20231130 Concept Verslag raadsvergadering Gorinchem

Nr. 11

Zitting van donderdag 30 november 2023 Voorzitter: de heer J.C. Oostrum, 1ste plaatsvervangend raadsvoorzitter. Aanwezig zijn de leden: mevrouw W. Alba Heijdenrijk, de heren B.C.S. Bahlmann, A. Boutachkourt, D.R.E. van Gammeren en J.P. van der Geest, de dames P. de Groot en E.W.H. Hamann, de heren M.C. Houtepen, A.C. van Houwelingen, J. Klein en A. Krol, mevrouw G. Metz, de heer J.C. Oostrum, mevrouw J. van Oversteeg, de heer M. de Pagter, mevrouw L.P.W. Pellikaan, de heren J.M. Roeland, N. van Santen, P.C.J. Schefferlie, I. Tekir en D. van Veen, mevrouw T. van ’t Westende-de Bijl en de heer C. van Willigen. Griffier: de heer H. Sepers. Tevens aanwezig de heer M. de Boer, de dames E.L. Dansen, A. Mager en M.J. Molengraaf en de heer F. Polatli (wethouders), alsmede mevrouw H. Kromkamp (gemeentesecretaris). Afwezig met kennisgeving de heer A. Koçak en mevrouw D. Stevens.

* 1. Opening ......................................................................................................................................................................2 2. Ingekomen stukken.....................................................................................................................................................2 3. Vaststellen agenda ......................................................................................................................................................2 4. Vaststelling notulen....................................................................................................................................................2 5. Vragenuurtje raadsleden, informatie vanuit het college ............................................................................................2 6. Hamerstukken ............................................................................................................................................................8 6.a Zienswijzeprocedure voor de re-integratieverordening van Avres (2023-885986) ...................................................8 6.b Participatie onder de Omgevingswet (2023-881340) ..............................................................................................8 7.

Bespreekstukken ........................................................................................................................................................8 7.a Lokale klimaatadaptatiestrategie (2023-881398) .....................................................................................................8 7.b Nieuwe brug over de Linge (2023-875955) ...........................................................................................................28 7.c Instrumenten woningmarkt (2023-885868)............................................................................................................43 8. Overzicht begrotingswijzigingen 30 november 2023 (2023-890110) .....................................................................61 9. Eventuele moties vreemd aan de orde van de dag ...................................................................................................62 10. Sluiting......................................................................................................................................................................62

*

K-1

1. Opening

De voorzitter: Ik open de vergadering (19.30 uur). Dames en heren goedenavond, in het bijzonder de dames en heren thuis die meekijken naar deze raadsvergadering, van harte welkom in deze raadsvergadering op 30 november 2023. De burgemeester is om persoonlijke redenen afwezig, zoals de raadsleden bekend is, vandaar dat ik vanavond uw voorzitter ben. Voorts is bericht van verhindering ontvangen van de heer Koçak en mevrouw Stevens. 2. Ingekomen stukken

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt besloten conform de door de agendacommissie geadviseerde afdoening. 3. Vaststellen agenda

De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 4. Vaststelling notulen

De notulen van de raadsvergadering van 28 september 2023 en van de voortgezette raadsvergadering op 2 november 2023, alsmede de verslagen van de parallelsessies 20231102 B&A Lokale klimaatadaptatiestrategie en 20231026 I&O Begroting 2024, worden zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming ongewijzigd vastgesteld, 5. Vragenuurtje raadsleden, informatie vanuit het college

De voorzitter: De eerste vragensteller vanuit de gemeenteraad is de heer Klein van Stadsbelang. Het woord is aan hem. De heer Klein: Bedankt, voorzitter. Ten eerste wil ik uitspreken dat wij als Stadsbelang sowieso enorm trots zijn op de traditie die wij in Gorinchem hebben door in ieder geval asielzoekers op te vangen, dat we ons altijd netjes aan de doelstellingen en de taakstelling hebben gehouden om statushouders op te vangen. De laatste tijd zijn echter een aantal vragen beantwoord van collega-fractieleden van D66 en hebben we ook informatie gekregen in I&O, waar wij toch een beetje zorgen van krijgen. Wij hopen dat we daarover met deze vraag wat meer duidelijkheid kunnen krijgen. Het is namelijk zo dat het in de huidige tijd gemiddeld anderhalf tot soms zelfs vijf jaar kan duren voordat iemand een sociale-huurwoning kan krijgen en met een taakstelling die in de afgelopen drie jaar verviervoudigd is, maken wij ons daar zorgen over, niet omdat we ermee willen stoppen, maar meer om ervoor te kunnen zorgen dat ook de reguliere woningzoekende in Gorinchem een woning kan blijven zoeken. Natuurlijk, op de lange termijn weten we dat, maar op de korte termijn zouden we ook graag willen weten hoe het college hiernaar kijkt.

Kortom: wat is de huidige woningvoorraad van POORT6 in Gorinchem, hoeveel socialehuurwoningen komen er gemiddeld per jaar beschikbaar, hoe verhoudt zich dit tot het aantal woningzoekenden in Gorinchem, worden alle woningen van POORT6 via Woongaard toegewezen, of zijn er ook toewijzingen buiten Woongaard om, hoe wordt de prioritering van deze toewijzing bepaald, met betrekking ook tot de verschillende doelgroepen en welke inspanningen verricht het college om ervoor te zorgen dat reguliere K-2

woningzoekenden het komende jaar ook aan een sociale-huurwoning kunnen komen met de almaar stijgende taakstelling vanuit het Rijk? Daarnaast was in de schriftelijke beantwoording richting D66 aangegeven dat in week 44 een nieuwe toezichtbrief zou komen over een bijgestelde taakstelling. Daar zijn we ook erg benieuwd naar. En tot slot, voorzitter: wat is het standpunt van het college met betrekking tot het maximumaantal statushouders dat Gorinchem kan huisvesten en hoe verhoudt zich dit tot de huidige taakstelling? De voorzitter: Dank u wel, meneer Klein. Dit lijken mij echt vragen die wethouder Dansen wellicht kan beantwoorden. Ik hoop dat zij het net zo kort kan houden als u, want u stelde maar liefst zes vragen in een hele korte periode… De heer Klein: Zeven! De voorzitter: Dan heb ik toch nog één vraagteken als puntkomma gezien! Wethouder Dansen. Wethouder mevrouw Dansen: Ik weet niet of ik het zo snel kan als de heer Klein, want het zijn nogal een hoop vragen, maar ik ga het proberen. Het aantal sociale-huurwoningen van POORT6 bedraagt 6.498; dat was op 31 december 2022. Dat zijn de laatste aantallen, maar dat zal ongeveer wel gelijk zijn gebleven. Het is ongeveer 38% van de totale woningvoorraad in Gorinchem. Het aantal mutaties bij huurwoningen van POORT6 varieert per jaar, maar gemiddeld kun je zeggen dat er ongeveer 400 woningen beschikbaar komen.

In 2022 waren het er 410 en in 2021 404. De heer Klein: Heeft de wethouder toevallig ook inzichtelijk of dat echt vrijkomende woningen zijn, of dat het, zeg maar, een doorschuiving is van een sociale huurder naar een andere sociale huurwoning? Wethouder mevrouw Dansen: Dat kan ik u niet vertellen. Dat zijn de mutaties, dus dat is het aantal woningen waar mensen uitgaan en andere mensen inkomen; dat is het gegeven dat ik u kan geven. De meeste woningen van POORT6 worden via Woongaard aangeboden op basis van de inschrijfduur en heel af en toe een woning via loting. Verder worden natuurlijk ook woningen toegewezen aan bijzondere doelgroepen door bemiddeling buiten Woongaard om. Dat betreft bijvoorbeeld de statushouders en het huisvesten van kwetsbare huurders, dus uitstroom uit voorzieningen, contingentafspraken en Housing First-kandidaten. Ook worden woningen via Woongaard geadverteerd, waar mensen met een urgentieverklaring voorrang op krijgen, en urgentie wordt via de gemeente verstrekt. Ook bewoners van een sloopwoning – POORT6 is nu aan het slopen en nieuwbouw aan het plegen – die gedwongen moeten verhuizen, krijgen urgentie. Voorts vroeg u hoe de prioritering van een woning onder de verschillende doelgroepen wordt bepaald. Reguliere woningtoewijzingen vinden plaats op basis van de inschrijftijd bij Woongaard, vanuit de stelregel: wie er het langste staat, krijgt het eerst.

In de urgentieverordening is de prioritering opgenomen voor woningzoekenden met een urgentieverklaring. Ten aanzien van bijzondere huisvesting, zoals de contingentafspraken K-3

en Housing First, zijn regionaal afspraken gemaakt over de toe te wijzen aantallen. Daar heb ik nog even naar gekeken, want dat zit toevallig in mijn portefeuille, dus dat krijgt u nu extra. Vorig jaar waren er 16 toewijzingen en dit jaar 6. De heer Klein: Om hem even iets platter te slaan: ik snap dat de reguliere toewijzing et cetera via Woongaard gaat op basis van aanmelding, hoe lang je ingeschreven staat, en ik snap ook dat Housing First en andere urgenten via een andere route gaan. Om hem even helemaal plat te slaan: er komen 400 woningen beschikbaar, begrijp ik, hoe verdelen we die? Wethouder mevrouw Dansen: Nou, dat is natuurlijk ook afhankelijk van de vraag. Ik bedoel, u stelt daar zelf ook vragen over… De heer Klein: Nou, voorzitter mag ik daarin helpen? De voorzitter: U mag het verduidelijken. De heer Klein: Top, dank u wel. Er is volgens mij in een recente I&O een overzichtje gemaakt van wat de verwachting was in 2023. Is dat ook hoe ik erop kan vertrouwen dat die woningtoewijzing percentueel is, of gaat de statushouder altijd voor op bijvoorbeeld een reguliere woningzoekende? Ik wil hem eigenlijk gewoon zo platslaan als: we hebben bij wijze van tien woningen beschikbaar, hoe verdelen we die onder de verschillende categorieën doelgroepen? Wethouder mevrouw Dansen: Er zit een zekere verplichting aan.

Wij krijgen een verplichting vanuit het Rijk voor het huisvesten van statushouders en met een urgentieverklaring afgeven hebben we ook een verplichting dat we die mensen gaan huisvesten. Dit is over de inspanningen. Zoals vorige week tijdens de I&O flexwoningen is besproken, zijn het college en POORT6 op zoek naar locaties en mogelijkheden om het aantal sociale-huurwoningen uit te breiden door middel van flexwonen. Hierbij wordt gekeken naar nieuwe ontwikkelingen, maar ook naar transformaties. Een van de opties die we hebben kunnen benutten, en waar we heel blij mee kunnen zijn – ik was vanmiddag overigens bij de ondertekening van de contracten – is dat POORT6 in Hoog-Dalem nog 32 sociale huurwoningappartementen realiseert. Dit helpt bij de uitbreiding van het aantal sociale huurwoning en bij een betere verdeling van het sociaal bezit over de stad. Maar het toevoegen van woningen kost tijd en dat is dan ook de reden waarom het college en POORT6 hebben besloten de mogelijkheid te verkennen van het plaatsen van flexwoningen, zoals u hebt gehoord. Ook de doelgroepenverordening die vanavond ter besluitvorming voorligt helpt ons bij het toevoegen van sociale-huurwoningen, want dat maakt het mogelijk om straks in de omgevingsplannen het percentage socialehuurwoningen vast te leggen met een minimale instandhoudingstermijn van 25 jaar.

Dan vraagt u naar de te verwachten nieuwe toezichtbrief van de provincie. Ik kan u vertellen dat op 15 november 2023 bekend is geworden dat de taakstellingscijfers over de tweede helft van 2023 naar beneden zijn bijgesteld naar 50. We hebben 11 personen achterstand uit de eerste helft van 2023, 50 uit de tweede helft = 61 statushouders in totaal. Hiervan hebben 33 statushouders een woning gekregen en moeten 28 nog gehuisvest worden. U krijgt elk detail op dit moment! K-4

Voorts vraagt u naar het standpunt van het college over het huisvesten van statushouders. De Rijksoverheid bepaalt, zoals ik net ook zei, elk halfjaar hoeveel vergunninghouders iedere gemeente een plaats moet geven om te wonen en de verdeling over gemeenten hangt er dan weer vanaf. Een grote gemeente krijgt meer mensen te huisvesten dan een kleine, dat moet naar verhouding zijn. De provincie houdt de voortgang van die taakstelling in de gaten en stuurt periodiek een verslag richting haar gemeenten. Dus Zuid-Holland houdt in de gaten hoe iedereen zijn opdracht uitvoert en dat horen wij dan ook. We kunnen op voorhand geen inschatting maken van de aantallen statushouders die gekoppeld worden aan de gemeente Gorinchem, omdat die weer afhankelijk zijn van landelijke in- en doorstroom van asielzoekers. Wij hebben ons standpunt kenbaar gemaakt over dat alles in de beantwoording van de schriftelijke vragen van D66 op 31 oktober. De heer Klein: Voorzitter… De voorzitter: Een ogenblikje. Dank u wel, wethouder, zover. Meneer Klein, één opmerking even tussendoor. U krijgt heel gedetailleerde antwoorden omdat u vrij gedetailleerde vragen gesteld heeft. Ik zou u willen verzoeken u tot de hoofdlijn te beperken en eventuele details buiten de vergadering nog even op te laten helderen. Maar ga uw gang. De heer Klein: Sorry, voorzitter, nog één vraag.

Dus kortom: het college is van mening dat de huidige taakstelling die er lag, 106 even uit mijn hoofd gezegd, passend is bij Gorinchem als gemeente? En dan heb ik het niet zozeer over de evenredige verdeling die het Rijk doet. Is het college van mening dat dat ook een aantal is dat Gorinchem kan dragen op dit moment, buiten wat het Rijk van ons verwacht? Wethouder mevrouw Dansen: Ik kan u alleen maar zeggen dat dat de opdracht is die wij krijgen, en wij zijn gewoon verplicht die uit te voeren. Als je dat niet doet, krijg je daar gezeur en gedoe over. Ergens anders wordt voor ons uitgemaakt of wij dat kunnen dragen, ja of nee. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. Ik zie de heer Tekir. De heer Tekir: Dat ziet u nu inderdaad goed. Een verduidelijkingsvraag als dat nog mag. Het gaat hier vooral om reguliere woningzoekenden begrijp ik en de schriftelijke vragen die wij hadden gesteld ten aanzien van statushouders waren de aanleiding. Maar dat roept bij mij even een herinnering op. Zo’n driekwart jaar geleden hebben wij op dit onderwerp gevraagd om het puntensysteem dat in Amsterdam was ingevoerd om veel breder te kijken dan alleen de wachttijd, ook in Gorinchem eens tegen het licht te houden en de wethouder had toen toegezegd om daarop terug te komen en om dat met elkaar te bespreken. Hoe staat het daarmee? De voorzitter: Wethouder, heel kort alstublieft.

Wethouder mevrouw Dansen: Ik moet eventjes nakijken hoe het daarmee staat, dat kan ik nu niet zeggen, maar ik kan u daarover wel op korte termijn informatie geven.

K-5

De voorzitter: Dank u wel. De volgende vragensteller is mevrouw Hamann van Gorcum Actief. Ik hoop oprecht dat zij het tot één vraag en de hoofdlijn kan beperken. Mevrouw Hamann: Ik zal proberen het kort te houden, voorzitter. Het is eigenlijk maar één vraag. Laat handhaving geen lachertje worden. De dranghekken voor de landelijke intocht van Sinterklaas zijn in de binnenstad nog niet opgeruimd, of er dient zich een winkelend publiek aan van tal van hulpsinten en -pieten. Het is een drukte van belang in het kernwinkelgebied, waar iedereen zijn beste beentje voor zet: extra bezoeken van sinten en pieten, optredens van zangkoortjes en dansgroepen. Maar die gezelligheid wordt verstoord door fietsende jeugd, al dan niet op fat bikes of elektrische stepjes, die snel tussen de mensen door flaneren, soms zelfs bellen dat je gauw aan de kant moet gaan en vaak vlak langs winkelpuien weg racen. Wie nietsvermoedend een winkel uitstapt, loopt serieus risico op een aanrijding en je houdt je hart vast voor kleine kinderen. Voorzitter, het loopt de spuigaten uit. Wanneer wordt er nou eens echt stevig gehandhaafd met fikse bekeuringen, in plaats van alleen maar een waarschuwing? Want dat je daarmee wegkomt weten de overtreders zo onderhand al lang. Laat de handhavers geen lachertje worden! De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Hamann. Ik denk dat wethouder Mager hier een antwoord op heeft.

Wethouder Mager. Wethouder mevrouw Mager: Dank u wel, voorzitter. Ik twijfel even waar ik het eerst op zal ingaan: op het feit dat het, denk ik, voor iedereen die hier zit en staat herkenbaar is dat dit gebeurt, of het feit dat onze handhavers natuurlijk geen lachertje worden. Ik heb ze nu beide gezegd, want ik denk dat het daar een beetje om gaat. Fietsen in de winkelstraten is inderdaad hinderlijk, en dan druk ik me eigenlijk nog zachtjes uit. Het beeld dat u schetst is helaas ook herkenbaar, maar ook al lijkt het misschien, zoals u net zei, niet zo, er wordt wel degelijk op gehandhaafd. Alleen kan dat niet op elk uur van de dag en ook niet elke dag. Eens in de zoveel tijd worden gericht acties gevoerd in het voetgangersgebied, om te kijken of er, zeg maar, gefietst wordt waar het niet mag. Dat gebeurt door boa’s, maar ook vaak in samenwerking met de politie. Ik kan u verklappen dat binnenkort weer zo’n actie gepland staat. Een datum gaan we hier natuurlijk niet noemen. Kortom, het heeft onze blijvende aandacht, temeer daar we er eigenlijk allemaal wel eens mee geconfronteerd worden. Handhaven is een van de mogelijke interventies om het gedrag van mensen te beïnvloeden, maar helaas gaat het beïnvloeden van dat gedrag ook ons allen aan. Dus ik zou zeggen: loopt u in de winkelstraat en ziet u iemand fietsen, spreek hem of haar daar dan op aan.

De gevolgen zijn niet altijd te overzien, maar meestal krijg je een beetje onaardig antwoord terug en daar kunnen we allemaal toch wel tegen, denk ik. Verder zijn er – ik weet niet of u daar ook op doelt – ook nog de fietsen die verkeerd geparkeerd staan, wat ook overlast veroorzaakt. Ook dat heeft de aandacht. En ja, ik kan dus niet anders antwoorden dan dat we zeker geen lachertje zijn en dat we er ruimschoots op inzetten. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Mager. Mevrouw Hamann. Mevrouw Hamann: Worden dan ook daadwerkelijk bekeuringen uitgeschreven?

K-6

Wethouder mevrouw Mager: Jazeker. Mevrouw Hamann: Ik begreep dat het ging om waarschuwingen. Wethouder mevrouw Mager: In de reguliere zin gaat het soms om waarschuwingen, maar als daar weer zo’n controle is die dan ook echt effect moet hebben, en dat is vaak in samenwerking van boa’s met politie, worden wel degelijk bekeuringen uitgeschreven. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. De derde vragensteller is mevrouw Alba Heijdenrijk van D66. Aan u het woord. Mevrouw Alba Heijdenrijk: Als moeder van zo'n puber kan ik overigens beamen dat er wel degelijk bekeuringen worden uitgedeeld. Dus ja, het is helaas niet altijd een waarschuwing. De voorzitter: U zegt het zelfs in meervoud! Mevrouw Alba Heijdenrijk: Ik onthoud me nu even van commentaar, voorzitter! Het voedselbankje. Binnen de gemeente zijn veel mogelijkheden om goede doelen een steun in de rug te zijn, maar één goed doel zou je het allerliefste niet zien binnen de gemeentegrenzen, en dat is die van de voedselbank. Het maakt duidelijk dat te veel mensen niet in staat zijn om rond te komen en dat gaat vaak ten koste van goede, voedzame maaltijden. De voedselbank in Gorinchem is er een van 172 in Nederland en zij hebben in een nieuwsbrief een appel gedaan voor het plaatsen van voedselbankjes.

Een voedselbankje is niet bedoeld om, zoals de term misschien doet vermoeden, rustig op een bankje te genieten van een lunch of iets anders, maar het is een bankje voorzien van twee kratten die voor de duur van twee weken ergens staan. In die twee weken kan eenieder die dat kan en wil producten plaatsen in de kratten. Deze producten worden na twee weken opgehaald door de voedselbank en uitgedeeld onder de mensen die dat nodig hebben. Bij de voedselbankjes zal een lijst liggen met spullen waar op dat moment grote behoefte aan is. D66 roept de gemeente op om binnen het stadhuis, waar dagelijks veel mensen gebruik van maken, een voedselbankje te plaatsen, zodat eenieder die dat wil en kan hier iets in kan plaatsen, waar we de hoop vestigen op het in de toekomst niet meer nodig zijn van dit soort bankjes, of banken, en waar we als mens met elkaar gewoon op een bankje kunnen genieten van een voedzame maaltijd. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Albert Heidenrijk, Dit is een vraag die door wethouder Molengraaf zou worden beantwoord, maar ik heb verzuimd te vermelden dat zij wat later komt. Wethouder Dansen neemt de honneurs waar. Wethouder mevrouw Dansen: Voorzitter. Ik ben het met mevrouw Alba Heijdenrijk eens dat het erg genoeg is dat dit soort dingen nodig zijn in een rijk land als Nederland.

Maar wat ons betreft is dit een mooi initiatief en daar doen we graag dit jaar weer aan mee. Vorig jaar hebben we het niet gedaan, maar het jaar ervoor wel. Toen stond het voedselbankje bij het werkcafé. Omdat bezoekers van het gemeentehuis vermoedelijk niet met hun boodschappen naar het gemeentehuis komen, zullen zij daar waarschijnlijk niet veel achterlaten, maar de gemeenteraad en de mensen die in het gemeentehuis werken zullen dat gewoon wel kunnen doen als ze dat willen. Afspraken over het ophalen van K-7

wat er bij het bankje gezet wordt, zullen we met de voedselbank zelf maken, maar ik wil hier positief op reageren. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Dansen. Nu u toch bij het spreekgestoelte staat: ik heb begrepen dat u namens het college ook nog een melding wilt doen over Orange… Wethouder mevrouw Dansen: Dat hebt u verkeerd begrepen! Als het goed is, is er al een mail over gestuurd. Maar het zal u allemaal opvallen dat het een Orange the Worldteken is en dat het erom gaat dat we met z’n allen op moeten komen tegen geweld tegen vrouwen, overal, maar zeker ook in Gorinchem, want geweld hoort nergens thuis en bij ons al helemaal niet. De voorzitter: Ik wil daar graag nog even op aansluiten met het volgende. Vanuit de raad, met name de dames van de raad, bij monde van mevrouw Albert Heidenrijk, is de vraag gesteld om ook de oranje vlag te hijsen. Het zou mij een heel goed signaal lijken als die morgen bij het leggen van de tegel in ieder geval ook gehesen kan worden. Ik kijk even rond, maar ik begrijp dat het de steun van de hele gemeenteraad heeft. Ik zie geen handen van mensen die bezwaar hebben, dus ik verzoek u hierbij om morgen de oranje vlag te hijsen. Mevrouw Hamann: Ik heb net het mailtje gecheckt, maar volgens mij is Orange the World volgende week, 8 december. Mevrouw Alba Heijdenrijk: Dat klopt.

De voorzitter: Oké, dan zou ‘ie de hele week kunnen hangen en dat is misschien nog mooier! 6. Hamerstukken 6.a Zienswijzeprocedure voor de re-integratieverordening van Avres (2023-885986)

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten. 6. b Participatie onder de Omgevingswet (2023-881340)

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten. 7. Bespreekstukken 7.a Lokale klimaatadaptatiestrategie (2023-881398)

De voorzitter: Ik hecht eraan even te zeggen dat het niet de bedoeling is om de bijdrage die u allemaal heeft gehad in de B&A-parallelsessie nog een keer te herhalen. We hanteren hier geen spreektijd, maar het zou heel mooi zijn als u het allemaal binnen twee minuten kon redden Het gaat in eerste instantie over de lokale klimaatadaptatiestrategie en daarvoor hebben zich voldoende sprekers gemeld, die ik hier keurig in de volgorde van aanmelding heb staan. De heer Van der Geest van het CDA krijgt als eerste het woord.

K-8

De heer Van der Geest: Voorzitter, dank u wel. Ik ga me inderdaad beperken tot de motie en het amendement, want de heer Kuijten heeft wat dat betreft al genoeg gezegd in B&A. Ik begin met de motie, die ik alvast mede indien namens de heer Van Willigen van Democraten Gorinchem. Die gaat over het doen van een onderzoek naar schaduwroutes. Het gebeurt al in genoeg steden in de provincie Gelderland, maar ook in veel Europese steden. Ik denk dat we allemaal weleens op vakantie zijn en dan routes zien zoals het Lindelaantje hierachter is, maar ook met de pergola met mooi groen, dat je daar gewoon rustig onder kunt lopen zonder last te hebben van hittestress. Ik denk dat het ook past bij de ambitie van het college om 180 bomen per jaar te gaan planten, om die te combineren. Het is niet alleen een klimaatvraagstuk wat ons betreft, maar ook een vraagstuk van het sociaal domein, om juist de kwetsbare bewoners die in die hitte – en dat worden steeds meer dagen helaas – de route naar het winkelcentrum of andere plekken mijden, om daaraan tegemoet te komen. Dus we vragen met die motie ook om de bankjes van de heer Van Willigen, zoals ik het dan maar even noem, zodat hij ook in de schaduw daar rustig kan zitten op de momenten dat hij even uit kan rusten. En vervolgens het amendement. We hebben natuurlijk allemaal met Sinterklaas gezien dat ook onze binnenstad autovrij kan zijn.

Er komt wel wat bij kijken, zeg ik er dan maar even bij, en dat is nog niet helemaal in de nabije toekomst. Er zat alleen één ding in de klimaatadaptatiestrategie dat ons niet helemaal zinde, het was ergens in de bijlage weggestopt onder pijler 3 onder f, en dan ging het over de Groenmarkt, om daar te beginnen met parkeerplaatsen weg te halen. Nou, niet alleen is dat strijdig met het eerder vastgestelde parkeerprogramma dat we als raad hebben vastgesteld, maar daarmee zie je ook gelijk dat het draagvlak onder zo’n maatregel wordt weggeslagen. Wij zeggen als CDA niet dat de Groenmarkt buiten schot moet blijven, juist niet, voorzitter, maar laat dat onderdeel zijn van die participatie: praat erover en misschien zijn er wel veel logischere locaties in de binnenstad die daartoe leiden. Eén van de mooie voorbeelden, je hoeft het niet altijd heel ver weg te zoeken, is wat er momenteel in Dordrecht gebeurt met Bewegend Bos. Ik denk dat we dat allemaal wel kunnen volgen. Er worden bloembakken of bomenbakken neergezet midden in de stad, op plekken die inwoners aangeven, dat ze willen kijken van: nou, is onze straat mooier met blik op straat of meer met groen op straat? En dan kunnen ze een tijdje bomen krijgen, voorzitter. Op een aantal plekken worden ze ook definitief en dan blijven de bomen staan.

Dus wij roepen hiermee op om niet alleen dat punt te schrappen, maar ook het college om te kijken van hoe het gaat in Dordrecht met bewegend bos, en daarmee ook te gaan participeren. Amendement A01: Bewegend Bos Ondergetekende stelt voor om aan het dictum de volgende beslispunten toe te voegen: 2. In de Klimaatadaptatiestrategie Gorinchem 2023-2027, de toelichting onder pijler 3, onder f (Groenmarkt), pagina 54 te schrappen. 3. In de Klimaatadaptatiestrategie Gorinchem 2023-2027, bij de toelichting bij Pijler 3, onder f (p. 54), de volgende tekst op te nemen: “We vergroenen en ontstenen de binnenstad door de participatie met een Bewegend Bos vorm te geven” 4. In de Klimaatadaptatiestrategie Gorinchem 2023-2027, bij de toelichting bij Pijler 3, onder f (p. 54), de volgende tekst uit het ‘Parkeerprogramma binnenstad Gorinchem 2021-2025’ op te nemen: “Wanneer de gemiddelde bezettingsgraad in een kwadrant lager is dan 80%, wordt de ´overtollige´ ruimte benut voor kwaliteit van de openbare ruimte. Het streven is om vóór

K-9

2030 minimaal 50 parkeerplaatsen hiertoe aan te wijzen en een andere bestemming te geven.” Motivatie Ten aanzien van punt 3: Net zoals in de gemeente Dordrecht, willen wij de participatie in onze (binnen)stad te vergroenen en een Bewegend bos vorm te geven. We staan voor een grote opgave om onze (bestaande) stad klimaatadaptief in te richten. De meerwaarde van groen is al in talloze onderzoeken bewezen, maar concurreert in de strijd in de openbare ruimte. Daarom is het van belang dat ook de participatie met inwoners en ondernemers, in de binnenstad Hartje Gorkum, goed is. Om mensen mee te krijgen, om te motiveren en inspireren. De gemeente Dordrecht doet dat nu met het Bewegend Bos. Die manier van participeren vinden wij daarvoor een heel mooie manier en passend bij onze stad. Ten aanzien van punt 4: Het parkeerpanel heeft destijds adviezen uitgebracht, waarop het parkeerprogramma is gebaseerd, daarom vinden we het wenselijk om daarbij aan te sluiten. Zo brengen we de lokale klimaatadaptatiestrategie in lijn met het parkeerprogramma en bouwen we door participatie samen met de stad aan vergroening. Joost van der Geest, fractie CDA. Motie M01: Schaduwroutes We roepen het college op om onderzoek te doen, samen met partners als Poort6, Rivas, naar schaduwroutes in onze stad. Motivatie Schaduwroutes zijn tegen de zon beschutte looproutes voorzien van minimaal 40% schaduw.

De beschutte looproutes helpen (kwetsbare) bewoners op een zo verantwoord mogelijke manier gebruik te kunnen blijven maken van de openbare ruimte tijdens extreme en/of langdurige hitte. En we zien de afgelopen zomers dat die perioden er zijn en niet snel minder worden. Inwoners, zeker kwetsbare inwoners, wordt dan geadviseerd niet op de hete uren naar buiten te gaan. Dit terwijl er bijvoorbeeld boodschappen gedaan moeten worden, er dagelijks voldoende bewogen moet worden of mensen eropuit willen om gewoon anderen te ontmoeten. Andere steden, binnen en buiten Nederland, zijn ons al voorgegaan met bomen en pergola’s met groen; tijd om deze ambitie ook in onze stad vorm te geven! We willen het college vragen dit met partners, zoals Poort6 en Rivas, te onderzoeken. Onze fractie denkt in eerste instantie aan routes naar winkelgebieden. Uiteraard ook met oog voor de sociale veiligheid. Joost van der Geest, CDA Gorinchem Kees van Willigen, Democraten Gorinchem

De voorzitter: Dank u wel. Meneer Van der Geest. U maakt hiermee wel duidelijk dat de CDA-kleur echt groen is. De heer Van der Geest: Misschien wat minder in Den Haag tegenwoordig, maar in Gorinchem nog wel! De voorzitter: Maar de bomen zijn net zo goed. De tweede spreker is de heer Tekir van D66. De heer Tekir: Voorzitter, dank u wel. Ik zal het ook kort houden. En laat ik er geen doekjes om winden: voor D66 is het klimaatadaptatieplan een van de beste plannen die wij de laatste tijd hebben gezien. Complimenten daarvoor. Het is een vergezicht en wij hadden ook liever gezien dat we hier meer geld voor hadden, maar het is een begin en daar wil D66 niet lichtzinnig over doen. De natuur is namelijk echt uit balans. Daar waar het extreme weer vooral iets was van de heinde en de verre, ondervinden we de gevolgen van klimaatverandering tegenwoordig ook dichtbij huis, in Gorinchem. De ene keer is het te warm, de andere keer te nat of te droog. Eerder dit jaar trad de Linge nog buiten haar oevers en we kunnen ons allemaal nog herinneren dat het Hippiefestival abrupt werd K - 10

afgeblazen vanwege voorspeld noodweer. Voorzitter, zomaar wat voorbeelden uit onze directe nabijheid. Klimaatverandering is dus een fact of life en de tijd van drammen is voorbij. Om dat allemaal te markeren, hebben we een – vinden we zelf – leuke motie: waterspeelplekken. De motie is al rondgestuurd en daar zat een toch wel leuke foto bij, een aansprekende foto hoop ik ook. Verkoelend en gezond, zo’n waterspeelplek. Je ziet het in steeds meer gemeenten, onlangs ook in Breda. En uit Europese studies blijkt dat zo’n maatregel ook daadwerkelijk effect sorteert. Er zijn allerlei studies die effect sorteren en dit is er één van die ook effect sorteert. Daarom het verzoek aan het college via een motie, die we samen met de Partij van de Arbeid indienen, om te verkennen of we in Gorinchem ook zo’n waterspeelplek kunnen realiseren, al of niet met fonteintjes. U mag het zo leuk maken als u dat zelf wilt. En kijk vooral ook naar de wijken buiten het centrum. Het idee achter zo’n waterspeelplek is mensen bewuster te maken van de klimaatverandering, en dat kan het beste als we maatregelen ook zichtbaar maken in de stad. Het klinkt heel simpel, maar zet er bijvoorbeeld een bord naast met uitleg, zodat ouders daar kennis van kunnen nemen als bijvoorbeeld de kinderen aan het spelen zijn. Tot zover, voorzitter.

De motie is rondgestuurd en het moge duidelijk zijn dat wij positief staan tegenover dit klimaatadaptatieplan. Motie M02: Plezier en verkoeling met een waterspeelplek Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - te verkennen of er één of meerdere waterspeelplekken, al of niet met fonteintjes, aangelegd kunnen worden in de openbare ruimte in Gorinchem; - hierover uiterlijk voor de perspectiefnota 2024 te rapporteren aan de raad. Motivatie Op een speelse en gezonde manier verkoelen tijdens warme dagen. Dat is het idee van een waterspeelplek! Uit een Europese studie waar 10 steden aan deelnemen blijkt dat waterspeelplekken een welkome verkoeling bieden in stedelijke gebieden. Ook Nederlandse gemeenten, zoals de gemeente Breda, zet naast het planten van bomen in op de aanleg van deze waterspeelplekken. Deze maatregel draagt niet alleen bij aan de beperking van hittestress maar vergroot ook de bewustwording van inwoners. Het past bovendien ook naadloos in de gedachte achter het klimaatadaptatieplan: ruimte maken voor water. Kortom, alle reden om ook in Gorinchem een verkenning te starten naar de mogelijkheden.

Ilhan Tekir, D66.

De voorzitter: Dank u wel, meneer Tekir. De volgende spreker is de heer De Pagter van ChristenUnie/SGP. K - 11

De heer De Pagter: Dank u wel, voorzitter. De klimaatadaptatiestrategie is een goede en gedegen uitwerking door de ambtelijke organisatie en het college en daarvoor willen we de complimenten geven. Het is bittere noodzaak dat er acties ondernomen worden om de risico’s die ontstaan als gevolg van onze manier van leven in te perken. Zo was er op 2 november jl. een bericht op de NOS dat de impact van CO2 vele jaren onderschat is. De Amerikaanse klimatoloog James Henson geeft aan dat het effect van CO2 50% sterker is dan jarenlang is gedacht. Daarom moeten we echt anders gaan leven en consumeren, de auto laten staan omwille van een betere toekomst van de huidige en toekomstige generaties. Tijdens een kerkdienst die we hadden in het kader van Dankdag op woensdag 1 november hoorde ik onze voorganger zeggen “Er is op aarde genoeg voor ieders behoefte, maar niet voor ieders begeerte”, en deze uitspraak raakt exact de kern van de oorzaak van klimaatverandering. Laten we daarom nog eens nagaan hoe we ons dagelijks leven inrichten, hoe we consumeren. Willen we reactief blijven leven, of willen we onszelf aanpassen om de aarde te herstellen? Om de gevolgen van de klimaatverandering te ondervangen, is de klimaatadaptatiestrategie een prima instrument, waarbij als Gorinchem verantwoording nemen.

We hebben vertrouwen in het college en de ambtelijke organisatie om ons te wapenen tegen de gevolgen van de klimaatverandering en de risico's hiervan zoveel mogelijk in te perken. Daarmee staan wij volledig achter het raadsvoorstel en zien we uit naar de uitwerking in de praktijk. Dank u. De voorzitter: Dank u wel, meneer De Pagter. Dan heb ik de heer Roeland als spreker namens Stadsbelang staan. De heer Roeland: Dank u wel voorzitter. Voor ons ligt de klimaatadaptatiestrategie 20232027. Ik wil beginnen met een klein anekdote. Zo’n vijf, zes jaar geleden verkocht ik via Marktplaats mijn racefiets aan een man die met zijn zoon hier kwam om die op te halen. Ze kwamen uit Apeldoorn. Ik weet nog goed dat hij zei: ik wist niet dat Gorinchem zo’n groene stad was met zoveel bomen! Het deed mij goed dat te horen van iemand die zelf in een groene gemeente woont. Ik vertelde hem dat de gemeente best wel wat gedaan had om vergroening in de stad op gang te zetten, met onder andere ‘Bliek in actie’, subsidie op groene daken en het uitdelen van bomen en heesters. Sinds die tijd is het weer echter meer veranderd en extremer geworden en met alleen groen komen we er niet meer. We hebben te maken met hitte, regenwateroverlast, droogte, bodemdaling en biodiversiteit, vandaar dit raadsvoorstel.

Hierin staat beschreven hoe we Gorinchem weerbaar kunnen maken tegen klimaatverandering en daarmee zetten we koers naar een klimaatbestendig Gorinchem in 2050. Het biedt kaders om concreet een aanpak op te stellen met een actieagenda. De verwachting is dat in het eerste kwartaal van 2024 de benodigde capaciteit, middelen, communicatie en participatie voor alle onderdelen zijn uitgewerkt. Het Rijk draagt financieel bij, 1/3e aan elf projecten die vallen onder de impulsregeling klimaatadaptatie. We moeten denken aan vergroening van speelruimtes, middenbermen, ontstening van oevers en parkeerplekken, maar ook het vergroten van waterbergings- en afvoercapaciteit en verkoeling. Daarnaast is het van groot belang om bewoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen en organisaties mee te krijgen in het klimaatbestendig maken van Gorinchem, omdat die 46% van het grondgebied bezitten. Stadsbelang staat volledig achter dit beleidsstuk. Wat ons betreft was het een hamerstuk. K - 12

Moet ik nog reageren op de moties en amendement, voorzitter? De voorzitter: U mag dat nu doen, dat scheelt straks in de tweede termijn waarschijnlijk. De heer Roeland: Oké. Het amendement over het bewegend bos. Er lopen in Gorinchem al initiatieven in het Stegenplan, om naast het opleuken bijvoorbeeld geveltuintjes te realiseren. Wij vinden dit in de binnenstad een meer structurele oplossing geven dan een bewegend bos, omdat zo burgers zelf het initiatief nemen om de stad te vergroenen en onderhoud te plegen. En, voorzitter, het realiseren van bomen in bakken brengt ook aanzienlijke kosten met zich mee, met een beperkt budget, en ze moeten vervolgens ook nog onderhouden worden. Dit gaat bakken met geld kosten. De voorzitter: Interruptie de heer Van der Geest. De heer Van der Geest: Voorzitter. Ik ben het helemaal eens met de heer Roeland, maar dat is niet wat er staat. Het is geen structurele oplossing om bomen in bakken te gaan zetten. Het is de bedoeling dat inwoners zelf kunnen aangeven “in deze straat kan er wel wat meer groen bij” en dat bij voorbeeld wordt gekeken “kunnen we op de parkeerplaatsen die er nu zijn tijdelijk bomen neerzetten, of dat bevalt, ja of nee, kunnen we uit met minder parkeerplaatsen en kunnen we uit met meer groen?”. En als de bewoners ‘ja’ zeggen, dan komen er definitief bomen in de grond.

Dus ik ben het met de heer Roeland eens dat dit geen structurele oplossing is, maar daarvoor is het ook niet bedoeld. Dat was niet de strekking van het bewegend bos. De heer Roeland: Ik had begrepen dat het de bedoeling was dat we er bakken neer zouden zetten, en die leveren vervolgens de nodige hinder op. Want u komt met een voorbeeld uit Dordrecht en uit Dordrecht heb ik ook gehoord dat diverse bomen die daar in bakken stonden regelmatig tot verkeersstoringen en gevaarlijke situaties hebben geleid in de binnenstad. De voorzitter: De heer Van der Geest. De heer Van der Geest: Er zijn inmiddels 18 locaties in de gemeente Dordrecht getest en dit was één locatie in de binnenstad waar het niet iedereen beviel, maar ook inwoners wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Roeland: Waarvan akte. Dan de motie schaduwroutes. Wij vinden dat hier één aspect belicht wordt van het klimaatadaptatieplan. Wij wachten graag de reactie van de wethouder hierop af. De verkoeling met waterspeelplekken klinkt sympathiek, maar de heer Tekir heeft het hier waarschijnlijk over steden die niet aan het water liggen. In Gorinchem hebben we Buiten de Waterpoort, we hebben het Lingebos, we kunnen een badje in de tuin zetten, we kunnen onder de koude douche gaan staan. U heeft het over speelfonteinen en plekken in Gorinchem. Kunt u dat nader toelichten? De voorzitter: De heer Tekir.

K - 13

De heer Tekir: Op die uitnodiging ga ik graag in, maar ik heb het idee dat u niet helemaal heeft begrepen waar wij op doelen. Het gaat niet zozeer om het realiseren van water in de straten, maar om waterspeelplekken en fonteintjes die zichtbaar worden in straten waar inwoners dagelijks worden geconfronteerd, op een hele prettige manier, met verkoeling en kinderen die daar gezellig kunnen spelen. De heer Roeland: Oké. Ik had begrepen dat het zou zijn ergens in de stad waar misschien maar een beperkt aantal kinderen gebruik van zou kunnen maken. De heer Tekir: Nee, nee. Breda was slechts een voorbeeld waar het bijvoorbeeld recent al is geplaatst. Dat was de aanleiding dat ik daarnaar verwees en het zou mooi zijn, dat past ook echt bij de ambities van het klimaatadaptatieplan, en hopelijk kan de wethouder dat straks ook beamen, als instrument om, nou ja, de stad nog sneller klimaatadaptief te krijgen. De heer Roeland: Oké, dan wachten wij dat af. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, meneer Roeland. De volgende sprekers is mevrouw De Groot namens de Partij van de Arbeid. Mevrouw De Groot: Dank, voorzitter. Klimaat is een hot topic, zeker gezien de politieke aardverschuiving van vorige week, maar ook zeker zoals de heer Tekir mooi weergaf met zijn voorbeelden.

Daarom vinden wij het document dat voor ons ligt een goed beleidsdocument, dat ook is voorzien van een concreet actieprogramma. In B&A hebben wij er dan ook op aangedrongen snel werk te maken van die concrete aanpak en om van klein tot groot aan de slag te gaan, van tegelwippen tot groene linten door de stad. Dan wil ik graag ingaan op het aangekondigde amendement van het CDA. Dit vraagt heel concreet om vergroening van de Groenmarkt te blokkeren, en dat vinden wij erg jammer omdat het al jaren een wens van de PvdA is om geleidelijk en zodra mogelijk de Groenmarkt te vergroenen. Daarnaast wil het amendement een bewegend bos realiseren zodra het parkeren op straat daarvoor ruimte biedt, en dat past juist prima in het actieprogramma, zelfs als quick win. Jammer dat het hiermee een soort dubbel amendement voor ons is geworden, waarvan wij de helft van harte willen ondersteunen. Als het CDA bereid is het stukje over de Groenmarkt als optie mee te nemen voor bewegend bos, willen wij overwegen het amendement te steunen. De heer Van der Geest: Dat is letterlijk wat ik net gezegd heb, dus bedankt voor de steun! Het is namelijk niet het blokkeren van de Groenmarkt, maar nu wel het specificeren van de Groenmarkt eruit halen. Mevrouw De Groot: Dan heeft u onze steun daarin.

De motie van het CDA past helemaal in onze oproep voor groene linten in en door de stad en krijgt daarom zeker onze steun. De motie over de waterspeelplek dienen wij mede in, dus krijgt ook onze steun. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw De Groot. Mevrouw Hamann namens Gorcum Actief.

K - 14

Mevrouw Hamann: Dank u wel, voorzitter. Tjonge, dat wordt nog een heel punt, die klimaatadaptatie. Wij houden het kort, want we hebben deze strategie voor klimaatadaptatie uitgebreid besproken tijdens de B&A, op 5 oktober al. Iedere fractie sprak daar lovende woorden over het uitstekende werk dat hier is verricht en dit agendapunt punt zou een hamerstuk worden. Nu dan toch enkele moties, en een amendement zelfs, niet handig, en wij vinden het ook niet zo slim. Het voorstel is immers een strategie op grote lijnen, gebaseerd op diverse onderzoeken en een stresstest. We weten dus precies waar het knelt, waar de risico’s zitten op het gebied van wateroverlast of hitte tijdens de warmere zomermaanden. Het gaat dus in de eerste plaats om veiligheid en gezondheid en we weten ook dat er maar heel beperkt middelen beschikbaar zijn. We moeten dus goed uitkijken waar we die gelden aan besteden, en daarbij vooral de lijn van deze strategie volgen, anders vissen we achter het net, is straks al het geld uitgegeven en hebben we onze doelen niet bereikt. Dat is bekend. Waarom dan toch al deze moties en amendementen – een stukje in de krant misschien? Wij willen de schaarse middelen in elk geval niet uitgeven aan hebbedingetjes.

De heer Van der Geest: Voorzitter, ik ga nu bezwaar maken, dubbel bezwaar zelfs! Eén: de motie en het amendement namens het CDA zijn al tijdens de B&A ingediend, dus dit is niet ineens op komen poppen. En twee: een stukje in de krant. Volgens mij zitten we hier allemaal stukken beter te maken dan onze eigen inzet. Dat mag, maar ga dan niet anderen beschuldigen van een stukje in de krant willen scoren. De voorzitter: Mevrouw Hamann. Mevrouw Hamann: Ik denk dat iedere fractie voor zichzelf maar moet uitmaken hoe dat zit. Ik ga verder met mijn betoog. Wie weet, kunnen we in de toekomst inventieve extra’s doen, maar nu, op dit ogenblik, denk ik nog niet. Ook Gorcum Actief heeft in haar programma tal van ideeën voor meer vergroening en meer waardering voor water in een blauwgroen Gorinchem, over waterpleinen, de groene Groenmarkt, tegels wippen, geveltuinen, enzovoort; de heer Roeland had het er al uitgebreid over. Dat vinden wij ook nodig. Het is mooi dat de mogelijkheid van een waterplein op de Kalkhaven al in de LAS staat (lokale adaptatiestrategie). Het is daar al opgenomen. En er komen nog veel meer mogelijkheden voor buurttuinen. Ook daar zijn we blij mee. Voor nu zetten we vooral in op de grote lijnen van deze strategie, de vele extra bomen, voldoende afwatering bij hoosbuien of lange regenperiodes, zoals we nu de laatste tijd hebben gehad.

Ik heb daarover trouwens één vraag aan de wethouder. Is het gemaal bij Spijk voldoende voor de verwerking van al dat water uit Gorinchem-Oost? Het gaat wat ons betreft dus vooral om veiligheid en gezondheid. Daar leggen wij de prioriteiten en wij wensen de wethouder en zijn team heel veel succes daarmee. Trouwens, over de Groenmarkt: bomen in bakjes zijn daar eerder gewoon doodgegaan. Dus ik zou zeggen: bomen moeten in de grond stukje bij beetje vergroenen. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Hamann. Terwijl de heer Van Santen naar het spreekgestoelte komt, moet ik u toch erop wijzen dat het amendement inderdaad was aangekondigd in B&A, dus dat toen al duidelijk was dat het een bespreekstuk zou worden.

K - 15

De heer Van Willigen: En toen kwam het helaas niet in de krant, voorzitter. De voorzitter: Ik heb niet gezien waar deze opmerking vandaan komt. De heer Van Willigen: Die kwam van uw linkerzijde. Dit was een onderdeel van mijn betoog geweest namelijk: dit doen we niet voor de krant. De voorzitter: De heer Van Santen. De heer Van Santen: Voorzitter. Nog niet zo lang geleden, op 28 oktober, raasde de storm Ciarán over ons heen, niet ongebruikelijk voor de tijd van het jaar, zou je denken, en dat is ook zo. Tegelijkertijd zien we op het wereldtoneel beetje bij beetje de steeds grotere gevolgen van klimaatverandering en een goede strategische aanpak is dus nodig, ook hier. Onze fractie denkt dat er een goede en sterke strategie voor ons ligt om deze grote uitdagingen ook dichtbij huis aan te gaan. De VVD-fractie is daarnaast ook zeer content met de manier waarop we dit met elkaar hebben opgepakt, want tijdens diverse gezamenlijke sessies zijn de grote thema's met elkaar behandeld: hitte, water, droogte, bodemdaling, overstroming en biodiversiteit. En uiteraard zijn er alvast heel veel goede en leuke ideeën naar voren gekomen en die moeten we bij de ruimtelijke ontwikkeling ook per direct goed meenemen en afwegen: wat is haalbaar, waar zetten we daarop in? En kijk ook naar de lopende ontwikkelingen of meekoppelkansen, die er dan al zijn.

Verder is het voor ons ook logisch om samen met de inwoners te gaan kijken waar de meeste behoefte aan is. Dus laten we ook vooral inwoners erbij betrekken, wat nog wel interessant kan zijn, want we zijn bezig met een aantal participatietrajecten, zoals De buurt bestuurt, Bliek in actie, Motiemarkt, We overbruggen de kloof – allemaal leuke initiatieven, gelukkig komt er ook een communicatieplan op dit onderwerp en dan lijkt het ons goed om de net genoemde initiatieven daaraan te koppelen. Vooruitlopend daarop zijn er, naar ik van de collega’s heb begrepen, nu al wat ideeën uitgelicht of verder op tafel. Waterspeelplekken was ook een van de ideeën die al is opgeschreven overigens op de avond door een aantal collega’s en die nu dus door de fractie van D66 wordt uitgelicht, en de motie Bewegend Bos, die was die avond nog niet opgeschreven, wel aangekondigd, begreep ik, en ligt dus nu vast op tafel. Ik zag dat ook in Dordt inderdaad voorbijkomen; de heer Roelands gaf het ook aan. Daar ging het dan inderdaad eventjes niet goed, het schoot z’n doel een klein beetje voorbij, maar goed, dat is denk ik een kwestie van een goede invulling geven daaraan.

Zoals gezegd, alle ideeën zijn welkom en een aantal zijn ook bekend of eerder geopperd en vanavond stellen we vooral een visie en strategie vast wat ons betreft, waarbij al deze kaders, dus hitte, water, et cetera, een integrale afweging gaan zijn van de ruimtelijke plannen die komen, en dan moet je, denk ik, in die plannen juist goed dat apart bekijken, want de één wil een bewegend bos op die plek hoor ik vanavond, de ander wil een waterspeelplek daar en misschien wil een derde weer een fontein of iets dergelijks – ik noem maar wat –, dus ik zou nu niet vooruit willen lopen op een detailinvulling met allerlei ideeën, en inderdaad, meneer Van der Geest, zeker geen parkeerplaatsen in de binnenstad alvast omruilen voor andere zaken waar volgens mij al een tekort aan is. Dus laten we vooral met elkaar kijken wat de beste invulling gaat zijn per traject of gebiedsuitwerking en deze visie daarin omarmen.

K - 16

De voorzitter: Interruptie de heer Tekir. De heer Tekir: Ik hoor nu een interpretatie van de heer Van Santen alsof we op dezelfde plek allerlei dingen aan het plotten zijn, Dat is voor de waterspeelplek bijvoorbeeld niet het geval, want daar vragen we juist het college om te verkennen en om zelfs niet alleen in het centrum, maar ook daarbuiten te kijken naar mogelijkheden. Dus die weg ligt nog echt open om daar een locatie voor te zoeken. Daar geldt, denk ik, dus niet dat we ergens iets in detail nu willen vastklikken. De heer Van Santen: Nee, correct, het kan daar ook op uitkomen, hè?, maar er zijn meerdere redenen om nu niet afzonderlijk leuke ideeën vast te gaan stellen. Je kunt het juist beter – dat is een beetje het pleidooi dat wij houden – bij de plannen afzonderlijk afwegen in relatie tot de hoofdthema’s die er zijn. En dan moeten we het ook zeker niet vanuit een ivoren toren-gedachte gaan bekijken, van: wij vinden ‘dit’ een leuk idee, of ‘dat’ een leuk idee, maar kijk vooral ook naar de ideeën die leven bij de inwoners en daarvoor hebben we dus die initiatieven. Dat zou ik dan eerst willen opperen. Ik vind het overigens geen slecht idee, dat is een ander verhaal, maar laten we vooral kijken met elkaar wat de beste invulling gaat zijn per traject of gebiedsuitwerking. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, meneer Van Santen. Ik kijk even naar de heer Van Willigen.

De heer Van Willigen: Voorzitter, met uw welnemen doe ik het vanaf deze plek, zoals we het procedureel ook hadden afgesproken. We hadden een prachtige B&A. Dit was een hamerstuk, alle betogen die er nu zijn geweest zijn een herhaling geweest van B&A's. Volgens mij hebben we in de procedure afgesproken dat we niet zouden herhalen. Ik heb heel veel herhalingen gehoord, dus ik kan heel kort zijn. De lovende woorden die wij in B&A hebben geuit, uiten we nu nogmaals. Het is een uitstekende klimaatadaptatiestrategie en wij gaan alle moties en amendementen ook steunen omdat wij dat een verrijking van de strategie vinden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, meneer Van Willigen. De enige opmerking, ook in uw richting, is dat de motie was aangekondigd in B&A. Ik heb dat zelf nagekeken, maar goed, desondanks dank voor alle bijdragen. Ik kijk nu naar wethouder De Boer… De heer Van Houwelingen? De heer Van Houwelingen: Ja, ik wil inderdaad nog even een paar vragen stellen, maar daarnaast wil ik me ook aansluiten bij wat de heer Van Willigen zei: houd de pleidooien kort, want we hebben er in B&A ook al voldoende over gesproken. Even drie vraagjes. Dat bewegend bos leeft enorm. Ik zie het vooral als kennismaking met de bomen voor in de straat, om te omarmen. Verder hebben ze weinig effect.

Waar ik eigenlijk meer op kom is: hoe beperken we dan die hitte-eilanden in de binnenstad? Want je hebt juist grote kans dat die bomen straks door de participatie gaan komen op plekken waar ze niet het optimale effect gaan hebben. Dat is het risico van die participatie. Ik hoorde ook dat die bakken niet structureel zijn. Mijn vraag is dan: ik heb het voorbeeld

K - 17

van Leeuwarden gezien, daar hebben ze echt gezegd “binnen honderd dagen gaan die bomen de grond in”, waaraan zit u dan te denken? De voorzitter: De heer Van der Geest. De heer Van der Geest: Ik laat die vrijheid natuurlijk aan het college over, maar ik vind honderd dagen een prima termijn. De voorzitter: Kijk, dan zijn we nu toch aan de beantwoording van het college door wethouder De Boer. Wethouder De Boer: Dank voorzitter. Ik ga ook mijn best doen om het beknopt te houden. Nogmaals dank voor de complimenten die zijn geuit, die zal ik graag doorgeven aan de ambtelijke organisatie, want er is heel hard aan gewerkt om dit mooie plan te maken. Het is best een klus om Gorinchem weerbaar te maken tegen klimaatverandering, maar gelukkig hoeven we het niet allemaal morgen te doen. Het is echt een opgave voor de komende decennia, maar volgens mij ligt er een solide plan, zodat we ons plantje kunnen bijdragen in de wereld. Voorzitter, ik begin graag met het amendement. U hebt zelf ook aangegeven dat het niet zozeer voor de klimaatadaptatie ‘an sich’ is, want inderdaad: bomen in bewegende bakken doen niet zoveel voor het klimaat, maar het gaat meer als een participatiemethode. Ik worstel daarmee, want het loopt wel iets vooruit, denk ik, op de eventuele vergroeningsplannen in de binnenstad.

In het stuk hebben we nu geschreven dat er ruimte ontstaat op de Groenmarkt op het moment dat Kweeklust is gerealiseerd. Ik geef toe dat dat eigenlijk wat kort door de bocht en ongenuanceerd is geformuleerd. Je hebt ook maar één zin, en dat doet sowieso geen recht aan de complexiteit van die situaties. Ik zou dat graag op twee punten willen nuanceren. Wat het college betreft is niet alleen Kweeklust voorwaardelijk, maar moeten we integraal naar de parkeeropgave in de binnenstad gaan kijken. Ten tweede is er niet alleen op de Groenmarkt een water- en vergroeningsopgave in de binnenstad, maar op veel meer plekken, en ook daar vraagt het om een integrale blik. Daarom gaan we zowel klimaatadaptatie als parkeren als een van de eerste thema’s uitwerken onder de Omgevingswet. Volgens mij is dat een heel goed moment om met elkaar de ins en outs van parkeren te bespreken, hoe we dat willen doen, hoe groot onze ambitie daarin is en hoe we dat willen vormgeven, en daarin ook een goede participatie met elkaar vorm te geven. Ik denk dat dit amendement daar gewoon net iets te veel op vooruit ligt en adviseer daarom dat even te parkeren. Wat ik daarbij nog wel wil opmerken, is dat het amendement geen dekking heeft.

Het is best een investering die je doet met rijdende bakken en bomen, heb ik begrepen, en het is dan ook überhaupt een oproep aan u om moties en amendementen zoveel mogelijk met dekking in te dienen, want er is eerder al gememoreerd dat het budget niet oneindig is, ook op klimaatadaptatie. U vraagt mij allerlei dingen te onderzoeken en dingen aan te schaffen, zonder daar eigenlijk een budget bij te geven, dus het gaat ten koste van andere dingen. Ik moet het amendement daarom voor nu even ontraden, maar ik zou zeggen: neem het mee naar het debat dat we later volgend jaar met elkaar te voeren hebben. De moties over schaduwroutes en waterspeeltuinen neem ik even samen. In B&A hebben we met elkaar het gesprek gevoerd op hoofdlijnen en over een stukje uitvoering. We hebben ook gesproken over de risicomaatregelen en over het feit dat er een bepaalde K - 18

logica in het document zit over hoe je tot prioriteiten komt, wanneer je waar aandacht voor gaat geven. In die zin is het een heel mooi onderwerp, ook als je met vergroening bezig bent, want dat prikkelt ook je creativiteit om na te denken over waar het beter zou kunnen. Er zijn zoveel plekken die je mooi zou kunnen vergroenen in de stad en mijn handen jeuken als ik zulk soort plannen zie. Tegelijkertijd zit er een bepaalde logica in het document en ik denk echt dat deze voorstellen daaraan enigszins voorbijgaan. U vraagt mij nu om allerlei onderzoeken te doen, allerlei dingen te verkennen, en ik denk niet dat dat op dit moment de juiste prioriteit is. Ik zou u echt willen adviseren om even de logica van de visie aan te blijven houden. Op het moment dat het de juiste maatregel is, of de juiste opgave, op de juiste plek, zitten er voldoende haakjes in om ook met deze dingen aan de slag te gaan. Ik wil nu oproepen om vooral die logica van het document in stand te houden en van daaruit ontraad ik toch ook beide moties. De voorzitter: Interruptie de heer Van Willigen.

De heer Van Willigen: Wij bieden u juist een haakje aan, een heel concreet haakje, omdat we dit geluid – en ik heb het over de schaduwroutes uiteraard – ook horen van mensen die in voorzieningen wonen en die op zonnige dagen niet boodschappen gaan doen omdat ze daarmee te veel blootgesteld zijn aan de zon en aan de warmte. Dus wij bieden u een haakje aan. Het gaat over welzijn van bewoners. Je zou kunnen zeggen ‘wat heeft prioriteit: het vergroenen, of het welzijn van de bewoners?’ Dat gaat hier keurig samen, dus ik snap niet dat u dan zegt ‘houd het even vast’. Dit is een prachtig haakje, en u mag zelf met de motie omgaan, maar we zouden wel prioriteit willen geven. De voorzitter: Wethouder De Boer. Wethouder De Boer: Dat mag u vragen. Precies die laatste zin is volgens mij de crux. U geeft aan dat u daar prioriteit aan zou willen geven. De reden waarom ik het ontraad is dat er al een prioritering in het document zit en vanuit het college adviseren we om die prioritering aan te blijven houden. Ik hoor wat u zegt en ook in het document zitten allerlei zaken over gezondheid, hittestress bij specifieke kwetsbare voorzieningen, die haakjes zitten in het document en tegelijkertijd hebben we ook andere opgaves, op het gebied van wateroverlast bij hevige regenval, dat een aantal straten onder water lopen, een aantal wijken waar bodemdaling zit, wat iets doet met funderingen.

Je hebt een x aantal knelpunten in de stad waarvoor je op de juiste momenten de juiste dingen wilt doen. Dit document helpt ons daarbij. U zegt dat u ons met deze moties daarbij wilt helpen, maar die haakjes zitten er al in, dus ik zou echt de logica van die visie willen aanhouden. De voorzitter: Ik zag de heer Tekir. De heer Tekir: Voorzitter, dank u wel. Ik probeer de wethouder oprecht goed te begrijpen, maar dat lukt me niet zo goed en ik zal proberen dat uit te leggen. De wethouder heeft bij dit klimaatadaptatieplan een voorwoord geschreven, dat is van zijn hand neem ik aan, en daarin roept hij op om juist met dit plan meer ruimte te maken voor twee dingen, water en groen, omdat we daarmee de natuur kunnen versterken. En dan komen er twee hele concrete initiatieven uit de raad, niet zozeer met de oproep om daar morgen mee aan de slag te gaan op die locatie, met die omvang en dat budget, nee: verken dat gewoon, K - 19

neem daar tijd voor. Ik vind het dan echt teleurstellend dat hier fracties uw oproep volgen en onze ambities daarin kracht bij zetten, die u afdoet met ja toch wel een procedurele argumentatie. Dat vind ik jammer. De voorzitter: Ik geef de wethouder even de gelegenheid om te reageren. Dat scheelt misschien een tweede termijn zo meteen. Ik weet niet of u behoefte heeft om hierop te reageren? Wethouder De Boer: Voorzitter, misschien heel kort. De moties zitten heel erg in de uitvoering. ‘An sich’ zijn het geen slechte voorstellen, maar ik probeer de logica van het document te blijven hanteren, waarin vanuit een risicomatrix gewoon de keuzes worden gemaakt. U stelt daarvoor vanavond de kaders vast met deze klimaatadaptatiestrategie en ik denk niet dat we ons hier in deze raad verder met die hele concrete uitvoering moeten bemoeien. Ik denk dat dat iets is wat gewoon in dat document zit. De heer Tekir: Voorzitter, tot slot, en dat scheelt een tweede termijn zal ik u beloven... De voorzitter: Dat scheelt een tweede termijn, zegt u nu? Oké. De heer Tekir: Ja, die belofte heb ik nu gedaan. Het zijn initiatieven die kracht bijzetten aan onze gezamenlijke ambities. In die zin blijft het procedureel waarom u helaas toch niet kunt zeggen: een goed idee is een goed idee.