20241107 Verslag raadsvergadering Gorinchem

Nr. 10

Zitting van donderdag 7 november 2024 Voorzitter: mevrouw R.W.J. Melissant-Briene, burgemeester. Aanwezig zijn de leden: de heren P. van Andel, B.C.S. Bahlmann, A. Boutachkourt, D.R.E. van Gammeren en J.P. van der Geest, mevrouw P. de Groot, de heer M.A. Hachhouch, mevrouw E.W.H. Hamann, de heren A.C. van Houwelingen, J. Klein, A. Koçak, en A. Krol, mevrouw G. Metz, de heer T.I. van der Meijden, mevrouw J. van Oversteeg, de heer M. de Pagter, mevrouw L.P.W. Pellikaan, de heren J. Roeland, N. van Santen, P.C.J. Schefferlie, I. Tekir en D. van Veen en de dames M. Veldheer-Vink en T. van ‘t Westende-de Bijl en de heer C. van Willigen. Griffier: de heer H. Sepers (tot 17.50), de heer S. Vink, adjunct-griffier (v.a. 18.50) Tevens aanwezig de heer M. de Boer, de dames E.L. Dansen, A. Mager en M.J. Molengraaf en de heer F. Polatli (wethouders), alsmede mevrouw H. Kromkamp (gemeentesecretaris).

1. Opening (14.00) .........................................................................................................................................................2 2. Ingekomen stukken ....................................................................................................................................................2 3. Vaststellen agenda ......................................................................................................................................................2 4. Tijdelijke vervanging raadslid mevrouw Alba-Heijdenrijk (2024-781735) ..............................................................3 5. Besluitvorming De Nieuwe Doelen (2024-944629) ..................................................................................................4 6.

Algemene beschouwingen van de raad ....................................................................................................................33 Stadsbelang...............................................................................................................................................................33 Democraten Gorinchem ...........................................................................................................................................34 PvdA .........................................................................................................................................................................39 VVD .........................................................................................................................................................................41 ChristenUnie-SGP ....................................................................................................................................................46 Gorcum Actief ..........................................................................................................................................................48 D66 ...........................................................................................................................................................................50 CDA

.........................................................................................................................................................................54 SP ............................................................................................................................................................................57 Reactie college op eerste termijn raad ......................................................................................................................60 Wethouder mevrouw Molengraaf ............................................................................................................................60 Wethouder Polatli .....................................................................................................................................................66 Wethouder mevrouw Mager.....................................................................................................................................68 Wethouder De Boer ..................................................................................................................................................69 Wethouder mevrouw Dansen ...................................................................................................................................73 Repliek

.....................................................................................................................................................................77 Dupliek .....................................................................................................................................................................94 7. Afronding en besluitvorming Begroting 2025 (2024-938129) ..............................................................................104 8. Overzicht begrotingswijzigingen november 2022 .................................................................................................107 9. Sluiting ...................................................................................................................................................................108

* J-1

1. Opening (14.00)

De voorzitter: Ik open de vergadering. Dames en heren leden van de raad, van harte welkom deze vergadering. Het zal waarschijnlijk een lange vergadering worden, waarbij we heel veel onderwerpen bespreken, in ieder geval De Nieuwe Doelen en daarnaast ook de begroting voor volgend jaar. Hartelijk welkom ook al diegenen op de publieke tribune. Er is zojuist een petitie uitgereikt. Fijn dat u dat hebt gedaan, want het is belangrijk dat iedereen uit de stad zich laat horen en fijn ook dat u hier bent aangeschoven. Ik wil ook hartelijk dank zeggen aan al diegenen die thuis kijken; dat kan nu zijn, maar ook op een later tijdstip; van harte welkom. En uiteraard ook het college dat voltallig aanwezig is en de ambtenaren van harte welkom. Deze vergadering wil ik beginnen met een minuut stilte ter nagedachtenis aan mevrouw Jo van der Wal, die jarenlang gemeenteraadslid is geweest voor het CDA, in de periode 14 maart 2002 tot en met 9 maart 2010, en daarnaast ook zeer betrokken is geweest bij de Gorcumse samenleving op allerlei momenten. Zij is overleden op 24 oktober 2024. Namens de gemeenteraad is de griffier naar de uitvaart geweest en ik heb namens het college en de gemeenteraad een schriftelijke condoleance aan de nabestaanden doen toekomen. Ik verzoek u voor zover mogelijk te gaan staan om haar te herdenken.

(Hierna wordt gedurende enige ogenblikken staande een plechtige stilte betracht) De voorzitter: Wij wensen de nabestaanden heel veel kracht toe. Bij het begin van deze vergadering nog enkele mededelingen. De algemene beschouwingen, moties en amendementen worden zodra ze zijn uitgesproken aan iBabs toegevoegd door de adjunct griffier. Voor deze vergadering zijn geen afmeldingen ontvangen. De heer Van Willigen heeft laten weten iets later ter vergadering te zullen komen. 2. Ingekomen stukken

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt conform de door de agendacommissie voorgestelde wijze van afdoening besloten. 3. Vaststellen agenda

De voorzitter: Dames en heren. In de agendacommissie is een planning vastgesteld voor deze vergadering. Zoals zojuist al gezegd, hebben we twee grote brokken te behandelen: de besluitvorming over De Nieuwe Doelen en de begroting. Dat vergt de nodige discipline van ons allemaal, want als we uit gaan lopen in de tijd, wordt het echt heel ingewikkeld om vandaag alles nog af te handelen. Ik krijg ook altijd signalen vanuit de raad dat men de andere ochtend alweer om zes of zeven uur op moet, dus laten we ons met elkaar aan de spreektijden houden, focus houden op onderwerpen en niet alles weer overdoen wat in eerdere vergaderingen, I&O’s of B&A’s heeft plaatsgevonden. Dan zou het moeten lukken. Mocht op enig moment toch lijken dat we het niet gaan halen, dan ga ik met de fractievoorzitters in overleg over een plan B, waarvoor dan twee opties open liggen,

J-2

waarvan één voorziet in een extra vergadering op een ander moment, maar laten we hopen dat het zo ver niet komt. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 4. Tijdelijke vervanging raadslid mevrouw Alba-Heijdenrijk (2024-781735)

De voorzitter: Dames en heren. Er is voor een derde periode een open plek ontstaan omdat mevrouw Alba Heijdenrijk per mail van 25 september 2024 te kennen heeft gegeven langduriger van een operatie te moeten herstellen. Ze neemt nogmaals voor een periode van zestien weken tijdelijk ontslag. In dit geval is tijdelijke vervanging mogelijk. De heer Van der Meijden, ons al bekend, want hij heeft mevrouw Albert Heijdenrijk al vaker vervangen, heeft aangegeven zijn benoeming te aanvaarden en de eed te willen afleggen. De ervaren raadsleden weten inmiddels wel dat we om dat mogelijk te maken een advies nodig hebben over de toelaatbaarheid tot de raad aan de hand van de Gemeentewet. Daar hebben we een commissie voor die de geloofsbrieven onderzoekt. De commissie bestaat uit de heer Schefferlie (voorzitter), de heer Kojak en mevrouw Van ‘t Westende. Ik schors thans de vergadering voor de duur van het onderzoek (14.08 uur). Schorsing De voorzitter: De vergadering is heropend (14.13 uur). Namens de commissie zal mevrouw Van ‘t Westende advies uitbrengen aan de gemeenteraad. Mevrouw Van ‘t Westende-De Bijl: Mevrouw de voorzitter. De commissie adviseert de raad de heer Tom Ivo van der Meijden, roepnaam Tom, geboren op 1 juni 1997, wonende te Gorinchem, te benoemen als raadslid van de gemeente Gorinchem. De heer Van der Meijden voldoet aan alle in de gemeentewet gestelde eisen.

De commissie baseert zich daarbij op de geloofsbrief en de daarbij behorende stukken die door hem zijn ingediend. De voorzitter: Dank u wel. Mag ik aannemen dat u kunt instemmen met het advies van de commissie en de toelating van de heer Van der Meijden als lid van de raad? Dat is het geval. Aldus besloten. Dan verzoek ik de heer Van der Meijden naar voren te komen voor het afleggen van de eed. Ik verzoek u daarbij allen, voor zover mogelijk, te gaan staan. De heer Van der Meijden legt in handen van de voorzitter de bij de wet vereiste eed en gelofte af. De voorzitter: Van harte gefeliciteerd. Overige felicitaties zijn mogelijk na de raadsvergadering, of tijdens een schorsing. Ik ga de heer Van der Meijden niet meer voorstellen, want dit is inmiddels de derde keer dat hij is toegetreden is tot de gemeenteraad in vrij korte tijd. Hij is ons allen dus bekend. De heer Van der Meijden was fractieassistent. Door D66 is een nieuwe fractieassistent aangesteld en dat is de heer Osman Karaaslan. Hij is een geboren en getogen Gorcumer, getrouwd, trotse vader van een dochter en een zoon, voetbalt in de vrije tijd graag. Een J-3

bijzondere vermelding verdient het feit dat hij werkzaam is bij de gemeente Utrecht als projectmanager gebiedsontwikkeling. Wat dat betreft is de gemeente Utrecht volgens mij een goede werkgever binnen de D66-fractie! Hartelijk welkom in ons midden en ik wil u graag even een bloemetje overhandigen. (Applaus) 5. Besluitvorming De Nieuwe Doelen (2024-944629)

De voorzitter: Dames en heren. Het voorstel is al in de nodige bijeenkomsten besproken, waaronder de B&A van 24 oktober 2024, daarin is unaniem aangegeven dat dit raadsvoorstel een bespreekstuk moet worden en dus gaan we het er vandaag over hebben. Nogmaals, ik heb het al eerder aangegeven: het zou fijn zijn als u niet alles gaat herhalen wat al eerder besproken is, maar u echt richt op de specifieke onderdelen. Door de agendacommissie zijn spreektijden vastgesteld. De spreektijden bedragen voor de fracties in eerste termijn 9 x 4 minuten, het college zal vervolgens 3 x 4 minuten antwoorden, waarna de fracties in tweede termijn eventueel 9 x 2 minuten aan het woord komen en het college 6 x 2 minuten, gevolgd door de besluitvorming. Dat is de timing waarbinnen we dit graag zouden willen behandelen. Mochten er veel interrupties zijn, dan gaan we iets soepeler met de tijd om. Ik heb de griffier gevraagd op de telefoon goed de spreektijden bij te houden. Dus als u de griffier regelmatig op zijn telefoon ziet kijken, dan weet u dat het daaraan ligt. Eerst deed ik dat, maar toen kreeg ik kritiek dat ik te veel op mijn telefoon zat, nu schuif ik dat mooi door naar de griffier! Mijn telefoon is in ieder geval in geen velden of wegen te bekennen, dus daar zal het niet meer aan liggen.

Het is natuurlijk handig eerst de fracties het woord te geven die voornemens zijn een motie of amendement in te dienen. Het woord is nu aan de heer Schefferlie van Democraten Gorinchem. De heer Schefferlie: Dank u wel, voorzitter. Zo, eens kijken hoe ik hier nog levend weg kom, maar dat zal wel meevallen! Allereerst complimenten voor de passie en de gedrevenheid van onze cultuurmakers en dank voor hun veerkracht door de jaren heen. In deze korte versie, zal ik maar zeggen, kun je constateren dat het grote podium er best wel gaat komen. Ik denk niet dat we ons daar uiteindelijk nog druk over hoeven te maken, maar waar we ons wel druk over maken, is dat het, als het er komt, ook de steun moet krijgen van de gemeente die het verdient en dat de steun in dat geval niet koste gaat van andere culturele voorzieningen. Want vergis u niet: het geld voor de bieb komt in dit voorstel volledig uit de gelden die aanvankelijk voor de podiumkunsten waren bedoeld. En dan nu de lange, trage versie. Laten we in blijdschap vaststellen dat er een raadsbrede wens bestaat om een groot podium terug te brengen in ons culturele aanbod, met ook nog eens – ik zei het al – een raadselachtige veerkracht eigenlijk van de vele enthousiaste stadsgenoten die telkens weer bereid zijn om met de gemeente invulling te geven aan weer eens een poging.

Afgelopen weekend is die power mij ook nog eens scherp onder de aandacht gebracht door Helga Buitelaar en Johan van Drunen in hun podcast. Ik vond dat we samen een goed verhaal hadden, eigenlijk de kracht van de stad zelf en een gemeente die realistisch wil bijdragen. Aan beide eindjes moeten we, denk ik, wat doen om ze goed bij elkaar te brengen. Aan de ene kant goed dat het college wil doorpakken na de variantenstudie, maar het college had eigenlijk wel echt even bij de raad moeten polsen: en wat nu? Op eigen houtje bent u aan de slag gegaan en gaan we van een groot J-4

podium, met eventueel een bieb, naar een bieb plus een podium. Wij zien een betere kans, die meer mogelijk maakt, maar die optie krijgt nu geen podium. We hadden graag de combinatie van een collegesporthal met een groot podium bestudeerd, met de realisatie van appartementen en een bieb in de Haarstraat. Dat had een hoop bezuinigingen op andere gebieden kunnen voorkomen. Maar goed, we zitten nu in een route die denk ik ook verder moet om de moed niet massaal in de schoenen te laten zakken. Maar we hadden dat graag wel bestudeerd en het was een grote kans geweest. Natuurlijk is een podium in de binnenstad veel romantischer, maar dan moet je wel genoeg geld willen steken in zo’n podium. En geen van ons allen is er eigenlijk bij geweest dat we die verschuiving van middelen voor de podiumkunsten naar de bieb wel oké vonden in deze mate. Het gebeurt ons nu zo en wij vragen ons oprecht af of ook de cultuurmakers in de stad zich bewust zijn van deze financiële striptease. Ik gebruik dit woord even zodat ik ook de aandacht van de heer Van Veen weer heb! Het grote podium gaat eigenlijk in deze striptease van een hoofdrol naar een bijrol.

Is dat nou erg, is dat een ramp? Dat hoeft niet zo te zijn, mits we de ruimte voor podiumkunsten niet zodanig strippen ten gunste van de bibliotheek dat we de plank misslaan en voor de zoveelste keer onze partners in het culturele veld gaan teleurstellen. We willen eigenlijk niet de minivorm hebben van de oude Nieuwe Doelen waarin we elke keer iets wilden, maar daar dan nooit genoeg geld tegenover wilden stellen, totdat het niet meer ging. Iets wat je nu ook wel bij Peeriscoop ziet: we vragen een bepaalde programmering, maar geven we daar eigenlijk wel genoeg geld voor dan? Vanwaar deze zorgen, voorzitter? We zien in de berekeningen geen bijdrage voor personeel en beheer en er is ook geen serieuze horeca. Als we niet verder komen dan fase 1, betalen we wel heel erg veel voor dit plan, zeker tegen de achtergrond van wat Gorinchem nog meer te doen staat. Gaan we wel verder dan fase 1, al is het maar tot 2, dan wijst in ieder geval ons onderzoekswerk uit dat er echt personeel nodig is voor het beheer, te voldoen aan veiligheidseisen, afstemming om enige vorm van programmering te borgen en horeca en techniek een serieuze plek verdienen. Zeker als we vandaag de aanwas zien vanuit de petitie, hoeveel partijen geïnteresseerd zijn, dan versterkt dat eigenlijk het idee dat je ook wat professionele coördinatie nodig zult hebben.

De cultuurmakers in de stad zijn vrij breed bereid om hun schouders eronder te zetten, dat is helder, en dat is echt bijzonder en te waarderen na alle dompers in het verleden. Laten we hun dan echter niet weer een worst voor houden, en dat gebeurt ons inziens wel als we niet alle exploitatielasten zorgvuldig opnemen en niet nu al de bereidheid uitspreken te willen bijdragen aan de kosten voor personeel beheer en toneeltechniek. We gaan het gewoon doen. Onze vraag aan het college is dan, en dat vinden wij een hele belangrijke vraag: bent u bereid als er toch extra exploitatielasten nodig blijken, die te betalen zonder dat het ten koste gaat van andere culturele voorzieningen? Een beetje in deze geest is een amendement door deze D66 opgesteld dat wij graag mee indienen over het exploitatietekort dat nu al wordt voorzien, dat we dan ook graag niet ten koste zien gaan van de podiumkunsten of cultuur, ook in de wetenschap wat daar vandaan al wordt bijgedragen voor de realisatie van de bibliotheek. De voorzitter: Ik verzoek u af te ronden.

J-5

De heer Schefferlie: Zeker, voorzitter. Voor zo’n belangrijke investering verdient het eigenlijk een brede instemming van deze raad. Voor ons is dan ook een voorwaarde dat door het verschuiven van het geld voor de podiumkunsten naar de bieb geen andere voorziening worden weggedrukt. Om dat te ondersteunen, willen wij een amendement indienen, uitmondend in een extra beslispunt 7, dat kort samengevat inhoudt dat we de feitelijke start, dus de opdrachtgeving tot realisatie, aanhouden, zeg maar, totdat de raad met instemming heeft kennisgenomen van een volledig exploitatieoverzicht inclusief de beheerskosten voor fasen 1 tot en met 3. En omdat wij graag getoetst zien of het dan allemaal klopt, hebben we ook een motie die oproept om een onafhankelijk onderzoek te doen naar hoe het er dan uitziet wat betreft die kosten. Voorzitter. Dit zijn voor ons belangrijke zaken om naar het vervolg te kijken. Ik hoop – en ik kijk vooral de cultuurmakers aan – dat u goed in de gaten heeft dat we dit juist doen omdat, als het doorgaat, als we hiermee gaan werken, het ook levensvatbaar voor u is en dat we daarin een mooie toekomst tegemoet kunnen zien. Dank u wel.

Amendement A01: Levensvatbaar Cultuurhuis De gemeenteraad van Gorinchem, in vergadering bijeen op 7 november 2024; stelt voor om de nummering van beslispunt 7 te wijzigen naar beslispunt 8 en als beslispunt 7 onder ‘Te besluiten’ toe te voegen: 7. De feitelijke start van de realisatie van De Nieuwe Doelen pas plaats te laten vinden nadat de raad met instemming kennis heeft genomen van de geprognotiseerde exploitatie- en beheerskosten voor fase 1 t/m 3, alsmede de benodigde technische investeringen. Dit omvat ook de bijdragen van het bedrijfsleven en helderheid over de Btw-constructie. P. Schefferlie, Democraten Gorinchem Motie M01: Fundamenten onder het Cultuurhuis De gemeenteraad van Gorinchem, in vergadering bijeen op 7 november 2024; verzoekt het college: •

als second opinion een onafhankelijk extern onderzoek te laten uitvoeren naar de exploitatie- en beheerskosten voor fase 1 t/m 3;

•

daarbij de benodigde technische investeringen in kaart te brengen, inclusief de verwachte bijdragen van het bedrijfsleven;

•

daarbij helderheid te verschaffen over de Btw-constructie en de impact daarvan op de totale projectkosten;

•

de resultaten van dit onafhankelijk onderzoek aan de raad te presenteren voor de feitelijke start van de realisatie van cultuurhuis De Nieuwe Doelen.

P. Schefferlie, Democraten Gorinchem

De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Meijden, D66. De heer Van der Meijden: Dank u wel, voorzitter. De Nieuwe Doelen aan de Haarstraat 64 kent een hele rijke geschiedenis in onze stad, een geschiedenis gevuld met memorabele voorstellingen, mooie herinneringen en emoties die nostalgische gevoelens bij veel van ons los maken. Maar De Nieuwe Doelen kent ook een geschiedenis hier in de raadzaal, aan het Stadhuisplein 1: een politieke geschiedenis van gebroken beloften, onhaalbare plannen en financiële uitdagingen. Die culturele en politieke geschiedenis komen

J-6

vandaag samen in een nieuw raadsvoorstel. We bevinden ons daarmee op een kruispunt waar we al vele malen eerder hebben gestaan. Het college heeft de ideeën over de toekomst van De Nieuwe Doelen aan het papier toevertrouwd net zoals een jaar geleden, tweeënhalf jaar geleden en alle keren daarvoor. Maar papier is geduldig en de stad is dat niet meer. Het is wat ons betreft dan ook tijd om van plannen naar uitvoering te gaan. Want ik vrees dat, als we die stap vanmiddag niet zetten, en staat u mij een kleine woordspeling naar de bibliotheek toe, we niet alleen een hoofdstuk afsluiten, maar dat het boek uit is. Tegelijkertijd kunnen we er niet omheen: het plan wordt geteisterd door gebreken en tekortkomingen. Zo blijven vragen bestaan over de financiering en is ook de beheerconstructie nog niet uitgewerkt. Ook het proces naar dit raadsvoorstel toe was verre van foutloos. Het is een traditie die we teleurstellend genoeg lang volhouden en die gekenmerkt wordt door onzorgvuldig en onbehoorlijk handelen van het college. Maar D66 vindt dat we die politieke onvolkomenheden aan het adres van het college de stad niet mogen aanrekenen. En we zien en voelen hoe Gorinchem en onze inwoners dit nieuwe idee hebben omarmd, zoals de aangeboden petitie van vanmiddag ook illustreert.

En we zien de kansen die het biedt om de culturele sector opnieuw nieuw leven in te blazen en letterlijk weer een podium te bieden aan al die muzikanten, acteurs, filmmakers en vele andere artistiekelingen die onze stad met trots huisvest. En uiteraard biedt het Cultuurhuis ook een oplossing voor de bibliotheek, die zo toe zijn aan het nieuwe perspectief en die we het van harte gunnen. Voorzitter. D66 is bereid in te stemmen met dit raadsvoorstel, maar wij kijken wel naar uw raad en naar het college om twee concrete zorgen te ondervangen. Als eerste willen we voorkomen dat het realiseren van het Cultuurhuis ten koste gaat van andere culturele activiteiten in de stad omdat er concurrentie zou ontstaan. Dat mag en kan niet de bedoeling zijn. Daarom dient D66 Samen met Democraten en Stadsbelang de motie ‘koester het huidige cultuuraanbod’ in. Als tweede willen we verzekeren dat de beoefenaars van podiumkunsten als gelijkwaardige gesprekspartners worden betrokken bij de ontwerpen en volgende fases, zodat zij in de toekomst ook goed uit de voeten kunnen met dat Cultuurhuis. Daarom dienen wij Samen met Democraten Gorinchem de motie getiteld ‘Betrek theatermakers bij de uitwerking van het Cultuurhuis’ in. Voorzitter. We wachten de reactie met veel belangstelling af en om in theatertermen te blijven voor allen die nog na mij spreken: Break a leg.

Motie M02: Koester huidig cultuuraanbod De gemeenteraad van Gorinchem, in vergadering bijeen op 7 november 2024; spreekt uit dat: eventuele financiële tegenvallers in de realisatie en de exploitatie van het nieuwe Cultuurhuis niet tot verdringing mogen leiden in de cultuurbegroting, zodat deze niet ten koste gaan van het huidige cultuuraanbod. Tom van der Meijden, D66 Pierre Schefferlie, Democraten Gorinchem Johan Klein, Stadsbelang Motie M03: Betrek cultuurmakers bij uitwerking Cultuurhuis De gemeenteraad van Gorinchem, in vergadering bijeen op 7 november 2024; verzoekt het college:

J-7

bij

de

verdere

uitwerking

van

het

Cultuurhuis

ook

nadrukkelijk

beoefenaars

van

podiumkunsten als volwaardige partner te laten participeren, zodat ook zij gedurende het traject gebruikerswensen vanuit het theaterperspectief kunnen inbrengen. Tom van der Meijden, D66 Pierre Schefferlie, Democraten Gorinchem

De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van Oversteeg, CDA. Mevrouw Van Oversteeg: Voorzitter, dank u wel. Voor ons ligt een van de meest ingewikkelde politieke dossiers uit onze stad. Omwille van de tijd beperk ik mij tot twee kernpunten die we vanuit onze fractie aan willen stippen en waarmee we een amendement willen indienen. Op de eerste plaats wil ik waardering uitspreken voor het college om door te blijven zoeken naar een variant waarin een hoop ingrediënten samenkomen die politiek gedragen zijn, voor de ambtenaren die dit hebben voorbereid en die altijd klaar staan voor de talloze vragen en opmerkingen die we hebben, en onze partners uit de stad voor hun betrokkenheid, meedenkkracht en ook kritische noten, zo blijkt al wel uit de zojuist aangeboden petitie en brieven die we in de loop van dit proces hebben ontvangen. Dank daarvoor. U kent onze fractie als constructief en gedreven op de inhoud. Zo hebben wij dan ook naar dit raadsvoorstel gekeken en zijn wij tot het amendement gekomen dat ik aan het einde van deze termijn zal indienen. Onze mening over dit raadsvoorstel deel ik dan ook langs twee van onze kernwaarden, namelijk gespreide verantwoordelijkheid en rentmeesterschap. Allereerst die gespreide verantwoordelijkheid. Hierin staat de gemeenschap bij alle, de buurt, de school, onze verenigingen, kerken, bedrijven, allemaal, die maken onze stad leefbaar.

Daarom vinden wij het ook ontzettend belangrijk om te investeren in cultuur. We vinden daarin wel dat we daarin breder willen inzetten. We hebben al eens gedroomd van culturele educatie op scholen, muziekles op elke school, het goed ondersteunen van de initiatieven en de kracht die onze stad al heeft. Dat kost geld en dat mag ook geld kosten. Maar door nu een besluit te nemen zoals nu voorligt, kun je een heleboel dingen ook niet meer doen, en dat brengt me op ons tweede punt: rentmeesterschap. Als stad, en in het bijzonder voor ons als leden van de gemeenteraad, hebben we de verantwoordelijkheid om zorgvuldig om te gaan met onze omgeving, voor nu en in de toekomst. Dat geldt ook voor de financiële kant van het verhaal. Later vandaag komt uitgebreid aan de orde tegen welke financiële uitdagingen we ons nog moeten wapenen. Het college stelt voor om dat met een forse lastenverzwaring te doen en met pijnlijke ingrepen die het maatschappelijk middenveld hard zullen raken. Wij zijn heel kritisch op deze kant van het voorstel en storen ons daarom aan de beeldvorming die daarover wordt gedaan.

Het college zegt trots te zijn, maar er is naar onze mening niks om trots te zijn als je een voorstel voorlegt waarvoor je het geld simpelweg niet hebt, waarvoor je nog moet zoeken naar middelen om te investeren en waarover je de raad in het duister laat hoe je deze lasten elk jaar moet gaan betalen. Maar dan is daar een stukje planning. We zien dat ook een beetje als een fuik: nu dit besluit nemen en dan volgen de rode cijfers over de realisatie, beheer en exploitatie in het derde kwartaal van 2025, wat een politiek interessant moment is. Het definitieve besluit wordt dan nog niet eens deze periode

J-8

genomen, maar is een van de eerste zaken waar een nieuwe gemeenteraad zich over mag buigen in 2026. Nee, voorzitter, dat vinden wij niet iets om trots op te zijn, en al helemaal niet omdat, om dit voorstel straks overeind te houden, de stad heel erg zwaar gaat bezuinigen. We hebben dan straks misschien een prachtige bieb met een podium erin, maar geen geld om daar de eindmusical van groep 8 te doen, om amateurkunst het podium te geven dat ze verdienen, maar de rest van het maatschappelijke en culturele veld kan fluiten naar de middelen en gaat last krijgen van de bezuinigingen. Wij stellen daarom voor om een andere keuze te maken. We hebben niet alleen kritiek, maar komen ook met een eigen voorstel. Om die reden dienen we het amendement in ‘De kracht van cultuur gebundeld in het cultuurfonds’. Geïnspireerd door het coalitieakkoord op dit punt, pleiten we voor het inrichten van een cultuurfonds om het culturele veld te versterken. Hiermee kun je goed doen voor een veel bredere groep inwoners. Het sterke culturele veld, dat we vandaag ook in volle glorie hebben gezien, kun je daarmee versterken en ook nog eens langdurig financiële verantwoordelijkheid nemen. Amendement A02: De kracht van cultuur gebundeld in het cultuurfonds De gemeenteraad van Gorinchem, in vergadering bijeen op 7 november 2024; stelt voor: vast te stellen: 1.

dat de financiële consequenties uit de onderzoeken die tijdens de I&O van 27 juni 2024 zijn gepresenteerd, namelijk de varianten B en 0 zoals omschreven in het raadsvoorstel van 29 februari 2024, niet passen binnen de gemeentelijke begroting voor de komende jaren. te besluiten: 2. varianten B en 0 niet verder uit te werken; 3. af te zien van de uitwerking van de variant Cultuurhuis De Nieuwe Doelen; 4. een cultuurfonds ter versterking van het culturele veld in te stellen van minimaal € 200.000 per jaar; 5. deze

lasten

te

dekken

uit

de

vrijgekomen

exploitatieruimte

(kapitaallasten

en

exploitatielasten) als gevolg van het niet uitwerken van de variant Cultuurhuis De Nieuwe Doelen; 6. de resterende exploitatieruimte voorlopig toe te voegen aan het meerjarig begrotingssaldo om dit in een later stadium aan te wenden om de (in de begroting van 2025 voorgestelde) lastenverzwaring van onze inwoners te verlichten; opdracht te geven: 7. een voorstel uit te werken, en voor de zomer van 2025 aan de gemeenteraad voor te leggen, hoe dit cultuurfonds en bijbehorende investeringen in ieder geval kan worden ingezet voor de bibliotheek op Groenmarkt 1 (door deze te verbouwen en activiteiten te versterken),

het

faciliteren

van

een

podiumfunctie

voor

sociaal-maatschappelijke

activiteiten op alternatieve locaties en brede versterking van het culturele veld, met aandacht voor het beter benutten van kansen van fondsenwerving; 8. met een voorstel te komen hoe de resterende investerings- en exploitatieruimte kan worden aangewend om de (in de begroting van 2025 voorgestelde) lastenverzwaring van onze inwoners te verlichten en hierbij de gemeenteraad actief te betrekken.

De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw Veldheer-Vink, VVD en Het is haar maidenspeech, dus geen interrupties, alstublieft. Mevrouw Veldheer-Vink: Dank u wel, voorzitter. De VVD is blij dat er na al die jaren een realistisch plan met betrekking tot De Nieuwe Doelen in zicht is. Als inwoner van J-9

Gorinchem heb ik in de afgelopen dertig jaar meerdere malen ons oude theater bezocht. Of het nu ging om een professionele theatervoorstelling, een voorstelling met de school van mijn kinderen, het Jazzfestival of het Sportgala, het was altijd een feestelijke avond dicht bij huis in onze mooie stad. Het zou dan ook erg mooi zijn om deze locatie voor onze bevolking weer te laten bruisen. We vinden het belangrijk dat er weer verbinding wordt gemaakt met het kernwinkelgebied van de stad en deze locatie. Deze nieuwe plannen voldoen aan de wens in het initiatiefvoorstel om de bibliotheek en de theaterzaal op één plek samen te voegen. De bibliotheek heeft behoefte aan een ruimte, passend in de huidige tijd, waar naast de ouderwetse boekenuitleen ook andere activiteiten kunnen plaatsvinden. We hebben in meerdere steden de professionele invulling gezien en het verhaal van Marcha van Bibliotheek AanZet was erg enthousiast. Alle onderzoeken naar de eerdere varianten voor een theater en het onderzoek van mevrouw Jenniskens hebben ons nu gebracht bij de huidige variant: een theater met een groot podium en de tweede variant voorziet in de behoefte van vele culturele partijen in de stad. De vandaag aangeboden petitie toont aan dat de culturele partijen laten zien dat ze er met elkaar positief in staan, vooral ook om de samenwerking te zoeken.

Daar zijn we erg blij mee en we roepen jullie dan ook op om dat met iedereen te doen. Fantastisch om te zien en van henzelf te horen hoe zij de handen al ineen hebben geslagen. Verbinding is erg belangrijk, denken wij, in een tijd waar iedereen al tegenover elkaar lijkt te staan. Een theaterzaal voor en van de stad, een zaal voor en van ons allemaal. Hoe mooi zou het zijn als we straks weer één programmaboekje hebben voor alle culturele activiteiten in Gorinchem waarin we samen optrekken, samenwerken en niet concurrerend zijn? Laten we ook de inwoners en de ondernemers enthousiast maken voor deze variant van bibliotheek en theaterzaal. Betrek de stad, laat de mensen bijvoorbeeld een baksteen van De Nieuwe Doelen kopen, of laat de partners uit de stad een of meerdere stoelen met een naamkaartje erop kopen. Een Cultuurhuis brengt reuring in de stad. En op deze locatie is dat een mooie verbinding met het kernwinkelgebied. De conceptplanning geeft ons als gemeenteraad nog vele beslismomenten in de komende jaren om passende keuzes te maken en meerdere zaken verder uit te werken. Dank u wel. (Applaus) De voorzitter: Dank u wel. De heer Krol, ChristenUnie-SGP. De heer Krol: Dank u wel, voorzitter. Het is soms lastiger om een wat positievere bijdrage te hebben dan een wat kritische. Bij de B&A-voorbereiding leidde dat al tot poëtische oprispingen bij mezelf. Dat zal ik u nu besparen.

Maar ik ben vandaag nog enthousiaster eigenlijk dan een paar weken terug, zeker ook met alle steun en input vanuit het culturele veld, onderwijs, bedrijven. Dank jullie wel! Wat onze fractie betreft, kunnen we vandaag een prachtig besluit nemen en het liefst met een grote meerderheid van deze raad, een breed gedragen besluit. Wat dat betreft stellen tot op heden de bijdragen van Democraten Gorinchem en D66 mij wel hoopvol. Ik hoop in ieder geval dat het meer wordt dan een coalitiedingetje met een halve of een hele SP. Ik hoop dat we vandaag goed naar elkaar luisteren en misschien elkaar wat gunnen. Dus een oproep naar zowel het college als naar ons als raad. Ik hoop echt dat ze ook plek geven aan al die vraagpunten die nu nog opkomen.

J - 10

Ik maakte net een grapje over de halve SP. Piet is een lastige, maar ook een fijne vent. Ik denk dat de twijfels die hij uitgesproken heeft misschien ook wel een vliegwiel hebben gehad in het, nou ja, in beweging komen van het culturele veld. Het heeft in ieder geval een gesprek opgeleverd en ik denk dat dat misschien juist wel positief uitwerkt nu. Besturen is ook risico’s managen. Risico’s kun je nooit helemaal uitsluiten en naar ons gevoel zijn de risico’s, die ook benoemd zijn door collega’s, heel goed te managen. We zien echt een beheersbare businesscase voor ogen. Ik heb nog wel een vraag aan het college. Het CDA noemde net een fuik waar we in zwemmen en mevrouw Veldheer merkte op dat er nog allerlei momenten komen waarop verdere besluiten genomen worden. Vanuit het oogpunt van het college ben ik benieuwd: zitten we vandaag op het punt of no return, of stel dat er nog een heleboel tegenslagen gaan komen, kunnen we dan volgend jaar, als we het over de exploitatie hebben, nog terug, of is het vandaag een definitief ja? Het is goed om dat met elkaar ook helder te hebben. Daar wil ik nu bij Laten. In de tweede termijn zal ik ingaan op de moties en amendementen. De heer Schefferlie: Voorzitter, wij hadden eigenlijk nog wel een limerick verwacht! De heer Krol: Nee, ik ga niet in herhaling vervallen, ik heb geen nieuwe gemaakt.

De heer Schefferlie: Nee, maar beetje theater is improvisatie, hè? De heer Krol: Ja, zo blijkt maar weer dat ik door de mand vol: geen echte theatermaker. Dank u wel. De voorzitter: Gewoon even ChatGPT aan het werk zetten, dat komt goed! Dank u wel. De heer Klein, Stadsbelang. De heer Klein: Bedankt, voorzitter. Er staan wel lekkernijen op tafel, maar eigenlijk zou je op een dag als vandaag misschien wel slingers, confetti en taart verwachten. Maar helaas heeft nog niet iedereen in deze zaal er honderd procent vertrouwen in. Misschien ligt het er wel aan dat het zo lang speelt. Iedereen kent dat wel: als je ergens heel lang naar blijft kijken en maar blijft schaven, zie je gewoon door de details het grote geheel niet meer. Gelukkig voel ik me daar totaal niet door geremd en zie ik vooral een heel mooi plan. Een mooi plan voor Gorinchem. De aangeboden petitie – daarvoor nogmaals dank – is hier natuurlijk het levende bewijs van. Gorinchem ziet een prachtige kans en wil die maar al te graag grijpen. Nu nog de politieke visie en de politieke wil om hier invulling aan te gaan geven. Dus hou alsjeblieft op over misplaatste vergelijkingen en laat het verleden daarin rusten.

We hebben het hier over het Cultuurhuis van Gorinchem, een nieuwe plek met nieuwe mogelijkheden, een plek waar cultureel op tal van verschillende wijzen ervaringen ervaren kan worden, een plek waar je elkaar kunt ontmoeten, een plek waar je kunt leren en natuurlijk een plek waar je kunt recreëren, maar zeker ook waar nieuwe dingen gecreëerd kunnen worden, een plek waar zelfs de VVD de bruisfactor terug gaat vinden! Natuurlijk ontbreken er nog details en is alles nog niet klip en klaar, maar kijk dan nog eens goed naar de planning van dit dossier. Die details die komen later. We worden namelijk in een soort van drietrapsraket meegenomen in dit traject: een evaluatie, J - 11

een definitief voorstel en dan nog de aanbesteding, iets waar we eigenlijk bij ieder dossier om vragen. We zien er dan ook niet veel in om dit voorstel naar dat detailniveau te gaan wijzigen. We hebben vertrouwen in het Cultuurhuis en worden qua traject precies op onze wenken bediend. Dus toon vandaag durf en visie en kies voor cultuur in Gorinchem! Onderdeel van deze visie is natuurlijk ook het behoud van het huidige aanbod. Het behoud hiervan hebben we al veelvuldig uitgesproken in deze raad, alsook dat wij het Cultuurhuis als aanvulling zien op het geheel hiervan. Om die reden zijn wij dan ook mede ondertekenaar van de motie ‘Koester huidig cultuuraanbod’. Niet om alles in beton te gieten naar de toekomst, maar wel als boost voor het culturele veld om te blijven investeren in Gorinchem. De heer Schefferlie: Voorzitter, bij wijze van introductie. Fijn dat Stadsbelang ook zegt dat het niet ten koste mag gaan van de bestaande culturele voorzieningen.

Stel nou – wat u een detail noemde, maar wat wij belangrijk vinden – dat er straks toch meer exploitatiekosten naar voren blijken te komen dan de nul euro die nu wordt voorgesteld, bent u dan ook met ons van mening dat ook andere tekorten dan de 42 die nu al worden voorzien, in ieder geval niet weggehaald mogen worden bij de podiumkunst of bij de cultuur, zoals u daarnet zelf uitsprak? Geldt dat dan ook voor die bedragen die u details noemt? De heer Klein: Ik heb met degene die de motie heeft opgesteld contact gehad hierover, maar volgens mij zijn we mede-ondertekenaar van ‘Koester huidig cultuuraanbod’, dus ik denk dat dat vooral het hele antwoord is op de vraag van de heer Schefferlie. En dan wil ik eigenlijk afsluiten, voorzitter met: geef onze stad nu een bruisende visie op cultuur en laat het Cultuurhuis leven! De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Bahlmann, Gorcum Actief. De heer Bahlmann: Dank u wel, voorzitter. Tijdens de B&A hebben wij onze mening gegeven over de plannen voor het Cultuurhuis. Gorcum Actief is al jaren voor de realisatie van een goed en vooral gedragen Cultuurhuis in de binnenstad. Zo staat het immers ook in ons verkiezingsprogramma. De binnenstad en de inwoners van Gorinchem snakken naar een algemene voorziening als deze, die dagelijks geopend is, waar het bruist. Velen delen deze mening.

Gorcum Actief was en blijft kritisch over het draagvlak bij zowel het maatschappelijk veld als het bedrijfsleven. Hoe mooi is het dan om nu al te zien dat in ieder geval het culturele veld enthousiast wil meewerken? Wij danken daarom de initiatiefnemers van de petitie en het enthousiasmeren van elkaar, en we danken de wethouder, die er ook hard aan heeft getrokken. De motivatie voor dit historische besluit is nu groot. Dat helpt, maar we zijn er nog lang niet. Draagvlak zoeken we ook bij het bedrijfsleven. De oorspronkelijke Nieuwe Doelen is mede dankzij het bedrijfsleven en crowdfunding avant la lettre tot stand gekomen, met inzet van alles en iedereen. Uit het stappenplan begrijpen we dat er een campagne op touw wordt gezet. Kan de wethouder dat toelichten? Ook zal nog een goede organisatiestructuur ontwikkeld moeten worden, met een beheer op dit multifunctionele complex, met doorzettingsmacht. Het kan immers niet zo zijn dat de bibliotheek de enige gebruiker is die tevens de hele organisatie op haar schouders krijgt.

J - 12

Het Cultuurhuis is niet De Nieuwe Doelen, of een theater met ook een bieb. Geen oude wijn in nieuwe zakken. Het Cultuurhuis wordt iets nieuws voor Gorinchem, het liefst met een nieuwe wind, met een blik op de toekomst. Gorinchem zal financieel gezien alle zeilen moeten bijzetten om dit te realiseren. We spreken straks over de begroting, dan meer daarover. Ondanks alle bezuinigingen zien wij juist nu nut en noodzaak om in cultuur te investeren. Wij vinden het voorstel goed zo. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Andel, SP. De heer Van Andel: Voorzitter. Niet uit het hoofd deze keer, want dan kan ik wel eens wat emotioneel worden en dan moet ik mezelf een beetje inhouden. Als start van mijn betoogje van maximaal vier minuten – ik hou me daaraan – wil ik de indieners van de petitie danken voor hun activiteiten, die mij met de neus op de feiten gedrukt hebben om wel of niet akkoord te gaan met het onderliggende raadsvoorstel. Dank voor de petitie. Ik wil ook even terug naar onze bijeenkomst van veertien dagen geleden over ditzelfde onderwerp. Ik eindigde daar met de zin ‘Ik ben nog niet helemaal overtuigd om voor te stemmen’. Eigenlijk zeg je dan: op dit moment zou ik tegenstemmen. Ik zit bij een partij waar we niet in een keurslijf worden geperst.

Ik mócht dat van mijn collega’s, die toen overigens al voor het voorstel waren, rustig zeggen, en voor mezelf moést ik dat als woordvoerder ook zeggen, waarvoor dank aan mijn collega-raadslid Ariën van Houwelingen en aan wethouder Dansen. Na die bijeenkomst ben ik me nog meer in het culturele veld gaan begeven. Ik ben in mijn rol als volksvertegenwoordiger gaan zoeken naar voorstanders en dan ook op bezoek geweest bij meerdere spelers op het culturele speelveld, spelers die allemaal overtuigd waren van het nut en de noodzaak om een Cultuurhuis in Gorinchem te starten. Ik kwam daar een beetje als vreemde eend in de bijt, tegenstander, binnen. Ik zeg straks wel hoe ik eruit gekomen ben, maar wat hoorde ik, voorzitter: enthousiasme, zin om te starten, zin om mee te doen! Hartstocht kun je het noemen. Het was volop aanwezig. Dat we in de recente jaren achter ons geld hebben vrijgemaakt om die investering, of lening, van bijna 8 miljoen euro te krijgen en ook nog te kunnen betalen voor het Cultuurhuis, doet me deugd. Ook vorige colleges hebben gespaard door uitgaven niet te doen, voor onderhoud bijvoorbeeld aan De Nieuwe Doelen, maar wel gewoon in de boeken geld te reserveren. Zij hadden achteraf gezien een vooruitziende blik, een cultureel centrum voor Gorinchem en omstreken.

Voordat ik het vergeet: ik wil ook een aantal heren van Financiën via het college hartelijk danken voor hun tijd, om mij bij te praten over de financiële zaken. Maar met hartstocht van de voorstanders alleen kunnen we het niet redden. Daarom zijn vervolgstappen noodzakelijk. Het culturele veld moet met elkaar samenwerken, dit om met elkaar sterk te staan in de veranderende maatschappij, nu en in de toekomst. En geen enkel persoon of instelling mag naar onze mening onevenredig lijden onder en door de komst van ons Cultuurhuis. Let wel, dit is natuurlijk geen carte blanche. Er moeten naar de mening van de SP-fractie na een eventuele aanname van dit raadsvoorstel vandaag nog veel afspraken worden gemaakt: wie doet wat, wie doet wat niet, hoe gaan we het beheer, de dagelijkse gang van zaken in en om het Cultuurhuis opzetten, enzovoort?

J - 13

Al met al zijn mijn beren nu verdwenen. Er zal er vast nog wel eens een keer tevoorschijn komen, maar ik heb alle vertrouwen in de betrokkenen, met voorop, als Kop van Jut, wethouder Polatli – sterkte wethouder, en als dit raadsvoorstel vandaag wordt aangenomen, ben ik de eerste om u te feliciteren! Ook zullen wij als gemeenteraad zeer regelmatig geïnformeerd moeten worden en zo nodig gevraagd moeten worden om beslissingen te nemen. En uiteindelijk komt daar een definitieve opdracht uit. Als het gerealiseerd is, trekt het mensen naar Gorinchem. Daar kunnen we ook ons voordeel mee doen. En last but not least, voorzitter: een bibliotheek die de toekomst aankan, een bibliotheek waarvoor wij vanuit het rijk verplichtingen hebben opgedragen gekregen, een bibliotheek die nu ook opgaat onder het dak van het Cultuurhuis – voor hen is dit volgens de SP-fractie een perfecte match, en zo zien zij dat gelukkig ook, zag ik twee weken geleden –, een bibliotheek die nu al 10.000 leden heeft en 1000 bijeenkomsten per jaar houdt in het oude pand, wat zal die moeten en kunnen bloeien en groeien in het Cultuurhuis! Ook wil ik mij specifiek richten tot de oppositie. Ik hoor altijd graag uw op- en aanmerkingen hier bij dit stadhuis, of erbuiten, bij het uitlaten van de honden. Mede door uw op- of aanmerkingen is dit college, dat weet ik zeker, ook tot dit raadsvoorstel gekomen.

Er is bij mij geen twijfel meer, want bij twijfel niét doen. Ik mag dan ook namens de SP-fractie volmondig ja zeggen tegen het nieuwe Cultuurhuis. Voorzitter, ik sluit af. En nu door met het Cultuurhuis, en indieners van de petitie: zet uw schouders eronder. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw De Groot, PvdA. Mevrouw De Groot: Dank u wel, voorzitter. Tijdens de B&A heb ik namens de Partij van de Arbeid al kritische geluiden laten horen over het uiteindelijke voorstel voor het Cultuurhuis in verhouding tot de oorspronkelijke beleidsdoelstellingen. We hebben daarbij onze zorgen uitgesproken over zowel de inhoudelijke invulling als de financiële haalbaarheid. Deze zorgen richten zich op de vraag in hoeverre dit plan nog recht doet aan de oorspronkelijke visie en hoe we de financiële kaders in balans kunnen houden. Maar voor ons blijft de kernvraag of we ondanks de doorlopen processen en uitdagingen kunnen leven met de uitkomst. En ja, dat kunnen we. De maatschappelijke waarde van een Cultuurhuis dat theater en bibliotheek samenbrengt, vinden wij belangrijk. Zo ontstaat een ontmoetingsplek die niet alleen dient als podium voor kunst en cultuur, maar ook als centrum voor educatie en maatschappelijke verbinding. Door deze combinatie bereiken we een breed publiek, jong en oud, cultuur- en kenniszoekers.

Als we er nu voor kiezen om dit niet door te laten gaan, verliezen we niet alleen de mooie zaal van De Nieuwe Doelen, maar vooral ook deze kans op een centrum van breder maatschappelijk belang. We zijn dan ook voorstander van een aanpak waarbij we stap voor stap kunnen uitbreiden zodra de middelen beschikbaar zijn. Het hoeft niet meteen iets groots te zijn, maar met een zorgvuldige aanpak kunnen we het podium in de toekomst verder ontwikkelen en verbeteren. In dat kader merken wij op dat we van personen die er verstand van hebben, hebben begrepen dat een flink deel van de technische voorzieningen, licht, geluid en audiovisuele middelen, nog beschikbaar is. We willen benadrukken dat het belangrijk is om met aandacht naar duurzaam hergebruik van huidige J - 14

aanwezige materialen te kijken, waarbij een modulair beleid gevoerd kan worden op het repareren en het vervangen van de materialen. Daarmee is fase 2 al een stuk dichterbij, of zelfs al aanwezig, zonder de geraamde meerkosten en onderschrijven wij het streven om circulair economisch te werken. Ook hebben we een aandachtspunt over de indeling van het Cultuurhuis. Hoewel een open ruimte aantrekkelijk is, vormt deze opzet ook een uitdaging. Het akoestische effect dat dan optreedt, maakt het moeilijk om gelijktijdig activiteiten te organiseren en daarnaast brengt het verwarmen van zo’n grote open ruimte ook kosten met zich mee. In de huidige schets blijft dit open karakter behouden, maar voor de uitvoerbaarheid van het multifunctionele karakter dat we willen, is het nodig om hier kritisch naar te kijken in het definitieve ontwerp. Ook vinden we het belangrijk dat het beheer van het Cultuurhuis goed wordt verdeeld tussen zowel bibliotheekpersoneel als de beheerders van de theaterzaal, zodat beide functies optimaal tot hun recht komen en in balans blijven. Ook hier vragen we aandacht voor. Samenvattend, voorzitter. We steunen het voorstel en de verdere ontwikkeling, mits in het definitieve ontwerp aandacht blijft voor een praktische invulling van de open ruimte, een evenwichtig beheer en een financieel haalbare aanpak.

Zo creëren we met z’n allen een duurzame en toekomstbestendige ontmoetingsplek voor alle inwoners. De voorzitter: Dank u wel. Dan hebben we hiermee de eerste termijn van de fracties gehad en geef ik graag namens het college wethouder Polatli het woord. Wethouder Polatli: Dank u wel voorzitter. Ik heb niet echt vragen gehoord, maar ik wil wel even een aantal zaken verduidelijken. Het geld voor de bieb komt uit het cultuurbudget. Het is vooral het budget voor de investering van de Haarstraat 64, het investeringsbudget waar we nu drie zaken mee regelen – je zou ook kunnen zeggen tweeënhalf –: een ontmoetingsplaats, dus theaterzaal en het podium, en ook nog eens de bibliotheek daaraan gekoppeld. De heer Krol vroeg of dit een fuik was. Daarop kan ik natuurlijk alleen maar zeggen dat dat niet zo is en dat we hierop nog bij de raad terugkomen in het derde kwartaal van 2025. Als er dan heel exorbitante zaken uitkomen, kunnen we nog altijd terug. De heer Schefferlie: Voorzitter, bij wijze van interruptie. Wat bedoelt de wethouder met ‘dan kunnen we altijd nog terug’? Wethouder Polatli: We komen nog bij de raad terug in de derde kwartaal van 2025 met het beheer- en exploitatiemodel en dan gaat de raad er weer over. De heer Bahlmann kan ik bevestigen dat de campagne wordt opgezet om een steentje bij te kunnen dragen.

Dat gaan we verder uitwerken en in de tijdlijn die u hebt gehad, kunt u ook zien dat dat heel de periode doorloopt tot aan de daadwerkelijke uitvoering en opening van Cultuurhuis De Nieuwe Doelen – voorlopig heet ‘ie zo. De heer Van Andel zeg ik dank voor de complimenten. Het is het college – en ik zie dit echt als een samenwerking met de raad – dat is gestart met het initiatiefvoorstel, dat wij als opdracht aan het college hebben uitgewerkt, maar toch dank voor de complimenten. Voorzitter, is het de bedoeling dat ik ook de moties behandel? Ja? Oké. . . .

J - 15

De heer Schefferlie: Voorzitter, bij wijze van interruptie. De wethouder zegt wel dat hij geen vragen heeft gehoord, maar wij hadden wel degelijk een voor ons heel essentiële vraag, en die wil ik heel graag even herhalen. Stel, wat wij vermoeden, maar wat straks nog door u zal worden uitgezocht, dat er toch veel hogere exploitatielasten bijkomen voor de gemeente om dit levensvatbaar te maken, bent u het dan met ons eens dat die eventuele gelden niet uit de huidige voorzieningen op cultureel gebied mogen komen? Dat vinden wij een heel belangrijke vraag voor onze standpuntbepaling, dus ik ben benieuwd wat u daarop zegt. Wethouder Polatli: Als u daarmee het cultureel aanbod bedoelt: daar doen we het voor, het gaat vooral om het aanbod Het zou mooi zijn als we daar ook vrij in kunnen zijn. Als er morgen een partij komt die de stad helemaal aan elkaar kan verbinden en verbroederen, dan willen we daar ook ‘ja’ op zeggen. Dus het gaat meer om het aanbod dat we de stad geven dan dat we het over partijen of entiteiten hebben. De heer Schefferlie: Ja, oké, maar het gaat, zeg maar, ook om de bedragen, weet je wel? Eigenlijk staat in de stukken dat we desnoods geld moeten gaan vinden in de culturele begroting en dat gaat volgens mij altijd ook ten koste van zaken die er nu zijn of gebeuren. De voorzitter: Volgens mij is dat een motie die u hebt ingediend.

Als de wethouder de moties en amendementen langsgaat, komt hij daarop dus vanzelf terug. De heer Schefferlie: Oké, prima. Wethouder Polatli: Dat klopt voorzitter, die heb ik gekoppeld en uitgeschreven. Voor de rest zou ik willen zeggen dat we in Gorinchem beleid kunnen maken, second opinions inwinnen en nog een onderzoek doen en nog meer kosten maken, maar dan ben ik eigenlijk al begonnen aan het amendement en de motie van Democraten Gorinchem. Ik heb zojuist een petitie overhandigd gekregen waar ik nog niet helemaal in heb gekeken, maar online tussendoor al wel had gezien hoeveel reacties daarop zitten. Ik denk dat we als Gorinchem een uniek groot cultureel veld hebben, waarop alles wat ze hebben ze gedaan met geleend, gevonden, omgetoverd . . . , verlet . .eh . . fittingen veranderen, van niets iets hebben weten te maken, en daar vertrouw ik ook helemaal op. Dat is namelijk waar we mee moeten werken en daar gaan we ook aan werken in de aankomende tijd, zoals in het raadsvoorstel staat. Als second opinion onafhankelijk extern onderzoek laten uitvoeren naar de exploitatie- en beheerkosten voor de fasen 1 tot en met 3. Ik heb de motie en het amendement gebundeld, voorzitter.

De huidige onderzoeken naar beheerkosten zijn al uitgevoerd door een onafhankelijke externe partij, waardoor een second opinion geen meerwaarde heeft, kosten met zich meebrengt en nog een onderzoek is, zoals ik net zei. De exploitatiekosten voor verhuur en beheer van het groot podium en overige ruimtes zullen binnenkort verder worden uitgewerkt, zoals dat ook in de tijdlijn die u heeft is beschreven, ‘vervolgplanning’ heet die trouwens, en aan de raad worden gepresenteerd. Hierbij geldt dat er geen extra structurele subsidies of bijdragen worden gevraagd. Fasen 3 en 4 zijn opgenomen als mogelijke opties voor de lange termijn wanneer nodig, maar ook wanneer mogelijk in de toekomst. De benodigde technische investeringen in kaart brengen, inclusief de verwachte bijdrage van het bedrijfsleven, dat is wat we sowieso ook in de tijdlijn aangeven, maar ook in het raadsvoorstel. Dat is waar J - 16

we aan gaan werken na vandaag. Helderheid te verschaffen over de btw-constructie en impact daarvan op de totale projectkosten. Voorzitter. Er zijn ook technische vragen gesteld en daar is antwoord op gegeven. Ook in het raadsvoorstel wordt beschreven dat gebruik wordt gemaakt van het btw-compensatiefonds. Deze constructie is hierin opgenomen en toegelicht. En dan vraag 4: de resultaten van dit onafhankelijke onderzoek aan de raad te presenteren voor de feitelijke start van de realisatie van het Cultuurhuis De Nieuwe Doelen. Daarvan zou ik willen zeggen: de resultaten van de lopende onderzoeken naar exploitatie en het beheer van de verhuur van het groot podium, de samenwerking met culturele partijen en theaters uit Gorinchem, het advies over het beheer. . . . De heer Van der Meijden: Voorzitter. . . . De voorzitter: De heer Van der Meijden. De heer Van der Meijden: Dank u wel. Ik zou een vraag willen stellen over de betrokkenheid van die andere theaters die de wethouder net noemde en waarmee hij de samenwerking wil opzoeken. Gisteren hebben wij een brief ontvangen van Peeriscoop, die toch wat kritisch is over dit voorstel en ook over de mate waarin dat complementair of in concurrentie zal betekenen voor haar.

Ik zou via u de wethouder willen vragen om ons zijn zienswijze te geven over de brief die wij hebben ontvangen, hoe hij daarop terugkrijgt, want er worden wat kritische noten in genoemd die volgens mij goed zijn om vandaag ook te belichten. Wethouder Polatli: Ik wil daar niet te veel over uitweiden, voorzitter, omdat het daar vandaag daar niet over gaat. Wij maken afspraken met culturele partners. En de afspraak was gemaakt voor 12 november. Dat was de enige mogelijkheid waarop Peeriscoop kon. Vervolgens is er een nieuwe afspraak door haar gemaakt en die afspraak heeft gisteren plaatsgevonden. De bedoeling daarvan was participatie en u hebt een brief gehad, die brief heb ik ook gezien, ja, de afspraak ging om participatie. De heer Van der Meijden: Dank voor het beschrijven van wat er gebeurd is, maar mijn vraag ging met name over de inhoudelijke punten die zij maakt, bijvoorbeeld dus over die complementariteit versus concurrentie. De wethouder heeft eerder aangegeven, en dat staat ook in het raadsvoorstel, dat dat nou juist een kern is: het moet complementair zijn aan het cultuuraanbod. Ik begrijp dat Peeriscoop daar zorgen over heeft, dat lees ik althans in de brief, en ik had gehoopt dat de wethouder daar vanmiddag vanuit zijn perspectief een kleuring aan zou kunnen geven.

Ik weet dat er een afspraak is geweest en dat het even heeft geduurd voordat ‘ie er was, maar ik zoek naar een inhoudelijke verdiepingsslag over haar punten. Wethouder Polatli: De afspraak was ingepland voor het participatietraject. Na vandaag gaan we alle zorgen bespreken met de betrokken partijen. Die gesprekken gaan plaatsvinden, maar gisteren ging het om participatie. Ik begrijp best dat iemand anders wil uitweiden over andere zaken, maar dat was puur de bedoeling: participatie. Die gesprekken gaan nog plaatsvinden en het had ook helemaal geen haast om voor dit raadsbesluit iemand te spreken, want er zijn er nog zoveel die ingepland zijn voor de maanden hierna tot mei. J - 17

De heer Van der Meijden: Voorzitter. Ik wil er een einde aan maken, want zo gaan we dit niet oplossen. De wethouder herhaalde opnieuw dat er een afspraak was voor participatie. Dat hoorde ik hem de eerste twee keren ook zeggen, maar ik was op zoek naar iets anders, aangezien dit raadsvoorstel gaat over het bieden van een complementair aanbod voor cultuur en geen concurrentie. We horen dat een partner die betrokken is daar zorgen over heeft, ik hoor de wethouder die zorgen in ieder geval niet wegnemen en dat vind ik heel jammer, want ik had graag zijn inhoudelijke analyse daarop gehad. Dat kan ons vertrouwen geven, ook richting die partners. De voorzitter: Dank u wel. U hebt uw punt gemaakt. Wethouder Polatli: De Nieuwe Doelen, de investering die wij daar doen is de stad een zaal en een podium te geven. Die doet zelf helemaal niets. Dat staat daar als een sportzaal die we in Gorinchem ook hebben. En de invulling daarvan gaat de stad zelf uitwerken en daar hoort elke partij bij waar we mee gaan spreken. Maar op het onderwerp Peeriscoop wil ik gewoon niet te ver ingaan. Dat is een individuele partij. De voorzitter: De heer Krol. De heer Krol: Dank u wel. Toch even over die vermeende concurrentie, want ik denk wel dat het goed is om dat helder te krijgen. Ik hoorde de wethouder heel belangrijke dingen zeggen in zijn laatste zinnen.

Het wordt een groot podium, met als primair doel, zeg maar, ruimte geven aan lokale initiatieven, verenigingen, regio et cetera. Maar er is ook wat ruimte voor professionele programmering. Kan het zijn dat veel van dat wat we gaan doen aan professionele programmering vooral ook ontstaat doordat die avonden meegenomen worden in bijvoorbeeld de programmering van de kleinere theaters, die uitwijken naar de grote zaal? Dat is toch een heel plausibel scenario? Wethouder Polatli: Inderdaad, maar dat gaan we verder uitwerken en dat zou alle kanten uit kunnen gaan. Ik zeg altijd: ik weet best hoe ik het stekkertje in de microfoon moet steken, maar vervolgens niet waar ik dat aan de andere kant dan ook zou moeten doen, dus ik heb daar echt de stad bij nodig. Die participatie hierin is echt heel erg belangrijk om er met een goed model uit te komen met elkaar. De heer Krol: Voorzitter. Dit is echt wel een belangrijk punt om met elkaar te markeren: dat het niet de primaire insteek wordt dat er bij wijze van spreken een stichting in het leven geroepen wordt die het hele jaar door een kostendekkende commerciële programmering moet gaan organiseren. Er zullen af en toe wat commerciële producties of avonden zijn, maar dat zal dus meestal in samenwerking zijn met andere culturele spelers. Wethouder Polatli: Waarschijnlijk wel, maar ik kan daar nog niet helemaal duidelijk een antwoord op geven.