving van de coronatoegangsbewijzen. Samen met het onderwijs, opvang en maatschappelijke partners is gesproken over de inzet van middelen die zijn ondervangen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO). Deze middelen worden ingezet ten behoeve van: • Herstel van de corona-gerelateerde vertraging in de leergroei en ontwikkeling van leerlingen (cognitief, sociaalemotioneel, welbevinden); • Herstel van de corona-gerelateerde toegenomen kansenongelijkheid; • Het leggen van een stevigere basis voor goed onderwijs (duurzaam leereffect).

Financiële gevolgen Onderstaand overzicht met de financiële gevolgen van de coronacrisis is opgesteld In onderstaande tabel staan die onderdelen opgenomen die invloed hebben op het begrotingssaldo, dan wel doordat de uitgaven hoger of juist lager zijn uitvallen, dan wel doordat de inkomsten zijn tegengevallen of doordat het Rijk een compensatie bood voor de geleden schade. Financiële gevolgen door corona (bedragen x € 1.000)

Omschrijving

Voorziene Werkelijke Voorziene Werkelijke Compenmeerlasten meerlasten lagere lagere satie Rijk 2022 2022 baten 2022 baten 2022

Nummer

150

143

175

1

197

2

150

143

372

103

86

269

Totaal algemene dekkingsmiddelen

103

86

269

Totaal programma's

253

229

641

Programma 3 Verkeer en Vervoer 2.2

Parkeren

2.5

Openbaar vervoer

Totaal programma 3 Algemene dekkingsmiddelen 0.63

1. 2. 3.

14

Parkeerbelasting

3

De lockdown leidde ook in het eerste kwartaal van 2022 tot minder bezoekers aan de binnenstad. Van het Rijk hebben wij een deel van de gemiste inkomsten over 2021 gecompenseerd gekregen. In 2021 zijn wij inkomsten misgelopen omdat onze veren als gevolg van corona niet volgens de dienstregelingen konden varen. Het Rijk heeft ons hier in 2022 voor gecompenseerd. Als gevolg van corona zijn de opbrengsten van het straatparkeren in het eerste kwartaal van 2022 lager uitgevallen. In 2022 zijn wij door het Rijk (gedeeltelijk) gecompenseerd voor de lagere parkeeropbrengsten die wij als gevolg van corona in 2021 zijn misgelopen.

Jaarstukken 2022 Er zijn diverse begrotingsposten die beïnvloed zijn door de coronacrisis, maar waarvoor geldt dat het Rijk de gemeenten compenseert, of dat deze betaald worden vanuit de budgetten die vorig jaar beschikbaar zijn gesteld. Die zijn via de resultaatbestemming doorgezet van 2021 naar 2022, of worden gefinancierd vanuit de reserve Sociaal Domein. Daarom hebben ze geen invloed op het begrotingssaldo, maar voor de volledigheid hebben we ze toch opgenomen. Financiële gevolgen door corona (bedragen x € 1.000)

Omschrijving

Voorziene Werkelijke Voorziene Werkelijke meerlasten meerlasten lagere lagere 2022 2022 baten 2022 baten 2022

Compensatie Rijk

Nummer

Programma 1 Bestuur en Ondersteuning 0.2

Burgerzaken*

Totaal programma 1

90

39

90

90

39

90

123

66

71

123

66

71

300

114

300

114

1.507

1.194

1.218

1.507

1.194

1.218

1

Programma 2 Veiligheid 1.2

Openbare orde en Veiligheid

Totaal programma 2

2

Programma 4 Economie 3.1

Economische ontwikkeling*

Totaal programma 4

3

Programma 5 Onderwijs 4.3

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

Totaal rogramma 5

4

Programma 6 Sport, Cultuur en Recreatie 5.1

Sportbeleid en activering

40

40

40

5

5.3

Cultuurpresentatie, productie en participatie*

389

86

420

6

5.4

Musea

31

24

Totaal programma 6

460

150

6 460

Programma 7 Sociaal Domein 6.3

Inkomensregelingen

30

-

30

7

6.5

Arbeidsparticipatie*

110

123

287

8

6.71

Maatwerkdienstverlening 18+*

111

119

111

9

6.72

Maatwerkdienstverlening 18-*

10

64

-

64

Totaal programma 7

315

242

492

Totaal programma's

2.795

1.806

-

-

2.331

*Bij de gemarkeerde posten is sprake van overheveling van budgetten uit 2021. In totaal gaat het om een bedrag van € 1,06 mln. 1.

2.

3.

Extra kosten zijn gemaakt om de gemeenteraadsverkiezingen op een veilige manier te kunnen laten verlopen. Er zijn maatregelen getroffen in de stemlokalen zoals het borgen van een veilige afstand en hygiënemaatregelen. Het Rijk heeft ook voor de verkiezingen in 2022 geld beschikbaar gesteld. In de eerste maanden van 2022 is toegezien op de naleving van de controleplicht van het coronatoegangsbewijs (CTB) in onder meer horecagelegenheden. Voor de door ons gemaakte kosten hebben wij van het Rijk, via de Veiligheidsregio, een bijdrage ontvangen. In 2022 werkten we verder aan projecten en investeringen die op lange termijn de lokale economie versterken. Dit deden we samen met ondernemers en vastgoedeigenaren.

15

Jaarstukken 2022 4.

Voor het inhalen van (corona) gerelateerde onderwijsvertragingen bij kinderen en jongeren hebben wij, uit het Nationaal Programma Onderwijs voor 2022 € 896.000 ontvangen. In overleg met alle schoolrelevante partners in de stad worden deze middelen zo gericht mogelijk ingezet. Als arbeidsmarktregio ontvingen we net als in 2020 en 2021 een uitkering € 322.000 om de verschuiving van werkgelegenheid van de ene naar de andere sector te begeleiden. Als centrumgemeente traden wij hierbij op in onze rol als regievoerder voor de regionale samenwerking in de arbeidsmarktregio. 5. Het Rijk heeft extra middelen beschikbaar gesteld om steun te kunnen verlenen aan groepen die extra geraakt worden door de coronacrisis. Het doel van deze extra bijdrage was om de negatieve gezondheidseffecten van de coronacrisis zoveel mogelijk tegen te gaan om verdere schade te voorkomen Gorinchem heeft eenmalig € 40.000 ontvangen voor sport- en leefstijlinterventies. 6. Bij de vaststelling van de jaarstukken 2021 is € 420.000 gereserveerd voor compensatie van de gevolgen door corona aan diverse verenigingen en culturele instellingen en om samen met jongeren, lokale organisaties en evenementensector kleinschalige activiteiten te programmeren op het gebied van cultuur, sport en andere zinvolle vrijetijdsbesteding. 7.

Als onderdeel van het steun- en herstelpakket heeft het kabinet extra middelen beschikbaar gesteld voor bijzondere bijstand gericht op het bieden van snelle hulp en ondersteuning aan mensen die als gevolg van de crisis te maken krijgen met (dreigende) armoedeproblematiek. 8. Voor het opvangen van exploitatietekorten van het sociaal werkbedrijf (Avres) hebben wij van het Rijk een bijdrage van € 177.000 ontvangen. Als onderdeel van het steun- en herstelpakket heeft het kabinet extra middelen beschikbaar gesteld voor de re-integratie van bijstandsgerechtigden (€ 28.000). Daarnaast hebben we € 82.000 ontvangen om de dienstverlening aan mensen die nu als gevolg van de crisis de bijstand instromen, te intensiveren. 9. Als onderdeel van het steun- en herstelpakket heeft het kabinet extra middelen beschikbaar gesteld voor gemeentelijk schuldenbeleid gericht op het bieden van snelle hulp en ondersteuning aan mensen die als gevolg van de crisis te maken krijgen met (dreigende) schuldenproblematiek (€ 60.000). Van het Rijk is € 51.000 aan compensatie ontvangen voor de meerkosten die worden gemaakt bij de uitvoering van de Wmo. 10. Van het Rijk is compensatie ontvangen voor de meerkosten die worden gemaakt op het gebied van de jeugdzorg.

16

Jaarstukken 2022

1.5

Leeswijzer

De jaarstukken bestaan uit een beleidsmatig en uit een financieel gedeelte, respectievelijk het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag De jaarstukken 2022 volgen in opzet de Begroting 2022. De financiële informatie is binnen die programma's op het niveau van taakvelden opgenomen. Deze taakvelden zijn voorgeschreven vanuit het besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Naast de negen beleidsprogramma's is er een 'programma' algemene dekkingsmiddelen en zijn er overzichten van overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien. Het overzicht overhead geeft inzicht in de kosten van alle overhead die niet rechtstreeks aan de uitvoeringsprogramma's toe te rekenen zijn. Onder de overhead vallen (o.a.) kosten voor directie, management, financiën, Human Resoure Management (HRM), facilitaire zaken, informatievoorziening en communicatie. Indicatoren en streefwaarden Gekoppeld aan de eerder genoemde uniforme taakvelden is vanuit het BBV een basisset van 34 beleids- of prestatieindicatoren voorgeschreven, die gemeenten in de begroting en jaarrekening moeten gebruiken. De indicatoren geven inzicht in (de vergelijkbaarheid tussen gemeenten van) de beleidsprestaties en zijn objectief meetbaar. De gegevens zijn via landelijke bronnen voor alle gemeenten beschikbaar en vragen dus niet om een eigen/nieuw registratiesysteem.