210624 Concept verslag Raadsvergadering.docx

Nr. 8

Zitting van donderdag 24 juni 2021 Voorzitter: mevrouw R.W.J. Melissant-Briene, burgemeester. Aanwezig zijn de leden: de heren B.C.S. Bahlmann, F.M.T. Barth, R.J.J. van Breemen en H. Chaaby, de dames E.L. Dansen en E.W.H. Hamann, de heren M.S. Hassouna, E.A. Koçak en G.J. van der Lee, de dames A.P. van Maaren, A. Mager en M.J. Molengraaf-Vullers, de heren H.J. van Mourik, L.A. Onvlee en J.C. Oostrum, de dames J. van Oversteeg en L.P.W. Pellikaan, de heren J.M. Roeland, N. van Santen en P.C.J. Schefferlie, mevrouw D. Stevens en de heren I. Tekir, C.J.J. Wientjes en C. van Willigen. Griffier: de heer H. Sepers. Tevens aanwezig: de wethouders de heren R.P. van Doesburg, J.P. van der Geest, E.C.M. Kraaijeveld en D. van Zanten, alsmede de directeur gemeente Gorinchem mevrouw M.J. Fillekes-Brand. Afwezig: de heer M.A. Hachhouch.

* 0. Vaststellen presentie voor digitale raadsvergadering.................................................................................................2 1. Opening. .....................................................................................................................................................................2 2. Ingekomen stukken/mededelingen.............................................................................................................................2 3. Vaststellen agenda......................................................................................................................................................2 4. Vaststellen notulen voorgaande raadsvergaderingen en parallelsessies. ...................................................................3 5. Hamerstukken.

...........................................................................................................................................................3 5.b Overkoepelende zienswijzen 2022, jaarstukken 2020 en resultaatbestemming 2020 GR’en (2021737045) ....................................................................................................................................................................3 5.c Economische visie (2021-752345)...........................................................................................................................3 6. Bespreekstukken.

.......................................................................................................................................................3 6.a Jaarstukken 2020 en Accountantsverslag PSA 2020 (2021-748438) ......................................................................3 6.b Financiering en samenwerking elektrische veren (2021-745869) .........................................................................16 6.c Nieuw Afval- en Grondstoffenbeleid (2021-737318) ............................................................................................26 6.d Herinrichting Haarse Kades (2021-741817) ..........................................................................................................43 6.e Werken in het stadhuis van de toekomst (2021-747647) .......................................................................................51 6.f Verzoek om inlichtingen Regionale Energiestrategie (RES) .................................................................................55 7. Overzicht begrotingswijzigingen juni 2021 (2021-753710) ....................................................................................81 8. Eventuele moties vreemd aan de orde van de dag ...................................................................................................81 9. Sluiting.

....................................................................................................................................................................81

H-1

0. Vaststellen presentie voor digitale raadsvergadering.

De presentie van de aanwezigen is vastgesteld conform bovenstaande presentielijst. 1. Opening (19.00 uur).

De voorzitter: Goedenavond, dames en heren leden van de raad, leden van het college, gedeeltelijk hier aanwezig, gedeeltelijk thuis, uiteraard ook degenen die meekijken via de livestream, of later kijken, van harte welkom in deze raadsvergadering op donderdag 24 juni. We hebben een fikse agenda en daarom gaan we bij wijze van experiment met tijden werken, om zo te proberen binnen een kort tijdsbestek heel veel zaken af te handelen. Mij is verzocht daar flink op te sturen, dus dat ga ik ook doen. U hebt van tevoren gehoord hoeveel tijd u krijgt, da staat ook op de agenda, dus ik ga ervan uit dat iedereen zich daar keurig aan houdt. Bericht van verhindering is ontvangen van de heer Hachhouch, en wel om een hele mooie reden: hij is namelijk op huwelijksreis. Vanaf deze plek wil ik hen mede namens de gemeenteraad heel veel geluk toewensen. We hebben geen stukje van het archief en ook geen mondelinge vragen vanuit de raad, allemaal omwille van de tijd. De heer Van Santen: VoorzitterDe voorzitter: De heer Van Santen. De heer Van Santen: ‘Omwille van de tijd’: daar wil ik toch wel een punt van maken. Ik begrijp dat de mondelinge vragen nu van de agenda zijn afgevoerd in verband met de volle agenda en dat vind ik vreemd, aangezien het grotendeels met een juiste planning te maken heeft en mondelinge vragen voor veel raadsleden een belangrijk middel zijn bij het uitvoeren van hun vak.

In ons reglement van orde hebben we ook vastgelegd dat aan het begin van een periodieke raadsvergadering, wat deze is, raadsleden en collegeleden de gelegenheid wordt geboden tot het stellen van vragen of het doen van mededelingen. Ik wil u graag op het belang hiervan wijzen en hoor graag of we dit besluit in het vervolg wel kunnen respecteren. De voorzitter: Dit is op voorstel van de agendacommissie, waarin een groot aantal leden vanuit uw raad zijn vertegenwoordigd. We zullen uw opmerking meenemen in de evaluatie van deze vergadering en bezien in hoeverre het wenselijk is om dit al dan niet te continueren. 2. Ingekomen stukken/mededelingen.

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt besloten conform de voorgestelde afdoening. 3. Vaststellen agenda.

De voorzitter: Mevrouw Molengraaf wenst het woord, zie ik. Ga uw gang.

H-2

Mevrouw Molengraaf-Vullers: Voorzitter, dank u wel. Ik wil graag inbrengen dat ik bij agendapunt 5.a een amendement wil indienen op de specificatie van de kosten. De voorzitter: Dan stel ik voor dat te behandelen als punt 6.e en dat wij van de RES dan agendapunt 6.f maken, bij de bespreekstukken dus. De agenda wordt aldus gewijzigd vastgesteld. 4. Vaststellen notulen voorgaande raadsvergaderingen en parallelsessies.

De notulen van de raadsvergadering van 22 april 2021 en de verslagen van de parallelsessies 210617 B&A – Economische visie, 210617 I&O – Omgevingsvergunning en Tiny houses, 210617 B&A Nieuw Afval- en Grondstoffenbeleid en 210617 I&O PPN worden zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming ongewijzigd vastgesteld. 5. Hamerstukken.

De voorzitter: Er is één vraag binnengekomen, en wel van de SP. Ik geef mevrouw Dansen het woord. Het onderwerp is ‘aanzegging tot verhuizing’. 5.b Overkoepelende zienswijzen 2022, jaarstukken 2020 en resultaatbestemming 2020 GR’en (2021-737045)

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten. 5.c Economische visie (2021-752345)

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten. 6. Bespreekstukken. 6.a Jaarstukken 2020 en Accountantsverslag PSA 2020 (2021-748438)

De voorzitter: Zoals ik al heb aangekondigd, gaan we werken met spreektijden. Iedere fractie heeft drie minuten. Allereerst de heer Tekir van de fractie van D66. De heer Tekir: Voorzitter, hartelijk dank. Zoals u van D66 gewend bent, laten we de beschouwing over een heel jaar niet zomaar aan ons voorbijgaan, en om dan maar meteen met de deur in huis te vallen: financieel was het eigenlijk niet zo spannend allemaal. Immers, het was een gek jaar vanwege corona, waardoor veel zaken niet zijn uitgevoerd en dus doorschuiven naar 2021. Het feit dat we 7,5 miljoen euro overhouden zegt dan eigenlijk ook niet zoveel. Wat wel veelzeggend is, en daar mogen we ons als gemeente gelukkig mee prijzen, is de royale compensatie vanuit het Rijk voor ongeveer alle H-3

coronaschade die we hebben geleden. Wat dat betreft heeft het kabinet ons niet in de steek gelaten, en dat mag niet ongenoemd blijven. Wat ook een compliment verdient, richting het college, is dat het weerstandsvermogen weer aan de goede kant van de bandbreedte zit. Maar, voorzitter, alleen cijfertjes zijn voor D66 niet veelzeggend. Het is de ene helft van het verhaal, de andere helft wordt gevormd door datgene wat we inhoudelijk hebben gedaan. Daarom wil ik er graag een drietal punten uit lichten waar wij qua uitvoering nog niet op gerustgesteld zijn. Te beginnen met de steunregelingen voor onze ondernemers. Het behoefte geen uitleg dat ondernemers hard zijn geraakt door de coronacrisis. Dat was onder meer reden om, met een duur woord, een reactivatieplan voor de lokale economie op te tuigen. Je zou verwachten dat dit een flinke boost moet zijn geweest voor de Gorinchemse economie, maar als je inzoomt op de specifieke steunregelingen, valt dat toch vies tegen. Van de drie steunregelingen die al sinds 15 januari openstaan is maar een schamel bedragje van 3.000 euro gehonoreerd, terwijl je alles bij elkaar 125.000 euro in de pot had, oftewel: net iets meer dan 2% is besteed. Dat vinden we echt teleurstellend, als je bedenkt dat hier ondernemers op de Zeepkist hebben gestaan en het water hen aan de lippen stond.

Waarom lukt het de gemeente niet om een steunpakket in het leven te roepen dat werkt en ondernemers vooruit helpt? Waar slaan we de plank mis? Wij willen hier echt een serieuze reflectie op van de wethouder, want ook het noodfonds lijkt vooralsnog niet echt aan te slaan. Welke toezegging kan hij doen om deze middelen alsnog tijdig op de goede plekken te laten landen? Dan ons tweede zorgpunt: stad van tolerantie, bestrijding van discriminatie, diversiteit, of hoe u het ook maar noemen wilt. Een voortgang op deze dossiers blijft in ieder geval teleurstellend achter. Wij blijven steken in woorden, zonder die te vertalen naar daden, terwijl de excessen zich maar blijven tonen, met als meest recente voorbeeld natuurlijk de leerlingen die gedwongen uit de kast moesten komen, maar ook leerlingen die nog steeds worden geweigerd voor een stageplek, om de simpele reden dat ze een hoofddoek dragen. Het zijn helaas allemaal voorbeelden uit onze eigen stad. En dan zou je denkenDe voorzitter: U hebt nog 30 seconden! De heer Tekir: En dan zou je denken: laten we zelf als gemeente het goede voorbeeld geven, bijvoorbeeld door een motie uit te voeren die er al een jaar ligt, het simpel ondertekenen van een diversiteitscharter waarmee we concrete stappen kunnen zetten. Na vragen van D66 lezen we dat er inmiddels wel afspraken zijn gemaakt voor een feitelijke ondertekening.

We zijn benieuwd wanneer dit dan gaat plaatsvinden. We verwachten ook hier wel een serieuze reflectie van de wethouder. Hoe komt het dat zelfs kant en klare voorstellen, zoals een ondertekening, zo lang moeten wachten? De voorzitter: De drie minuten zijn voorbij. De heer Tekir: Voorzitter. Ik ben nog niet klaar en ik zou u toch willen vragen om 30 seconden tijd om mijn toespraak af te ronden. De voorzitter: Ik vind dit wel heel jammer, want u bent de eerste en dan lopen we meteen al uit in de tijd. Nou, ik geef u nog dertig seconden, en dan moet het echt stoppen. H-4

De heer Tekir: Dan sla ik een heel stuk over , en dat vind ik zelf ook jammer. Mijn verwondering naar aanleiding van een mailtje dat vanmiddag is binnengekomen, en als u mij toestaat in 30 seconden. Het gaat over een vraag die wij stelden in de schriftelijke ronde over het aantal stagiaires dat in 2020 is gestart bij de gemeente. Dat aantal zou eerst 30 zijn, toen werd het ineens een gemiddelde en na doorvragen van D66 blijkt dat in werkelijkheid 12 stagiaires zijn gestart in 2020. Het lijkt inmiddels haast op een woordenspel, dat de informatievoorziening aan de raad niet ten goede komt. Is de raad hier onjuist geïnformeerd, of kunnen we uitgaan van een onschuldige vergissing? In ieder geval het verzoek aan het college om de raadsvragen correct te beantwoorden. Daarom nu een gele kaart. Bij de perspectiefnota komt de fractie van D66 inhoudelijk terug op het onderwerp stagiaires. De voorzitter: Dank u wel. De heer Tekir: En voorzitter, als we straks tijd overhouden, zou ik graag nog één blokje willen afronden voor de eerste ronde van het college. De voorzitter: In uw tweede termijn heeft u één minuut volgens het schema. De heer Oostrum, PvdA. De heer Oostrum: Dank u wel, voorzitter. Ik ga proberen het binnen drie minuten te doen.

Het jaar 2020 bestond vooral uit twee besmettingsgolven door corona, met een korte vakantieperiode daartussen voor de meeste mensen, en kennelijk ook voor het virus. Desondanks is door het college en de ambtenaren hard doorgewerkt aan de ambities van de gemeenteraad, zij het met vele beperkingen, zoals thuiswerken en digitaal vergaderen. Daarvoor past een compliment, mede gezien het feit dat de jaarstukken bevestigen dat in 2020 goede vorderingen zijn gemaakt en dat daarbij ook beoogde resultaten zijn behaald. Uiteraard is er vertraging opgetreden, waardoor een aantal budgetten tot een bedrag van circa 2,5 miljoen euro moet worden doorgeschoven naar 2021, waaronder de gereserveerde half miljoen voor het reactivatieplan in het kader van het herstel na corona. Het is een mooi resultaat en de ondernemers kunnen daar nog steeds gebruik van maken. Een nog mooier resultaat is dat grote stappen voorwaarts zijn gemaakt op het gebied van mobiliteit en duurzaamheid, maar zeker, en in het bijzonder, ook in het sociale domein: samen met POORT6 oppakken van de wijkateliers, de pilot wijkgericht werken in de Gildenwijk en de Haarwijk, het samen met partners bestrijden van eenzaamheid, juist in de coronaperiode, de extra aandacht voor inwoners met dementie en extra inzet voor gelijke behandeling, ofwel bestrijding van discriminatie. Ik denk dat de heer Tekir daar iets gemist heeft.

Maar ook het versterken van de samenwerking met Avres en andere partners in het sociaal domein en het sociaal team begint z’n vruchten af te werpen, en dat was in de coronatijd in vele opzichten zichtbaar. Een bijzonder compliment verdient de uitrol van de coronacompensatie. We horen in de stad, zowel bij ondernemers als in het verenigingsleven, dat de gemeente en Avres zeer actief en voortvarend hebben ingespeeld op dringende behoeften en andere zorgen, waaronder financiële zorgen bij ondernemers en verenigingen. Een klein applaus. Voorzitter. Ik ga niet op alle punten in uit uw aanbiedingsbrief, maar u maakt daarin duidelijk dat ondanks corona op alle gebieden vorderingen zijn gemaakt om de ambities H-5

waar te maken. Wel noem ik nog even de ontwikkeling van het gebied tussen de Arkelsedijk en de Linge, waar belangrijke stappen zijn gemaakt, maar daarop kom ik terug bij de perspectiefnota. Financieel kunnen we het jaar 2020 ook met een keurig positief resultaat afsluiten. Ik noemde al de doorgeschoven budgetten wegens uitgesteld werk en daarnaast is er sprake van een positief resultaat op de grondexploitatie van ruim 3,6 miljoen euro, en dat wordt toegevoegd aan de reserve mobiliteit en infrastructuur, conform de geldende afspraken. Er is echter ook een reserve die niet extra wordt gevoed, maar waarop we juist een beroep hebben moeten doen om de gestegen kosten van het sociaal domein in 2020 te dekken. Een aandachtspunt voor de komende jaren, voorzitter, waar ik ook bij de perspectiefnota nog op terug zal komen. De voorzitter: Even een moment! Het gaat niet van uw tijd af, maar iemand heeft z’n geluid aan staan en dat werkt erg storend. O, ik begrijp dat het mogelijk bij de heer Oostrum zelf is. Goed. U heeft nu nog dertig seconden. De heer Oostrum: O, maar ik heb genoeg aan tien seconden, voorzitter. Ik kan concluderen dat we ondanks corona 2020 afsluiten als een redelijk succesvol jaar, zowel op het gebied van bestuurlijk en ambtelijk bereikte resultaten als financieel. Daar doen de heldere, maar minimale kanttekeningen van de accountant niets aan af.

Zoals gebruikelijk, heeft u van mij een opmerking tegoed over het weerstandsvermogen. Dat komt uit op 1,92, en dat is binnen de bandbreedte van 1,4 tot 2,0. Je zou verwachten dat we na corona eerder aan de onderkant zouden verkeren dan aan de bovenkant. Het stelt ons gerust dat we in deze onzekere tijden dat risico kunnen dragen. Dank u wel, voorzitter, en een compliment. De voorzitter: Dank u wel. De heer Schefferlie, Democraten Gorinchem. De heer Schefferlie: Dank u wel. voorzitter. We komen natuurlijk niet om corona heen als we terugkijken op 2020. We vonden het ook veel relativering eigenlijk opleveren: mensen die zich druk maken om vakanties en sporten dat niet door kan gaan, dat is ook echt vervelend voor het welzijn, maar daarentegen hebben we ook ondernemers in wanhoop gezien, een superhoge werkdruk in de zorg en natuurlijk ook stadgenoten die gewoon mensen hebben verloren. Treurig, en tegelijkertijd levert deze ramp dus ook wel weer nieuwe inzichten en verbindingen op. Een van die inzichten is dat onze medewerkers ook in staat zijn gebleken in deze tijd om door te blijven werken aan het hoge ambitieniveau en de reguliere dienstverlening. Voorzitter, wij spreken daarvoor via u graag onze waardering uit. We hebben ook gezien dat de verbindingen met de ondernemers geïntensiveerd zijn.

Wij stellen voor dat we die vooral op die manier vasthouden, want we hebben elkaar op tal van zaken nog hard nodig. Een ander goed inzicht is dat we hebben gezien dat de Rijksoverheid ruimhartig kan zijn wanneer het echt nodig is. Dat hebben wij ook zeer gewaardeerd. Het blijft dan tegelijkertijd natuurlijk wel betreurenswaardig dat we diezelfde urgentie en ruimhartigheid door de Rijksoverheid niet hebben gezien in de jeugdzorg, de nr. 1-reden waardoor bijna alle gemeenten financieel moeten schipperen. Tegen die achtergrond kijken wij toch buitengewoon tevreden terug op de volharding in de ambities door het college en de organisatie. Bij de behandeling van de perspectiefnota zullen we daar meer H-6

uitgebreid op ingaan ten aanzien van de financiën. Voor nu concluderen we dat we scherp, moedig en verantwoord werken aan een Gorinchem dat weer mee kan in de toekomst. Deze periode onderscheidt zich door visies en concretiseringen verkeer, onderwijs, wonen en duurzaamheid, maar ook in zaken als betere hulp voor mantelzorgers, een meer gebruiksvriendelijke vorm van subsidieverlening en succesvolle pilots in het wijkgericht werken. Behalve dat wij tevreden instemmen met het raadsvoorstel resteren nog twee aandachtspunten en een vraag. Het eerste punt is de kindermishandeling. Daar heb ik vorig jaar ook al van gevraagd: waarom hebben we alleen kengetallen over 2014, als we die cijfers zo belangrijk vinden? We vinden het echt een zeer gewichtig onderwerp en we voelen ons niet serieus genomen als dat gewoon eigenlijk genegeerd wordt en nu opnieuw zulke oude cijfers genoteerd worden. Wilt u daar alstublieft wat aan doen? Het tweede aandachtspunt gaat over de laaggeletterdheid. We begrijpen dat het geld is doorgeschoven. Heeft dat met corona te maken? Wij hopen in ieder geval dat we voortvarend doorpakken, omdat we dat ook een zeer belangrijk punt van aandacht vinden. En ten slotte een vraag die we eigenlijk misschien eerder hadden moeten stellen.

Wij vragen ons af of de cultuursector wel voldoende gebruik heeft kunnen maken van de compensaties, omdat op dat punt twee ton is overgebleven. Misschien kunnen we daar nog een antwoord op krijgen. Al met al kijken wij heel tevreden terug. Dat moge duidelijk zijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Wientjes, VVD. De heer Wientjes: Dank u, mevrouw de voorzitter. Vijf punten in drie minuten. Ik begin meteen. Voorzitter. Dit is een verslag van een college van mega-plannenmakers, maar uitvoeren en realiseren, ho maar! Bij verkeer en vervoer bijvoorbeeld was in 2019 al 19,5 miljoen gebudgetteerd en nu slechts 4,4 miljoen gerealiseerd. Onderwijs en sport heb ik ook even bekeken, daar zie je hetzelfde plaatje: megaplannen, geen uitvoering. Over naar wat die plannen allemaal gaan betekenen in de toekomst, want we kijken met deze rekening weliswaar naar het verleden, maar die heeft z’n effecten in de toekomst en je kunt van de status van nu concluderen hoe dat eruit gaat zien. Al die plannen die nu gemaakt zijn zullen resulteren in nog meer schulden. Het is te verwachten dat we door het signaleringsplafond dat door de provincie is gesteld zullen heen gaan. Dat zal wellicht tijdelijk van aard zijn, maar we gaan over dat grensje heen. Al die plannen houden ook risico’s in.

Zelden wordt een groot project zonder kostenoverschrijding afgesloten en dat betekent dat we weer extra schulden zullen moeten maken, of ergens anders middelen moeten vinden, om dat af te dekken. Uiteindelijk heeft dat natuurlijk allemaal effect op de lasten voor onze burgers. Tel daar nog de problemen bij in de jeugdzorg, de vuilnisdienst, zo noem ik hem maar even, en ook bij de grondexploitaties, en voilà: Gorinchem in de problemen. De VVD houdt hier niet zo van. Dit is geen goed uitgangspunt voor een gezonde toekomst van onze stad. Denk even aan de grote opgave en het spannende project van de vleugels van de stad, veruit de grootste opgave van de voorbije decennia en zeker ook voor de komende decennia. Daar hebben we straks natuurlijk ook middelen voor nodig.

H-7

Kortom, slecht gesteld voor de toekomst met deze financiële situatie. We keuren de jaarrekening toch goed. Het is een goed resultaat van onze financiële ambtenaren met de accountant, maar wel met de kanttekening: Gorinchem, pas op uw zaak, maak de keuzes en zorg dat je gesteld bent voor de toekomst. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Dansen, SP. Mevrouw Dansen: Dank u wel, voorzitter. Wij hebben deze keer vooral eens goed gekeken naar het controleverslag van de accountant. De SP is blij om te zien dat het weerstandsvermogen voldoende is, hoewel dat alleen maar zo is dankzij de verkoop van de Eneco-aandelen. Jammer is dat hetzelfde niet geldt voor onze schuldenpositie, maar daar komen we bij de perspectiefnota verder op terug. Ook jammer is dat de organisatie volgens de accountant nog niet helemaal op orde is. Wij begrijpen dat er nogal wat mankeerde aan de overgelegde stukken. Ook begrijpen wij dat de accountant nogal wat vraagtekens zet bij de grondexploitaties in verband met de lange exploitatieduur van de Groote Haar en nadrukkelijk aandacht vraagt voor de geautomatiseerde verwerking van de administratie van de grexen, die blijkbaar ook niet op orde is. Aangezien dat risico’s kan opleveren, wil de SP graag weten wanneer de wethouder dat op orde denkt te hebben. Aansluitend horen wij graag van de wethouder hoe het gaat met de rechtmatigheidscontrole. Dank u wel.

Ik heb volgens mij de tijd van de heer Tekir nu weer ingelopen! De voorzitter: U bent geweldig, dank u wel! De heer Roeland, Stadsbelang. De heer Roeland: Dank u wel, voorzitter. Stadsbelang heeft met interesse kennisgenomen van de jaarstukken van 2020, de controleverklaring en het accountantsverslag. 2020 was een bewogen jaar, dat voor een belangrijk deel in het teken stond van de coronacrisis. Door de gemeente is er, net als door de Rijksoverheid en de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid, veel aan gedaan om het virus in te dammen en de negatieve gevolgen van de crisis te beperken. Daarbij hoorden informatievoorziening, regelgeving, advisering en in alle opzichten brede ondersteuning. Digitaal vergaderen nam een vlucht. Desalniettemin zijn in 2020 veel belangrijke, beleidsmatige en concrete stappen gezet op het gebied van bereikbaarheid en mobiliteit. Ik noem de Mobiliteitsvisie 2040 met een uitvoeringsagenda, verkeerspanels binnenstad, voetgangerstunnel station, aanpak Banneweg en Gildenweg. Twee, duurzaamheid en klimaat: concept-Regionale Energiestrategie 1.0 en warmtenet Gildenwijk. Punt 3, zorg en menselijke maat: wijkgericht werken, leefbaarheid, gelijke behandeling, enz., bestuur en samenwerking, burger en overheidsparticipatie, maar ook regionale bestuurlijke relaties met omliggende gemeenten, zoals de Regiodeal en de Regionaal Maatschappelijke Agenda.

Sport en cultuur: Gorinchem Beweegt als belangrijke spil in het blijven bevorderen van sporten en bewegen voor jong en oud én de tijdelijke openstelling van De Nieuwe Doelen. Op het gebied van onderwijs: IHP, vervangende nieuwbouw Gilde Vakcollege, IAC, nieuwbouw sporthal Fortes en de brede school van het Dalemplein. Op het gebied van… De voorzitter: Uw microfoon staat uit, meneer Roeland!

H-8

De heer Roeland: O, pardon, neem mij niet kwalijk, ik was te snel. Dan moet het over. Stadsbelang heeft met interesse kennisgenomen van de jaarstukken van 2020, de controleverklaring… De voorzitter: Meneer Roeland, u hoeft maar drie zinnen terug te gaan, want de rest hebben we allemaal verstaan en opeens ging de microfoon uit. U was bij De Nieuwe Doelen. De heer Roeland: Dank u wel. Op het gebied van onderwijs: IHP, vervangende nieuwbouw Gilde Vakcollege, IAC, nieuwbouw sporthal Fortes en de brede school van het Dalemplein. Wonen en stedelijk vernieuwing: Actieplan Invoering Omgevingswet 2022, transformatie Arkelsedijk, Lingeoevers en geen grootschalige opvang van asielzoekers. Op het gebied van vergunningen, handhaving en toezicht: samenwerken aan een coronaproof en veilige stad. We kunnen concluderen dat ondanks het zeer moeilijke coronajaar wat ingewikkelde participatieprojecten zijn blijven liggen doordat er niet fysiek vergaderd kon worden en dat diverse werkzaamheden niet volledig ten uitvoer zijn gekomen.

Door onderbesteding op diverse incidentele budgetten met een specifiek bestedingsdoel, en met name positieve resultaten op de grondexploitaties, komt het resultaat over 2020 uit op 7,5 miljoen euro positiefDe voorzitter: Nog dertig seconden! De heer Roeland: Stadsbelang kan zich dan ook prima vinden in het raadsvoorstel om 6,7 miljoen hiervan voor 2021 te bestemmen voor de in het raadsvoorstel genoemde programma’s. Hierdoor kan zeven ton toegevoegd worden aan de algemene reserve en is hiermee een mooi lichtpuntje gekomen in een buitengewoon enerverend, moeilijk coronajaar. Stadsbelang heeft het volste vertrouwen in de definitieve controle van de jaarrekening door de accountant, zij het met de verwachte, maar nog niet verontrustende oordeelbeperking op de rechtmatigheid als gevolg van eerder afgesloten langere contracten. Ik dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Breemen, GroenLinks. De heer Van Breemen: Ja, voorzitter, dank u wel. Alle voorgaande sprekers zeiden het al: 2020 was een bijzonder jaar door de coronapandemie, en dat is terug te zien in de jaarstukken. Er is een fors positief resultaat, maar dat is eigenlijk grotendeels te verklaren doordat in de coronatijd op heel veel punten niet gewerkt kon worden.

Een andere verklaring is dat de dingen die wel gedaan zijn, om bijvoorbeeld de effecten van de coronacrisis te ondervangen, grotendeels door het Rijk gefinancierd zijn en daardoor relatief kostenneutraal in onze boeken staan. Het is dan ook niet zo verwonderlijk dat ruim 90% van het begrotingsoverschot van 2020 al herbestemd is voor allerlei zaken in 2021. Dit zijn vooral dingen die het vorig jaar zijn blijven liggen, of die als stimuleringsen steunmaatregelen van de coronacrisis te benoemen zijn. Wat GroenLinks betreft is dat overigens logisch en daarom ook prima om dit resultaat zo te herbestemmen. Onderaan

H-9

de streep blijft er dan nog zeven ton over, die naar de algemene reserve gesluisd wordt. Ook dat lijkt ons prima. Ten slotte rest ons nog een vrijwel jaarlijkse kritiek, namelijk: de indicatoren in deze jaarstukken zijn niet altijd even behulpzaam, om het maar voorzichtig te zeggen. Wij willen het college nogmaals uitdagen om daar met de raad eens goed voor te gaan zitten en het beter te maken. Bij het programma duurzaamheid bijvoorbeeld zijn twee maatschappelijke indicatoren opgenomen, huishoudelijk afval en hernieuwbare energie. Dat zijn ‘an sich’ nuttige indicatoren, maar je kunt er nog zoveel meer bedenken die ook nuttig en nodig zijn en die ons als raad een veel completer beeld geven of het gemeentelijk beleid bijdraagt aan de gestelde doelen. Denk bijvoorbeeld aan de hoeveelheid huizen die van het gas af zijn, of de energielabels van woningen in Gorinchem. Maar je kunt ook denken aan groene daken, biodiversiteit, hoeveelheid duurzaam en fair trade ingekochte producten, en ga zo maar door, toch dingen waarvan je als raad wilt weten hoe effectief ons beleid eigenlijk is. Hierin schiet onze cyclus, en met name dus de jaarstukken, wat GroenLinks betreft echt tekort en we hopen dat het college in het opwerken van de nieuwe begroting hier toch nog een keer naar wil gaan kijken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Hamann, Gorcum Actief .

Mevrouw Hamann: Dank u, voorzitter. Een kort statement in verband met de tijd. De jaarstukken zien er goed uit, prima, complimenten. Dankzij de Enecogelden en uitgestelde investeringen hebben we ineens een solvabiliteit van maar liefst 35%. Maar dat is een incidentele verbetering. Tegelijk neemt de verwachte schuldenlast tot 2024 enorm toe. Dat baart ons zorgen, vooral ook omdat wat eerst ‘investeringsruimte’ heette nu ineens ‘investeringsplafond’ is geworden. Die denkwijze is anders, omdat deze ruimte dan gebruikt kan gaan worden. Bij de perspectiefnota komen we hier uitgebreid op terug. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van Maaren, fractie Van Maaren. Mevrouw Van Maaren: Dank u wel, voorzitter. Ten eerste dank voor het opstellen van de duidelijke jaarcijfers en de toelichting van de heer Bouwmeester recent. Een bijzonder jaar, dat was het met corona. Met betrekking tot de effecten en cijfers mogen we blij zijn met de landelijke coalitie, die veel extra gemaakte kosten op zich heeft genomen. Omdat door anderen al veel wijze punten zijn aangedragen en vanwege de beperkte tijd, wat zeer gewaardeerd wordt, hebben wij nog de volgende aandachtspunten. Nederland kent momenteel 3,1 miljoen gewilde en ongewilde eenpersoonshuishoudens, die zwaar worden benadeeld in de te maken kosten.

Zij betalen te veel voor overheidsheffingen, verzekeringen, hotelkamers, Spotify, et cetera, zelfs voor de pechhulp bij de ANWB. Op dit moment is de overheid conservatief en wordt er niet gestreefd naar een betere verdeling van kosten. Zo is in de JIBEO duidelijk te lezen dat de heffingen voor eenpersoonshuishoudens 87% zijn ten opzichte van de meerpersoonshuishoudens. Ondanks het groene licht bij de stresstest slaat het bij ons op rood. Deze verdeling kan en moet beter. Daarom verzoeken wij het college te onderzoeken of deze verhouding in de begroting voor 2022 minimaal beperkt kan worden met enkele [...], bijvoorbeeld naar 82%. Dat zou een mooie eerste aanzet kunnen zijn in H - 10

een meer gelijkwaardige verdeling. Zo niet, dan komen wij tot actie, want ook in de kostenverdeling dien je als gemeente te streven naar gelijke behandeling van personen en/of situaties. Een ander punt is: ondanks dat de weerstandsratio bij de stresstest op 1.92 staat, dus binnen de zeer ruim gestelde bandbreedte, is het licht op groen, met dank aan Eneco en uitgestelde investeringen. Maar bij ons knippert het juist wel van oranje naar rood. Het baart ons zorgen, evenals de torenhoge schuld. Het wordt op de iets langere termijn koorddansen met mogelijk onbekende uitgaven van de uitgestelde projecten en de sterk wisselende situaties in de financiële wereld. Het verbaast ons ook dat sommigen deze situatie als positief ervaren. We zijn nog steeds niet blij met de vastgestelde begroting voor 2020, maar met de verantwoording kunnen wij wel akkoord gaan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan hebben we hiermee de aangemelde sprekers gehad en kijk ik naar het college. Het woord is aan de wethouder voor financiën, wethouder Van Zanten. Wethouder Van Zanten: Dank u wel, voorzitter. Ook van mij maar een enkele minuut. Het is lastig bij zo’n groot stuk, maar we gaan het doen. Ik dank de raad sowieso voor de bijdragen in eerste termijn en ik mag wel zeggen dat alle bijdragen positief te duiden zijn op het punt van de jaarrekening en de resultaten die geboekt zijn.

Het is juist dat het jaar 2020 volledig in het teken heeft gestaan van corona en dat heeft er ook voor de organisatie voor gezorgd dat het werk onder moeilijke omstandigheden gedaan moest worden. Het verheugt me dan ook dat de verschillende sprekers dank hebben uitgesproken, een dank die ik graag zal doorgeven, aan de organisatie voor het vele werk dat in de moeilijke coronatijd is verricht. Sommigen hebben gezegd dat er heel veel is blijven liggen, maar daar zet ik tegenover dat er ook heel veel is gedaan in het vorig jaar, en dat is met volle inzet van eenieder gebeurd onder de omstandigheden die er waren. Wat ook goed is, en dan sluit ik even aan bij de woorden van onder anderen de heer Tekir, is dat het jaar 2020 goed is afgelopen voor de gemeente, positief, door de adequate coronacompensatie die verstrekt is door het Rijk, en voor een klein deel door de provincie. Daar zijn we heel blij mee, want we hadden het resultaat dat we nu geboekt hebben nooit kunnen boeken als heel veel coronaschade voor rekening van de gemeente was gebleven. 2020 is ook een heel goed jaar geweest – een aantal sprekers heeft dat ook opgemerkt – door de verkoopopbrengst van de Eneco-aandelen, wat een aantal parameters bij ons aanzienlijk heeft doen verbeteren.

Dit alles heeft geleid tot een jaarrekening waarvoor de accountant een goedkeurende verklaring heeft kunnen geven op getrouwheid en op het gebied van rechtmatigheid. Mevrouw Dansen heeft gevraagd hoe het gaat met rechtmatigheid en daarmee bedoelt ze volgens mij te vragen hoe het staat met wat het college gedaan heeft op het probleem van de Europese aanbestedingen en het verkrijgen van een verklaring zonder beperking voor de volgende jaren. Daartoe hebben we heel veel maatregelen genomen, die ook zijn vermeld in het controleverslag. U kunt ervan op aan dat de onrechtmatigheid er in de komende jaren steeds verder gaat uitlopen en dat de aanbestedingen op Europees niveau anders gaan. H - 11

Een aantal sprekers, en dan stop ik met mijn deel, heeft gesproken over de schuldenproblematiek/schuldenlast. Ik denk dat het te ver gaat om daar in dit verband vanavond diep op in te gaan, maar dit is problematiek die ongetwijfeld uitgebreid aan de orde gaat komen bij de behandeling van de perspectiefnota over twee weken. Hierbij wil ik het even laten, want ik denk dat een aantal inhoudelijke vragen beantwoord kan worden door wethouder Van der Geest, met name over de maatregelen voor de ondernemers. De voorzitter: Wethouder Van der Geest heeft het woord. Wethouder Van Zanten: Ja, heel goed. De voorzitter: En daarna geef ik wethouder Van Doesburg het woord, Wethouder Van der Geest: Voorzitter. De heer Tekir vroeg om een reflectie over of er eigenlijk nog wat geld overblijft van het reactivatieplan. Volgens mij hebben we het hierover ook wel eens in I&O gehad, want een aantal regelingen bleef inderdaad achter. U heeft als raad bijvoorbeeld ook het initiatievenfonds vastgesteld en we moeten constateren dat pas recent weer evenementen mogelijk zijn. Dus zien we ook wat meer vraag naar het initiatievenfonds, maar inderdaad in het afgelopen jaar nog niet. Als we kijken naar sociaal ondernemerschap is dat ook nog niet gebeurd en de kennisvoucher ook niet. Tegelijkertijd constateer ik ook dat we hebben geprobeerd dingen te doen.

Gelukkig was dit mijn eerste, en hopelijk ook mijn laatste, coronacrisis, dat geldt ook voor het ambtelijk apparaat, maar we zien ook dat we dingen geprobeerd hebben die andere gemeenten niet deden, en dat blijft dan af en toe zoeken. Dus we blijven zoeken en we blijven ook met u in gesprek, binnenkort weer tijdens de I&O Economie in corona. Maar goed: als je dingen probeert, lukken dingen soms niet, of niet helemaal zoals je verwacht, en dat is bij deze helaas ook gebeurd, maar we hebben ons best gedaan. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Van Doesburg. Wethouder Van Doesburg: Dank u wel, voorzitter. Als ik het goed begrepen heb, waren er twee vragen over twee onderwerpen. Een reflectie werd gevraagd op het diversiteitscharter: waarom het zo lang duurt voordat dat ondertekend wordt. Nou, dat klopt, daar heeft u gelijk in, dat duurt lang. Het is wel zo dat het binnenkort ondertekend zal worden. Het had te maken met wat praktische puntjes. Het is natuurlijk wel zo dat we al in de geest van het diversiteitscharter aan de gang zijn gegaan. Het is verankerd in het HR-beleid en om een voorbeeld te noemen: we hebben bij de werving van de gemeentesecretaris dat profiel ook uitgezet bij bureaus die zich wat meer in diversiteit gespecialiseerd hebben.

Als het gaat om stages: volgens mij hebben we u daar gewoon goed over geïnformeerd en de cijfers gedeeld op basis van de vragen zoals ze gesteld zijn. Het aantal stagiaires is gewoon stabiel geweest, ondanks de coronacrisis, met veel mbo’ers gelukkig. Het aantal nieuwe stagiaires was dit jaar iets lager, maar desondanks bleef het totale aantal stagiaires binnen de organisatie toch op gelijk niveau, wat volgens mij prima is. Dank u wel. De voorzitter: Wethouder Kraaijeveld. H - 12

Wethouder Kraaijeveld: Dank u wel, voorzitter. Kort een reactie op de heer Schefferlie en het punt van kindermishandeling. Het is zo dat 1 juli een I&O is ingepland over onder meer Veilig thuis en daar kunnen wij wel wat gegevens delen, bijvoorbeeld over het aantal meldingen. Als dat voldoet aan de heer Schefferlie, verwijs ik graag naar 1 juli. De voorzitter: Dank u wel. Dan hebben we hiermee de beantwoording van het college gehad en zijn we aangekomen bij de tweede termijn. Ik heb in ieder geval van de heer Tekir begrepen dat hij sowieso een tweede termijn wil. U heeft per fractie één minuut. De heer Tekir van D66 heeft het woord. De heer Tekir: Voorzitter, dank u wel. Ik moet wel zeggen dat het een hele uitdaging is om een heel jaar samen te vatten in drie minuten, en nu zelfs één minuut. Dus ik ga maar meteen starten. Allereerst de reacties die zijn gegeven op de vragen die wij hebben gesteld. Dank daarvoor. Over coronasteun heb ik de wethouder horen zeggen dat van alles geprobeerd wordt. Dat snap ik en die inzet waarderen we ook. Alleen, waar wij vooral aandacht voor vroegen was: we slaan ergens de plank mis en wij roepen het college op om dat te voorkomen en echt dat soort regelingen in overleg met bijvoorbeeld […] Gorinchem op te stellen.

Want als wij in de stad rond vragen hoe die regelingen tot stand komen, dan is een van de dingen die wij terugkrijgen dat […] Gorinchem bijvoorbeeld totaal niet betrokken is geweest bij de totstandkoming van die regelingen, en dat is natuurlijk een gemiste kans. Ik ga door met het diversiteitscharter. Het duurt lang, hoor ik de wethouder zeggen, en dat was onze constatering ook. Ik hoor hem ook zeggen dat het is verankerd in het HRbeleid. Dan zou ik dat HR-beleid graag willen ontvangen, om te zien wat daarvan is terechtgekomen. Wanneer wordt het charter ondertekend? Dat is natuurlijk een heuglijk moment, waar wij naar uitkijken. En dan de stages. Ik hoor de wethouder zeggen “correct geïnformeerd’, maar dat klopt toch echt feitelijk niet. Sterker nog: we hebben daar vanmiddag om kwart voor vijf een mailtje over ontvangen met een verduidelijking, c.q. correctie. De vraag die wij stelden was hoeveel nieuwe stagiaires zijn gestart in 2020. Het zijn er geen 30, maar 12. Dat is prima, maar laten we daar gewoon transparant over zijn. Het zijn er een stuk minder dan in 2019. Eerder zegde de wethouder toe dat in 2020 het aantal stagiaires zou toenemen.

Dat is niet het geval en wij vinden dit echt een zorgpunt, omdat wij daarmee de jongeren in ieder geval vanuit onze eigen verantwoordelijkheid geen perspectief kunnen bieden, of onvoldoende perspectief kunnen bieden, en dat zouden we graag wat meer willen uitnutten. Dus daar komen we bij de perspectiefnota op terug. Het laatste punt, dat ik in mijn eerste termijn niet kon maken: wij missen in de jaarstukken het Right to challenge. Het enige wat we daarover lezen is dat zich in 2020 geen aanvragers hebben gemeld. Ik zou hier cynisch op kunnen reageren, maar dat ga ik niet doen. Je kunt nergens op de website lezen hoe zo’n aanvrage gedaan zou moeten worden, of informatievoorziening daarover, en dan is het wel een beetje gek om te constateren dat er geen aanvragen zijn binnengekomen en dat het dus niet leeft. Ik ben benieuwd hoe het college hierop reageert. Hoe zorgen we er nou voor dat het Right to challenge, het van buiten naar binnen denken-

H - 13

De voorzitter: Dank u wel. Ik heb u nu echt ruim de tijd gegeven. De heer Tekir: Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Oostrum, PvdA. De heer Oostrum: Ja, voorzitter, ik had eigenlijk helemaal geen behoefte aan een tweede termijn, maar ik merk dat de heer Tekir een van de mensen is die kennelijk last heeft gekregen van het pessimisme dat toegeslagen heeft in de coronaperiode, en dat vind ik jammer. Er is in deze jaarstukken voldoende positiefs te vinden om daar ook iets over te zeggen en dat heeft hij compleet gemist. Daar wil ik het bij laten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Wientjes, VVD. De heer Wientjes: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Jammer voor de wethouder dat we dit zo af moeten raffelen. Indertijd hebben we dit juist uit de PPN-sessie gehaald, omdat we met z’n allen vonden dat zo’n jaarstuk aparte aandacht nodig heeft en dus op een aparte avond gedaan zou moeten worden. Kunt u toezeggen dat we dit nooit meer hoeven mee te maken? Dan naar het volgende punt: de coronasteun en al die middelen die niet uitgeput worden. Misschien zijn ze dus ook niet zo hard nodig.

Maar laten we ze nog een tijdje laten staan en laten we het college aansporen om ze bij niet-gebruik op een verstandige manier in te zetten, bijvoorbeeld voor het plan dat we hebben bij het indikken van het winkelgebied in de binnenstad, of andere plannen die met de private sector en onze bedrijven te maken hebben. Dit is een aansporing om daarvoor met voorstellen te komen. Dank u wel, mevrouw de voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Dansen, SP. Mevrouw Dansen: Dank je wel, voorzitter. Ik wil eerst even wat rechtzetten. Als wethouder Van Zanten mijn bijdrage als positief duidt, ben ik niet duidelijk geweest, want zo was het zeker niet bedoeld. Verder heb ik in eerste termijn gevraagd wanneer de automatische verwerking van de administratie van de grexen op orde zal zijn. Ik weet niet of niemand zich daarvoor verantwoordelijk voelt, maar ik heb er in ieder geval geen antwoord op gekregen en dat zou ik graag alsnog willen hebben. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Van Maaren, fractie Van Maaren. Mevrouw Van Maaren: Nee, ik heb één punt genoemd en ik zie dat hopelijk terug in de begroting voor 2022. Meer punten heb ik niet.. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Wil de heer Tekir nog een interruptie plaatsen? De heer Tekir: Ja, graag. De heer Oostrum verweet ons pessimistisch te zijn.

Ik vind dat een beetje kinderachtig, want wij proberen in drie minuten tijd onze zorgpunten te delen met het college over een heel jaar en we zijn onze beschouwing begonnen met een H - 14

compliment omtrent de financiën. Dus ik zou de heer Oostrum willen vragen het totale verhaal in ogenschouw te nemen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Van Zanten. Wethouder Van Zanten: Dank u wel, voorzitter. Ik heb eigenlijk niet zo heel veel te beantwoorden. Ik vind het wel heel jammer van mevrouw Dansen te horen dat haar bijdrage niet positief bedoeld was. Zo ken ik haar eigenlijk helemaal niet. De vraag over de administratie van de grexen kunnen we misschien beter meenemen bij de behandeling van de perspectiefnota. Daar zou ik het bij willen laten, voorzitter. De heer Wientjes: Mevrouw de voorzitterDe voorzitter: De heer Wientjes. De heer Wientjes: Ja, ik had nog een suggestie gedaan over een andere besteding van de corona-ondersteuningsmiddelen. Ik ben benieuw hoe de wethouder daarover denkt. Wethouder Van Zanten: Ik dacht dat die vraag bedoeld was voor wethouder Van der Geest. De voorzitter: Dat gaan we doen! Wethouder Van der Geest, daarna wethouder Van Doesburg. Wethouder Van der Geest: Kan de heer Wientjes zijn vraag nog even herhalen? De heer Wientjes: Zeker. We zien die middelen staan en er wordt terecht geconcludeerd dat die niet gebruikt worden. We vragen ons natuurlijk allemaal af hoe dat komt en misschien is de conclusie wel gewoon dat ze niet nodig zijn, wat natuurlijk heel fijn zou zijn, want dat geeft dan ook aan hoe sterk ons bedrijfsleven is.

Dan hebben we straks die gelden staan en daar hebben we dan geen bestemming voor. Ik vroeg me af of het een idee is om eens te gaan nadenken over wat we er dan mee zouden kunnen doen. Ze horen in de hoek van het bedrijfsleven, dus misschien moeten we ze dan opnieuw ‘earmarken’, in goed Nederlands, en ze bijvoorbeeld besteden aan het indikken van het winkelgebied, of, nou ja, iets met het bedrijfsleven. Ik was benieuwd hoe u daarover dacht. Wethouder Van der Geest: Helder, voorzitter. D66 heeft hierover ook technische vragen gesteld. Inmiddels is er natuurlijk twee ton af voor Gorinchem Next en de 75.000 euro voor de planvorming voor het kernwinkelgebied is ook zo goed als besteed. U heeft recent 50.000 euro vrijgemaakt voor het ‘tussen wal en schip-fonds’ en in het initiatiefvoorstel voor […] ook 50.000 euro bestemd. 1 juli, dus volgende week donderdag, zitten wij bij elkaar om voor de middellange en lange termijn over de investeringsagenda te spreken en daar zit natuurlijk een aantal onderwerpen in. Dus volgens mij wordt u op uw wenken bediend. En u kunt het ook nog hebben over de eventuele besteding van deze middelen, als dat nodig is. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Van Doesburg. H - 15

Wethouder Van Doesburg: Dank u wel, voorzitter. De heer Tekir had gelijk met zijn vraag over het aantal stageplekken. Daar zijn eerder vragen over gesteld en die hadden net een iets andere strekking. Nu kom ik erachter dat er een nieuwe vraag gesteld is die je anders moet interpreteren. Dus u heeft gelijk en wij zullen voortaan een zuiverder antwoord geven op die vraag en u ook blijven inlichten over hoe die stageplekken zich ontwikkelen, want ik blijf wel volhouden dat wij er heel goed mee bezig zijn, ondanks de coronacrisis. Ook een stagebureau zal ingericht worden door een stagiaire zelf. Dat loopt echt heel goed. Het diversiteitscharter. We zijn hard aan het vragen bij de organisatie wanneer we kunnen gaan ondertekenen. Zodra dat duidelijk is, zullen wij u ook uitnodigen voor die ondertekening. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan wil ik nog even op een opmerking reageren van de heer Wientjes, die vroeg of ik niet kan toezeggen dat we in het vervolg deze jaarstukken niet meer zo afraffelen. Nou, meneer Wientjes, het is me uit het hart gegrepen om het wat mij betreft anders te doen, maar het lijkt me goed om dat mee te nemen bij de evaluatie. Met u ben ik van mening dat jaarstukken, waarbij we toch spreken over alles wat we het afgelopen jaar hebben gedaan, de tijd verdienen om daar echt met elkaar het goede gesprek over te voeren.

Maar nogmaals, we nemen dit mee in de evaluatie bij de agendacommissie. Hiermee hebben we twee termijnen gehad en kunnen we overgaan tot stemming. Zonder hoofdelijke stemming wordt met algemene stemmen conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten. 6.b Financiering en samenwerking elektrische veren (2021-745869)

De voorzitter: Dames en heren. In eerste termijn hebben alle fracties twee minuten per partij. Ik geef allereerst de heer Wientjes van de VVD het woord. De heer Wientjes: Dank u wel, voorzitter. Dit is voorlopig het sluitstuk van dit dossier. De uitvoering gaat straks waarschijnlijk beginnen. Daarom uit de grond van mijn hart nog een paar laatste opmerkingen. Wij voelen ons als VVD en raadsfractie behoorlijk geschoffeerd, genegeerd in onze vragen om informatie en genegeerd in onze inbreng. Wij hebben een fractie met expertise op dit soort projecten en stelselmatig werden we op afstand gehouden. We kunnen zo langzamerhand alleen maar schending van ons recht op informatie concluderen, of, en misschien is dat nog wel erger: de gevraagde zaken zijn er gewoon niet. In beide gevallen een vreselijke conclusie. In een motie kom ik daar straks op terug. Nu de zaak zelf. Ik ga hier niet herhalen wat ik al een keer eerder heb gezegd, want we hebben het nu over de financiering van dit project, een project met zeer grote kostenoverschrijding en gemiste kansen. Een andere aanbieder heeft voor ongeveer een miljoen lager aangeboden en daar gaan we niet op in. Prachtig dat de wethouder nu de partnergemeente eindelijk zo ver heeft om te laten meebetalen. Daar hebben wij al heel H - 16

vroeg in het begin om gevraagd, maar jammer dat alles toch weer over onze rekening loopt. Dit was de kans geweest, en dat is een van de gemiste kansen, om het apart van onze balans te zetten en de andere ook echt aandeelhouder te maken en daarmee ook echt risicodragend. De VVD blijft daarop inzetten. Onze insteek is de veerdienst apart te zetten en in een concessie door iemand te laten uitvoeren. Afsluitend. We hebben nu wel de investering gefinancierd, maar de exploitatie blijft natuurlijk langjarig aan ons verbonden en daar zitten langjarig de risico’s in. Bijvoorbeeld de inschatting van de passagiersaantallen is gebaseerd op oude inschattingen. Thuiswerken, elektrische fietsen e.d. zijn daarin vooralsnog niet meegenomen. De exploitatie is bovendien ook nog gevoelig op de personeelskosten. Dus waar we nu de financiering van de investering bespreken, is dat eigenlijk een punt waar we straks tegen aan zullen lopen. Kortom, dit zal niet de laatste keer zijn dat we hierover spreken. Bij het aantreden van deze wethouder heb ik hem gewaarschuwd voor dit dossier en hem aangeboden om aan alle kantenDe voorzitter: Meneer Wientjes, ik verzoek u af te ronden. De heer Wientjes: Dat doe ik nu. Bij het aantreden heb ik dat gedaan en ik vrees nu dat ik gelijk ga krijgen. We gaan dit nog vaak tegemoet zien.

Wij dienen nu twee moties in, een over het verbeterd milieueffect, samen met Gorcum Actief en D66, en een, die mede wordt ingediend door Gorcum Actief, over de informatievoorziening. Motie M1: Realiseer mondiale milieuwinst bij het overgaan op elektrisch varen De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 24 juni 2021; constaterende dat: met de overgang naar elektrisch varen (een deel van) de oude dieselschepen overbodig wordt; overwegende dat:  milieuwinst een belangrijke drijfveer is achter het besluit om elektrische schepen aan te schaffen;  het streven naar deze milieuwinst niet beperkt zou moeten blijven tot het gebied waarin de elektrisch aangedreven schepen gaan varen, maar we ook streven naar een positieve impact op onze planeet als geheel;  milieuwinst slechts wordt behaald indien de oude veerboten uit de vaart worden genomen dan wel ter vervanging van meer vervuilende schepen worden ingezet;  het milieuverantwoord slopen van de schepen een onacceptabele claim op de haalbaarheid van dit project legt; vraagt het college: zich in te spannen om bij de verkoop van de diesel-aangedreven schepen welke vervangen worden door de nieuwe elektrisch-aangedreven schepen, een partij te vinden die de schepen zal inzetten ter vervanging van schepen die meer vervuilen dan de schepen die wij verkopen, dan wel een koper te vinden die de schepen op dusdanige

wijze inzet dat daarmee ook een milieuwinst wordt gerealiseerd. Motie M2: Informatievoorziening De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 24 juni 2021; constaterende en overwegende  dat een investering van deze omvang een gedegen uitwerking vereist, en wel op alle aspecten van de investering en dat die uitwerking met alle overwegingen, aannames en projecties met de raad dient te worden gedeeld;  dat wij meerdere malen verzocht hebben om opening van zaken;  dat deze opening slechts in zeer beperkte mate heeft plaatsgevonden;

H - 17



dat er steeds beroep werd gedaan op de vertrouwelijkheid als reden voor het niet geven van alle, door een aantal raadsleden gevraagde, informatie;  dat er in vertrouwelijkheid zaken met de raad zijn gedeeld maar niet op het gewenste detailniveau;  dat het de raad aan inzicht blijft ontbreken op het door een aantal van haar leden gewenste detailniveau;  dat veel externe ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld thuiswerken en toename elektrische fietsen, van invloed kunnen zijn op passagiersaantallen, dat het college hier geen rekening mee heeft gehouden in de uitwerking van dit project en dit ook niet heeft meegenomen in de gevoeligheidsanalyse; stelt de volgende motie voor: De raad benadrukt in deze motie haar recht om altijd alle informatie te krijgen welke door één of meerdere van haar leden wordt verzocht. Mocht dat om redenen van vertrouwelijkheid (voldoende onderbouwd door het college) niet openbaar kunnen dan onder vertrouwelijkheid. De raad spreekt zich negatief uit over de informatievoorziening rond de investeringen in elektrische veerboten.

De voorzitter: Dank u wel. De heer Koçak, PvdA. De heer Koçak: Dank u wel, voorzitter. Ik wil ook niet herhalen wat we tijdens B&A besproken hebben, maar wil beginnen met een reactie op de opmerking van de heer Wientjes over het schenden van informatierechten. De manier waarop hij dat naar voren brengt vind ik eigenlijk gênant. Verder zijn we het absoluut niet eens met de ‘mondiale’ motie. Wij vinden dat we inspanningen om milieuwinst te behalen aan de markt moeten overlaten. Op de andere motie wachten we graag de reactie van de wethouder af. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Willigen, Democraten Gorinchem. De heer Van Willigen: Dank u wel, voorzitter. Het is even verrassend wanneer je aan de beurt bent vanavond, maar dat geeft niet. Een stevig traject kan vanavond afgesloten worden. Van beleid maken naar aanbesteding hebben we al liefst twee keer gedaan en nu komen we dan op de uitvoering. Met de aanschaf van de elektrische veerboten geven we een sterk signaal af, want we pakken onze voorbeeldfunctie door vervuilende diesels te vervangen door elektrische boten. De vernieuwde samenwerkingsovereenkomst levert voor ons een verbetering op ten opzichte van de oorspronkelijke. We hebben inmiddels een langere looptijd met 15 jaar en daarnaast levert de gemeente Altena een aanvullende financiering van ruim 4 miljoen euro. Dat getuigt van commitment naar elkaar.

Dank hiervoor aan de gemeente Altena. In B&A hebben wij gevraagd om een goede evaluatie op het gehele proces. Dat is een beetje boven de markt blijven hangen, vandaar dat ik het hier nog een keer noem. Het heeft hier en daar namelijk gemorreld en het was soms erg spannend. Het kan niet anders dan dat hier de nodige leerpunten uit op te halen zijn. Dat zijn geen blunders, maar leerpunten voor een volgende aanbesteding. Mogelijk kunnen we die evaluatie al terugzien in de huidige raadsperiode; dat zou heel fijn zijn. Nogmaals willen we hier onze verbazing uitspreken over de weigering van de provincie om subsidies te geven. Dat is voor ons echt ongelooflijk, gezien het belang van de belangrijke schakel in de mobiliteit die wij hier hebben. Wij hebben alle reden om het raadsvoorstel te steunen en willen dan graag teruggrijpen op een boekje dat vier jaar geleden is gemaakt door Theo Spronk, aangevuld met een

H - 18

prachtige hit van Arie Bonefaas en de helaas te vroeg overleden Rik Tazelaar. De verleiding was groot om hem te laten draaien, om mijn twee minuten te laten vollopen, maar de hit had de naam ‘Geen gezeur, we varen deur’. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Dansen, SP. Mevrouw Dansen: Dank je wel, voorzitter. Laat ik beginnen met een positieve opmerking. Wij vinden het positief dat Gorinchem gaat varen met elektrische veren, minder instoot, toekomstbestendig en met aandacht voor het milieu, maar de manier waarop en de kosten niet. Waarom staan we daar nou niet positief tegenover en gaan we tegenstemmen? Nou, ten eerste vinden we het een heel slecht idee om een godsvermogen uit te geven aan het ontwerpen van elektrische veerboten als je diezelfde elektrische veerboten gewoon kunt kopen, getest en zonder kinderziektes. Een investering van 9,3 miljoen euro, waarin het aandeel van Gorinchem 4,6 miljoen euro is, als ik het mij goed herinner, voor een jaarlijkse kostenbesparing van 167.000 euro op de exploitatie. Nou, dat halen we er dan in 40 jaar uit! Het is positief dat de gemeenten rond Riveer een samenwerking hebben gevonden en dat er elektrisch gevaren gaat worden, maar dat heeft ons wel heel erg veel gekost, en een groot deel daarvan onnodig. Ik ben blij dat u mijn pensioenfonds niet beheert! Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Hassouna, D66.

De heer Hassouna: Dank u wel, voorzitter. De eerste VVD-motie hebben wij mede ingediend, dus daar kan ik kort over zijn. We geloven inderdaad dat we verder moeten kijken binnen onze eigen […] en we dienen hierin dus de verantwoordelijkheid te nemen om ons in te spannen om een partij te vinden die ook voor milieuwinst gaat. Voor wat betreft de tweede VVD-motie aangaande het traject: hier valt zeker het een en ander te evalueren achteraf en dat moet ook zeker gaan gebeuren. Toch steunen wij het raadsvoorstel en niet de motie. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer Bahlmann, Stadsbelang. De heer Bahlmann: Dank u wel, voorzitter. Stadsbelang is verheugd dat na een lange periode land in zicht is voor het realiseren van twee volledig elektrische veerboten, een mooie start van duurzaam varen op de Merwede, en dat ook onze partner, de gemeente Altena, haar financiële verantwoordelijkheid neemt. Complimenten aan onze oeverpartners en aan wethouder Van der Geest. Motie 1 van Gorcum Actief en de VVD vinden wij sympathiek, maar wij twijfelen aan de uitvoerbaarheid. Wij wachten de reactie van wethouder Van der Geest op deze motie af. In motie 2 kunnen wij ons niet vinden. Hierbij willen wij het laten. Dank u wel, voorzitter. De heer Wientjes: Mevrouw de voorzitterDe voorzitter: De heer Wientjes. H - 19

De heer Wientjes: Ja, heel kort. D66 is ook indiener van die motie. Het zijn VVD, Gorcum Actief en D66. Dat voor alle duidelijkheid. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Breemen, GroenLinks. De heer Van Breemen: Dank u wel, voorzitter. Zoals we al hebben aangegeven in B&A, is GroenLinks erg tevreden over dit voorstel. Een aantal fikse hobbels is overwonnen en het eindresultaat is dat we de gewenste elektrische veerboten krijgen. En het leidt ook nog eens tot een zeer overzienbare stijging van de exploitatiekosten in de toekomst. Die stijging in de beoogde investering is het GroenLinks meer dan waard om deze grote stap in de verduurzaming van de veerdienst te maken. En als er nog extra subsidies gevonden worden, waar ik eigenlijk wel van uitga met zo’n goedbetaalde subsidioloog in dienst, dan wordt het financiële plaatje alleen maar positiever. Kortom, complimenten aan het college voor het tot een goed einde brengen van dit dossier. Het is, tot slot, ook goed om te zien dat de andere oevergemeenten bereid zijn om zich dusdanig te committeren aan de veerdienst als ze nu gaan doen. Dat is op de korte termijn voordelig in het licht van de investeringen, maar het biedt ons vooral veel vertrouwen voor een lange en mooie toekomst van de veerdienst.

Motie 1 van de heer Wientjes snijdt wat mij betreft heel veel hout, want anders verplaats je het vervuilende probleem, en daar gaan we het zo meteen bij het afvalbeleid nog wel over hebben. Motie 2 heb ik nog niet gezien, dus ik wacht even af tot ik die heb. Dank u wel. De voorzitter: Interruptie de heer Wientjes. De heer Wientjes: Dank, mevrouw de voorzitter. Toch even over de subsidies. Het is over het algemeen zo dat je van een overheid geen subsidie krijgt voor een project dat je al hebt uitgewerkt en waarvan je de financiering al rond hebt en dat in de uitvoeringsfase is. Dus de kans op subsidie is daarmee buitengewoon gering. De heer Van Breemen: Oké. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Hamann, Gorcum Actief. Mevrouw Hamann: Dank u, voorzitter. Wij sluiten ons aan bij de woorden van de heer Wientjes. Tot de heer Koçak merk ik speciaal nog even op dat de tweede motie gaat over informatievoorziening, die uitermate belangrijk is om als raadslid je controlerende taak te kunnen uitvoeren. Wij hebben geconstateerd dat we daarin tekortschieten en daarom ook niet die controlerende taak goed hebben kunnen uitvoeren, en nóg niet trouwens. Het voorstel gaat nu eigenlijk alleen over de financiering van twee nieuwe veerboten. Het goede nieuws is dat Altena meedoet, dat is echt goed nieuws.