210923 Concept Verslag Raadsvergadering.docx

Sterker nog: de indieners van deze motie waren ons een beetje vóór, wij hadden over dit onderwerp schriftelijke vragen in voorbereiding, omdat ook wij die actualiteit op de voet volgen. Om die reden zullen wij de motie dan ook van harte steunen. Bij de behandeling van de perspectiefnota heb ik ook aandacht gevraagd voor een aantal zaken op het gebied van wonen, waaronder instrumenten zoals deze, en ik begreep dat er in het najaar een sessie over wordt gepland, een I&O over instrumenten, en daar zouden wij breder het gesprek willen voeren over de vraag welke instrumenten wij als gemeente kunnen inzetten om ervoor te zorgen dat er voldoende passende woningen zijn voor onze J - 20

inwoners, op welke manier we daarin kunnen voorzien en welke knoppen we als politiek hebben om aan te draaien. Ik zie graag een antwoord van de wethouder tegemoet op de vraag of hij kan toezeggen dat dat in een breder verband zal worden besproken tijdens die sessie in het najaar. De voorzitter: Dank u wel, en dan is het woord aan de heer Van Santen namens de VVD. De heer Van Santen: Dank u, voorzitter. Ik heb de motie gelezen en daarbij vroeg ik me af of het woord ‘woningplicht’ dat daarin staat niet veranderd zou moeten worden in ‘woonplicht’ of ‘zelfbewoningsplicht’. Wat wordt hier nou mee bedoeld? Daar was ik nog even benieuwd naar. Ik heb het pleidooi van de heer Tekir gehoord, maar we weten allemaal dat het woningtekort in Nederland een groot probleem is. We kunnen avonden debatteren over de gevolgen van maatregelen op de economie, de vrije markt, noem maar op, en wat dan de oplossing moet zijn. Maar goed, het Rijk heeft nu de mogelijkheid voor het invoeren van opkoopbescherming naar de gemeenten overgeheveld, wellicht met het idee dat, als je dit dan doet, het ook wat maatwerk zou kunnen vereisen. Als gemeente moet je in dat geval eigenlijk wel weten hoe het ervoor staat. Wij zijn geen Amsterdam of Rotterdam.

Ik zie dat ook heel veel andere steden, eigenlijk álle steden, en veel steden zijn een stuk groter dan Gorinchem – ik las bijvoorbeeld een stuk over Almere, of Breda, of Nijmegen –, en die brengen dat echt eerst goed in kaart voordat ze beslissingen gaan nemen over de maatregelen, in welke vorm, enz. Ik zie dat ook wel terug in punt 1 van de motie. Even los van de vraag of dit voor Gorinchem een juist instrumentarium is, zouden we wat ons betreft eigenlijk eerst moeten weten hoe het er nou in Gorinchem voor staat. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan is het woord aan mevrouw Hamann namens Gorcum Actief . Mevrouw Hamann: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor alle argumenten en overwegingen aan en daarbij hoor ik iedereen zeggen dat de wooncrisis zo verschrikkelijk is. Dat is zo, met name bij starters en mensen die een beetje aan de onderkant van de markt zitten. De statushouders noem ik even met stip, want die zouden moeten kunnen starten. Ik denk dat we een keer in breder verband moeten praten over de woonagenda voor Gorinchem, wat de plannen zijn en wat mogelijk plannen kunnen worden. Van de wethouder wil ik graag horen wat zijn plan hiervoor is, of er een sessie komt in het najaar, of dat wij daarvoor voorstellen moeten gaan indienen. Kijk, alleen als vrije-marktding en met de woonplicht los je het woningprobleem helemaal niet op.

Het kan een beetje helpen wellicht, maar er is veel meer nodig. Dus wij willen daar graag een keer in breder verband over praten. De voorzitter: Dank u wel. De fracties van ChristenUnie-SGP, Stadsbelang en GroenLinks sluiten zich aan bij de indieners en daarmee zijn we aan het einde gekomen van de eerste termijn van uw raad. Het woord is aan wethouder Van Doesburg namens het college. Wethouder Van Doesburg: Dank u wel, voorzitter. Ik zal op hoofdlijnen ingaan op alles wat gezegd is over deze motie. Wat in ieder geval goed is om te horen, is dat men het in J - 21

deze raad heel erg eens is over het thema wonen en dat dat veel aandacht behoeft. Ik meen bij iedereen te mogen beluisteren dat men alle mogelijkheden die in onze macht liggen wil inzetten om het hoofd te bieden aan de woningcrisis die ook in Gorinchem steeds meer vorm krijgt. De heer Van Santen: Voorzitter, een kleine interruptie. Ik hoor de wethouder zeggen dat we alles moeten inzetten, maar dat bedoelen wij niet. Ik denk dat we alles moeten bekijken en alles moeten onderzoeken, want er zijn ontzettend veel verschillende maatregelen die je kunt nemen. Het ging ons er vooral om dat we alles moeten overwegen en niet zozeer inzetten. Wethouder Van Doesburg: Dank voor deze aanvulling. We bedoelen uiteraard hetzelfde. We gaan sowieso positief adviseren over deze motie, omdat die in de lijn ligt van wat we als gemeente al aan het doen zijn. Ik moet wat dat betreft even corrigeren wat de SP zei over de toezegging die gedaan zou zijn. We hebben namelijk in het voorjaar, op 11 maart, een I&O-sessie gehouden over de instrumenten woningmarkt. Dat was volgens mij de titel van die sessie en daarin hebben wij een overzicht gegeven van de instrumenten die ingezet zouden kunnen worden in deze stad, die voor de schaal van Gorinchem en de karakteristieken in onze stad efficiënt zouden kunnen zijn.

Daarbij is ook de opkoopbescherming genoemd, want wij voorzagen natuurlijk ook dat deze wet in de Eerste Kamer behandeld zou worden. Nu die behandeld is en per 1 januari 2022 ingevoerd lijkt te worden, ondersteunen wij de oproep om te onderzoeken of die ook in Gorinchem ingevoerd kan worden. Daarbij moet ik wel aan verwachtingsmanagement doen, want voor de inzet van dit instrument geldt een zwaar motiveringsbeginsel, en dat is ook wel begrijpelijk, want uiteindelijk wordt hiermee ingegrepen op het eigendomsrecht van mensen, wat ook een (Europees) grondrecht is, zodat daarmee prudent moet worden omgegaan. Ik begrijp heel goed het pleidooi van de heer Hachhouch om hier als het ware met de omgekeerde bewijslast te gaan werken. Als het aan ons lag, zouden we dat ook doen, maar dat ligt natuurlijk niet aan ons. Andere overheden schrijven voor wat schaarste is en wanneer je van schaarste mag spreken. Tot op heden was de provincie daarin maatgevend en was er met de cijfers zoals wij die in Gorinchem kennen in geen van onze wijken sprake van schaarste, maar wellicht zal dat met de werking van deze wet veranderen, of zal er meer ruimte komen. Als die ruimte er is, zullen we die zeker pakken. Terugkomend op de I&O-sessie van 11 maart: wij hebben u toen voorgesteld het antispeculatiebeginsel en de zelfbewoningsplicht te onderzoeken en in te voeren.

Dat hebben we gedaan en die worden ook dit jaar nog ingevoerd. Op het moment dat die twee middelen ingevoerd zijn, zullen wij u daarover informeren. Het is wel goed de opkoopbescherming te onderzoeken, want die ziet juist op de bestaande voorraad, terwijl de beide andere instrumenten, het anti-speculatiebeginsel en de zelfbewoningsplicht, over nieuwbouw gaan. Het lijkt veel op de wet die ingevoerd gaat worden, met dit verschil dat de opkoopregeling ook bepaalt dat niet verhuurd mag worden, maar er mogen wel andere mensen wonen dan de eigenaar. Kortom, een positief advies over de motie. Ik hoop dat hiermee alle vragen beantwoord zijn. Mevrouw Van Oversteeg: Voorzitter! J - 22

De voorzitter: Mevrouw Van Oversteeg. Mevrouw Van Oversteeg: Ik heb in mijn bijdrage gevraagd of de wethouder zou willen toezeggen dat dit in het najaar in een I&O-sessie zal worden besproken. Daarop heb ik nog geen antwoord gekregen. De voorzitter: Wethouder Van Doesburg. Wethouder Van Doesburg: Er was een avond gepland over wonen, maar omdat een aantal dingen opgeschoven zijn, twijfel ik een beetje of die avond er nog in zit. Mevrouw Van Oversteeg: Bij de behandeling van de perspectiefnota heb ik daarom gevraagd en in mijn aantekeningen staat dat dat in oktober zou zijn. Wethouder Van Doesburg: Dat klopt, maar juist in oktober is een aantal sessies eruit gehaald, omdat het een en ander was ingepland voor de herfstvakantie. Volgens mij was deze er ook uit gehaald. Als ik nu zeg dat we zullen proberen in de agenda nog een sessie te beleggen en dat we anders zullen zoeken naar een andere vorm om erover terug te koppelen… Mevrouw Van Oversteeg: Wij zouden er graag een sessie over zien en ik meen vanavond gehoord te hebben dat die wens breder gedeeld wordt. Wethouder Van Doesburg: Maar een sessie, waarover dan precies? De sessie die u omschreef hebben we namelijk in maart al gehad.

Mevrouw Van Oversteeg: Zoals ik had begrepen, zou het een I&O-sessie worden over instrumenten van de woningmarkt, omdat die verder worden meegenomen in de mogelijkheden om bijvoorbeeld een zelfbewoningsplicht e.d. in te zetten. Wethouder Van Doesburg: Maar die sessie is op 11 maart al geweest en de uitkomst daarvan is dat we twee instrumenten kunnen inzetten, namelijk het anti-speculatiebeding en de zelfbewoningsplicht, en die zullen dit jaar ook worden ingevoerd. Toen is weliswaar ook deze genoemd als optie, maar op dat moment wisten we nog niet zeker wanneer de wet ingevoerd zou worden. Dus alleen deze komt erbij en ik weet niet of alleen deze voldoende aanleiding is om er een I&O over te beleggen. Mevrouw Van Oversteeg: Hierdoor raak ik een beetje in verwarring, voorzitter. We behandelen vanavond een motie vreemd aan de orde van de dag en zoals ik het hoor, is daar een brede meerderheid voor, maar ik hoor ook breder de wens om nader te praten over de vraag op welke manier we als gemeente een rol kunnen spelen in het oplossen van de onrust op de woningmarkt. Eerder is aangegeven dat daarover in het najaar doorgepraat zou worden en dat we dan zouden worden bijgepraat over onderzoeken die gedaan zijn en de wettelijke mogelijkheden die worden geschapen. Maar nu hoor ik een beetje dat die sessie eruit is gehaald omdat het herfstvakantie zou zijn.

Daardoor krijg ik een beetje de indruk dat het in het luchtledige verdwijnt. De voorzitter: Even als voorzitter van deze vergadering én als voorzitter van de agendacommissie: wij hebben inderdaad gezegd dat wij in de herfstvakantie in principe J - 23

één sessie zouden hebben, namelijk de I&O-sessie over de begroting. Abusievelijk is daar het een en ander in terechtgekomen omdat die avond heel erg open leek te zijn omdat er maar één sessie was, dus wij hebben als agendacommissie gezegd dat het die avond alleen over de begroting mag gaan. Aan de driehoek is gevraagd een nieuw voorstel te doen waarmee ook de sessie over het wonen en de instrumenten die daarbij horen weer een nieuwe plek krijgt. Dat voorstel is er nog niet, maar dat wil niet zeggen dat het in het luchtledige hangt. Er wordt gezocht naar een nieuwe plek voor die sessie. Mevrouw Van Oversteeg: Dank u, want ik wil hierbij wel benadrukken… (onverstaanbare echo) De voorzitter: Dat heb ik gehoord en ik zal dat ook doorgeven aan de agendacommissie. Hiermee zijn we gekomen aan het einde van de eerste termijn van de raad. Mijn vraag is of er behoefte is aan een tweede termijn. Die is er in ieder geval bij de heer Tekir, zie ik. Hij heeft het woord. De heer Tekir: Dank u wel, voorzitter. Het lijkt me goed van de tweede termijn gebruik te maken, in ieder geval omdat er één vraag is gesteld aan mijn adres. Maar voordat ik die vraag ga beantwoorden wil ik zeggen dat het fijn is te kunnen constateren dat er breed draagvlak is voor deze motie en waarschijnlijk ook voor een bredere aanpak van de woningcrisis.

De heer Van Santen vroeg of in plaats van het woord ‘woningplicht’ in de motie niet gelezen zou moeten worden ‘woonplicht’ of ‘zelfbewoningsplicht’. In mijn beleving komt het er allemaal op neer dat de koper zelf gaat wonen in de woning die hij of zij aanschaft, even los van de uitzonderingsgevallen die in de wet al zijn bepaald. Daar zit dus volgens mij geen licht tussen. De heer Van Santen: Voorzitter! De voorzitter: Meneer Van Santen, ik wil u toch verzoeken u via de chat aan te melden alstublieft. De heer Van Santen: Ach, daar ben ik altijd zo traag in, maar ik zal het proberen. In de motie komt nu het woord ‘woningplicht’ voor en dat lijkt me technisch onhandig. Je kunt dan beter spreken over ‘woonplicht’ of ‘zelfbewoningsplicht’. Maar goed, dat was meer een tip. De heer Tekir: Vandaar dat ik het heb verduidelijkt. Volgens mij begrijpen we allemaal wel wat er bedoeld wordt, al is ‘zelfbewoningsplicht’ misschien duidelijker. Het betekent in ieder geval dat de koper zelf in het huis woont. De voorzitter: De heer Tekir heeft het woord nu duidelijk geduid en ik neem aan dat het college die duiding meeneemt in de uitvoering van deze motie, mocht die aangenomen worden. De heer Tekir vervolgt zijn betoog. De heer Tekir: Dank u wel. In het ergste geval is het ook gewoon wettelijk bepaald, dus daar kan op worden aangesloten.

Daar wil ik het ook over hebben in relatie tot wat de wethouder aangaf om de verwachtingen enigszins te managen. De motie is heel bewust

J - 24

opgebouwd zoals ze is opgebouwd, door te beginnen met het benoemen van wijken waar schaarste heerst. Dat zijn ook gewoon verplichtingen die we conform die wet moeten naleven. Dat betekent ook meteen dat een stukje zorgvuldigheid al in de wet is geborgd, waarvan het heel goed is dat het college dat goed uitzoekt en op een correcte manier in 2022 uitvoert. Tot slot. De wethouder gaf eerder vanavond bij het bespreken van het voorstel over de tiny houses aan dat we de woningcrisis daarmee niet gaan oplossen. Wij hebben ook niet de illusie dat we de woningcrisis gaan oplossen met alleen een opkoopbescherming. Het zijn zeker maatregelen die zullen helpen, maar wat ik ermee wil zeggen is dat wij het als D66 hierbij niet zullen laten en dat wij ons de komende tijd zullen beraden op een lokale actie-agenda wonen, om het liefst met elkaar maatregelen te bedenken om de woningmarkt op korte termijn op gang te krijgen. Of dat via een I&O moet, een themabijeenkomst in de stad, of dat we de koppen bij elkaar steken, doet er wat mij betreft niet veel toe, als we de urgentie van deze crisis maar beetpakken en daarvoor met concrete plannen komen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan is het woord aan de heer Hachhouch. De heer Hachhouch: Dank u, voorzitter. Ik sluit me graag aan bij de woorden van de heer Tekir.

De motie is inderdaad met de nodige zorgvuldigheid opgebouwd, door eerst te vragen de behoefte in kaart te brengen. De wethouder gaf zelf al aan dat er behoefte is aan een goede, ruime inschatting van waar de schaarste heerst en ik ga ervan uit dat hij in de geest van deze motie zal handelen en in ieder geval geen postzegelbeleid gaat creëren in dezen. De voorzitter: Dank u wel. Tot slot is in deze termijn het woord aan de heer Van Santen. De heer Van Santen: Dank u, voorzitter. Even met betrekking tot de vraag of dit voor Gorinchem een juist instrumentarium is. Ik vind dat wel een terecht punt van mevrouw Van Oversteeg, want het zijn best wel veel maatregelen die je kunt nemen en dan is het wellicht beter om al die maatregelen en gevolgen naast elkaar te leggen en er wat breder naar te kijken. Ik had ook gehoopt dat dat in het najaar zou gebeuren. De motie roept eigenlijk op om deze maatregel meteen in te voeren, met maar een drietal uitzonderingen. Dat is echt al heel specifiek en betekent ook best sterk marktingrijpen. Het eerste punt van de motie is ook wat ons betreft een terechte, eerste stap: hoe staat het er nu in Gorinchem voor? Dat moet je echt eerst weten: waar zitten nou de specifieke knelpunten? Het hoeft helemaal niet lang te duren om dat in kaart te brengen.

Ik heb gelezen dat sowieso alle grote gemeenten, ook de gemeenten die hierop meteen positief hebben gereageerd, dat allemaal goed in kaart brengen alvorens die mogelijke maatregel vast te stellen. Dat geldt ook voor de allergrootste gemeenten, die eigenlijk al lang met onderzoeken bezig waren. Het betekent dat wij als relatief kleine stad, logischerwijs overigens, nog een inhaalslag moeten maken. Als ik dan de wethouder vanavond hoor zeggen dat geen van onze wijken schaarste kent, maar dat dat wellicht in de toekomst zal veranderen, dan gaat hij iets inzetten op basis van gevoel en dat moeten we niet doen. We moeten niet nu ad hoc beslissen, puur omdat de mogelijkheid door het Rijk wordt geboden, zonder onderbouwing richting de specifieke problematiek. Eerst moeten we het J - 25

lokaal goed bekijken, ik zei al dat dat geen lange tijd hoeft te duren, om het daarna samen verder goed te bespreken in groter verband. Dat is onze tip. Dank u wel. De voorzitter: De heer Van Santen was toch niet de laatste vanuit de raad, want op het allerlaatste nippertje meldt ook mevrouw Hamann zich voor een tweede termijn. Ga uw gang. Mevrouw Hamann: Heel kort, voorzitter. Ik sluit me graag aan, zoals ik zonet ook heb gedaan, bij de woorden van mevrouw Van Oversteeg. Een woonplicht, opkoopbescherming en dergelijke is allemaal mooi, maar het woningprobleem is veel breder dan dit. Wij willen graag eens praten over het hele woonprobleem in heel Gorinchem. Een toezegging daarvoor heb ik nog niet gehad van de wethouder. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Van Doesburg. Wethouder Van Doesburg: Dank u wel. Die toezegging kan ik natuurlijk doen, want die was al gedaan en kan ik dus herhalen. Aan het einde van dit jaar was een avond gepland voor het wonen, daar is behoefte aan vanuit de raad, maar ook vanuit het college, en het is dus heel goed om die in te plannen. Door een ongelukkig planningsongeval is die avond eruit gevallen, maar die zal nu zeker opnieuw worden gepland. Er leek even spraakverwarring te ontstaan over wat ook door de heer Van Santen werd aangegeven, namelijk dat er eerst inzicht moet komen in alle mogelijke instrumenten, om dan pas een keuze te maken.

Daarvan zeg ik dat we die sessie al in het voorjaar hebben gedaan. We hebben niet zomaar willekeurig wat instrumenten over het voetlicht laten komen, nee: we hebben toen een analyse gemaakt van de mogelijke instrumenten, op basis van cijfers en kengetallen waarover we beschikken. Over schaarste gaan wij niet zoals de wet nu werkt, daar gaat de provincie over en die spreekt uit, op basis van de kengetallen en onderzoeken zoals zij die heeft, of er sprake is van schaarste. Zoals het er nu voorstaat, is dat in Gorinchem niet het geval, maar wellicht zal dat in het licht van de nieuw in te voeren wet veranderen. Dat gaan we bestuderen en daarover zullen we terugkoppelen. Het beleggen van een brede avond over het wonen is dan sowieso een goed idee, want we zijn het volgens mij heel erg met elkaar eens dat alles aandacht verdient, ook de portefeuille strategie POORT6, om maar wat te noemen, en die willen we dan als partner ook heel graag bij zo’n avond betrekken, om naar alle aspecten van de woningmarkt te kijken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van de beraadslagingen en gaan wij over tot stemming. De motie wordt in stemming gebracht en met 21 tegen 3 stemmen aanvaard.

Voor hebben gestemd mevrouw Hamann, de heren Hassouna, Koçak en Van der Lee, mevrouw Molengraaf-Vullers, de heren Van Mourik, Onvlee en Oostrum, de dames Van Oversteeg en Pellikaan, de heren Roeland en Schefferlie, mevrouw Stevens, de heren Tekir, Van Willigen, Bahlmann, Barth, Van Breemen en Chaaby, mevrouw Dansen en de heer Hachhouch. J - 26

Tegen hebben gestemd mevrouw Mager en de heren Van Santen en Wientjes. Stemverklaringen De heer Van Santen: Wij zijn tegen de motie omdat wij, zoals uitgelegd, vinden dat stap 1 van de motie eerst los moeten worden uitgevoerd op de situatie van Gorinchem. 10. Sluiting.

De voorzitter sluit te 21.22 uur de vergadering. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad der gemeente Gorinchem op 14 oktober 2021. De griffier,

De voorzitter,

J - 27

Sprekersindex: Bahlmann, B.C.S, 9 Barth, F.M.T., 13 Breemen, R.J.J. van, 7, 10 Dansen, mw. E.L., 17, 19 Doesburg, R.P. van, 14, 15, 16, 21, 22, 23, 26 Geest, J.P. van der, 5, 6 Hachhouch, M.A., 19, 25 Hamann, mw. E.W.H., 9, 12, 16, 21, 26 Hassouna, M.S., 8, 16 Mager, mw. A., 11, 14, 15, 16, 17 Onvlee, L.A., 11 Oostrum, J.C., 10 Oversteeg, mw. J. van, 20, 22, 23, 24 Pellikaan, mw. L.P.W., 11, 20 Santen, N. van, 3, 21, 22, 24, 25, 27 Stevens, mw. D., 9, 17 Tekir, I., 4, 17, 24 Wientjes, C.J.J., 4, 6, 7, 16 Zanten, D. van, 2

J - 28