ACV Gorinchem 2024 - concept I&O
Tekst van het document
Accountantsverslag 2024 Gemeente Gorinchem
2 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Aan de raadsleden van gemeente Gorinchem Stadhuisplein 1 4205 AZ Gorinchem 26 juni 2025
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening van uw gemeente voor het boekjaar dat eindigt op 31 december 2024. We hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan 2024 en onze overeenkomst d.d. 30 maart 2023. Onze bevindingen en aanbevelingen zijn open en constructief besproken met de ambtelijke organisatie en de portefeuillehouder Financiën. Tevens Zal het accountantsverslag worden besproken in de I&O vergadering van 26 juni 2025. Het accountantsverslag begint met een samenvatting van onze belangrijkste bevindingen en aanbevelingen. Daarna gaan wij in op de reikwijdte van onze controle, de diepgang waarmee wij gecontroleerd hebben en tot welke oordeel wij gekomen zijn. Vervolgens geven wij onze visie op de informatiewaarde en leesbaarheid van de paragrafen en de programmaverantwoording.
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Nadat wij onze analyse hebben gegeven van de financiële positie van uw gemeente, gaan wij in meer detail in op de belangrijkste bevindingen uit onze controlewerkzaamheden. Dit doen wij langs de drie domeinen fysiek, sociaal en bedrijfsvoering.
We sluiten het accountantsverslag af met bijlagen waarin we bevindingen hebben opgenomen over een aantal wettelijk verplichte onderwerpen, zoals Sisa, WNT en onze onafhankelijkheid. In de bijlage hebben we ook enkele actuele ontwikkelingen gegeven die voor u van belang kunnen zijn. Dit accountantsverslag is opgezet als interactief document waar u eenvoudig doorheen kunt navigeren door op de menuopties aan de linkerzijde of de onderstreepte woorden te klikken. Wij vragen u terughoudend te zijn met het printen van het accountantsverslag.
Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik maken om u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking die we ervaren hebben. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen. Met vriendelijke groet, ETL Assurance & Overheidsaccountants B.V.
J.G. Schuijt MSc RA
Bijlagen
Bijlagen
Vervolgens geven wij op hoofdlijnen ons beeld van de interne beheersing van uw organisatie en gaan we dieper in op de speerpunten die u ons heeft meegegeven tijdens de controle.
3 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken Wij zijn voornemens om een goedkeurende controleverklaring af te geven bij de jaarrekening van uw gemeente. Dat betekent dat wij van mening zijn dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. De tolerantie voor fouten die wij bij de controle hebben gehanteerd bedraagt (afgerond) EUR 2,1 miljoen.
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Fouten en onzekerheden aanwezig Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er geen fouten en onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze fouten en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. De totale fout die nog in de jaarrekening zit bedraagt EUR 0,4 miljoen. De onzekerheid met betrekking tot de zorglevering betaald via het persoonsgebonden budget (pgb) is EUR 0,3 miljoen. Het college heeft de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen EUR 6,0 miljoen bedraagt. Dit is onder de daarvoor gestelde grens van EUR 6,3 miljoen. De reden voor de onrechtmatigheid is een samenloop van begrotingsonrechtmatigheid (EUR 2,2 miljoen, waarvan EUR 1,1 miljoen acceptabel) en onrechtmatige aanbestedingen (EUR 3,8 miljoen). Wij zijn niet tot een andere conclusie gekomen dan het college.
Leesbaarheid van de programmaverantwoording kan beter Net als in voorgaand jaar vinden wij de informatiewaarde en leestbaarheid en van uw jaarrekening goed. Desondanks zijn er verbeteringen mogelijk om de raad via de jaarrekening nog beter in positie te brengen om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. Onze belangrijkste signalering is dat er in diverse programma’s een zichtbaar causaal verband mist tussen beleidsvoornemens, concrete doelstellingen, maatschappelijke effecten en de gekozen indicatoren. Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde verschilt per paragraaf. Naar onze mening ontbreekt het over de hele breedte nog wel aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. De paragraaf Grondbeleid voldoet niet aan de eisen die hierover zijn opgenomen in de financiële verordening. Financiële positie van uw gemeente als geheel is voldoende Uit onze analyse blijkt dat de financiële positie van uw gemeente als geheel voldoende is.
Uit de analyse die het college zelf heeft gemaakt in de paragraaf Weerstandsvermogen, blijkt echter dat uw gemeente de komende jaren een uitdaging heeft, in het bijzonder met de nettoschuldquote, de structurele exploitatieruimte en de grondexploitaties. Vanaf pagina 17 hebben wij onze constatering per kengetal nader geduid.
4 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Weerstandsvermogen is toereikend Uit de jaarstukken blijkt dat het weerstandsvermogen voldoet aan de norm die uw raad heeft gesteld. Het weerstandsvermogen van uw gemeente is 1,6 (2023: 1,4) waar de raad een bandbreedte van 1,4-2,0 heeft vastgesteld. De toename van het weerstandsvermogen is te danken aan een toename van de beschikbare weerstandscapaciteit. Deze toename zit vooral in de verbetering van het meerjarige begrotingssaldi. Deze was vorig jaar EUR 1,6 miljoen negatief. Dit jaar gaat het om een positief bedrag van EUR 2,3 miljoen. Het meerjarige begrotingssaldo betreft de optelling van de begrotingssaldi over de periode 2025-2028. Hierbij wordt er wel vanuit gegaan dat de nieuwe taakstellingen uit de begroting 2025 worden gerealiseerd. De totale omvang van deze taakstellingen bedraagt EUR 1,8 mln. Mocht dit niet lukken, dan daalt het weerstandsvermogen naar 1,5. Jaarafsluiting is goed verlopen Wij zijn tevreden met de wijze waarop het afsluitproces en de jaarrekeningcontrole zijn verlopen. Bij de start van de controle waren de door ons gevraagde documenten voor het grootste deel beschikbaar, waardoor we een goede start hebben kunnen maken met onze controlewerkzaamheden. Daarnaast waren de aangeleverde dossiers overzichtelijk opgesteld en werden vragen snel en duidelijk beantwoord. Dit heeft ervoor gezorgd dat we een soepel proces met elkaar hebben kunnen doorlopen.
Bijlagen
Bijlagen
Geen indicaties voor fraude Tijdens onze controle hebben wij nadrukkelijk aandacht besteed aan het onderwerp fraude. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voortgekomen voor fraude. Schattingen door het college zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen, bijvoorbeeld ten aanzien van de waardering van de (im)materiële vaste activa en de grondexploitaties. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt beoordeeld en allemaal als evenwichtig aangemerkt. Onze bevindingen in het fysiek domein Het totale verwachte resultaat uit de nog actieve grondexploitaties op basis van eindwaarde bedraagt een verlies van EUR 5,5 miljoen (NCW: EUR 2,5 miljoen verlies). Vorig jaar was dit nog een verlies van EUR 11,7 miljoen (NCW: EUR 8,7 miljoen). Op eindwaarde is het verwachte boekhoudkundige verlies in de jaarrekening derhalve EUR 6,1 miljoen lager. De reden van deze verbetering is dat de exploitaties Mollenburg en Lingewijk Noord zijn afgesloten. Het verwachte resultaat uit de grondexploitaties die zowel in 2023 als 2024 actief zijn, is met EUR 1,0 miljoen verslechterd. Dit wordt veroorzaakt door de grondexploitatie Groote Haar. Aan dit lagere resultaat liggen veel factoren ten grondslag, waaronder de kosten vanwege netcongestie en een nieuwe kostenraming voor het bouwrijp maken.
Een volledige analyse is opgenomen in het MPG 2025.
Een indicatie voor de kwaliteit van het afsluitproces is het aantal correcties dat voorkomt uit onze controle. Wij hebben geen correcties met een materieel effect voorgesteld.
.
5 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Onze bevindingen in het sociaal domein Prestatielevering WMO beter geborgd Vorig jaar is voor het vaststellen van de prestatielevering van WMOzorg gebruik gemaakt van productieverantwoordingen van de zorgleveranciers, omdat de gemeente zelf beperkt inzicht had in de prestatielevering. Dit jaar heeft de gemeente bij heronderzoeken van zorg ook vragen gesteld over de levering en kwaliteit van zorg uit het verleden. Met deze werkzaamheden, houdt de uw organisatie zicht op de prestatielevering van zorg. Hierdoor zijn er geen onzekerheden meer in de prestatielevering van de zorg. Inzicht in zorgkosten is verbeterd De beheersing van de zorgkosten, in het bijzonder de kosten voor jeugdzorg, blijft een punt van aandacht. Mede door de (landelijke) stijging van zorgtarieven en de toenemende vraag naar zorg, zijn de kosten de afgelopen jaren fors toegenomen. De gemeente zet vol in op data-analyse om het inzicht in de kosten te vergroten.
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Wij hebben geconstateerd dat er goede stappen gezet zijn in de ontwikkeling van de financiële dashboards. Hiermee is uw gemeente een voorloper als het gaat om kostenbeheersing in het sociaal domein. Dit heeft er onder andere toe geleid dat de afwijking van de werkelijke zorgkosten in de jaarrekening 2024 ten opzichte van de bijgestelde begroting beperkt is. Desondanks zien we morgelijkheden om de dashboards verder door te ontwikkelen: Een belangrijke aanbeveling die wij hierbij willen doen is om de informatie uit het dashboard af te stemmen op de informatiebehoefte.
Onze bevindingen in het domein bedrijfsvoering Het resultaat in de jaarrekening 2024 is uitgekomen op EUR 12,8 miljoen. In de bijgestelde begroting werd een negatief resultaat verwacht van EUR 0,7 miljoen. Dit is een verschil van EUR 13,5 miljoen met de werkelijkheid. De belangrijkste oorzaken zijn door het college toegelicht in paragraaf 1.2 van de jaarstukken. Hoewel een aantal afwijkingen tussen de bijgestelde begroting en de werkelijkheid op het laatste moment bekend waren, is een belangrijke oorzaak van het relatief hoge verschil tussen de bijgestelde begroting en realisatie dat budgetten niet worden opgemaakt. Naar onze mening is dit een indicatie dat de kwaliteit van de bijgestelde begroting beter kan. Dit blijkt ook uit de analyse van de verschillen die wij hebben gemaakt op pagina 29 over de laatste vijf jaar. Wij raden u aan om het college te verzoeken om onderzoek te doen naar de mogelijkheden om het voorspellende vermogen van de bijgestelde begroting te verbeteren.
6 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Uw speerpunten nader uitgewerkt Financiële beheersing van het Integraal Huisvestingsplan • Omdat de afspraken in de Perspectiefnota 2024 niet hebben geleid tot een adequate storting in de Reserve onderwijshuisvesting, heeft het college in het voorstel voor de bestemming van het resultaat 2024 een storting opgenomen in deze reserve. Wij erkennen dat deze storting nodig is om de reserve op niveau te krijgen. Voor de komende jaren voorzien we echter dat nog meer stortingen nodig zullen zijn buiten de afspraken om die in de Perspectiefnota 2024 zijn gemaakt. • Wij hebben begrepen dat er geen direct verband aanwezig is tussen de Reserve onderwijshuisvesting en de afschrijvingsreserves. Ook is het niet de bedoeling van het college om de gehele opgave in het IHP te dekken met de Reserve onderwijshuisvesting. Per individuele investeringsbeslissing binnen het IHP wordt door het college beoordeeld of de reserve toereikend is om (een deel van) de investering te dekken, zoals is gebeurd bij de verbouwing van het schoolgebouw waarin het Omnia College is gehuisvest.
Interne beheersing van grote projecten Onze belangrijkste bevindingen en aanbevelingen zijn: • Het projectportfolio vormt voor ons een bevestiging van onze eerdere constatering dat de ambities van de organisatie (te) hoog zijn. Wij zien dit vooral in het IHP. Wij hebben het college aanbevolen om een duidelijke prioritering en planning (in uren en middelen) mee te geven aan deze projecten, maar ook om de projectenportfolio tijdig te actualiseren. • Er is geen sprake van één interne beheersingsomgeving voor alle grote projecten, bijvoorbeeld in de vorm van een afgebakende projectorganisatie met standaard werkprocessen en beheersingsinstrumenten. • Tijdens de uitvoering van een project is er een (te) grote afstand tussen de eerste en tweede lijn, zowel in informatievoorziening, als communicatie en samenwerking. In de voorbereidingsfase van het project is deze samenwerking veel meer zichtbaar, maar na de definitieve besluitvorming is er geen gestructureerd proces ingericht ter ondersteuning van de projectleiders door de tweede lijn. • Initiële voorcalculaties worden niet altijd wordt geactualiseerd op prijspeil of wijzigingen in de scope. • Er worden tussentijds geen voortgangsrapportages opgesteld.
Wij hebben begrepen dat hiervoor wel een model beschikbaar, is, maar dat deze in de praktijk niet wordt gebruikt; • Er worden achteraf niet structureel project- of evaluatie-rapportages opgesteld als sluitstuk van de P&C cyclus op projectniveau. Dergelijke rapportage kunnen inzicht geven in het verloop van het project en waardevolle leereffecten geven voor volgende projecten. Daarnaast kunnen ze dienen als intern verantwoordingsdocument richting de opdrachtgever.
Samenvatting
Samenvatting
7
De reikwijdte van onze controle
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
U heeft ons verzocht om de jaarrekening 2024 van uw gemeente te controleren. De jaarstukken bestaan uit meerdere onderdelen, welke wij niet allemaal met dezelfde diepgang controleren. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle.
Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen op welke wijze wij de verschillende onderdelen van de jaarstukken in onze controle hebben betrokken.
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
Jaarstukken Gemeente Gorinchem
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Jaarverslag
Jaarrekening
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
Programmaverantwoording
Paragrafen
Balans, overzicht van baten en lasten en toelichting
Rechtmatigheidsverantwoording
WNT-bijlage
SiSa-bijlage
Bijlage taakvelden
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij vast dat deze niet strijdig zijn met de jaarrekening
Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.
Samenvatting
Samenvatting
8
Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstoleranties wij hanteren. Op grond van het BADO bedraagt deze tolerantie maximaal 1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves voor fouten en 3% voor onzekerheden. U heeft ons gevraagd om deze maximale tolerantie te gebruiken bij onze werkzaamheden. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel staat in tabel rechts van deze pagina aangegeven. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. Dit hebben wij samengevat in onderstaande grafiek.
Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is de grens waarboven wij gevonden afwijkingen in dit accountantsverslag aan u rapporteren. U heeft voor dit controlejaar de rapporteringstolerantie bepaald op € 125.000.
De goedkeuringstolerantie ten opzichte van onze planning is TOEGENOMEN 7.000
Bevindingen controle
Bevindingen controle
6.000 5.000 4.000
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
3.000 2.000 1.000 -
Bijlagen
Bijlagen
Fouten
Onzekerheden
Tolerantie controleplan
1.800
5.400
Tolerantie jaarrekening
2.092
6.276
Samenvatting
Samenvatting
9
Wij geven een goedkeurend oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Ons oordeel bij uw jaarrekening Wij zijn voornemens om een goedkeurende controleverklaring af te geven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie.
Samenvatting bevindingen
Bevindingen blijven binnen de tolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er helemaal geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze fouten en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Dit hebben wij in onderstaande tabel samengevat. Op de volgende pagina kunt u lezen om welke specifieke fouten en onzekerheden het gaat.
Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
Ons oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening: GOEDKEUREND
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
7.000 6.000
Financiële positie
Financiële positie 5.000 Bevindingen controle
Bevindingen controle
4.000 3.000
Interne beheersing
Interne beheersing
2.000
de gemeenteraad Speerpunten van
1.000
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
-
Fouten
Onzekerheden
Tolerantie jaarrekening
2.092
6.276
Bevindingen
366
333
Samenvatting
Samenvatting
10
Fouten en onzekerheden in de jaarrekening nader uitgelicht
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Op de vorige pagina hebben wij u gemeld wat het totaal is van de fouten en onzekerheden die wij hebben geconstateerd, die het college niet heeft gecorrigeerd of niet heeft kunnen corrigeren. In de tabel hieronder hebben we deze voor u specifiek uitgesplitst. Tevens hebben we de fouten en onzekerheden kort toegelicht.
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Fouten De fouten kunnen als volgt worden gespecificeerd:
Onzekerheden
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Omschrijving
Bedrag in EUR 1.000
Omschrijving
Bedrag in EUR 1.000
Compensatie hogere energiekosten zwembad
366
Levering zorgprestaties pgb niet vastgesteld
333
Totaal
366
Totaal
333
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Compensatie hogere energiekosten zwembad Na het opmaken van de jaarrekening is bekend geworden dat het zwembad recht heeft op een hogere compensatie voor haar hoge energiekosten. De omvang van deze kosten bedraagt EUR 366.000 en blijft hiermee ruim binnen de goedkeuringstolerantie. Daarom heeft het college ervoor gekozen om de jaarrekening niet aan te passen. Wij kunnen ons vinden in deze afweging.
Levering zorgprestaties pgb niet vastgesteld Uw gemeente betaalt een deel van de zorg in het kader van de Wmo en Jeugdwet via het systeem van persoonsgebonden budget (pgb). In 2023 gaat het om een bedrag van EUR 333.000. De administratieve behandeling van de pgb vindt plaats via het zogenaamde PGB2.0-systeem van de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Binnen dit systeem vindt door de SVB echter geen controle plaats of de zorg daadwerkelijk geleverd wordt. Ook het college heeft dit niet gedaan, waardoor er een risico aanwezig is dat er voor het bedrag dat de gemeente heeft betaald niet de juiste zorg heeft plaatsgevonden of helemaal geen zorg is geleverd. Daarom hebben wij de hele pgb-last als onzeker aangemerkt bij onze oordeelsvorming.
Samenvatting
Samenvatting
11
Het college heeft wederom de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
Achtergrond Dit jaar heeft het college wederom een eigen oordeel gegeven bij de rechtmatigheid van de jaarrekening. Deze rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van de jaarrekening en valt daarom binnen de reikwijdte van onze controle. Daarmee zijn voor de raad waarborgen ingebouwd dat het college niet zomaar de verantwoording kan opstellen en afgeven.
Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Bij rechtmatigheid in dit kader bestaat er een duidelijke relatie met het financiële beheer. Baten, lasten en balansmutaties moeten rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rechtmatigheidsverantwoording door het college gaat dus primair om de financiële beheershandelingen. Rechtmatigheidscriteria In de rechtmatigheidsverantwoording legt het college verantwoording af over de volgende drie rechtmatigheidscriteria: • Begrotingsrechtmatigheid: handelt het college binnen de door u beschikbaar gestelde budgetten en kredieten. • Misbruik en oneigenlijk gebruik: zijn in (de uitvoering van) het beleid voldoende waarborgen opgenomen om misbruik of oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving te voorkomen of tegen te gaan? • Voorwaardencriterium: zijn de baten, lasten en balansmutaties in overeenstemming met wet- en regelgeving tot stand gekomen?
Alle andere criteria worden afgedekt door het oordeel van de accountant over het getrouwe beeld van de jaarrekening. Deze hoeven niet vermeld te worden in de rechtmatigheidsverantwoording.
Verantwoordingsgrens In de rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college over geconstateerde afwijkingen. Onder afwijkingen wordt verstaan fouten en onduidelijkheden over de rechtmatigheid van een financiële beheershandeling. U heeft ervoor gekozen om de verantwoordingsgrens vast te stellen op 3% van de werkelijke lasten, inclusief werkelijke toevoegingen aan de reserves. Dit is gelijk aan (afgerond) EUR 6,3 miljoen. Vaststelling door het college Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen EUR 6,0 miljoen bedraagt. Dit is onder de vastgestelde grens van EUR 6,3 miljoen. De reden voor de onrechtmatigheid is een samenloop van begrotingsonrechtmatigheid (EUR 2,2 miljoen) en onrechtmatige aanbestedingen en inhuur van personeel (EUR 3,8 miljoen). De onrechtmatigheden zijn in meer detail toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. Hierin is ook opgenomen dat een deel van de begrotingsonrechtmatigheid als acceptabel moet worden aangemerkt. Dit gaat om een bedrag van EUR 1,1 miljoen. Ons oordeel over de rechtmatigheidsverantwoording Wij hebben de werkzaamheden die door en namens het college zijn uitgevoerd om tot de rechtmatigheidsverantwoording te komen in detail beoordeeld.
Op basis van deze werkzaamheden zijn wij niet tot een andere conclusie gekomen dan het college, Daarom hebben wij geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.
12 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording In de tabel hieronder hebben wij ons mening gegeven over de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording. Daarnaast hebben wij beoordeeld of de programmaverantwoording in overeenstemming is met de jaarrekening en voldoet aan alle eisen die het BBV eraan stelt. Net als in voorgaand jaar vinden wij de informatiewaarde en leestbaarheid en van uw jaarrekening goed. Wij hebben alle bolletjes daarom op groen gezet.
Desondanks zijn er diverse verbeteringen mogelijk om de raad via de jaarrekening nog beter in positie te brengen om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. Onze belangrijkste signaleringen hebben wij opgenomen in onze managementletter aan het college. Onze belangrijkste signalering was dat er in diverse programma’s een zichtbaar causaal verband mist tussen beleidsvoornemens, concrete doelstellingen, maatschappelijke effecten en de gekozen indicatoren.
Paragrafen Proces Financiële positie
Financiële positie
Status
Tov 2023
Leesbaarheid
Gelijk
Informatiewaarde
Gelijk
Overeenstemming met jaarrekening
Gelijk
In overeenstemming met het BBV
Gelijk
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Legenda
Betekenis
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
13 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen In onze visie vormen de paragrafen een belangrijk onderdeel voor de raad om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. In deze paragrafen moet het college verantwoording afleggen over een aantal belangrijke beleidsmatige onderwerpen die dwars door de programma’s heen snijden. Daarom geven wij ook ten aanzien van de paragrafen ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde. Tevens beoordelen we of de paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan alle eisen die het BBV aan de paragrafen stelt. Dit hebben wij per paragraaf gedaan. Op de volgende pagina’s hebben wij onze mening gegeven over de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Wij bevelen u aan om ook onze signaleringen ten aanzien van de paragrafen mee te nemen bij de verdere ontwikkeling van uw P&C documenten.
Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde verschilt per paragraaf. We zien echter dat de paragrafen goed zijn doorontwikkeld, vooral ten aanzien van de eisen die in de financiële verordening zijn opgenomen.
Naar onze mening ontbreekt het over de hele breedte nog wel aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. De paragrafen bevatten over het algemeen wel voldoende informatie over het onderwerp van de paragraaf. De paragraaf Grondbeleid voldoet niet aan de eisen die hierover zijn opgenomen in de financiële verordening. Samenvattend komen wij tot de volgende aanbevelingen om de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen te verbeteren: • Versterk de koppeling tussen de paragrafen in de begroting en de paragrafen in de jaarrekening; • Licht verschillen toe met de feiten achter de cijfers; • Maak meer gebruik van grafieken en infographics.
14 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces
Jaarrekening
2024
2023
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
• Er is op totaalniveau inzicht gegeven in de mate van kostendekkendheid per categorie heffingen en rechten. Er is geen berekening gegeven voor alle individuele rechten en bestemmingsheffingen die de gemeente in rekening brengt. (Notitie Lokale Heffingen van commissie BBV)
• In de jaarstukken 2024 is voor het eerst invulling gegevens aan artikel 24 van de financiële verordening. Hierin is opgenomen dat naast de verplichte onderdelen ook opgenomen wordt wat de omvang is van achterstallig onderhoud, alsmede wat het kwaliteitsniveau is. Deze onderdelen ontbraken voorgaand jaar.
• In de jaarstukken 2024 is voor het eerst invulling gegevens aan artikel 22 van de financiële verordening. • De leesbaarheid kan verbeterd worden door de berekening van het renteresultaat op te nemen in de tabel die het BBV hiervoor ontwikkeld heeft in de Notitie Rente in plaats van het uitschrijven van de onderdelen en bedragen
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Lokale heffingen
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen
Onderhoud kapitaalgoederen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle
Financiering
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Legenda
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
15 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces
2024
2023
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Bedrijfsvoering
• In de jaarstukken 2024 is beter invulling gegevens aan artikel 25 van de financiële verordening, in het bijzonder de regionale samenwerking.
• Voor een aantal verbonden partijen is aangegeven dat de risico's niet bekend zijn. Omdat het BBV vraagt om een opgave van de risico's voor de financiële positie van de gemeente zelf, zouden deze inzichtelijk moeten zijn. Het gaat om risico's die de gemeente loopt voor haar eigen financiële positie, bijvoorbeeld dekking van mogelijke verliezen, duurzame waardevermindering van het kapitaalbelang of het inroepen van afgegeven garanties. Overigens is in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing wel een bedrag opgenomen voor risico’s met ten aanzien van verbonden partijen.
Jaarrekening
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording Paragrafen Verbonden partijen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Grondbeleid
• Er wordt niet voldaan aan artikel 27 van de financiële verordening. Hierin staat dat in de paragraaf Grondbeleid inzicht gegeven moet worden in het verloop van de grondvoorraad, alsmede in de te ontwikkelen ruimtelijke projecten.
Openbaarheid
• Invulling gegeven aan het nieuwe artikel 16a BBV
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Legenda
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
16 Samenvatting
Samenvatting
Onze analyse van uw financiële positie
Jaarrekening
In onze controleverklaring moeten wij expliciet aandacht besteden aan de geschiktheid van de door het college gehanteerde en onderbouwde veronderstellingen inzake het opvangen van financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Om aan deze eis te voldoen hebben wij onder andere kennis genomen van de in jaarstukken opgenomen paragraaf “Weerstandsvermogen”, waarin het college de relatie heeft gelegd tussen de onderkende risico’s, de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen Ten aanzien van deze analyse hebben wij overwogen of deze alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van de controle van de jaarrekening kennis hebben. Ons (positieve) beeld van deze paragraaf hebben we eerder al gegeven. Een nadere analyse van uw weerstandsvermogen hebben we op deze pagina gegeven. Daarnaast hebben wij vastgesteld of de volgens het BBV verplichte financiële kengetallen in lijn liggen met de gangbare normen. In de grafieken op deze en de volgende pagina’s hebben we een overzicht opgenomen van de kengetallen die verplicht in de jaarrekening van uw gemeente moeten worden opgenomen. Deze hebben we afgezet tegen de waarden van de ratio’s van de gemeente over de afgelopen vier jaar, maar ook tegen de gemiddelde omvang van andere gemeenten met uw omvang en met Nederland als geheel. Uit deze analyse blijkt dat de financiële positie van uw gemeente als geheel voldoende is.
Uit de analyse die het college zelf heeft gemaakt in de paragraaf Weerstandsvermogen, blijkt echter dat uw gemeente de komende jaren een uitdaging heeft, in het bijzonder met de nettoschuldquote, de structurele exploitatieruimte en de grondexploitaties. Hierna hebben wij onze constatering per kengetal nader geduid.
Solvabiliteit De solvabiliteit van uw gemeente is in de afgelopen jaren ligt gestegen. In 2024 is de solvabiliteit in de jaarrekening 46,8% en valt daarmee nog steeds in de neutrale risicocategorie. Tevens is uw solvabiliteit beter dan het gemiddelde van de gemeenten met uw omvang (39,5%) en het totale Nederlandse gemiddelde (39,1%) De lichte stijging van de afgelopen jaren komt door een combinatie van prudent financieel beleid en een achterblijvend investeringsvolume. De laatste vijf jaar heeft uw gemeente een positief resultaat gerealiseerd, dat voor een groot deel aan de reserves is toegevoegd en een ander deel gebruikt is om investeringen te betalen zonder dat geld geleend hoefde te worden. Ook is er minder geleend, omdat er minder geïnvesteerd is dan gepland. Voor de komende jaren is echter de verwachting dat de investeringen flink zullen oplopen, waardoor de solvabiliteit zal gaan dalen tot 31%. Hiermee zit u overigens nog in de neutrale categorie vanuit provinciaal toezicht.
17 Samenvatting
Samenvatting
Onze analyse van uw financiële positie
Jaarrekening
Netto schuldquote en gecorrigeerde netto schuldquote De (gecorigeerde) netto schuldquote van uw gemeente is de afgelopen jaren fors gedaald van 67% in 2021 tot 50% in 2024. De redenen hiervan zijn gelijk aan die van de toenemende solvabiliteit.
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Vanuit haar toezichthoudende taak acht de provincie een (gecorrigeerd) netto schuldquote die lager is dan 90% als minst risicovol. Voor beide ratio’s voldoet uw gemeente hier ruimschoots aan. Overigens betreft het verschil tussen de kengetallen dat in de gecorrigeerde netto schuldquote geen rekening wordt gehouden met het deel van de schulden dat direct wordt doorgeleend (aan bijvoorbeeld een woningcorporatie).
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Ten opzichte van de andere gemeenten met uw omvang en het landelijk gemiddelde is uw netto-schuldquote echter nog steeds aanmerkelijk hoger. Dit houdt voor een belangrijk deel verband met de regiofunctie en de ambities van uw gemeente. De dalende trend van de afgelopen jaren zal volgens de prognose van het college de komende jaren ombuigen naar een (harde) toename. Dit heeft te maken met de investeringen die in uw gemeente zijn gepland, waardoor nieuwe leningen aangetrokken moeten worden.
18 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze analyse van uw financiële positie Grondbeleid Het relatieve belang van de grondexploitaties in de totale exploitatie van de gemeente is sinds 2020 stabiel tussen 27%-29%. Dit betekent dat de totale boekwaarde van uw grondexploitatie dezelfde verhouding houdt met de ontwikkeling van uw totale omzet. Uw gemeente bevindt zich hiermee in de neutrale risicocategorie die de provincie hanteert bij haar toezichthoudende taak. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde (5,6%) is het financiële risicoprofiel van uw grondexploitaties hoger. Andere gemeenten met uw omvang kennen een gemiddelde ratio van 4,3%. Uw hogere ratio betekent dat uw gemeente relatief meer risico loopt over investeringen in het grondbedrijf, omdat gekochte en bewerkte gronden nog moeten worden verkocht. Met Groote Haar heeft u een dergelijke grondexploitatie.
Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte over 2024 bedraagt 2,8%. Dit houdt in dat de structurele lasten volledig worden gedekt door structurele baten. Dit is een belangrijk aandachtspunt, omdat de provincie bij de uitvoering van haar toezichthoudende taak in het bijzonder waarde hecht aan een structureel sluitende exploitatie. De verwachting van het college in de meerjarenbegroting 2025-2028 is dat vanaf 2027 er een negatieve structurele exploitatieruimte zal ontstaan.
De uitkomst van de structurele exploitatieruimte is voor een belangrijk deel afhankelijk van de juiste classificatie van kosten en opbrengsten door het college. De term “incidenteel” is namelijk niet eenduidig gedefinieerd in het BBV.
19 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Onze analyse van uw financiële positie Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit wordt berekend als de verhouding tussen de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning in uw gemeente en de landelijke gemiddelde woonlasten voor hetzelfde huishouden over het laatst bekende begrotingsjaar. Hiervoor hebben wij 2024 gebruikt. Om de berekeningen te maken hebben wij de definities aangehouden van het kennisinstituut Coelo. Dit instituut gaat voor de bepaling van het gemiddelde bedrag aan OZB uit van de gemiddelde WOZ-waarde van een koopwoning in uw gemeente. Wij hanteren de methodiek van Coelo, omdat deze gegevens via openbare bronnen beschikbaar zijn. Hierdoor is de vergelijking met andere gemeenten beter te maken.
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle
Dit is echter een andere methodiek dan die u zelf hanteert. In de paragraaf Lokale heffingen heeft het college een analyse gemaakt van de lokale lastendruk door ook de OZB mee te wegen voor huurwoningen. Dit geeft een ander beeld dan de grafiek die we hiernaast hebben afgebeeld..
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
De omvang van de belastingcapaciteit in uw gemeente is 101,5% en ligt hiermee net iets boven het landelijk gemiddelde. Ten opzichte van andere gemeenten met uw omvang is het wel 5%-punten hoger. Dit betekent dat de woonlasten voor inwoners van de gemeente Gorinchem relatief hoog zijn. Het betekent ook dat u ten opzichte van andere gemeenten de komende jaren minder mogelijkheden hebt om de belastingverhoging te gebruiken als structureel algemeen dekkingsmiddel.
20 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Onze analyse van uw weerstandsvermogen In de paragraaf Weerstandsvermogen is door het college een analyse gemaakt van het weerstandsvermogen van uw gemeente per 31 december 2024. Eerder in dit rapport hebben wij een aangegeven dat wij positief aankijken tegen de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragraaf Weerstandvermogen. In deze paragraaf gaan we dieper in op de analyse die door het college gemaakt is. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de financiële risico’s die de gemeente loopt en de buffers die gemeente vrij beschikbaar heeft om deze risico’s op te vangen (de weerstandscapaciteit). Uit de analyse van het college blijkt dat het weerstandsvermogen in 2024 is toegenomen van 1,4 naar 1,6. Hiermee voldoet de ratio aan de genormeerde bandbreedte van 1,4-2,0 die uw raad heeft gesteld.
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Objectiviteit van de benodigde weerstandscapaciteit Een belangrijk nadeel van de benodigde weerstandscapaciteit is dat deze subjectief is. Het is volledig afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement en de mogelijkheid om de maximale omvang en kans van voordoen van de risico’s te bepalen. In de praktijk is dit vaak weerbarstiger dan uit de paragraaf Weerstandsvermogen blijkt. Zoals wij in onze managementletter aan het college hebben opgenomen, is het risicomanagement bij uw gemeente nog onvoldoende een onderdeel van de normale bedrijfsvoering. Het risicomanagementproces, waaronder het denken en handelen vanuit risico’s, wordt nog niet integraal beleefd en toegepast in de organisatie. Hierdoor kan niet zomaar gesteld worden dat de risico’s die genoemd zijn in de paragraaf juist en volledig zijn. Wel vormen ze naar onze mening een goede afspiegeling van het risicoprofiel van uw gemeente in vergelijking met andere gemeenten.
Uw weerstandsvermogen nader geanalyseerd De financiële omvang van de risico’s is ligt gestegen van EUR 20,7 miljoen naar EUR 21,3 miljoen. Hierbij zijn per saldo de verwachte renteen kostenstijgingen de belangrijkste redenen van deze toename. Een groot deel van de door u berekende benodigde weerstandscapaciteit heeft betrekking op risico’s die direct of indirect met uw investeringsambitie te maken hebben. De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen van EUR 28,7 miljoen naar EUR 33,9 miljoen. Deze toename zit vooral in de verbetering van het meerjarige begrotingssaldi. Deze was vorig jaar EUR 1,6 miljoen negatief. Dit jaar gaat het om een positief bedrag van EUR 2,3 miljoen. Het meerjarige begrotingssaldo betreft de optelling van de begrotingssaldi over de periode 2025-2028. Hierbij wordt er wel vanuit gegaan dat de nieuwe taakstellingen uit de begroting 2025 worden gerealiseerd. De totale omvang van deze taakstellingen bedraagt EUR 1,8 mln. Mocht dit niet lukken, dan daalt het weerstandsvermogen naar 1,5.
21 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Schattingen binnen het fysiek domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Rentetoerekening aan jaarschijven aangepast aan wijziging BBV De wijze waarop de toerekening van de rente aan de grondexploitaties moet plaatsvinden is gelijk getrokken aan de rentetoerekening aan andere activa. Voorheen mocht alleen rente worden toegerekend op basis van de werkelijke rente over het vreemd vermogen van de gemeente. Met de wijziging vindt rentetoerekening plaats op basis van de reguliere omslagrente. De verwachting is dat deze wijziging zal leiden tot hogere rentelasten in de grondexploitaties.
Oordeel
Waardering immateriële vaste activa
Evenwichtig
Waardering materiële vaste activa
Evenwichtig
Schattingen gehanteerd bij waardering van grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op, de zogenaamde jaarschijven, waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. In de tabel op de volgende pagina zijn onze bevindingen weergegeven.
Wij hebben geconstateerd dat het college bij de actualisaties van de grondexploitaties per 1 januari 2025 rekening heeft gehouden met deze wijziging in het BBV. Daarom achten wij de schatting van de gehanteerde rekenrente evenwichtig. De rekenrente die is gebruikt voor de actualisatie per 1 januari 2025 bedraagt 1,4%. Vorig jaar was dit percentage nog 1,04%.
22 Samenvatting
Samenvatting
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein
Jaarrekening
Jaarrekening
Managementschatting
Oordeel
Toelichting
Gehanteerde rekenrente
Evenwichtig
Zie onderbouwing op de vorige pagina.
Evenwichtig
De verwachte kostenstijging voor grond-, weg- en waterbouw bedraagt 4,0% voor 2025 en 2026, 3,0% voor 2027 en 2,0% voor de jaren daarna. Voor plankosten zijn deze percentages 6,0% voor 2025, 4,0% voor 2026, 3,0% voor 2027 en 2,0% voor de jaren daarna. Deze percentages vallen binnen het interval dat extern specialist Metafoor geeft in haar Outlook Grondexploitaties 2025. Op basis hiervan vinden wij de kostenschattingen evenwichtig.
Evenwichtig
De gehanteerde opbrengstenstijging kent een differentiatie naar soort vastgoed (woningbouw, sociale woningbouw, bedrijventerrein). De indexatie voor sociale woningbouw is over de hele periode vastgesteld op 1%. Voor reguliere woningbouw daalt de jaarlijkse indexatie van 9% naar 7% naar 5% om vanaf 2028 langjarig op 2% uit te komen. Voor bedrijventerreinen wordt vanaf 2025 structureel een indexatie van 2% ingerekend. Deze percentages sluiten aan bij de visie die extern specialist Metafoor geeft in haar Outlook Grondexploitaties 2025. Op basis hiervan vinden wij de schattingen evenwichtig.
Gehanteerde programmering
Evenwichtig
De programmering van de grondexploitaties is gebaseerd op actuele omstandigheden van de markt, gemaakte afspraken met marktpartijen. interne en externe adviezen, onderzoeken en politieke uitgangspunten ten aanzien van woningbouw en werkgelegenheid. Wij achten de op marktinformatie gebaseerde inschatting voor de programmering evenwichtig op basis van de door ons uitgevoerde werkzaamheden.
Verkoopprijzen
Evenwichtig
De prijzen zoals ingerekend in de grondexploitaties zijn gebaseerd op de Uitvoeringsnota Grondprijzen 2024. De grondprijzen in deze nota liggen in lijn met openbare bronnen, zoals Funda. Daarom achten wij de schattingen evenwichtig.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Kostenstijging Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein
Opbrengstenstijging
Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
23 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Grondexploitaties zijn geactualiseerd. Als onderdeel van de jaarafsluiting heeft er een actualisatie van de grondexploitaties plaatsgevonden. Op de volgende pagina hebben wij de resultaten hiervan grafisch weergegeven.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle
De boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie is toegenomen met EUR 1,9 miljoen tot EUR 51,2 miljoen. De reden hiervoor is dat de opbrengsten in 2024 lager zijn geweest dan de investeringen die gedaan zijn. Hieronder hebben wij dit samengevat. De totale investeringen in 2024 bedragen EUR 4,9 miljoen en kunnen als volgt worden gespecificeerd: Investering
Fysiek domein
Bedrag in EUR miljoen
Sociaal domein
Fysiek domein
Bouw- en woonrijp maken en andere inkopen
4,1
Bedrijfsvoering
Sociaal domein
Uren interne medewerkers
0,3
Bedrijfsvoering
Rentetoerekening
0,5
Interne beheersing
Interne beheersing
Tegenover de investeringen staan opbrengsten voor een totaalbedrag van EUR 2,1 miljoen. Deze kunnen als volgt worden gespecificeerd:
Speerpunten van de gemeenteraad
Opbrengsten
Bedrag in EUR miljoen
Verkoop grond
1,7
Ontvangen subsidies
0,4
de gemeenteraad Speerpunten van
Bijlagen
Bijlagen
Met de investeringen en verkopen is een verschil van EUR 2,8 miljoen verklaard. Het resterende verschil van EUR 0,9 miljoen in de boekwaarde wordt veroorzaakt door de tussentijdse winstneming op de grondexploitaties Oost II en Lingewijk Noord en de storting in de verliesvoorziening grondexploitaties. Het totale verwachte resultaat uit de nog actieve grondexploitaties op basis van eindwaarde bedraagt een verlies van EUR 5,5 miljoen (NCW: EUR 2,5 miljoen verlies). Vorig jaar was dit nog een verlies van EUR 11,7 miljoen (NCW: EUR 8,7 miljoen). Op eindwaarde is het verwachte boekhoudkundige verlies in de jaarrekening derhalve EUR 6,1 miljoen lager. De reden van deze verbetering is dat de exploitaties Mollenburg en Lingewijk Noord zijn afgesloten. De totale resultaatverwachting op eindwaarde van deze grondexploitaties was een verlies van EUR 7,1 miljoen. Dit resultaat zit niet meer besloten in de actieve grondexploitaties. Dit is ook de reden dat de verliesvoorziening in de jaarrekening 2024 veel lager is dan de verliesvoorziening vorig jaar. Op basis van bovenstaande analyse is het verwachte resultaat uit de grondexploitaties die zowel in 2023 als 2024 actief zijn, feitelijk met EUR 1,0 miljoen verslechterd. Dit wordt veroorzaakt door de grondexploitatie Groote Haar.
Aan dit lagere resultaat liggen veel factoren ten grondslag, waaronder de kosten vanwege netcongestie en een nieuwe kostenraming voor het bouwrijp maken. Een volledige analyse is opgenomen in het MPG 2025.
24 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein
25 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Schattingen binnen het sociaal domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting Nog te betalen zorgkosten
Oordeel Evenwichtig
Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Prestatielevering WMO beter geborgd Vorig jaar is voor het vaststellen van de prestatielevering van WMOzorg gebruik gemaakt van productieverantwoordingen van de zorgleveranciers, omdat de gemeente zelf beperkt inzicht had in de prestatielevering. Dit jaar heeft de gemeente bij heronderzoeken van zorg ook vragen gesteld over de levering en kwaliteit van zorg uit het verleden. Met deze werkzaamheden, houdt de uw organisatie zicht op de prestatielevering van zorg. Hierdoor zijn er geen onzekerheden meer in de prestatielevering van de zorg. Het houden van deze onderzoeken zorgt er niet alleen voor dat de levering van zorg intern kan worden vastgesteld, maar kan ook breder voordelen opleveren. De gemeente kan hiermee namelijk ook informatie inwinnen over de tevredenheid en de effectiviteit van de geleverde zorg. Deze gegevens kunnen de reeds ingezette dataanalyses op de zorgkosten en zorgprestaties verder ontwikkelen.
Inzicht in zorgkosten is verbeterd De beheersing van de zorgkosten, in het bijzonder de kosten voor jeugdzorg, blijft een punt van aandacht. Mede door de (landelijke) stijging van zorgtarieven en de toenemende vraag naar zorg, zijn de kosten de afgelopen jaren fors toegenomen. De gemeente zet vol in op data-analyse om het inzicht in de kosten te vergroten. Wij hebben geconstateerd dat er goede stappen gezet zijn in de ontwikkeling van de financiële dashboards. Hiermee is uw gemeente een voorloper als het gaat om kostenbeheersing in het sociaal domein. Dit heeft er onder andere toe geleid dat de afwijking van de werkelijke zorgkosten in de jaarrekening 2024 ten opzichte van de bijgestelde begroting beperkt is. Desondanks zien we morgelijkheden om de dashboards verder door te ontwikkelen: Een belangrijke aanbeveling die wij hierbij willen doen is om de informatie uit het dashboard af te stemmen op de informatiebehoefte. Het financiële dashboard is op dit moment voornamelijk ingericht op basis van het aanbod aan beschikbare informatie en minder op basis van de behoefte. Een voorbeeld hiervan is dat het dashboard op dit moment voornamelijk kwantitatieve gegevens bevat over verstrekte zorg. Data hierover zijn al beschikbaar en is daarom relatief eenvoudig te ontsluiten.
Deze data zouden bijvoorbeeld aangevuld kunnen worden met meer kwalitatieve data over de effectiviteit van de geleverde zorg. In de begroting zijn een beperkt aantal indicatoren aanwezig waarmee de gemeente inzicht krijgt in de ontwikkeling van het sociaal domein. Daarnaast wordt periodiek de beleidsmonitor Sociaal Domein gedeeld met de gemeenteraad. In deze monitor worden de effecten uit het sociaal domein langs verschillende onderwerpen inzichtelijk gemaakt door middel van diverse indicatoren. Wij hebben onze complimenten gegeven voor deze monitor.
26 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Wij hebben een analyse uitgevoerd van de kosten van uw sociaal domein. Hierbij hebben wij onderscheid gemaakt in de aard van de kosten en deze vergeleken met de primaire en bijgestelde begroting, alsmede met de werkelijke kosten over vorig jaar.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Primaire begroting is naar boven bijgesteld In de grafiek op de volgende pagina hebben wij de opbouw en ontwikkeling van de totale kosten in het sociaal domein opgenomen. De primaire begroting van het sociaal domein ging uit van EUR 68,7 miljoen aan totale kosten. In de tussentijdse rapportages is dit bijgesteld naar EUR 77,6 miljoen. De bijstelling geeft een indicatie dat de totale kosten in het sociaal domein bij de primaire begroting te laag waren ingeschat. Dit heeft de organisatie echter proactief gesignaleerd en gecorrigeerd in de tussentijdse rapportages in 2024. De toename van de verwachte kosten heeft plaatsgevonden op alle deelgebieden, maar in het bijzonder op participatie. Op hoofdlijnen kan de aangepaste begroting als volgt worden gespecificeerd: • Exploitatiekosten opvang ontheemden Oekraïne (EUR 4,0 miljoen) • Autonome stijging zorgkosten (EUR 2,0 miljoen) • Aanpassing bijstandsbudgetten (EUR 2,0 miljoen)
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Wij merken op dat de aanpassingen, behoudens de autonome stijging van de kosten jeugdzorg, worden gecompenseerd door hogere Rijksbijdragen.
Opvang ontheemden hebben minder gekost dan verwacht De werkelijke kosten van het sociaal domein over 2024 bedragen EUR 74,7 miljoen en zijn hiermee EUR 2,9 miljoen (4,1%) lager dan in de bijgestelde begroting werd verwacht. De belangrijkste reden hiervan zijn de lagere kosten voor de omvang van ontheemden uit de Oekraïne (EUR 2,4 miljoen) in verband met de latere realisatie van de opvanglocatie aan de Kleine Schelluinsekade. Het college heeft een gedetailleerde toelichting opgenomen als onderdeel van de verantwoording van het programma sociaal domein. Uitsluitend kijkend naar de zorgkosten (Wmo en jeugdzorg), hebben wij het college complimenten gegeven voor het feit dat deze zorgkosten minimaal afwijken van de bijgestelde begroting. Onze ervaring is dat het juist inschatten van de zorgkosten, met name voor de jeugdzorg, erg complex is. Ook dit jaar zien wij bij onze klanten omvangrijke verschillen. Bij uw gemeente is deze afwijking slechts EUR 0,3 miljoen (1,5%). Kosten sociaal domein in 2024 met 6,2% toegenomen De kosten van het sociaal domein zijn met EUR 4,4 miljoen (6,2%) toegenomen ten opzichte van 2023. Een belangrijkste reden hiervoor betreft de opvang van ontheemden uit Oekraïne. Dit wordt deels gecompenseerd met hogere rijksbijdragen. Een ander negatief effect op het resultaat ten opzichte van 2023 is de autonome kostenstijging van zorgkosten.