Accountantsverslag Jaarstukken 2025
Tekst van het document
Evenwichtig
Omdat uw gemeente geen actieve grondexploitaties meer heeft waarbinnen woningen worden gerealiseerd, zijn er geen relevante opbrengststijgingen meer voor woningbouw. Voor bedrijventerreinen wordt vanaf 2027 structureel een indexatie van 2% ingerekend. Voor het jaar 2026 is dit nog 3,0%. Deze percentages sluiten aan bij de visie die extern specialist Metafoor geeft in haar Outlook Grondexploitaties 2026. Op basis hiervan vinden wij de schattingen evenwichtig.
Evenwichtig
De programmering van de grondexploitaties is gebaseerd op actuele omstandigheden van de markt, gemaakte afspraken met marktpartijen, interne en externe adviezen en onderzoeken ten aanzien van economische ontwikkeling en werkgelegenheid. Wij achten de op marktinformatie gebaseerde inschatting voor de programmering evenwichtig op basis van de door ons uitgevoerde werkzaamheden.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Gehanteerde rekenrente
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle
Kostenstijging
Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Opbrengstenstijging
Toelichting
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Gehanteerde programmering Bijlagen
Bijlagen
28 Samenvatting
Samenvatting
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein
Jaarrekening
Jaarrekening
Managementschatting
Oordeel
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Fasering Groote Haar Financiële positie
Financiële positie
Evenwichtig
Toelichting De verwachte looptijd van de grondexploitatie Groote Haar is nog steeds tot en met 2040, maar binnen deze looptijd is de fasering van de kosten en opbrengsten in de MPG 2026 naar achteren geschoven. Zo worden de eerste grondverkopen niet meer verwacht in 2027, maar in 2028. De fasering van de civiele werkzaamheden is hierop aangepast. De fasering blijft echter onzeker, in het bijzonder door mogelijke aanwezigheid van flora/fauna en de voortdurende netcongestie. Op basis van onze werkzaamheden en marktontwikkelingen vinden wij de huidige uitgiftecurve in het MPG evenwichtig. Gegeven de lange looptijd en genoemde risico’s, begrijpen wij de verhoogde risicoreservering in het weerstandsvermogen.
Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Lang openstaande kredieten vragen aandacht In paragraaf 5.3 van de jaarstukken is een bijlage opgenomen van alle lopende investeringen. Het valt ons op dat dit overzicht in vergelijking met andere gemeenten van uw omvang erg omvangrijk is, niet alleen in aantal projecten, maar ook in financiële omvang. Zo sluit het overzicht met een totaal toegekend krediet van EUR 116,4 miljoen, waarvan ultimo 2025 nog EUR 74,8 miljoen uitgegeven moet worden. Hierbij valt op dat een groot deel van dit nog uit te geven bedrag betrekking heeft op een beperkt aantal grote projecten, zoals de aanleg van de Lingebrug, de realisatie van het cultuurhuis en de herinrichting van de Banneweg. Als deze grote projecten zijn uitgevoerd, zal ook het bedrag aan openstaande kredieten fors dalen. De investeringsbegroting wordt bij ieder P&C document herzien. Naar onze mening wordt hierbij nog te weinig rekening gehouden met de uitvoeringskracht van de organisatie.
In 2025 heeft de organisatie EUR 14,2 miljoen kunnen uitgeven. In de toelichting op dit overzicht is zichtbaar dat de aanbesteding van veel projecten niet in 2025 is gelukt, maar doorschuift naar 2026. Op basis van de werkelijk werkzaamheden die de laatste drie jaar zijn uitgevoerd, vinden wij dat de huidige planning ambitieus is. Wij vragen ons af of de organisatie beschikt over voldoende uitvoeringskracht om de huidige investeringsagenda te realiseren, te meer omdat in de begroting 2026 nieuwe kredieten beschikbaar zijn gesteld. Daarom raden wij u aan om de huidige investeringsplanning nog kritischer te evalueren op haalbaarheid. Overigens hebben wij begrepen dat er de komende jaren een beperkt aantal nieuwe investeringskredieten worden aangevraagd om te zorgen dat het investeringsplafond niet wordt overschreden.
29 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Analyseer mogelijke onderuitputting van onderhoudsvoorzieningen Op de balans zijn diverse onderhoudsvoorzieningen verantwoord met een totale omvang van EUR 8,2 miljoen. Deze voorzieningen zijn bedoeld om de kosten voor groot onderhoud aan de kapitaalgoederen gelijkmatig over de begrotingsjaren te verdelen. Wij hebben geconstateerd dat de uitgaven uit de onderhoudsvoorzieningen gedurende een langere periode (veel) lager zijn dan in het beheerplan verwacht. De reden hiervan is dat binnen de organisatie te weinig capaciteit is om al het onderhoud uit te laten voeren. Ook voor de komende jaren wordt dit probleem voorzien. Dit sluit aan bij onze bevinding op de vorige pagina over de lang openstaande kredieten. Daarnaast is voor enkele bijzondere objecten bewust de keuze gemaakt om het onderhoud niet uit te voeren.
Onderhoudsvoorziening opgesplitst naar soort kapitaalgoed In de jaarrekening 2024 was er in de balans één voorziening Meerjarenonderhoudsplan verantwoord. Deze voorziening was gevormd voor het egaliseren van de kosten voor groot onderhoud van alle soorten kapitaalgoederen. Het BBV verplicht echter dat voor iedere categorie kapitaalgoederen een afzonderlijke voorziening gevormd moet worden die gebaseerd is op een recent beheerplan. Een overschot op de voorziening voor bijvoorbeeld onderhoud van wegen mag niet ingezet worden voor bijvoorbeeld een tekort in de voorziening voor onderhoud aan vastgoed. Om te zorgen dat de jaarrekening vanaf het jaar 2025 volledig in overeenstemming is met het BBV is de voorziening Meerjarenonderhoudsplan gesplitst in vijf verschillende voorzieningen, namelijk voor het onderhoud van wegen, water, groen en gebouwen.
Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
De lagere dan begrote onderhoudsuitgaven betekenen dat óf de onderhoudsuitgaven later alsnog moeten worden gedaan, waardoor de huidige overschotten in de voorziening moeten worden aangehouden, óf dat die uitgaven ook niet (geheel) later worden gedaan, waardoor er een overschot ontstaat. Om dit te weten te komen, raden wij u aan om te analyseren welke situatie van toepassing is, rekening houdend met de noodzakelijke en beschikbare uitvoeringscapaciteit, en zo nodig de bestaande beheersplannen bij te stellen. Een overschot kan met instemming van de raad worden gebruikt om toekomstige stortingen in de onderhoudsvoorzieningen te verlagen. Een andere keuze die de raad heeft is om het overschot vrij te laten vallen ten gunste van het resultaat.
Voor dit punt heeft het college een position paper opgesteld, waarin per voorziening is berekend wat de wenselijke stand is van de voorziening. Hieruit is naar voren gekomen dat de voorziening voor onderhoud van buitensportaccommodaties en water op korte termijn te laag is. Daarom hebben wij het college aangeraden om in de begroting 2027 rekening te houden met een mogelijk hogere dotatie aan de voorziening. Wij hebben begrepen dat het college de raad zal voorstellen om vanuit de resultaatbestemming 2025 al een bedrag in de voorziening voor onderhoud aan de buitensportaccommodaties te storten. Daarnaast hebben wij het college erop gewezen dat, indien u besluit om het nieuwe cultuurhuis te realiseren, de kapitaalslasten niet uit de huidige onderhoudsvoorziening gedekt kunnen worden. Wel is het mogelijk om de huidige onderhoudsvoorziening bij definitieve besluitvorming over het cultuurhuis vrij te laten vallen en een Reserve dekking kapitaalslasten te vormen vanuit het positieve resultaat dat hieruit ontstaat.
30 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Schattingen binnen het sociaal domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Nog te betalen zorgkosten
Oordeel Evenwichtig
Kosten sociaal domein zijn goed inzichtelijk geweest in het jaar Wij hebben een analyse uitgevoerd van de kosten van uw sociaal domein. Hierbij hebben wij onderscheid gemaakt in de aard van de kosten en deze vergeleken met de primaire en bijgestelde begroting, alsmede met de werkelijke kosten over vorig jaar.
In de grafiek op de volgende pagina hebben wij de opbouw en ontwikkeling van de totale kosten in het sociaal domein opgenomen. De primaire begroting van het sociaal domein ging uit van EUR 73,2 miljoen aan totale kosten. In de tussentijdse rapportage en maandwijzigingen is dit bijgesteld naar EUR 80,1 miljoen. De uiteindelijke realisatie is met EUR 77,7 miljoen 3% lager dan de bijgestelde begroting. Binnen het totale sociaal domein zien we echter grotere verschillen. Zo zijn de uitgaven in het onderdeel participatie EUR 1,4 miljoen lager dan verwacht. De kosten voor het onderdeel jeugdzorg leveren een voordeel op van EUR 1,5 miljoen. Daar staat tegenover dat de kosten voor Wmo-zorg EUR 1,0 miljoen hoger zijn. Het college heeft de oorzaak van de afwijkingen uiteengezet in de verantwoording van programma 7 Sociaal Domein.
Kosten sociaal domein zijn net zo hoog als vorig jaar De werkelijke kosten in het sociaal domein bedragen zoals hiervoor gezegd in totaal EUR 77,7 miljoen. Vorig jaar was dit een totale last van EUR 74,7 miljoen. Dit is derhalve een toename van EUR 3,0 miljoen of 4,0%. Deze stijging komt overheen met het landelijke beeld. Opvallend ten opzichte van het landelijke beeld is dat de toename op het onderdeel Wmo met EUR 1,7 miljoen (16,7%) erg hoog is. In de jaarstukken is te lezen dat dit wordt veroorzaakt door een grotere vraag naar Wmo-producten in verband met de ouder wordende populatie in Gorinchem. Deze trend zien we echter landelijk, maar dat heeft in 2025 niet geleid tot zo’n grote toename van de Wmo kosten. Sterker, we zien een dalende trend in de kosten voor Wmo-zorg, omdat er binnen de maatschappelijke opvang en beschermd wonen meer ingezet wordt op minder zware, goedkopere, zorgproducten. Daarom raden wij u aan de toename van de kosten in het onderdeel Wmo in 2026 nauwlettend te volgen. Als de kosten verder blijven toenemen, dan raden wij u aan om het college te verzoeken om een diepgaandere analyse uit te voeren naar de kostenontwikkeling. Daarnaast zijn de kosten voor het onderdeel participatie EUR 1,1 miljoen hoger dan in 2024. Dit wordt veroorzaakt door de opvang van een hoger aantal ontheemden. Dit was echter verwacht en meegenomen in de begroting.
Positief is dat de kosten voor jeugdzorg stabiel gebleven zijn ten opzichte van 2024. Hier doet uw gemeente het beter dan het landelijke beeld. Hoewel de stijging van de kosten in de jeugdzorg iets lijkt af te vlakken, is deze nog wel aanwezig. Binnen uw gemeente lijkt de toename echter te zijn gestopt.
31 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein
32 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Prestatielevering WMO beter geborgd In het verleden maakte het college voor het vaststellen van de prestatielevering van WMO-zorg gebruik van productieverantwoordingen van de zorgleveranciers, omdat de gemeente zelf beperkt inzicht had in de prestatielevering. Vanaf 2024 heeft de gemeente bij heronderzoeken van zorg ook vragen gesteld over de levering en kwaliteit van zorg uit het verleden. Met deze werkzaamheden, houdt de uw organisatie zicht op de prestatielevering van zorg. Wij hebben geconstateerd dat het ook in 2025 gelukt is om de prestatielevering van de zorg vast te stellen binnen de eigen bedrijfsprocessen. Dit jaar zijn de werkzaamheden echter uitgevoerd door de derde lijn, omdat de capaciteit in de eerste lijn onvoldoende was om dit zelf te doen. Hoewel dit geen ideale situatie is, begrijpen wij wel waarom dit noodzakelijk was. En het resultaat van de werkzaamheden is positief; er zijn geen onzekerheden meer in de prestatielevering van de Wmo-zorg.
33 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling zijn evenwichtig Het college van burgemeester en wethouders van uw gemeente heeft de jaarrekening opgesteld in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Als onderdeel van onze controle en met betrekking tot de jaarrekening hebben wij: • de aanvaardbaarheid van de toegepaste grondslagen voor financiële verslaggeving beoordeeld; en • de juistheid en de volledigheid van de toelichtingen beoordeeld.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Wij zijn van mening dat de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling die het college heeft gehanteerd bij het opstellen van de jaarrekening 2025 aanvaardbaar zijn. Schattingen binnen het domein bedrijfsvoering zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Jaarstukken geven een fors positiever resultaat dan verwacht Het resultaat in de jaarrekening 2025 is uitgekomen op EUR 9,2 miljoen, terwijl het meest actuele begrotingssaldo uitkwam op een bedrag van EUR 3,9 miljoen. De belangrijkste oorzaken zijn door het college toegelicht in de jaarstukken in paragraaf 1.2 Financiële verantwoording en de diverse taakvelden per programma. Net als vorig jaar vinden wij het verschil tussen het begrotingssaldo en het definitieve jaarresultaat hoog. We willen hierbij wel het positieve signaal geven dat het verschil al een heel stuk kleiner is dan de afgelopen vier jaar. Zoals uit de grafiek op de volgende pagina blijkt, heeft uw gemeente gedurende de laatste vijf jaar een gemiddeld positief resultaat gerealiseerd van EUR 10,0 miljoen. Het gat tussen het begrotingssaldo en de jaarrekening is dit jaar echter kleiner dan andere jaren. Hierbij vinden wij het van belang om aan te geven dat het totale resultaat geen indicatie is van structurele bestedingsruimte. Onderbesteding, personeelstekorten, vertraagde investeringen en laat in het jaar ontvangen incidentele rijksmiddelen leiden bij gemeenten geregeld tot jaarrekeningoverschotten zonder dat sprake is van duurzame beleidsruimte.
Oordeel
Waardering financiële vaste activa
Evenwichtig
Waardering kortlopende vorderingen
Evenwichtig
Waardering voorzieningen
Evenwichtig
Het werkelijke positieve saldo na bestemming van de doorgeschoven budgetten en nog uit te geven incidentele specifieke opbrengsten, hebben we in de grafiek op de volgende pagina inzichtelijk gemaakt. Hieruit blijkt dat het verschil tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening beperkt is.
34 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering
35 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van het afsluitproces en de totstandkoming van de jaarrekening Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
In dit onderdeel van ons accountantsverslag geven wij ons beeld van (de kwaliteit van) het afsluitproces en de totstandkoming van de jaarrekening. Net als vorig jaar zijn wij tevreden met de wijze waarop het afsluitproces en de jaarrekeningcontrole zijn verlopen. Bij de start van de controle waren de door ons gevraagde documenten voor het grootste deel beschikbaar, waardoor we een goede start hebben kunnen maken met onze controlewerkzaamheden. De vragen die wij hadden werden snel en toereikend beantwoord. In een vroegtijdig stadium hebben we een periodiek overleg ingepland waarin de organisatie haar vragen over de jaarafsluiting en specifieke dossiers aan ons kwijt kon. In deze overleggen is ook de status en voortgang van de jaarafsluiting en controlewerkzaamheden besproken. Hierdoor was het gedurende het hele proces goed duidelijk waar eventuele knelpunten waren. Dit heeft bijgedragen aan een soepele controle.
Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Dit betekent overigens niet dat we het inhoudelijk altijd eens geweest zijn over specifieke dossiers. De gesprekken hebben echter altijd in goede harmonie en samenwerking plaatsgevonden.
Beperkt aantal correcties naar aanleiding van onze controle Een indicatie voor de kwaliteit van het afsluitproces is het aantal correcties dat voorkomt uit onze controle. Wij hebben een zeer beperkt aantal correcties met een materieel effect voorgesteld. Dit houdt in dat de kwaliteit van de jaarafsluiting erg goed is. Hiervoor willen wij de betrokken medewerkers complimenten geven. Ook bij het doorlopen van de eerste versie van de jaarrekening hebben we een beperkt aantal onjuistheden geconstateerd in de toelichting, rechtmatigheidsverantwoording en bijlage taakvelden. Deze zijn allemaal gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening.
36 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de interne beheersing vanuit de interim-controle (zoals opgenomen in de boardletter) Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Net als vorig jaar hebben wij een goedkeurende controleverklaring kunnen verstrekken en heeft het college een goed onderbouwde rechtmatigheidsverantwoording kunnen afgeven, omdat de derde lijn en wij veel gegevensgerichte detailwerkzaamheden hebben uitgevoerd. Tegelijkertijd constateren we dat de kwaliteit van de interne beheersing binnen de eerste en tweede lijn van uw gemeente op onderdelen verbeterd kan worden.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
De gemeente voert veel wettelijke taken en bijbehorende processen in eigen beheer uit. Door de beperkte formatie is het echter niet altijd mogelijk gebleken om in alle processen adequate (zichtbare) functiescheiding te realiseren. Daarnaast vragen de primaire processen veel tijd en aandacht van de beschikbare capaciteit, waardoor de mogelijkheden voor interne controle binnen de eerste lijn beperkt zijn. Wij constateren dat de organisatie zich hiervan bewust is en reeds stappen onderneemt om de kennis van en bewustwording voor interne beheersing bij de eerste lijn te vergroten, zoals het opstellen van de informatie ter voorbereiding op de bedrijfsvoeringsoverleggen en het voeren van de bedrijfsvoeringsoverleggen zelf. Deze inspanningen dragen bij aan een verdere professionalisering van de interne beheersing, al zal het gezien de omvang van de organisatie en de beschikbare formatie een uitdaging blijven om op korte termijn grote stappen te zetten. Dit is één van de redenen geweest om het proces lokale heffingen met ingang van 2025 onder te brengen bij de Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR).
Op de volgende pagina hebben wij voor de belangrijkste processen onze visie gegeven op de kwaliteit van de interne beheersing in het kader van de jaarrekening en de rechtmatigheidsverantwoording. Uit dit overzicht blijkt dat er stappen gezet worden om de interne beheersing verder te verbeteren binnen de mogelijkheden die de gemeente heeft. Voor negen processen zijn verbeteringen zichtbaar. Dit is gerealiseerd door interne beheersingsmaatregelen op te zetten en zichtbaar uit te voeren. Ook heeft de implementatie van het nieuwe financiële systeem een positieve bijdrage geleverd. Daarnaast is het proces rondom de belastingopbrengsten vanaf 2025 uitbesteed aan de Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR). Dit heeft er onder andere voor gezorgd dat twee ‘rode bolletjes’ zijn gewijzigd naar een oranje bolletje, namelijk bij de belastingopbrengsten en de aanbestedingen. Voor dit laatste proces geldt dat er steeds meer grip komt op de aanbestedingen onder de Europese drempelwaarde. Verdere bewustwording bij de teammanagers is echter nog steeds nodig. In het overzicht zijn nog twee rode bolletjes aanwezig. De eerste heeft betrekking op de (aantoonbare) prestatielevering van de inkopen. Wij hebben geconstateerd dat verbetermaatregelen zijn ingezet, maar deze hebben nog niet geleid tot zichtbare verbetering van de resultaten uit de controlewerkzaamheden van de derde lijn.
Het tweede rode bolletje ziet toe op het proces van verstrekte subsidies. In dit proces zijn goede verbeterslagen gemaakt, maar door de jaarlijkse cyclus van subsidieverlening en -vaststelling zijn de resultaten hiervan naar verwachting pas in 2026 zichtbaar.
37 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de interne beheersing vanuit de interim-controle (zoals opgenomen in de boardletter) Jaarrekening
Jaarrekening
Proces
Status
Tov 2024
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
Debiteuren en verkoopfacturatie
Beter
Aanvraagformulier ontwikkelt in K2F, maar moet nog geïmplementeerd worden
Omgevingsvergunningen
Beter
Koppeling aanwezig tussen Powerbrowser en K2F, maar moet nog worden getest
Ontvangen subsidies
Beter
Centraal subsidieregister opgezet; prestatielevering belegd in eerste lijn
Huren en pachten
Gelijk
Grotendeels handmatig proces
Treasury
Gelijk
Liquiditeitsplanning bij P&C documenten bijgewerkt; overweeg specifieke tooling
Inkopen en factuurverwerking
Beter
Prestatielevering niet gewaarborgd en niet altijd aantoonbaar; verbetering ingezet
Betalingsorganisatie
Gelijk
Aanbestedingen
Beter
Steeds meer grip op onderhandse aanbestedingen; aandacht blijft nodig voor contractmanagement
Personeel- en salarisadministratie
Beter
Interne controles uitgevoerd, maar opvragen documenten kost veel tijd
Wmo
Gelijk
Jeugd (uitbesteed)
Gelijk
Verstrekte subsidies
Beter
Verbeteringen stevig ingezet, resultaat moet in 2026 zichtbaar zijn
Belastingopbrengsten (uitbesteed)
Beter
Proces is vanaf 2025 uitbesteed; beperkte aanloopproblemen in de samenwerking
Participatiewet (uitbesteed)
Gelijk
Memoriaalboekingen
Beter
Functiescheiding aanwezig; documentatie ter onderbouwing ligt niet structureel vast
Frauderisicomanagement
Gelijk
Frauderisicoanalyse is beschikbaar, maar moet nog worden geborgd in organisatie
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Legenda
Betekenis
Urgente bevindingen in het proces; materiële bedreiging voor de getrouwheid en rechtmatigheid
Belangrijke bevindingen in het proces; geen materiële bedreiging voor de getrouwheid en rechtmatigheid
Geen belangrijke bevindingen in het proces
38 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van uw risicomanagementproces, inclusief frauderisico’s Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Risico-inventarisatie als onderdeel van het bedrijfsvoeringsoverleg In ons accountantsverslag 2024 hebben wij aangegeven dat het risicomanagementproces volop in ontwikkeling is. Op dat moment werden risico’s uit de organisatie gehaald en geëvalueerd als gevolg van de door het BBV afgedwongen actualisatie bij de begroting en jaarrekening, en nog niet in een gestructureerd proces om het risicoprofiel van de gemeente te beheersen.
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Uw gemeente heeft geen centrale applicatie of eenduidige systematiek voor risicomanagement, maar de aanpak is (nog) gefragmenteerd. Ieder team beheert risico's voor de eigen taken, maar een overkoepelend beeld ontbreekt. De belangrijkste financiële risico's worden wel vastgelegd in de paragraaf Weerstandsvermogen en periodiek doorgenomen met de teammanagers. De afgelopen jaren hebben wij geconcludeerd dat de paragraaf Weerstandsvermogen van goed niveau was. Wij hebben geconstateerd dat het proces van risico-inventarisatie met ingang van dit jaar is opgenomen in de zogenaamde bedrijfsvoeringsoverleggen. In deze overleggen worden de risico’s ook besproken met de teammanagers. Dit is een naar onze mening een goede eerste stap van risico-inventarisatie naar een pragmatische vorm van risicomanagement. Het proces als zodanig moet echter nog verder uitgerold en ingevuld worden.
Focus risicomanagement verschuift naar beleidsrisico’s Een andere positieve ontwikkeling binnen het proces van risicomanagement is dat het risicomanagement steeds meer verschuift van een puur financiële focus naar een bredere aanpak die risico's voor beleidsdoelstellingen omvat. Dit is het gevolg van een groeiende consensus binnen de organisatie dat risicomanagement breder moet zijn dan alleen financiële kwantificering. Minstens net zo belangrijk is dat risico’s geïdentificeerd worden die het behalen van beleidsdoelstellingen en maatschappelijke effecten in de weg staan. Wij juichen deze ontwikkeling toe, maar zien daarbij als uitdaging dat de beleidsdoelen, zoals opgenomen in het oude coalitieakkoord, vaag zijn geformuleerd, wat het moeilijk maakt om concrete risico's te benoemen. Door doelen en maatschappelijke effecten meer concreet te maken, wordt het ook eenvoudiger om beleidsrisico’s te bewaken. Daarom raden wij u aan om in het nieuwe coalitieakkoord de beleidsdoelstellingen zo concreet als mogelijk te maken.
39 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van uw risicomanagementproces, inclusief frauderisico’s Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Frauderisicoanalyse wordt opnieuw herijkt In ons accountantsverslag 2024 hebben wij opgenomen dat de derde lijn een frauderisicoanalyse heeft opgesteld die door de directie is bekrachtigd. Naar onze mening heeft deze analyse voldoende diepgang en is daarom ook een goede basis om frauderisico’s te beheersen.
Verantwoordelijkheid voor fraude ligt bij de raad en het college De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude ligt bij zowel de raad als het college van burgemeester en wethouders. Zij dienen een adequaat stelsel van interne beheersingsmaatregelen in te richten dat fraude helpt voorkomen en tijdig detecteren.
De nieuwe Senior Adviseur Concerncontrol is gestart met het verder invullen van het basisoverzicht met beheersmaatregelen en het actualiseren van risico's. Bij deze actualisatie van de frauderisicoanalyse zullen de risico’s uitgebreid worden met andersoortige risico’s, zoals imagoschade. Daarnaast zullen de risico's in de analyse nader worden bezien in relatie tot de materialiteit van deze risico’s. Dit kan aanleiding zijn om de risicoanalyse verder aan te passen. Het doel is om het model voor het einde van 2026 gevuld te hebben.
Als accountant is het onze verantwoordelijkheid om door middel van de planning en uitvoering van onze controle een redelijke mate van zekerheid te verkrijgen over de vraag of de jaarrekening als geheel vrij is van afwijkingen van materieel belang, ongeacht of deze het gevolg zijn van fraude of van fouten.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Overigens signaleren wij, net als vorig jaar, dat het actualiseren van de frauderisicoanalyse voornamelijk is belegd bij de derde lijn. Naar onze mening zou beheersing van frauderisico’s ook onderdeel moeten uitmaken van de primaire processen. De interne beheersingsmaatregelen die nodig zijn om frauderisico’s te beheersen moeten immers plaatsvinden in de eerste lijn. De juiste werking van deze maatregelen kan vervolgens worden gecontroleerd in de tweede en derde lijn.
Fraude in de controleverklaring Conform de actuele controlestandaarden zijn wij verplicht om in onze controleverklaring een afzonderlijke paragraaf op te nemen over fraude. In deze paragraaf lichten wij toe welke werkzaamheden zijn uitgevoerd om frauderisico’s te identificeren die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang, en op welke wijze deze risico’s in de controle zijn betrokken en gemitigeerd. Daarnaast vermelden wij in de verklaring de belangrijkste bevindingen en waarnemingen die uit deze werkzaamheden naar voren zijn gekomen.
40 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van uw risicomanagementproces, inclusief frauderisico’s Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s
Frauderisico’s in onze controle Naast de beoordeling van de interne frauderisicoanalyse van de organisatie hebben wij, op basis van onze beroepsregels, aanvullende controlewerkzaamheden uitgevoerd. Deze werkzaamheden omvatten onder meer: • Het uitvoeren van een eigen risicoanalyse per proces, waarbij de drie kenmerken van fraude: rationalisatie, druk en gelegenheid, zijn afgezet tegen kans en impact; • Het bespreken van frauderisico’s met het college en de gemeentesecretaris; • Het beoordelen of nevenfuncties van het college en de directie aanleiding geven tot verhoogde frauderisico’s; • Het analyseren van notulen, persberichten en andere openbare bronnen op mogelijke signalen van fraude; • Het uitvoeren van een integrale analyse van de financiële administratie om ongebruikelijke boekingen of verschuivingen tussen budgetten en kredieten te signaleren; • Het uitvoeren van een controle op prestatielevering binnen het inkoopproces; • Het uitvoeren van onvoorspelbare steekproeven op geselecteerde processen of transacties.
IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Op basis van deze werkzaamheden zijn geen bijzonderheden geconstateerd die wijzen op fraude of op verhoogde frauderisico’s binnen de organisatie.
41 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van uw IT-omgeving en innovatie in de interne beheersing Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Algemeen In het kader van de jaarrekeningcontrole hebben wij een IT-audit naar de opzet van de algemene IT- beheersmaatregelen uitgevoerd. Dit zijn de beheersmaatregelen die uw organisatie heeft getroffen om ervoor te zorgen dat de IT-systemen betrouwbaar en integer zijn. Ze leveren een belangrijke bijdrage aan het mitigeren van de risico’s op onbeheerste wijzigingen, ongeautoriseerde handelingen en het optreden van verstoringen met impact op de gegevensverwerking. Hierbij richten wij ons op de voor de jaarrekening belangrijkste applicaties.
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing Afsluitproces
Afsluitproces Overzicht processen
Overzicht processen Frauderisico’s
IT-omgeving
Frauderisico’s IT-omgeving de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze IT-auditwerkzaamheden hebben niet als doel gehad om te komen tot een beoordeling van de IT-organisatie of IT-omgeving als geheel. Ze zijn uitsluitend gericht geweest op het verkrijgen van voldoende zekerheid ten aanzien van de continue, betrouwbare werking van de IT-omgeving en beheersing van de betreffende processen met behulp van uw systemen en data voor zover relevant in het kader van de controle van de jaarrekening. Onze belangrijkste boodschap is dat naar onze mening de interne beheersing van uw IT-omgeving adequaat is opgezet en wordt uitgevoerd. Wij hebben geen nieuwe bevindingen geconstateerd ten opzichte van voorgaand jaar. Daar staat tegenover dat de concrete opvolging van de bevindingen die vorig jaar in onze managementletter zijn opgenomen, beperkt is. Aanbevelingen worden serieus opgepakt, maar de planning voor de opvolging is verschoven naar het najaar van 2025 en het voorjaar van 2026. In het kader van onze controle op de jaarrekening hebben wij echter geen acute bedreigingen voor de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking vastgesteld.
Informatiebeveiliging heeft hoge aandacht binnen de organisatie Wij hebben, net als vorig jaar, geconstateerd dat het thema Informatiebeveiliging hoge aandacht heeft binnen de organisatie. Er zijn in 2025 dan ook goede stappen ondernomen om de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking binnen de gemeente (nog) beter te borgen. Voor het organisatie-breed ICT-continuïteits- en cyberresponseplan is een NIS (Netwerk- en Informatiebeveiliging) 2-bijeenkomst bijgewoond. Tevens zijn GAP-analyses uitgevoerd om te beoordelen waar de gemeente staat op het gebied van het voldoen aan de BIO2 en de NIS2-richtlijn, waarvan de inwerkingtreding is uitgesteld tot (naar verwachting) het tweede kwartaal van 2026. Vooral op de onderwerpen Bedrijfscontinuïteit, Risicobeheer, Beleid en noodherstelplannen en Incidentenbeheer wordt nog te laag gescoord en zijn verbeteringen noodzakelijk.
Wij hebben begrepen dat op dit moment een plan wordt opgesteld, waarin de actiepunten worden opgenomen die komende tijd worden opgepakt om de gemeente verder ontwikkelen om te voldoen aan de BIO2 en NIS2 richtlijnen.
42 Samenvatting
Samenvatting
U heeft ons specifieke speerpunten meegegeven Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Bij de uitvoering van de controle heeft de gemeenteraad de mogelijkheid gekregen om ons speerpunten mee te geven. Dit zijn aspecten van de organisatie, bedrijfsvoering of jaarrekening die in het verlengde van onze reguliere controle liggen, maar waarover wij met meer aandacht en diepgang zullen rapporteren in ons accountantsverslag. Voor 2025 heeft u ons de volgende speerpunten meegegeven: • De status en voortgang van de verbetering in de interne beheersing van het proces verstrekte subsidies • De wijze waarop de interne beheersing rondom de naleving van de Wet Open Overheid is opgezet
Status en voortgang verbetering interne beheersing subsidies Onder meer naar aanleiding van eerdere bevindingen uit een door Concerncontrol uitgevoerd college-onderzoek is in 2025 een project gestart om het subsidiebeleid en -proces te herijken en te verbeteren. Dit is voor u reden geweest om aan ons te vragen om de status en voortgang van de verbetering in de interne beheersing van het proces verstrekte subsidies als specifiek speerpunt mee te nemen in onze werkzaamheden. Wij hebben geconstateerd dat er een aantal goede stappen zijn gezet in het verbeterproject. We hebben deze hieronder in drie onderdelen uiteengezet en beknopt weergegeven Vernieuwing van regelgeving en processen • De Algemene Subsidieverordening (ASV) uit 2020 is vernieuwd en bestaande 'nadere regels’ zijn geüniformeerd. Er is onderzocht of begrotingssubsidies beter in een formele regeling met duidelijke plafonds passen. • De verantwoordingsgrenzen zijn aangepast: de grens voor een controleverklaring is verhoogd en een beoordelingsverklaring is ingevoerd. Voor subsidies tot € 5.000 is een steekproefsgewijze controle geïntroduceerd. • Een juridisch correcte verleningsbeschikking wordt als cruciaal gezien, omdat de uiteindelijke vaststelling hieraan wordt getoetst. Fouten in de verlening maken een afwijzing bij de vaststelling juridisch kwetsbaar.
Deze ontwikkelingen zijn verwerkt in een raadsvoorstel dat op 16 december 2025 is behandeld in de gemeenteraad. In deze vergadering heeft u het Beleidskader subsidies en de nieuwe Algemene subsidieverordening vastgesteld.
43 Samenvatting
Samenvatting
U heeft ons specifieke speerpunten meegegeven Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Ingerichte Verbeteracties en de nieuwe subsidiechecklist • Adviesgroep en het subsidieregister: er is een wekelijks bijeenkomende 'adviesgroep subsidies' opgericht als interne vraagbaak. Daarnaast is een nieuw, apart subsidieregister gelanceerd voor betere controle, los van de financiële administratie. • Subsidiechecklist: Er is een nieuwe, verplichte checklist in Excel ontwikkeld die alle eisen uit de ASV en nadere regels bundelt. Deze fungeert als toetsingskader en legt alle stappen en controles vast, inclusief de borging van het vierogen-principe en een verplichte rol voor financiën bij hogere bedragen. De checklists worden geüpload in het zaaksysteem Join. • Implementatie en Feedback: De checklist is sinds augustus 2025 operationeel. De eerste reacties waren positief vanwege de geboden structuur, hoewel sommigen de checklist nu als erg uitgebreid ervaren. Dit wordt echter toegeschreven aan de complexiteit van de subsidieregelingen zelf. De checklist wordt op dit moment vooral nog gebruikt voor kleinere, doorlopende regelingen. Bij dit onderdeel hebben wij geconstateerd dat het daadwerkelijk gebruik van de checklists voor subsidievaststelling nog moet gaan beklijven in de organisatie. Voor subsidieverlening is wel een start gemaakt met de checklists.
Door technische onmogelijkheden van het zaaksysteem Join moeten medewerkers zelf de checklist toevoegen aan de zaak subsidieaanvraag. Effectief betekent dit dat vanaf de subsidieverleningen 2026 checklists kunnen worden gebruikt. Subsidieaanvragen in 2025 die nog worden afgehandeld kunnen ook gedaan worden op basis van de checklists.
Toekomstvisie, organisatie en maatschappelijke impact • Procesoptimalisatie: De huidige checklist wordt gezien als een tussenstap. De wens is om te gaan werken met een ondersteunend softwaresysteem. Er is een marktverkenning uitgevoerd naar gespecialiseerde pakketten. • Maatschappelijke impact: Bij het aanpassen van de regels wordt meer aandacht besteed aan het koppelen van subsidies aan maatschappelijke effecten en beleidsdoelen (onder andere uit de 'integrale samenlevingsvisie'). De checklist helpt toetsen of aanvragen SMART zijn en bijdragen aan gemeentelijke doelstellingen. Het meten van daadwerkelijk maatschappelijk rendement (outcome) blijft echter een uitdaging. De adviesgroep blijft de verbeteringen van het subsidieproces aanjagen. In onze rapportage van vorig jaar hebben wij het belang benadrukt dat de interne beheersing wordt geborgd in de eerste lijn. De controles zullen dan door de tweede en derde lijn geborgd moeten worden zodat de kwaliteit van het proces niet terugvalt. Wij herhalen deze benadrukking in dit verslag. Het is onze ervaring dat veranderingen niet beklijven als de medewerkers in de organisatie, in het bijzonder in de eerste lijn, niet bereid zijn om deze eigen te maken en consequent uit te voeren. Anders gezegd: de veranderingsbereidheid van uw medewerkers is cruciaal om daadwerkelijke verbeteringen te realiseren.
44 Samenvatting
Samenvatting
U heeft ons specifieke speerpunten meegegeven Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
Interne beheersing rondom de naleving van de Woo Tijdens de commissie I&O van 9 oktober 2025 heeft de commissie de wijze waarop de interne beheersing rondom de naleving van de Wet open overheid (Woo) is opgezet, meegegeven als speerpunt. Wij hebben dit speerpunt overgenomen met als randvoorwaarde dat het uitsluitend gaat om een technisch-inhoudelijke benadering, waarbij vragen worden beantwoord, zoals: • welke processen gevolgd worden bij de uitvoering van de wet; • hoe de inspanningsverplichting voor actieve openbaarmaking wordt ingevuld; • hoe de resultaatverplichting voor passieve openbaarmaking wordt ingevuld; • In hoeverre de kennis van de wet binnen de organisatie voldoende aanwezig is. Politieke aspecten die verbonden (kunnen) zijn bij de uitvoering van de wet zijn bewust buiten beschouwing gelaten. De uitwerking van dit speerpunt hebben we op de volgende pagina gedaan langs de twee vormen van openbaarmaking: passief en actief. Hieronder gaan wij echter eerst in op de organisatorische kant van de uitvoering van de Woo.
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Organisatie - werkgroep Woo Om de uitvoering van de Woo in goede banen te leiden is er binnen de gemeentelijke organisatie een werkgroep opgezet, met daarin onder andere vertegenwoordigers van de teams Juridische Zaken, Informatie en Ondersteuning en Communicatie en de Chief Information Security Officer (CISO). De werkgroep richt zich op actieve openbaarmaking en ook op bepaalde aspecten van de passieve openbaarmaking.
Organisatie - informatiesystemen en kwaliteit dossiervorming In onze managementletter aan het college hebben wij in algemene zin een aanbeveling gedaan om de kwaliteit van de dossiervorming binnen de organisatie te verbeteren. Tijdens de gesprekken over de uitvoering van de Woo hebben wij begrepen dat de leden van de werkgroep dezelfde ervaring hebben met de kwaliteit van de dossiervorming en de beschikbaarheid van documenten. Bij het behandelen van een Woo-aanvraag gaat veel tijd zitten in het vinden van de juiste documenten, omdat deze niet altijd centraal beschikbaar zijn. Door middel van gerichte zoektermen wordt gezocht in diverse systemen en mailboxen van (vertrokken) medewerkers. Na het zoeken van de documenten is veel tijd gemoeid met het ontdubbelen van informatie, het opbouwen van een logisch dossier en het anonimiseren van gegevens. Hoewel dit wordt ondersteund met specifieke software, blijft handmatige controle noodzakelijk, gezien de gevoeligheid van de informatie. Organisatie - kennis en administratief proces Binnen de werkgroep is de kennis van de Woo in hoge mate aanwezig. Breed in de gemeentelijke organisatie is de kennis echter (te) beperkt. Hierdoor dienen medewerkers van het team JZ nog teveel bezig te zijn met de operationele behandeling van het Woo verzoek, in plaats van het ondersteunen van de eerste lijn.
Dit kan in specifieke dossiers leiden tot rolonduidelijkheid en het verschuiven van verantwoordelijkheden. Om dit op te lossen is de werkgroep actief bezig met het vergroten van de bewustwording bij en training van medewerkers, maar omdat niet alle teams regelmatig te maken hebben met Woo verzoeken, is de kennis niet altijd paraat. De organisatie probeert dit op te vangen door per team één Woo-expert aan te wijzen, maar de verankering van kennis blijft een punt van aandacht.
45 Samenvatting
Samenvatting
U heeft ons specifieke speerpunten meegegeven Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Actieve openbaarmaking Wij hebben geconstateerd dat de gemeente momenteel alle verplichte rubrieken binnen de Woo actief openbaar maakt. Daarnaast loopt u als gemeente voor met het publiceren van informatie die nog niet verplicht is, maar in komende tranches van de wet wel verplicht wordt. Het enige aspect dat niet tijdig wordt gepubliceerd zijn de agenda’s van raads- en commissievergaderingen. Het college is van mening dat deze niet eerder openbaar gemaakt kunnen worden, nadat de gemeenteraad zelf heeft kennis kunnen nemen van de agendapunten en de hierin opgenomen documenten. Hoewel dit strikt genomen niet in overeenstemming met de wet is, zien we dit proces bij nagenoeg alle gemeenten in Nederland.
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
De actieve openbaarmaking vindt plaats via de eigen website van de gemeente. Alhoewel er een verplichting is om bij de publicatie ook landelijke voorzieningen mee te nemen, heeft de landelijke overheid een (behoorlijke) achterstand in de realisatie van deze voorzieningen. Ook op dit aspect zien wij landelijk hetzelfde beeld als bij uw gemeente. Passieve openbaarmaking Het aantal verzoeken tot passieve openbaarmaking is in 2025 sterk toegenomen. Waar in 2024 het aantal verzoeken beperkt bleef tot 25, is dit aantal in 2025 ruimschoots overstegen, in het bijzonder door een beperkt aantal “veelverzoekers”. Deze aanvragen komen binnen via diverse kanalen, maar het beleid is erop gericht om aanvragen zoveel als mogelijk te kanaliseren naar het digitale webformulier, dat geautomatiseerd naar het zaaksysteem Join gaat en daarin direct een zaak aanmaakt voor de aanvraag.
Vervolgens wordt de zaak handmatig naar het juiste vakteam gestuurd, met een kopie naar het team Juridische Zaken (JZ). Het is (nog) niet mogelijk om aanvragen automatisch toe te wijzen op basis van de inhoud van de aanvraag. De rol van team JZ bij de afhandeling van de aanvraag is ondersteunend. Een medewerker van dat team neemt contact op met de behandelaar van de aanvraag voor een eerste beoordeling (specificiteit, politieke gevoeligheid, informeren van betrokkenen) en helpt bij afhandeling van de aanvraag. Nadat de aanvraag is afgehandeld dient deze geanonimiseerd openbaar gemaakt te worden, bijvoorbeeld op de website van de gemeente. Deze (verplichte) stap in het proces vindt tot op heden nog niet plaats. In plaats daarvan wordt het resultaat van de passieve Woo-aanvraag alleen met de aanvrager zelf gedeeld. Enerzijds komt dit door technische beperkingen ten aanzien van de huidige website, anderzijds komt dit door het feit dat er nog geen formeel besluit is genomen om afgehandelde passieve Wooverzoeken te publiceren. Inmiddels is een nieuwe website, met betere technische mogelijkheden, in productie. De bestuurlijke besluitvorming dient echter nog geagendeerd te worden. Om te voldoen aan de wettelijke publicatie-eis bij passieve Wooverzoeken, raden wij u aan om op korte termijn formeel het besluit te nemen dat afgehandelde passieve Woo-verzoeken openbaar gemaakt worden.
Tenslotte hebben wij geconstateerd dat standaardverzoeken meestal binnen de wettelijke termijnen worden afgehandeld. Bij complexe verzoeken wordt in overleg met de aanvrager een redelijke (langere) termijn afgesproken.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
46
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u Verslaggeving en financieel beeld In 2026 staat de verslaggevingspraktijk vooral in het teken van een scherpere duiding van structurele en incidentele posten en van de vraag of de jaarrekening nog wel een realistisch beeld geeft van de bestuurlijke financiële ruimte. De Commissie BBV heeft de notitie over structurele en incidentele baten en lasten geactualiseerd. Hoewel de verduidelijkingen formeel doorwerken naar de begrotingsvoorbereiding voor 2027, zijn zij in 2026 al relevant voor de beoordeling van begrotingswijzigingen, reserve-inzet en het structureel evenwicht. Tegelijkertijd is in 2026 de discussie aangezwengeld dat de klassieke BBV-kengetallen en gunstige kasposities steeds minder zeggen over de werkelijke financiële robuustheid van gemeenten. Onderbesteding, personeelstekorten, vertraagde investeringen en laat in het jaar ontvangen incidentele rijksmiddelen leiden geregeld tot jaarrekeningoverschotten zonder dat sprake is van duurzame beleidsruimte. Voor raden, colleges en besturen van gemeenschappelijke regelingen betekent dit dat de toelichting op reserves, budgetoverhevelingen, investeringsrealisatie en incidentele baten belangrijker wordt.
Voor ons als accountants verschuift het accent daardoor niet alleen naar een juiste technische toepassing van het BBV, maar ook naar de vraag of de toelichtingen voldoende inzicht geven in de houdbaarheid van de financiële positie en in de spanning tussen formeel begrotingsevenwicht en feitelijke uitvoerbaarheid.
Controle en rechtmatigheid Op 3 februari 2026 is de Handreiking controle aanbestedingsrechtmatigheid gepubliceerd. Deze nieuwe handreiking maakt duidelijk dat aanbestedingscontrole niet langer als een louter juridisch detail kan worden benaderd, maar als onderdeel van de bredere rechtmatigheidsketen moet worden gezien. Contractbeheer, spendanalyse, mandatering, dossiervorming en de werking van interne beheersmaatregelen komen daarmee nadrukkelijker in beeld. In de praktijk betekent dit dat uw college beter moeten kunnen aantonen dat afwijkingen, verlengingen en inkopen buiten contract bewust zijn afgewogen en gedocumenteerd. Bestuurlijk bezien verschuift het accent daarmee van herstel achteraf naar aantoonbare beheersing gedurende het jaar. Informatiebeveiliging en ICT Op het terrein van informatiebeveiliging en ICT staat 2026 in het teken van voorbereiding op nieuwe wettelijke eisen en een verscherpt dreigingsbeeld. De regering stuurt erop dat de Cyberbeveiligingswet, waarmee de Europese NIS2-richtlijn in Nederland wordt omgezet, in het tweede kwartaal van 2026 in werking treedt. Voor gemeenten is dat relevant, niet alleen wanneer zij rechtstreeks onder de wet vallen, maar ook omdat de normstelling voor zorgplicht, incidentmelding en ketenbeheersing de lat voor de hele publieke sector verhoogt.
Tegelijk laat het Dreigingsbeeld Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten 2025-2026 zien dat ransomware, datalekken en verstoringen bij leveranciers de grootste risico’s blijven. De focus in 2026 verschuift daarom van losse beveiligingsmaatregelen naar bestuurlijke weerbaarheid: zicht op kritieke processen, afhankelijkheid van leveranciers, crisisorganisatie, logging, back-ups en het oefenen van scenario’s.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
47
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u Fiscale zaken: VPB, BTW en BCF Op fiscaal terrein is 2026 geen jaar van één grote stelselwijziging, maar wel van relevante aanpassingen en een scherpere focus op de uitvoering. Dit vereist dat u als gemeente alert moet blijven op uw VPB-positie, mede omdat de Belastingdienst per 2026 opnieuw heeft gecommuniceerd welke wijzigingen in de vennootschapsbelasting gelden en de bestaande belastingplicht van overheidsondernemingen onverkort blijft gelden. Dat maakt het noodzakelijk periodiek te toetsen of activiteiten nog binnen de overheidstaak passen of inmiddels een zelfstandig ondernemingskarakter hebben gekregen. Voor de btw is met ingang van 1 januari 2026 de vrijstelling voor schuldhulpverlening relevant. Die wijziging raakt vooral gemeenten die schuldhulp zelf uitvoeren of via verbonden partijen of opdrachtnemers laten uitvoeren, omdat de fiscale inrichting en de verhouding tot kostprijs en compensatiestromen opnieuw moeten worden beoordeeld. Het Btw-compensatiefonds blijft daarnaast in de praktijk een belangrijk aandachtspunt, juist bij samenwerkingsconstructies, gemengde prestaties en doorbelasting binnen gemeenschappelijke regelingen. De bestuurlijke relevantie zit daarmee vooral in een goede fiscale governance: tijdige signalering, eenduidige contracten en consistente vastlegging van gekozen fiscale posities.
Mededinging en staatssteun Voor mededinging en staatssteun springen in 2026 twee ontwikkelingen in het oog. Ten eerste is de Wet Markt en Overheid opnieuw verlengd, ditmaal tot 1 juli 2027. Daarmee blijven de gedragsregels voor overheden ook in 2026 onverkort van toepassing op economische activiteiten van gemeenten en verbonden partijen, zoals exploitatie van accommodaties, verhuur, energie-initiatieven, laadinfra of andere activiteiten op markten waarop ook private aanbieders actief zijn. Besturen kunnen zich dus niet permitteren te veronderstellen dat dit dossier stilligt; juist zolang de wet niet definitief is herzien, blijft zorgvuldige motivering van algemeenbelangbesluiten en kostprijsdoorrekening van belang. Ten tweede geldt vanaf 1 januari 2026 voor alle decentrale overheden de verplichting om verleende de-minimissteun (steun aan bedrijven tot maximaal EUR 300.000) te registreren in het centrale EU-register eAidRegister. Dat maakt staatssteun in de uitvoering minder vrijblijvend. Subsidies, garanties, goedkope verhuur of andere voordelen die eerder pragmatisch werden afgehandeld, vragen nu om expliciete dossiervorming en registratie. Onvolledige registratie of een te lichte staatssteuntoets vormt hierdoor niet alleen een juridisch risico, maar geven ook een signaal af over de beheersing van publieke interventies in de markt.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
48
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u Bekostiging en wet- en regelgeving in het sociaal domein Het sociaal domein blijft in 2026 bestuurlijk het meest dynamische en financieel gevoelige terrein. In de jeugdzorg is begin 2026 het wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet in consultatie gebracht, als onderdeel van de Hervormingsagenda Jeugd. De inzet is om specialistische jeugdzorg scherper af te bakenen en gemeenten meer te laten sturen via stevige lokale teams en hulp dichter bij het gezin. Tegelijk laat de routekaart bij de Hervormingsagenda Jeugd zien dat de financiële en inhoudelijke beweging nog niet is afgerond. Voor gemeenten betekent dit dat 2026 in het teken staat van een combinatie van transitie en uitvoering: contractering, lokale toegang, regionale beschikbaarheid en financiële beheersing lopen door elkaar heen.
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen Actuele ontwikkelingen
Sisa
WNT
Actuele ontwikkelingen Sisa WNT
Onafhankelijkheid
Communicatie
Urenbesteding
Onafhankelijkheid Communicatie Urenbesteding
Daarnaast is per 1 januari 2026 fase 1 van de Participatiewet in Balans in werking getreden, met meer ruimte voor maatwerk, vertrouwen en beleidskeuzes in de uitvoering. Ook de Wet inburgering 2021 is in 2026 opnieuw onderwerp van bijstelling na de tussenevaluatie; per 1 april 2026 zijn extra gronden voor verlenging van de inburgeringstermijn geïntroduceerd, onder meer wegens gebrek aan kinderopvang en de combinatie van werk en inburgering. Voor gemeentelijke organisaties en gemeenschappelijke regelingen in het sociaal domein betekent dit dat 2026 vooral vraagt om bestuurlijke keuzes over toegang, afbakening, uitvoerbaarheid en regionale samenwerking, en minder om de veronderstelling dat extra middelen alleen de druk zullen oplossen.
Uitkeringen vanuit de rijksoverheid In de financiële verhouding tussen Rijk en gemeenten markeert de Voorjaarsnota 2026 een belangrijk bestuurlijk moment. Omdat deze Voorjaarsnota tegelijk de Startnota van het kabinet is, zijn niet alleen incidentele bijstellingen relevant, maar ook de begrotingsregels en prioriteiten voor de komende kabinetsperiode. Voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen is dat van belang omdat veel lokale begrotingen voor 2026 en verder nog steeds worden opgesteld tegen de achtergrond van structurele onzekerheid over het gemeentefonds, specifieke uitkeringen en medebewindstaken. De landelijke discussie is in 2026 daarom verschoven van de vraag of het zogenoemde ravijn bestaat, naar de vraag hoe bestuurlijk houdbaar de lokale uitvoering nog is onder een stapeling van taken, open-einderegelingen en incidentele rijksmiddelen. Instrumenten als de houdbaarheidstest gemeentefinanciën 2026 en recente analyses over onderbesteding laten zien dat formele begrotingssluiting niet automatisch betekent dat de financiële positie ook duurzaam is. Niet alleen de omvang van rijksuitkeringen verdient de komende tijd aandacht, maar vooral ook de voorspelbaarheid, bestedingsdruk, uitvoerbaarheid en de mate waarin incidentele middelen structurele problematiek maskeren.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
49
Actuele ontwikkelingen die interessant kunnen zijn voor u De ontwikkeling van de Omgevingswet Na de inwerkingtreding van de Omgevingswet is 2026 het jaar waarin de uitvoeringspraktijk merkbaar zwaarder wordt. Het tweede reflectierapport van de Evaluatiecommissie Omgevingswet, met de titel 'Werk aan de winkel', laat zien dat de wet functioneert, maar dat vereenvoudiging, voorspelbaarheid en uitvoerbaarheid nog niet vanzelfsprekend zijn bereikt