210708 Concept verslag Raadsvergadering.docx

Nr. 9

Hybride sessie van donderdag 8 juli 2021 Voorzitter: mevrouw R.W.J. Melissant-Briene, burgemeester. Aanwezig zijn de leden: de heren B.C.S. Bahlmann, F.M.T. Barth, R.J.J. van Breemen en H. Chaaby, mevrouw E.L. Dansen, de heer M.A. Hachhouch, mevrouw E.W.H. Hamann, de heren M.S. Hassouna, E.A. Koçak en G.J. van der Lee, de dames A.P. van Maaren, A. Mager en M.J. Molengraaf-Vullers, de heren H.J. van Mourik, L.A. Onvlee en J.C. Oostrum, de dames J. van Oversteeg en L.P.W. Pellikaan, de heren J.M. Roeland, N. van Santen en P.C.J. Schefferlie, mevrouw D. Stevens en de heren I. Tekir, C.J.J. Wientjes en C. van Willigen. Griffier: de heer H. Sepers. Tevens aanwezig: de wethouders de heren R.P. van Doesburg, J.P. van der Geest, E.C.M. Kraaijeveld en D. van Zanten, alsmede de directeur gemeente Gorinchem mevrouw M.J. Fillekes-Brand.

* 1. Opening sessie (hybride) (15.00 uur).........................................................................................................................2 2. Ingekomen stukken/mededelingen.............................................................................................................................2 3. Vaststellen agenda......................................................................................................................................................2 4. Perspectiefnota 2022-2025 (2021-750912)................................................................................................................2 5.

B&A PPN 2022-2025: fracties geven hun visie ........................................................................................................3 Stadsbelang.................................................................................................................................................................3 Democraten Gorinchem .............................................................................................................................................5 VVD ........................................................................................................................................................................8 PvdA ......................................................................................................................................................................11 ChristenUnie/SGP ....................................................................................................................................................13 CDA ......................................................................................................................................................................19 SP

......................................................................................................................................................................24

D66

......................................................................................................................................................................28

GroenLinks...............................................................................................................................................................35 Gorcum Actief..........................................................................................................................................................42 Fractie Van Maaren ..................................................................................................................................................45 6. Schorsing..................................................................................................................................................................47 7.

Reactie college .........................................................................................................................................................47 Wethouder Van Zanten ............................................................................................................................................47 Wethouder Van Doesburg ........................................................................................................................................51 Wethouder Kraaijeveld ............................................................................................................................................57 Wethouder Van der Geest ........................................................................................................................................59 Burgemeester............................................................................................................................................................63 8. Schorsing..................................................................................................................................................................64

I-1

9. Opening formele vergadering (digitaal)...................................................................................................................65 10. Vaststellen agenda raadsvergadering. ....................................................................................................................67 11. Stemming: Werken in het stadhuis van de toekomst. ............................................................................................67 12. Vaststellen officiële indiening moties & amendementen.......................................................................................68 13. Stemming. ..............................................................................................................................................................68 14. Overzicht begrotingswijzigingen juli 2021 (2021-757638)...................................................................................74 15. Sluiting. ..................................................................................................................................................................74

1. Opening sessie (hybride) (15.00 uur).

De voorzitter: Goedemiddag dames en heren. Ik constateer dat we de vergadering beginnen met uitzondering van de leden Hachhouch. Mager en Van Mourik, maar ik verwacht dat ze op enig moment wel de vergadering binnen zullen komen. Welkom. Voor degenen die op het stadhuis zijn nog even het vriendelijke, doch dringende verzoek om voldoende afstand te houden. We zitten nu mooi op afstand van elkaar, we hebben ook nog beschermende maatregelen getroffen in de zin van de nodige schotten tussen mensen. Laten we hopen dat dat in figuurlijke zin niet het geval is. Laten we tijdens schorsingen e.d. in ieder geval proberen de anderhalvemetermaatregel zoveel mogelijk in stand te houden. Overigens is het voor degenen die in de zaal zitten echt belangrijk de microfoon te gebruiken als ze het woord willen voeren, want de ervaring heeft geleerd dat je zonder microfoon echt niet verstaanbaar bent. Bovendien ben je dan ook niet in beeld en kunnen er ook geen opnames gemaakt worden. 2. Ingekomen stukken/mededelingen.

De voorzitter: Dames en heren. Hoewel er geen ingekomen stukken of mededelingen zijn, heb ik toch wel een heuglijke mededeling te doen. We wisten het goede nieuws natuurlijk al, maar zojuist heb ik het kaartje ontvangen: we hebben een nieuwe wereldburger in ons midden. Raadslid Martijn Hassouna en zijn vrouw zijn opnieuw ouders geworden, dit keer van een dochter, Mila Sofia. Vanaf deze plaats namens de gemeenteraad van harte gefeliciteerd met deze vreugdevolle gebeurtenis. Ik wens jullie samen als gezin heel veel vreugde en liefde toe. 3. Vaststellen agenda.

De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 4. Perspectiefnota 2022-2025 (2021-750912).

De voorzitter: Dames en heren. Ik krijg soms wel eens vragen van mensen die niet zo heel veel weten van de manier waarop het politieke systeem werkt, van: wat is dat nou eigenlijk precies, een perspectiefnota? Nou, het is soms net een beetje als in een huishouden. Als je een begroting maakt voor het volgende jaar, moet je wel eerst met elkaar de uitgangspunten vaststellen, en dat is eigenlijk wat vandaag gebeurt. De gemeenteraad geeft het college mee waar het bij het opstellen van de begroting allemaal I-2

rekening mee moet houden. Dan gaat het college vervolgens in de zomer en na de zomer daarmee aan de slag, heel veel ambtenaren gaan er uiteraard ook mee aan de slag. In het najaar hebben we dan opnieuw een bijeenkomst, dat noemen we de behandeling van de begroting, en dan toetst de gemeenteraad tijdens die bijeenkomst of de kaders zoals die vandaag, als het goed is, worden vastgesteld door het college, wel goed zijn verwerkt in de begroting. Dit is dus een heel belangrijke vergadering, want hier bepalen we met elkaar de uitgangspunten op basis waarvan de begroting wordt vastgesteld. Omdat het een belangrijke vergadering is, waarin heel veel belangrijke zaken aan de orde komen, en we ook een beetje op de tijd willen letten, hebben we met elkaar procesafspraken gemaakt. Dat hebben we met behulp van de agendacommissie gedaan, en we zijn er natuurlijk allemaal heel blij mee dat die elke keer maar weer voor ons zorgt dat er goede afspraken gemaakt kunnen worden. We hebben daar besloten om de eerste termijn schriftelijk te doen, d.w.z.: de verschillende fracties hebben schriftelijk gereageerd en vervolgens heeft het college daarop ook schriftelijk gereageerd. We zitten nu dus in de tweede termijn en in die tweede termijn is het ook wel gebruikelijk, voor zover dat al niet gedaan is, om moties en/of amendementen aan te kondigen en daarop te reageren met elkaar.

Wij gaan vanmiddag dat gesprek aan met elkaar en vanavond hebben we een digitale raadsvergadering. Wat we nu hebben, is een raadssessie, en die mag hybride zijn – een deel van de raadsleden zit hier, een ander deel zit thuis –, maar een raadsvergadering moet óf helemaal fysiek, of helemaal digitaal zijn. In dit stadium van de coronacrisis hebben we ervoor gekozen de vergadering vanavond digitaal te doen. In die digitale vergadering gaan we niet verder met allerlei beraadslagingen, maar gaan we stemmen over de moties, de amendementen en uiteindelijk natuurlijk ook over het raadsvoorstel met betrekking tot de perspectiefnota. Uiteraard kunnen bij die stemmingen ook stemverklaringen afgelegd worden. Afspraken zijn ook gemaakt over de spreektijden per fractie. In deze tweede termijn kan maximaal tien minuten per fractie gesproken worden. Ik heb er alle vertrouwen in dat u zich daaraan zult houden, want in de vorige vergadering hebben we ook met spreektijden gewerkt en dat ging heel erg goed. We gaan nu beginnen met de algemene beschouwingen in de tweede termijn. Allereerst geef ik de fractie Stadsbelang het woord. 5. B&A PPN 2022-2025: fracties geven hun visie Stadsbelang

De heer Bahlmann: Dank u wel, voorzitter. Allereerst dank aan het college voor de beantwoording van onze vragen. Ik wil graag reageren op het amendement van D66 en de moties die ingediend zijn. Op het amendement van D66 wacht ik graag de reactie van de wethouder af. De motie ‘Gastvrij Gorinchem, een toilet voor iedereen’ hebben wij zelf ingediend, samen met een aantal andere fracties, dus die zullen wij sowieso ondersteunen. Motie M2 van Democraten Gorinchem, ‘Gidslijnen naar de binnenstad van Gorinchem’, hebben wij mede ingediend, dus die zullen wij ook zeker ondersteunen. De PvdA-motie ‘Gorinchem cultuurstad’ zullen wij ook mede indienen. De PvdA-motie ‘Wijkschouw zorgt voor verbinding’ zullen wij ook mede indienen.

I-3

Op de ChristenUnie/SGP-motie ‘Gedenkteken coronapandemie’ wil ik graag de reactie van de wethouder afwachten. Ook op de CDA-motie ‘Een boom voor iedereen’ willen wij graag de reactie van de wethouder afwachten. Ook van de motie van D66, ‘Eerst laden dan elektrisch rijden’ wil ik afwachten wat de wethouder daarvan vindt. Ik ken de ervaringen uit het Rotterdamse vandaan, dus ik ben benieuwd hoe de wethouder daarover denkt. Ook op de motie van D66, ‘Luister nog eens naar de ideeën voor het Cruyff Court’, wacht ik de reactie van de wethouder af. De motie van D66, ‘Werk maken van stages’ hebben we volgens mij al een keer eerder besproken, dus daarop wacht ik wederom de reactie van de wethouder af. Ook op de motie van GroenLinks, ‘Duurzaamheid in woord en daad’, wachten wij de reactie af. De motie ‘Martelaren gedenkplaats’ is heel sympathiek. In het verleden hebben we natuurlijk ook een raamwerk geadopteerd. Alleen schijnt dat geld weer teruggevloeid te zijn in de gemeentepot. Ook daarop wacht ik even de reactie van de wethouder af, maar het is zeker een sympathiek idee. Op de motie van Gorcum Actief ‘Ingeschatte mee- en tegenvallers, geaccordeerd door de accountant’ wachten we de reactie af van de wethouder. Positief staan we tegenover de motie ‘Meekoppelkansen Woelse Waard’, maar toch wachten we even de reactie van de wethouder af. Dank u wel, voorzitter.

De voorzitter: Dank u wel. Dan constateer ik dat motie M1, met als onderwerp ‘Gastvrij Gorinchem, een toilet voor iedereen’, is ingediend: Motie M1: Gastvrij Gorinchem, een toilet voor iedereen De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 8 juli 2021; constaterende dat:  de gemeente Gorinchem geen actiegericht toiletbeleid heeft;  er in onze binnenstad en in onze winkelgebieden een tekort aan openbare en/of opengestelde toiletten is;  er een grote behoefte is naar inclusieve toiletten;  men bereid is om te betalen voor schone toiletten;  deze kosten niet enkel voor rekening van de gemeente hoeven te komen;  Gorinchem een gastvrije vestingstad wil zijn;  het ontbreken van openbare en/of opengestelde toiletten bezoekers ervan kan weerhouden om onze vestingstad te bezoeken;  andere gemeenten het goede voorbeeld hebben gegeven door het vaststellen van een actiegericht toiletbeleid en dat dit in Gorinchem wenselijk kan zijn;  op 14 juli 2016 het VN-verdrag Handicap in werking trad; verzoekt het college:  om met een plan van aanpak te komen om samen met de winkeliers, horecaondernemers en andere lokale stakeholders meer openbare en opengestelde inclusieve toiletten in Gorinchem te realiseren.

 bij de ontwikkeling van het kernwinkelgebied, dit mee te nemen in de ontwikkelplannen;  bij bouw en/of verbouw van gemeentelijk vastgoed, waar mogelijk, dit mee te nemen in de (her-)ontwikkeling;  indien benodigd een actiegericht toiletbeleid met de toiletalliantie, winkeliers, horecaondernemers en andere lokale stakeholders samen te stellen.

Ik geef Democraten Gorinchem het woord, de heer Schefferlie. I-4

Democraten Gorinchem

De heer Schefferlie: Ja, voorzitter, dank u wel. Allereerst: fantastisch om een aantal collega’s in ieder geval weer live te zien. De meesten zien er echt veel beter uit, lijkt het, dan door het scherm. Dat doet me goed. Het is sowieso verbindend, denk ik, om elkaar weer eens echt mee te maken. Voorzitter. Het voelt wat onbescheiden om vanuit het kleine Gorinchem mee te praten over de grote zaken, maar toch: het verdient gewoon aandacht om stil te staan bij hoe we het afgelopen jaar gevoeld hebben dat vrijheid nooit vanzelfsprekend is: coronabeperkingen, antihomowetgeving en dan deze week nog de brute aanslag op de vrije journalistiek. Tegelijkertijd zijn dit gebeurtenissen waardoor wij ons weer door alle geschillen heen verbonden kunnen voelen, zo mooi getoond via een raadsbrede regenboogvlag pas geleden, die nu een duurzame plek heeft gekregen voor het stadhuis. Prachtig, voorzitter, laten we daar trots op zijn. Voorzitter. Vooruitkijken vraagt wat ons betreft ook om terug te kijken, om lerend verder te gaan. Daarom hopen we dat we in de toekomst weer niet alleen fysiek vergaderen, maar ook de jaarrekening en de perspectiefnota mogen combineren.

Van ons mag je verwachten, voorzitter, dat we trots zijn op het vele dat goed gaat – dit vertel ik gewoon in reactie ook op de termijnen van de collega’s –, maar dat we ons ook kritisch en kwetsbaar willen opstellen waar dat nodig is. Wij voelen ons dan vooral serieus geholpen door fracties die niet alleen per definitie, of haast dogmatisch, alles afkraken, maar daarentegen een constructief bedoelde kritische blik combineren met eigen goede suggesties. Over wat deze raads- en collegeperiode zal typeren blijven wij zeer positief, zonder blindstaren dus, maar dat positieve mag en moet benoemd worden. Er was in Gorinchem een grote beweging nodig om mee vooruit te komen, en dat gebeurt moedig, innovatief en verantwoord, doordacht beleid, gebouwd op visies die samen met de stad zijn gemaakt en die Gorinchem een frisse smoel zullen geven en klaar voor de toekomst maken. Het Innovatie- en afstudeercentrum en het groene woonproject Arkelsedijk illustreren dat voor ons in het bijzonder. Zelden zijn zo voortvarend visies en uitvoeringsplannen in werking gezet, terwijl er eindelijk ook een perspectief is voor schuldenreductie in Gorinchem. Maar, voorzitter, als je inhaalt kun je niet in één keer afremmen. Begrijpelijk dat we daarom de eerstkomende jaren nog wat meer investeren dan 5 miljoen.

En laten we op het punt van de schulden vooral zien dat we koersen op een schuld die in 2040 een kwart lager is dan bij de start van dit college, en dat in combinatie met zo ontzettend veel ontwikkelingen. Voorzitter. Waar wij als Democraten Gorinchem minder in geslaagd zijn, vinden we, waar we graag werken aan een beter perspectief, is het samen doen in de raad. Het blijft complex. Gelukkig, vandaag elkaar ontmoeten voelt heel goed, maar als we kijken wat ons inhoudelijk verbindt, dan helpt dat ook. Zo noem ik als voorbeeld de aandachtspunten van de ChristenUnie/SGP, die wij delen, over schuldpreventie, ‘menstruatie-armoede’ en ontmoetingsplekken. Overigens zijn ten aanzien van onze eigen opmerkingen over ontmoetingsplekken terechte opmerkingen gemaakt door het college, dat wijst op de speelterreinen aan de Tiende Penninglaan en het Achillesveld, als het daarom gaat. Maar bij ons gaat het ook om kleine kansen met een groot effect, zoals gewone bankjes in de openbare ruimte. I-5

Van GroenLinks begrijpen wij de zorg over de benodigde middelen voor duurzaamheid. De reserve van 5miljoen is vast niet genoeg. We pleiten er echter voor, niet alleen voor Gorinchem, maar voor alle gemeenten, dat we niet hetzelfde laten gebeuren als bij de jeugdzorg. De Rijksoverheid legt grote ambities bij de gemeenten en daar horen wat ons betreft de benodigde middelen wel bij. Veel gemeenten hebben enorme moeite met een sluitende meerjarenbegroting door tekorten in de jeugdzorg. Eindelijk lijkt de regering nu overstag te komen op dit onderwerp. Laten we de nieuwe regering niet verleiden door de indruk te wekken dat gemeenten zelf geld over hebben over de enorme opgave op duurzaamheid. We willen eerst het Rijk over de brug zien komen, vandaar dat we de motie van GroenLinks op dit punt niet steunen. Ook veel inwoners maken zich overigens zorgen over de betaalbaarheid van de duurzaamheid, dus laat dat geld nou maar komen. We moeten ons niet leeg laten knijpen door het Rijk. Als het over relaties gaat, voorzitter, dan complimenteren wij ook door de jaren heen D66, die naar onze beleving pragmatisch in plaats van dogmatisch blijft kijken, hoewel: bij het HBO hoop ik dat ook, met goede ideeën, ook vanavond, denk ik, om de communicatie over het Cruyff Court op te pakken.

En wat betreft de actualisatie van de laadpalen vind ik het in ieder geval sympathiek om te kijken of we daar beweging in kunnen maken. Overigens kunnen we niet met alle voorstellen van D66 instemmen, maar dat is puur omdat je nou eenmaal niet altijd elkaar vindt op de inhoud. Wij hebben geen begrip voor de paniek die wij toch bij een deel van de oppositie waarnemen over de schuldenpositie. Juist van de VVD hopen wij eigenlijk dat ze ook meer begrijpen dat de uitgaven die we doen investeringen zijn en investeringen leveren maatschappelijk en financieel rendement op die onze stad juist broodnodig heeft. Vergelijk het maar met een huis: als je in de gelukkige omstandigheid verkeert dat je een eigen huis hebt, dan heb je meestal ook een aardige hypotheek en alleen aflossen, zonder te investeren, is meestal niet wat je wilt. Iedereen snapt eigenlijk dat dat niet zo slim is. Gelukkig kiest het college wel voor het onderhoudsbestendig maken van het huis dat Gorinchem heet. Daarnaast legt het college een degelijk plan neer om behalve te investeren de komende twintig jaar ook nog eens 70 miljoen euro af te lossen. Dat noemen wij krachtig. Het is de kracht die Gorinchem nodig heeft. Zo blijft dit huis niet alleen staan, maar woont men er graag, komt men er graag op bezoek en blijven de onderhoudskosten acceptabel.

En voorzitter, als er dan fracties zijn die vinden dat we te veel investeren, te ambitieus zijn, geef dan ook concreet aan wat je niet nodig vindt. Laten we daar eerlijk in zijn. Niet investeren in wonen, mobiliteit, scholen, zegt u het maar. Wees daarin eerlijk. Voorzitter, de moties en amendementen. Ik probeer er in sneltreinvaart vast een indruk van te geven. Ten aanzien van de motie over de ingeschatte mee- en tegenvallers volgen wij de reactie in eerste termijn van het college. Die vinden we niet nodig. ‘Eerst laden, dan elektrisch rijden’, daar staan wij op zich positief tegenover. Ik wil nog wel ook de reflectie, vanwege het praktisch karakter van de motie, van het college erover horen. ‘Gedenk de martelaren’. Wij hopen eigenlijk dat deze motie aangehouden wordt, zodat ‘ie op het goede moment in relatie tot het initiatief dat loopt genomen wordt. Maar in principe staan wij er positief tegenover. I-6

Dat geldt uiteraard ook voor de motie ‘Gidslijnen’, die wij bij dezen indienen, mede namens CDA, Stadsbelang en Partij van de Arbeid. ‘Meekoppelkans’, de motie van Gorcum Actief. Daar staan we positief tegenover. Dat geldt ook voor de motie van ChristenUnie/SGP over het gedenkteken corona. Alleen hopen wij wel dat we ruimte geven voor de initiatiefnemer en dat het college dan daarop aanhaakt, zoals het college ook voorstelt op die manier de motie uit te leggen. ‘Duurzaamheid in woord en daad’, daarvan heb ik al verteld waarom we die niet steunen: omdat we vinden dat eerst het Rijk over de brug moet komen. ‘Een boom voor de toekomst’ van het CDA: prima. Ik zou alleen wel vragen of iemand die boom ook wil, want ja, je moet hem maar net kwijt willen als je toevallig net een plein hebt aangelegd. Het is de bedoeling dat je hem gaat onttegelen, maar laat iemand ook kiezen of hij dat ook wil. ‘Luister nog een keer’ van D66, staan wij positief tegenover, over het Cruyff Court. ‘Herstel van de kunstwerken’, Gorcum Actief en Partij van de Arbeid, hebben wij mee ingediend. Dat geldt ook voor de jaarlijkse wijkschouw en – ik noem het maar even: – het wc-beleid van Stadsbelang. Het ‘Werk maken van stages’ vond ik heel erg bedrijfsvoering, waar eigenlijk het college zich normaal gesproken maar weinig mee bemoeit.

Laten wij er gewoon op sturen dat het voldoende gebeurt, maar niet voorschrijven wat voor mensen dat allemaal moeten gaan doen en hoe. Het amendement ‘Blijk van waardering aan onze maatschappelijke partners’ van D66: wij willen liever daar kijken waar het incidenteel echt nodig is dan over de hele linie en structureel een ander effect neerzetten. Voorzitter, afrondend. Het gaat vandaag om perspectief. Naast alle inhoud willen wij vooral verder werken aan een betrouwbare, luisterende overheid die samen met de mensen de stad maakt. Wij hebben dat goed aangevoeld, denk ik, door als eerste tegen grootschalige opvang van asielzoekers te zijn in de stad. Wij willen ons ook niet laten dwingen door hogere overheden. In die zin gaan er ook geen windturbines door onze strot geduwd worden als daar geen draagvlak voor is. Laten we hopen dat er ook eindelijk een geloofwaardige regering komt, die opgaven en middelen voor gemeenten in evenwicht brengt. Dan werken wij graag verder aan ons Gorinchem, dat niet alleen meegaat in de tijd, maar ook vooroploopt en vooral iedereen welkom heet. Voorzitter, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Inmiddels zijn we compleet, want de raadsleden Mager, Hachhouch en Van Mourik zijn ook in ons midden. Wel goed, denk ik, om hen ook even fysiek en qua geluid te zien en te horen. Mevrouw Mager? Dat lukt nog niet. De heer Van Mourik.

Volgens mij een prachtige afbeelding van Zweden? De heer Van Mourik: Dat klopt inderdaad, maar ik zit er niet! De voorzitter: Mevrouw Mager. Dat gaat nog niet helemaal goed. De heer Hachhouch. De heer Hachhouch: Aanwezig.

I-7

De voorzitter: Ik probeer voor de laatste maal mevrouw Mager- Wel in de chat aangegeven, maar nog niet hier. Ik probeer het straks opnieuw. Het woord is aan de heer Wientjes, fractie van de VVD. VVD

De heer Wientjes: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Dit is de laatste perspectiefnota van dit college en dat is fijn, want het wordt tijd voor een nieuwe aanpak. Het is ook fijn dat ‘ie beleidsarm is en weinig perspectief geeft. Dat betekent dat we ook niet al te veel nieuwe gekke dingen gaan doen. Wat we hebben gezien, en we kijken een beetje terug omdat het de laatste is, is een hoop visies en plannen, vergezichten, af en toe ook wat wensdenken, prachtig, prachtig, maar de uitvoering is daar zwaar bij achtergebleven. De stad zou worden aangepakt en beter worden gemaakt, maar daar hebben we helaas heel weinig van kunnen zien. De boodschap vanuit mijn fractie is dan ook dat er veel plannen zijn gemaakt, dat er hele grote budgetten zijn ingeruimd en dat er weinig is uitgevoerd, wat heeft geresulteerd in een stad met een nieuwe berg schulden en de daarbij horende extra risico’s, de risico’s in alle grote plannen en investeringen die nog gedaan moeten worden. We zien de lastenverzwaring voor de inwoners dan ook op ons afkomen, en dat is wat wij als VVD per se niet willen. We zien op lange termijn een begrotingstekort verschijnen.

De dekking wordt gehaald uit incidentele meevallers, een positief resultaat van de jaarrekening en wat geschraap op potjes in de marge, terwijl aan de uitgavenkant niet met eventuele tegenvallers wordt gecalculeerd en we weten allemaal dat met grote projecten, die ook nog eens over lange tijd lopen en ook nog eens een keer vertraagd zijn, die kosten meestal omhoog gaan. Een investeringsruimte die we hadden werd ineens een plafond, van een ruimte naar een beperking. De facto betekent het dat we tot in lengte van jaren niet meer dan 5 miljoen aan nieuwe plannen kunnen realiseren, áls dat al lukt, want de risico’s zijn groot. Die 5 miljoen staat dus elke keer weer onder druk. Zo komt die 5 miljoen elke keer nog eens in gevaar. Het betekent een grote claim die dit college legt op de toekomst. Enkele observaties over de kostenkant, als u mij toestaat. Voor de RES, de energietransitie, is eigenlijk niks opgenomen en dat is raar, want gegeven de voorbereiding, het hele participatietraject – we horen adviseurs, enz., enz. –, zou je verwachten dat daar ook in de perspectiefnota iets over geschreven wordt. We zijn ook benieuwd naar de impact van de recente gerechtelijke uitspraken op dit gebied en verwachten dat we dat in dit debat, maar in ieder geval bij de begroting, op een of andere manier terug te zien.

Het sociaal domein, een constante zorg, ook voor mijn partij, is en blijft een groot risico. We weten dat deze wethouder daar uitermate zijn best op doet, daarmee hebben we hem al meerdere malen gecomplimenteerd en daar hou ik nu mee op, maar we moeten wel constateren dat dat een risico is en blijft, met grote financiële gevolgen, en dat dat dus één van de dingetjes op de stapel is waardoor we een gemeente zijn met stevige risico’s aan de kostenkant. Hetzelfde geldt eigenlijk voor de grote projecten. Waar ik achter ben gekomen is dat bij de begroting van deze projecten niet of nauwelijks rekening is gehouden met de inflatie, met kostenstijgingen en zaken als onvoorzien. Dat zit een beetje in ons systeem, dus dat kun je dit college niet kwalijk nemen, maar het is wel iets wat we zouden moeten veranderen. De VVD gaat in de komende tijd, en zeker in de volgende raadsperiode, I-8

proberen dit hoog op de agenda te krijgen. Natuurlijk zijn die budgetten wel taakstellend, maar we weten ook dat in de loop der tijd die budgetten overschreden kunnen worden en dan kunnen ze nog zo taakstellend zijn, maar dan komt men toch bij de raad terug om meer geld. We moeten die projecten dus anders gaan calculeren. Maar er zit dus een risico in die projecten en daar besteedt het college naar onze mening te weinig aandacht aan. Nu naar de toekomst, want dat is eigenlijk veel leuker en daar zijn we als VVD ook veel meer van, ook de toekomst op de wat langere termijn en op de grote lijnen. De VVD heeft al geconstateerd dat we veel hebben laten liggen en dat het zeker niet zoveel beter is geworden als dit college aan het begin in alle hoerastemming dat ze eindelijk aan de macht waren hebben doen geloven. Er is dus nog heel veel werk aan de winkel, en dat zit vooral ook in de basis. De basis van de start is niet op orde en daar is verdraaid weinig aan gedaan. Ik begin met drie woorden en dan nog eens een keer drie woorden: wonen, wonen, wonen en bereikbaarheid, bereikbaarheid, bereikbaarheid. Het realiseren van nieuwe woningen gaat ons inziens veel te langzaam. Stadsontwikkeling had veel, en moet in de toekomst veel hoger op de agenda. We hebben ons inziens een tweede woningbouwcorporatie nodig. Er moét wat gebeuren in die stad op het gebied van het wonen.

Kijk naar vijf tot tien en vijfentwintig jaar: waar willen we staan, wat hebben we nodig, en ga dat realiseren. Bereikbaarheid. Waar blijft de oost-westverbinding? De Concordiaweg, weten we, is niet houdbaar op termijn, als hij nu al houdbaar zou zijn trouwens. Het college heeft niks gedaan. De files in de stad zijn niet afgenomen. De fietspaden aanpassen aan de nieuwe tijd, de elektrische fiets, verbind de hotspots in de stad daar waar mensen naartoe gaan met heel veel regelmaat met goede fietsverbindingen. We weten dat de elektrische fiets steeds nog aan invloed en aan belangstelling zal toenemen. Het college heeft niks gedaan. Het vrachtverkeer in de stad: zorg dat auto’s hun plek houden, heel belangrijk, maar zorg dat het zware verkeer uit die stad blijft. Glasvezelnetwerk. In voorgaande jaren is er veel al over gesproken door onze partij. Niks aan gebeurd. Bij de buren zijn ze bijna klaar. De leefomgeving verrommelt. Dat is een constatering die ik vanochtend nog een keer heb gedaan met mijn tuinman, toen we samen in de tuin werkten, en die ook zei: ja, het staat vol met pispotjes. Nou weet ik niet of u allemaal weet wat pispotjes zijn, maar een beetje tuinier weet dat: dat zijn kleine plantjes die overal omheen draaien en zich via wortelstokken verspreiden. Als je ze in je tuin hebt, ben je nog niet jarig, en wij hebben ze in de gemeentetuinen all over.

Het wordt slecht onderhouden. Doe daar wat aan. Hetzelfde geldt eigenlijk voor het ophalen van ons vuilnis. Het wordt duurder en het wordt er niet beter op. Schoenmaker, hou je bij je leest, ook op het gebied van onderwijs. Basisonderwijs en middelbaar onderwijs is onze taak als gemeente. Dat is alles vanaf de lagere school tot en met VMBO en gymnasium, dus niét het MBO en niét het HBO. Natuurlijk moeten we een doorlopende leerlijn hebben, hartstikke goed plan, zijn we als VVD buitengewoon vóór, maar realiseer dat met de andere partijen die daarvoor verantwoordelijk zijn en ga niet alles zo nodig zelf doen. Niet onze taak, hou je bij je leest. Dan nog even de voorzieningen in dat basisonderwijs, toch wel erg basis, vinden wij. Verdraaid slecht. In een artikel in Trouw afgelopen weekend komt duidelijk naar voren dat een heel aantal van onze scholen – het ging specifiek over Gorinchem – niet in I-9

aanmerking kwam voor een landelijke subsidie. De boel is gewoon slecht georganiseerd, gebouwtjes van vijftig jaar oud, niet up to date. Werk aan de winkel. Niet gedaan. Hetzelfde geldt voor de energietransitie, waar draagvlak voor zou moeten komen. Daar gaan we nu pas aan werken. Gelukkig, gelukkig, is er economisch herstel, en wel op eigen kracht. Dus ga daar mee door, zorg dat de plannen voor het kernwinkelgebied snel worden uitgevoerd. Goed idee. Ik zou af willen sluiten met iets wat eigenlijk al een hele tijd op de plank lag, en dat is het Vestingplan. Daar is ook verdraaid weinig, tot helemaal niks, aan gedaan. Kortom, mevrouw de voorzitter, een lijst die nog niet eens volledig is, waarom ons college het naar onze mening niet zo goed heeft gedaan. Verdraaid jammer. En ik heb hier drie uitroeptekens achter getypt. Tot zover mijn inbreng in tweede termijn, of wilt u dat ik nu nog door de amendementen en moties heen loop, of zullen we dat later doen? De voorzitter: U heeft daar geen tijd meer voor. De heer Wientjes: Heerlijk, dan hoeven we dat niet te doen! De voorzitter: Goed. Even de presentie: mevrouw Mager? Mevrouw Mager: Ja, excuus, maar ik ben aanwezig. Dank u. De voorzitter: We moeten u nog even in beeld zien- Ja, helemaal goed. Dank u wel.

Naar aanleiding van de bijdrage van de heer Schefferlie van Democraten Gorinchem had ik nog verzuimd motie M2 te benoemen die is ingediend: Motie M2: Gidslijnen naar de binnenstad van Gorinchem De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 8 juli 2021; constaterende dat: - de Nederlandse staat het VN-verdrag Handicap heeft ondertekend dat sinds 2016 van kracht is; - ex artikel 1 het voornoemd verdrag de doelstelling heeft om gelijkwaardigheid te creëren, mede door plekken toegankelijker te maken voor eenieder; - Gorinchem vooralsnog geen gidslijnen heeft die lopen tot aan de binnenstad, maar slechts van station tot stadhuis; overwegende dat: - het gebrek aan gidslijnen de toegankelijkheid van Gorinchem voor blinden en slechtzienden in ernstige mate beperkt; - deze beperking kan worden weggenomen door het aanleggen van de gidslijnen; - het Gehandicaptenplatform een hoge prioriteit geeft aan het aanbrengen van de onderhavige gidslijnen; draagt het college op: - te onderzoeken hoe gidslijnen geplaatst kunnen worden die reiken van tenminste het stadhuis tot aan de binnenstad, en dit te doen in overleg met de Stichting Gorinchems Platform voor Gehandicaptenbeleid (hierna: Gehandicaptenplatform); - in beeld te brengen of en hoe de gidslijnen en toegankelijkheidspunten (zoals OV-haltes) uitgebreid kunnen worden naar andere belangrijke publieke plaatsen zoals het

ziekenhuis, de scholencampus en het Piazza bijvoorbeeld; - de financiële dekking te vinden in het budget voor uitvoering coalitieakkoord dan wel uit een ander passend budget.

Dan zijn we nu bij de PvdA, de heer Oostrum.

I - 10

PvdA

De heer Oostrum: Dank u wel, voorzitter. Ik ben blij dat we in deze tweede termijn weer eens fysiek aanwezig kunnen zijn in onze raadzaal, hopelijk kunnen we dat na het zomerreces voortzetten voor alle sessies, en dan hopen we in zaal 7 ook weer de insprekers en andere belangstellenden te ontmoeten. Na het lezen van tienduizend woorden van tien raadsfracties – wij misten helaas die van mevrouw Van Maaren – en daarna nog een kleine vierduizend van het college, reageer ik graag puntsgewijs op de andere fracties en op het college. . Wij herkennen ons in de reactie van het college waar het de investeringen en de schuldpositie betreft. De afgelopen jaren zijn gebruikt om grote ambities om te zetten in noodzakelijke investeringen, of ten minste in de aanzet om die investeringen te plegen, en er zijn daarvoor bovendien reserves gevormd. Tegelijk zijn er ook met alle andere fracties erbij afspraken gemaakt over de afbouw van de schuldpositie. Overigens blijft de PvdA bij het standpunt dat tegenover de schulden, ook in eerdere periodes, steeds investeringen hebben gestaan in het belang van de stad en haar inwoners en die investeringen hebben mede geleid tot de regionale functies die we in Gorinchem, ook in het verleden, steeds hebben vervuld.

Wij missen helaas nog een reactie van het college op onze aandachtspunten op het gebied van mobiliteit, zoals de extra aandacht voor de mogelijke parkeerdruk in de Lingewijk, of alternatieve mobiliteit, een elektrisch busje vanaf het station langs de parkeergarages, en het bundelen van pakkettenbezorging, maar wellicht kan het college daar in tweede termijn nog iets van vinden. Wij zien met Stadsbelang een stevige uitdaging in onze stad van tolerantie. Het regenboogpad voor het stadhuis is een prachtig symbool, maar zolang nog niet iedereen elkaar respecteert zoals we zijn, is er veel te doen. Gorinchem is een tolerante en inclusieve stad waar iedereen zichzelf moet kunnen zijn. We zijn ook verheugd over de uitbreiding van het wijkgericht werken en als aanvulling daarop dienen we samen met Democraten Gorinchem en Stadsbelang een motie in over de wijkschouw, als verbinding met en tussen de wijkbewoners en om initiatieven van bewoners te faciliteren vanuit de houding ‘vertrouwen in de initiatiefnemers’. Wij gaan ervan uit dat het college hier nu ook de mooie en praktische invulling aan gaat geven. De motie van Democraten Gorinchem over de Gidslijnen en de motie van Stadsbelang over de openbare toiletten hebben wij van harte mee ingediend. Ik wil nog wel wat aandacht vragen voor toiletten voor mindervaliden.

Wij vinden de initiatieven van beide moties van belang in het kader van inclusief Gorinchem, maar onlangs wees een horecaondernemer mij op de goede afspraken die er zijn met het museum. Het toilet voor mindervaliden aldaar kan worden gebruikt, maar ’s avonds is daar de voordeur dicht en moet je via het oude stadhuis naar binnen, waar forse drempels zijn. We zijn overigens blij met de steun vanuit het college voor onze motie voor het herstel van de representatieve staat van de kunstwerken in de openbare ruimte. Dank ook aan Gorcum Actief, Democraten Gorinchem, GroenLinks en Stadsbelang voor het mede indienen daarvan. Wij delen de zorgen van andere partijen én van het college over de kosten van het sociaal domein, waarbij sprake is van het bijstellen van budgetten. Voor de Partij van de Arbeid staat voorop dat mensen die zorg en ondersteuning nodig hebben dat ook moeten krijgen. I - 11

He schrappen van het abonnementstarief door het Rijk zal daarbij zeker helpen en er zijn inmiddels zelfs mensen die de hulp tijdens de vakantie laten doorlopen, want, is de gedachte daarbij: de gemeente betaalt de hulp toch door. De reactie van het college op de motie voor een corona-gedenkteken spreekt ons aan, evenals de motie trouwens. We horen graag of de fractie van ChristenUnie/SGP de motie wil aanpassen in de lijn zoals het college die voorstelt, en dan kunnen wij de motie steunen. Overigens constateert de ChristenUnie/SGP weinig nieuw beleid en dan hebben ze de afgelopen periode toch wel iets gemist, denk ik. Met het CDA zijn wij benieuwd naar de zelfbewoningsplicht voor woningeigenaren. Is er in Gorinchem wel sprake van grote misstanden op dat gebied, behalve een paar bekende huisjesmelkers? Wij willen de motie van het CDA ‘Een boom voor de toekomst’ graag steunen in het belang van meer vergroening van de stad in het kader van klimaatadaptatie en biodiversiteit. Voorzitter. Het college heeft een aantal zaken die door D66 zijn benoemd al beantwoord, zoals het voorkomen en bestrijden van kansenongelijkheid, subsidie voor de peuter- en kinderopvang en het HBO-initiatief.

Het amendement ‘Blijk van waardering’ klinkt zeer sympathiek, maar de instellingen zijn door de gemeente en door het Rijk prima ondersteund en ontvangen wat ons betreft de gebruikelijke jaarlijkse indexeringen. De andere moties, ‘Eerst laden, dan elektrisch rijden’, ‘Luister nog eens’– een gesprek kan nooit kwaad, maar dat schept ook verwachtingen – en ‘Werk maken van stages’, daarvan zeggen wij: de bedoeling is goed, maar het klinkt heel formeel. We wachten de reacties van het college graag af en dan hoort u onze stemverklaring bij de stemmingen. We zijn blij dat GroenLinks ook het goede werk en de inspanningen van het college ziet om in deze lastige tijden ambities waar te maken. Dat het financieel meerjarenperspectief tot het uiterste wordt benut, zien wij als een teken van efficiency. Er worden nu eenmaal forse investeringen gepleegd om de ambities van het college, en, niet te vergeten, ook die van deze gemeenteraad, een stap verder te brengen. De motie ‘Gedenk de martelaren’ vraagt om een subsidie op te nemen in de begroting voor 2022. Wij vinden dat zeker een sympathieke motie, maar begrijpen dat het college dit nu nog te vroeg vindt. Daarbij is wat mij betreft in ieder geval GroenLinks op dit moment aan zet.

Wilt u kijken of u de motie aanpast in de richting van ‘onderzoek naar’, of houdt u ‘m aan tot de begroting voor 2022, als ‘ie aangehouden mag worden? De motie ‘Duurzaamheid in woord en daad’ lijkt ons ook wat aan de vroege kant. Wat ons betreft moet het Rijk eerst over de brug komen. De motie ‘Meekoppelkans Woelse Waard’ van Gorcum Actief spreekt ons wel aan met het oog op de komende dijkversterking, maar de vraag is wel over welk bedrag het dan gaat en of het dan ook mogelijk is om die kans mee te pakken. We wachten uw reactie af, of u de lijn van het college overneemt om dat nader te bekijken en dan vervolgens een standpunt te bepalen. Ten aanzien van de motie ‘Ingeschatte mee- en tegenvallers’ volgen wij het college. Voorzitter. Ik nader het einde van de tweede termijn. Wij missen net als het Nederlands elftal initiatieven van de linker- en de rechterbuitenspelers. De VVD vindt dat er te veel geld wordt uitgegeven en dat de stad blijft zitten met een grote schuld, maar het lijkt op een voetbalwedstrijd, want wat nu gezegd wordt in de tweede termijn lijkt op een I - 12

herhaling van de eerste termijn, en wellicht zelfs in slow motion, vandaar dat u de tijd dreigt te overschrijden. De SP heeft haar eerste termijn lekker dwars op papier gezet. Het leest wat lastig, maar we missen daarin toch ook even wat spitse aanvullingen om te kijken waar we op moeten reageren. Voorzitter. Dan kom ik bij het amendement van D66 over een hogere indexering. Daar zijn we tegen. Stadsbelang, ‘Gastvrij Gorinchem’, daar zijn we voor. Democraten Gorinchem, de Gidslijnen, zijn wij voor, Cultuurstad en de wijkschouw, zijn wij uiteraard voor. Bij de motie van ChristenUnie/SGP over het gedenkteken kijken wij nog even naar de reactie van mevrouw Molengraaf. Het CDA krijgt onze steun en zullen wij voorstemmen. Bij de moties van D66 die wat later gekomen zijn kijken we toch ook eventjes wat het college daarvan vindt. Klinkt sympathiek, maar lastig. ‘Eerst laden, dan elektrisch rijden’ vraagt vooral fysieke ruimte en die is vrij beperkt in de binnenstad. En de motie ‘Werk maken van stages’ lijkt ons op dit moment wat formalistisch ingestoken. ‘Duurzaamheid in woord en daad’ van GroenLinks, daar zijn we dus tegen, omdat we vinden dat het Rijk eerst aan zet is. En we kijken even naar de reactie van de heer Van Breemen over de gedenkplaats martelaren en de uitleg van het college daarin. De ingeschatte mee- en tegenvallers, van Gorcum Actief, zijn we tegen.

En wat betreft de meekoppelkansen Woelse Waard wachten wij even op de reactie van mevrouw Hamann. Ik laat het hierbij, voorzitter, met dank aan het college en het ambtelijk apparaat. De voorzitter: Dank u wel. Dan constateer ik dat er een motie is ingediend met als onderwerp ‘Gorinchem Cultuur’, dat is motie M3, en een motie met als onderwerp ‘Wijkschouw zorgt voor verbinding’, en dat is motie M4. Motie M3: Gorinchem Cultuurstad De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 8 juli 2021; stelt voor:  om eenmalig een budget van €20.000 beschikbaar te stellen voor het herstellen van achterstallig onderhoud van (beeldende) kunstwerken in de openbare ruimte;  de kosten te dekken uit het budget restant uitvoering coalitieakkoord. Motie M4: Wijkschouw zorgt voor verbinding De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 8 juli 2021; stelt voor:  om (ten minste) jaarlijks in elke wijk een wijkschouw te organiseren door de gemeente en Poort6, daarbij naast gebruikelijke partners ook bewoners en leden van de gemeenteraad uit te nodigen;  om initiatieven van wijk- en buurtbewoners na globale beoordeling (bijvoorbeeld tijdens de wijkschouw) in principe goed te keuren op basis van globale beschrijving en budgetraming (akkoord, mits…);  om na realisatie de inzet van financiële bijdragen van de gemeente voor het initiatief op basis van goed vertrouwen (c.q.

is aannemelijk gemaakt dat het geld goed besteed is) te beoordelen.

Dan geef ik het woord aan de ChristenUnie/SGP, mevrouw Molengraaf. ChristenUnie/SGP

Mevrouw Molengraaf-Vullers: Dank u wel, voorzitter. Ik wil graag beginnen met wat ik positieve dingen heb gevonden in de bijdragen van collega-fracties en het college. Wij

I - 13

sluiten ons vanzelfsprekend graag aan bij de complimenten die gegeven zijn voor het noeste werk van de organisatie in toch een hele pittige periode. Voorzitter. Uit de bijdragen van Stadsbelang en het CDA maak ik op dat zij enig realisme aan den dag weten te leggen voor het kritisch zijn op de dreigende overschrijding van het investeringsplafond. De oproep van het CDA om meegenomen te worden in de spannende keuzes delen wij. Democraten Gorinchem wil de effecten van de korting van een ton op de peuter- en kinderopvang in kaart gebracht zien worden, en daar zijn wij het ook mee eens. Het CDA mist wat betreft wonen het perspectief voor mensen op de korte termijn. Wij vragen ons ook af hoe het college en POORT6 nu aan het werk zijn als het gaat om betaalbare woningen voor starters, ouderen met een kleine beurs en mensen met een zorgbehoefte. Het CDA is ook kritisch over de veiligheid rondom het coffeeshopbeleid en wij sluiten ons graag aan bij de wens om op beide thema’s, dus het wonen en het coffeeshopbeleid, tot een plan van aanpak te komen. Met de oppositiepartijen zijn wij het zeer eens dat het financiële beleid uiterst risicovol is. Verschillende fracties noemen ook de kosten die er aan gaan komen en waarmee geen risico is gehouden in deze perspectiefnota. De constatering van D66 dat er eigenlijk gebrek is aan een herstelplan onderschrijven wij.

En wat betreft GroenLinks denken wij dat het een goed punt is dat op citymarketing niet bezuinigd moet worden, maar dat het juist erg belangrijk is om daar nu op in te zetten. Gorcum Actief kaart de belabberde communicatie met inwoners aan als het gaat om ontwikkelingen in de buurt en de manier waarop met klachten omgegaan wordt. Voorzitter, ik kan uit ervaring spreken als ik zeg dat hier in de Haarwijk groot ongenoegen over is. De suggestie om naast meevallers ook toekomstige tegenvallers in beeld te brengen, spreekt ons aan, maar we vragen ons af of dat door de accountant kan gebeuren. Wat betreft het college, reageert u, burgemeester, positief op onze motie ‘gedenkteken’. U geeft daar graag uw eigen uitleg aan, namelijk ‘op initiatief van de stad’. Ik ben daar wat dubbel over, als ik zie hoe makkelijk sommige initiatieven uit de stad worden afgeschoten. Ik zou daarom toch graag de oproep doen dat u zelf het gesprek opent. Ik weet dat er bij het Beatrixziekenhuis welwillendheid is en andere organisatie zullen vast ook mee willen denken. Ik zou het waarderen als u zelf het initiatief neemt om te peilen of hier positief tegen aangekeken wordt. Dat lijkt me vanuit uw rol als burgermoeder ook gewoon prima. Wethouder Kraaijeveld is complimenteus over Avres en dat onderschrijven wij met een uitroepteken. Ze doen hun werk goed en binnen de financiële kaders.

Er wordt ook heel positief meegedacht over ontwikkelingen op het gebied van uitkeringen, participatie en schuldenaanpak. We willen u ook danken voor de reactie op onze suggestie voor de aanpak van ‘menstruatie-armoede’. Dat was nog wel een gender-dingetje in onze fractie, moet ik zeggen, met alleen maar mannen. Het was een hele nieuwe ervaring. De heer Oostrum: Bij ons helemaal niet!

I - 14

Mevrouw Molengraaf-Vullers: Nee, dat is toch wel bijzonder; zit ik misschien toch bij de verkeerde fractie! Nee, ik blijf! Wethouder Van der Geest reageerde positief op onze suggestie over de doneringen. Daar zijn we blij mee. We zijn benieuwd of dat in Gorinchem ook zou werken. Voorzitter. Als wij de bijdragen van de fracties en de beantwoording van het college even met een helikopterblik bekijken, valt eigenlijk op dat er een enorme breuklijn door de raad lijkt te lopen. Ik chargeer het even: de coalitiepartijen zijn in grote mate positief over het gevoerde beleid en maken zich nauwelijks zorgen over de schuldenberg die het college heeft gecreëerd en de oppositie ziet enorme financiële risico’s en beleid dat er hortend en stotende achteraan komt, of zelfs ontbreekt. Democraten Gorinchem lijkt te suggereren dat de sluitende begroting zo lastig is vanwege de oplopende kosten in het sociaal domein, en dat vinden wij een beetje een bliksemafleider, want de reserve sociaal domein is ingezet om de meerjarenbegroting sluitend te kunnen krijgen, dus lijkt ons dat de problemen ergens anders liggen en dat er gewoon te veel geld wordt uitgegeven. In dat licht is de oproep van Stadsbelang om samen de schouders eronder te zetten en niet in lijnen van coalitie en oppositie te denken een bijzondere.

Nu wil mijn fractie daar niet zuur over doen, maar het is wel wat laat na drieënhalf jaar enorme loyaliteit aan alles wat uit het college kwam, met nauwelijks oor en oog voor de oppositie, die toch 12 van de 25 zetels bezet. Wethouder Van Zanten van Stadsbelang geeft nog eens stellig aan dat het college vierkant achter het gevoerde beleid staat, waarbij voor de komende vijf raadsperioden dit college het geld heeft opgemaakt. In de komende raadsperiode is er totaal 10 miljoen beschikbaar als investeringsbudget tegen 80 miljoen opgelopen schuld in drie jaar. Dat is wel een schril contrast. En de wethouder wuift onze bezwaren weg, net als de afgelopen drieënhalf jaar. Dus voorlopig wat ons betreft weinig reden om de vlag uit te steken over de oproep van Stadsbelang. De heer Schefferlie: Voorzitter, bij wijze van interruptieDe voorzitter: De heer Schefferlie. De heer Schefferlie: Even los van het feit dat een groot deel van de schuldenpositie er altijd geweest is en dat we nu juist voor het eerst een perspectief bieden om dat af te bouwen, ben ik vooral nieuwsgierig of mevrouw Molengraaf ook een beeld kan schetsen van de investeringen die eigenlijk niet nodig zijn, of die zij niet had gewild, zodat Gorinchem behalve het angstbeeld over de situatie ook doorkrijgt wat voor u niet nodig zou zijn.

Mevrouw Molengraaf-Vullers: Nou ja, je kunt natuurlijk ook op een andere manier investeren: het concept van sparen voor dingen, dus eerst beleid en kijken wat je nodig hebt. Dat zien we heel erg bij De Nieuwe Doelen: eerst was er 10 miljoen, daar is 3 miljoen van verdwenen, er is nog 7 miljoen van over, maar beleid is er nog niet. We hebben natuurlijk de klankbordgroep gehad, en dat was echt een drama. De heer Schefferlie: Een mooi onderwerp, De Nieuwe Doelen, waarvan wij ons van het begin af aan afvroegen of je dat wel moet gaan aanbesteden in coronatijd, maar goed, we I - 15

gaan dat als afzonderlijk onderwerp zien. Ik vind echter dat u wat afleidt van de vraag. Het gaat om de investeringen die al wel zijn gedaan en daarvan vraag ik u, als u dat allemaal veel te veel vindt-, geef dan in Gorinchem [..00:44:11..], of er niet in mobiliteit, geïnvesteerd wordt en niet in wonen, waarvan je hier en daar hoort “het gaat te langzaam”, terwijl ik denk “wat kan er nog sneller?”, maar wonen, mobiliteit, zorg, noem maar op, ik wil heel graag weten wat voor u dan minder hoeft. Mevrouw Molengraaf-Vullers: Nou, ik denk dat sommige bedragen, bij de scholen bijvoorbeeld, allemaal veel hoger zijn uitgevallen, terwijl we eigenlijk nog helemaal geen plan hebben voor wat daar nou concreet voor moet gebeuren. Het zou nog hoger uit kunnen vallen, maar het kan ook zijn dat er, net als bij De Nieuwe Doelen, minder geld voor nodig is. De kosten voor de veerboten zijn ook aardig uit de hand gelopen en zo zijn er talloze voorbeelden waarvan je ook zou kunnen zeggen: maak nou eerst beleid en kijk wat je daar aan geld voor nodig hebt. Maar dat is allemaal gewoon al vastgezet in de begroting. Dát is volgens mij het probleem. En dan refereer ik ook even aan de heer Oostrum, die zei “ja, dat hebben we in het verleden ook altijd zo gedaan, het zijn allemaal investeringen in de stad”, maar in het verleden hadden we grondbezit en daar kreeg je gewoon geld uit.

Dus je kon schulden maken, omdat je wist dat daar ook dekking tegenover stond. Dat hebben we nu gewoon niet meer. De heer Schefferlie: Voorzitter, als laatste zou ik er toch heel graag op willen wijzen dat, als u nou bijvoorbeeld het onderwijs noemt, het juist de ChristenUnie/SGP is geweest die heeft voorgesteld daarin flink te investeren, om het binnenklimaat van die scholen te verbeteren. Er lijkt ook helemaal niemand aanwezig die zegt “nou, die duurzaamheidsverbeteringen in de onderwijshuisvesting, dat hoeft niet”. En iedereen begrijpt volgens mij dat de aanbesteding van de veerboten gewoon in de markt nu eenmaal niet anders ligt dan die was. En zegt u dan: we hoeven die veerboten niet? Dat hoeft u nu niet te zeggen hoor, maar ik mis toch in uw schets wat realisme, in de zin door eerlijk te zijn wat dan niet had gehoeven, sterker nog: u doet juist zelf voorstellen, ook in de afgelopen jaren, die die plus mee opbouwen, zoals het voorbeeld dat ik net gaf over het binnenklimaat. Dank u wel. Mevrouw Molengraaf-Vullers: Nou, een laatste reactie hierop, want ik weet niet of dit allemaal van mijn tijd af gaatDe voorzitter: Nee, die krijgt u er bij mij van mij! Mevrouw Molengraaf-Vullers: Dat is heel genereus.

Ik denk dat hier gewoon weer de tegenstelling naar voren komt waarbij wij zeggen “eerst beleid, dan geld’ en waarbij de coalitie erg zit op “eerst geld en dan het beleid erbij”. Dat is een andere manier van kijken naar de zaken. De heer Schefferlie: Voorzitter, ik maak me een beetje onbetrouwbaar als ik nu toch weerDe voorzitter: Heeft u een vraag? Want een interruptie is een korte vraag, hebben wij recent weer als voorzitters gehoord. I - 16

De heer Schefferlie: Zeker, dan stel ik hem in een vraag: of mevrouw Molengraaf ook kennis heeft genomen van alle visies die er op de genoemde onderwerpen van wonen, mobiliteit et cetera zijn vastgesteld, als basis voor beleid natuurlijk. Mevrouw Molengraaf-Vullers: Grotendeels heb ik daar kennis van genomen, ja. Dat zijn visies, en daar kun je niet in wonen. De voorzitter: Vervolgt u uw betoog. Mevrouw Molengraaf-Vullers: Ik kom dan gelijk op de klankbordsessie die we deze week hebben gehad over de resultaten van de uitvraag ten aanzien van De Nieuwe Doelen. Ik was daar eerlijk gezegd ontsteld over. Wat daaruit voor mij bleek was dat de wethouder eigenzinnig alle waarschuwingen tot nu toe in de wind geslagen heeft. Eerst moest er voor 10 miljoen verbouwd worden, zodat alles erin gezet kon worden, dat bleek, zoals door velen al aangegeven, niet haalbaar, toen is er afgeschaald naar 7 miljoen en werd er gevraagd om een bod vanuit de stad. Meerdere partijen hebben daarover waarschuwingen geuit, maar de wethouder zette door. In de klankbordsessie werd met een schemaatje met gekleurde smileys geïnformeerd dat geen van de plannen voldeed en mochten suggesties door de klankbordgroep worden gedaan voor de Europese aanbesteding die men nu wil gaan doen.

Maar wij willen dat de wethouder terugkomt naar de raad, nu zijn plan eigenlijk in duigen gevallen is, ons behoorlijk informeert en de raad laat beslissen over een vervolgproces, want dat hoort niet in een klankbordsessie afgekaart te worden. Ongemak ervaren wij ook bij de beantwoording van wethouder Van Doesburg over onze opmerkingen over de buurthuizen en wijkontmoetingsplekken. Wij vragen ons af of de wethouder in de gaten heeft wat het betekent dat er nu maatschappelijke huur gerekend wordt, die minimaal drie keer zo hoog is als voorheen. Dat is niet alleen voor organisaties als Syndion, Philadelphia en ASVZ te gek, maar ook bijvoorbeeld voor de kaartclub. Schiet dit niet aan z’n doel voorbij? Als er geen inloop meer is in de Rozenobel en het Natuurcentrum, dagbestedingsplekken daar ook vertrekken, tot verdriet van de mensen die het daar goed naar hun zin hadden, wat levert dit dan op? Dan blijft er in de Haar- en Gildenwijk weinig over. Wat betreft de klachtenafhandeling, vragen wij ons af hoe dat gemeten is. De conclusie dat deze snel en passend is, wordt door velen, onder wie ikzelf, niet altijd zo ervaren. De rechtvaardiging van de subsidioloog gaat voorbij aan de vraag die gesteld is: is het geld zonder deze persoon ook niet gewoon binnen te halen? Wij zijn ook steeds minder gerust op de RES 1.0.

Zoals we eerder in een proces gepleit hebben voor een plan B, lijkt dat nu ook aan de orde te zijn. Het lijkt er toch sterk op dat de plannen voor windmolens geen haalbare kaart zullen zijn voor Gorinchem. Molenlanden houdt de boot af en de regelgeving wordt steeds strenger. Door het college en de coalitiepartijen worden successen geclaimd die alleen nog maar op papier staan. Het IAC levert ‘samen kracht’ op, wat dat ook moge zijn. Een stapel stenen is echter nog geen succes, dat moet heel goed worden gemanaged. Er wordt geschermd met allerlei visies, strategieën en plannen, maar eigenlijk is tot nu toe weinig concreets en zichtbaars bereikt, waarbij de kans dat alles duurder uitpakt nog zeer reëel is. U begrijpt dus dat wij kritisch zijn en blijven op deze perspectiefnota.

I - 17

Voorzitter, dan ga ik naar de moties en amendementen. Over het amendement van D66 over de indexering moeten wij nog even nadenken en daarop wachten wij ook de reactie van het college verder af. Heel onbeschaamd ga ik maar even op onze eigen motie in. Zonet heb ik een oproep aan de burgemeester gedaan om toch te kijken of ze hiervoor initiatief kan nemen met de partners uit de stad. Ik hoop dat ze daar positief op reageert. Wat betreft de motie van Stadsbelang, ‘een toilet voor iedereen’, vroegen wij ons nog even af wat de genderinclusiviteit daarvan is. Volgens mij heb je gewoon een toilet, en dat kan door iedereen gebruikt worden. Dus ik vroeg me even af hoe dat eruit zag. Als we daar meer duidelijkheid over hebben, zullen we nadenken over wat wij daarvan vinden. Overigens was het toilet ook al vernieuwd, dus misschien moet daar ook naar gekeken worden als we meer toiletten gaan plaatsen. De motie ‘Gidslijnen’ van Democraten Gorinchem, daar zijn we het mee eens. Van de motie ‘Wijkschouw’ begrijpen we dat daar initiatieven uit moeten komen. Op zich vinden we dat prima, maar dat vervolgens niet al te kritisch bekeken wordt hoe dat financieel verder allemaal zit – dat begrijpen wij er althans uit, maar misschien hebben we dat verkeerd begrepen –, vinden wij toch wel een beetje riskant. Dat zou een reden kunnen zijn waarom wij toch tegen de motie stemmen.

Met de motie ‘Gorinchem Cultuurstad’ zijn we het eens. ‘Een boom voor de toekomst’: volgens mij is het gewoon een goed plan om meer bomen te planten, en om iedere huiseigenaar of tuinbezitter een boom te geven, wat dan als je geen tuin hebt? Wij vinden dat een beetje een ongelukkige motie en vragen ons ook af hoeveel geld er nou nog in het overschot van het coalitieakkoord zit dat we daar dit soort plannen voor gaan bedenken. Mevrouw Van Oversteeg: VoorzitterDe voorzitter: Mevrouw Van Oversteeg. Mevrouw Van Oversteeg: Ik hoor mevrouw Molengraaf zeggen “wat nou als je geen tuin hebt?”, maar dan is het toch juist goed om te kijken waar we wel kunnen vergroenen voor in ieder geval degenen die daar wel de mogelijkheid toe hebben? Ik zou dat graag wat positiever willen benaderen. Mevrouw Molengraaf-Vullers: Ik denk dat je misschien meer bereikt door gewoon voor dat geld overal bomen neer te zetten waar iedereen van kan genieten in plaats van alleen tuineigenaren. Maar goed, dat is onze visie hierop. De motie van D66 voor de aanpassingen van het Cruyff Court, onder andere lichtmasten, daar zijn we voor. ‘Werk maken van stages’, ja, daar wordt gesproken over een stagebureau, een coördinator in dienst nemen; daar aarzelen wij nog wat over. De derde, ‘Eerst laden, dan elektrisch’, zijn wij het mee eens. We zijn het eens met beide moties van GroenLinks.