20231128 Concept Verslag Gorinchem gezamenlijke vergadering Gorinchem en Molenlanden

Notulen van de gezamenlijke vergadering van de gemeenteraden van Molenlanden en Gorinchem op 28 november 2023, aanvang 18.00 uur, in het gemeentehuis van Molenlanden. Aanwezig zijn namens de gemeente Molenlanden: voorzitter: de heer Theo Segers, burgemeester (technisch voorzitter) raadsleden: de heren H. Akkerman, W. Blok, B. Brokking, P. van Bruggen en C. Egas, mevrouw J. van de Graaf, de heren B. de Groot, W. de Haan, A. van den Hof, W. de Jong, M. Klink en F. Van der Koelen, mevrouw N. Kok, de heer J.A. Koorevaar, mevrouw J. Korevaar-den Besten, de heren P.J. Leenman en M. de Lijster, de dames W. de Moel, A. Mollema en M. Muis en de heren B. Snoek, H. Stam, L. Timmer en H. Van der Wal. mede aanwezig: wethouder J. Lock. namens de gemeente Gorinchem: voorzitter: de heer J.C. Oostrum, 1ste plaatsvervangend raadsvoorzitter. raadsleden: de heren B.C.S. Bahlmann, A. Boutachkourt, D.R.E. van Gammeren en J.P. van der Geest, de dames P. de Groot en E.W.H. Hamann, de heren M.C. Houtepen, A.C. van Houwelingen en J. Klein, mevrouw G. Metz, de heer J.C. Oostrum, mevrouw J. van Oversteeg, de heer M. de Pagter, mevrouw L.P.W. Pellikaan, de heren J.M. Roeland, N. van Santen, I. Tekir en D. van Veen, mevrouw T. van ’t Westende-de Bijl en de heer C. van Willigen. mede aanwezig: wethouder M. de Boer. 1. Opening en vaststelling van de agenda De voorzitter: Dames en heren, beste mensen.

We hebben de routine in deze zaal nog niet echt gevonden. De gemeenteraad van Molenlanden vergadert hier dan ook niet standaard. De laatste keer was bij mijn weten op 13 januari 2020, toen Molenlanden de eerste kroonbenoemde burgemeester kreeg, en dat moment ben ik niet vergeten! Normaliter vergadert de raad hierboven. Deze zaal is speciaal voor deze gelegenheid klaargezet en om wat routine te krijgen, is het misschien wel aardig om hem zo te laten staan en er eens in de zoveel tijd gezamenlijk in te vergaderen als het goed bevalt. Bij de voorzitter en de griffier ontstonden daar wel leuke ideeën over aan deze kant van de tafel, maar goed, dat is aan u en niet aan mij. Van harte welkom u allen. De gemeente Molenlanden is gewend om voordat de vergadering begint een ambtsgebed uit te spreken en ik vraag daar uw aandacht voor. “Almachtige God. Wij bidden U om Uw zegen bij het volbrengen van de werkzaamheden die ons zijn opgelegd. Schenk ons wijsheid en voorzichtigheid, verlevendig in ons een diep besef van onze afhankelijkheid van U en doe onze beraadslagingen strekken tot bevordering van de ware belangen van deze gemeente. Om Jezus’ wil. Amen.” Ik open deze openbare raadsvergadering van twee gemeenteraden in één vergadering. Dat is, denk ik, voor Gorinchem een unicum.

Uit de overlevering heb ik begrepen dat het in de gemeenten Molenwaard, Giessenlanden en Nieuw-Lekkerland al veel eerder gebeurd is, maar voor ons is het een nieuw fenomeen. Fijn dat u er bent. Ik open bij dezen de vergadering van de gemeente Molenlanden, want we moeten het wel heel strak bij elkaar houden, in onze griffie is er goed over nagedacht hoe we dat doen, en ik ben niet 1

gerechtigd om de vergadering van Gorinchem te openen. Voor Molenlanden is hij inmiddels geopend. Van harte welkom, u allen, raadsleden, de mensen op de perstribune, ook het publiek in de zaal. Fijn dat u er bent, en er kijken ook mensen, ook vanuit deze zaal, mee. Het enige lastige is dat we de moties niet in beeld kunnen krijgen. Dat kan in onze reguliere vergaderzaal wel, hier niet, maar men kijkt wel mee, dus onze inwoners kunnen kijken. We hebben een tweetal afzeggingen in onze gemeenteraad van Molenlanden, te weten mevrouw Zijlstra van de ChristenUnie en de heer Van Rijn van de Doe Mee!-fractie. Verder zijn wij compleet. Nogmaals welkom, ook welkom aan de wethouders achter de wethouderstafel. Ik geef het woord aan mijn collega. De heer Oostrum: Dank u wel, voorzitter. Ik leen even uw hamer en open hierbij de vergadering van de gemeenteraad van Gorinchem. Ik sluit mij van harte aan bij het welkomstwoord van burgemeester Segers, zodat ik daarmee tijd kan winnen die u nodig heeft voor de beraadslagingen. Ik heb alleen wat tijd nodig om een aantal afzeggingen te melden. Onze burgemeester, mevrouw Melissant-Briene, is afwezig om redenen van persoonlijke aard. De heer Schefferlie van Democraten Gorinchem is afwezig, de heer Koçak van de PvdA Gorinchem, de heer Krol van ChristenUnie/SGP, mevrouw Albert Heijdenrijk van D66, die haar verjaardag viert, en mevrouw Stevens van de SP.

Dan heb ik ook nog een aantal meldingen van mensen die later komen, ze hebben kennelijk wat last van files op de weg deze kant op: de heer Bahlmann van Gorcum Actief, de heer Van Houwelingen van de SP, mevrouw Van ’t Westende-de Bijl van de VVD en wethouder mevrouw Molengraaf, die een vergadering heeft in Dordrecht. Verder heet ik u allen ook van harte welkom. En dan geef ik graag het woord weer terug aan de burgemeester van Molenlanden. De voorzitter: Dank je wel. We gaan door met een beetje een duo-voorzitterschap. Er is goed over nadacht, zei ik al even, hoe dat dan precies verloopt. We hebben een binnenring met woordvoerders met een ‘klimaatje’ ernaast, met een knipoog gezegd, een maatje, een partijgenoot. Er is één woordvoerder per fractie. Als andere raadsleden willen spreken, is er ruimte achter dit spreekgestoelte. De procedure van de besluitvorming is ook bij de stukken gevoegd, zodat u weet hoe dat gaat. We besluiten afzonderlijk met elkaar, want dat kan niet ineens. Het lijkt wat ingewikkeld en je zou je kunnen afvragen ‘waarom zo ingewikkeld?’, maar dan zijn de besluiten niet juridisch geldig, vandaar dat we het zo doen. U krijgt al sprekers twee minuten spreektijd. Houdt zich daar ook enigszins aan, want om kwart over acht willen we proberen af te ronden.

Er is hierna nog een vergadering, zeker van Molenlanden, ik weet niet of Gorinchem ook nog vanavond vergadert… De heer Oostrum: Wij zijn vrij! De voorzitter: Jullie zijn vrij, wij gaan stug door met een commissievergadering met veel belangrijke agendapunten. Dus ik vraag u rekening te houden met de spreektijd. Wethouders krijgen totaal vijftien minuten om te reageren. We hebben vijftien sprekers, zes uit Molenlanden, negen uit Gorinchem, maar ik heb begrepen dat de heer De Lijster ook namens anderen het woord voert. De heer De Lijster: Ja, voorzitter, als de heren willen knikken of bevestigen: van het CDA en Progressief Molenlanden heb ik een stukje van hun spreektijd gekregen. Dus mijn vraag is of ik over mijn twee minuten heen mag gaan. De voorzitter: Dan gaan we heel strak klokken! Voert de heer Van der Koelen dan ook het woord, of niet? De heer Van der Koelen: Ik zal heel kort een paar zinnen zeggen, maar we hebben het afgestemd met de heer De Lijster en ook met de heer De Jong.

2

De voorzitter: Zes woordvoerders, twee minuten, maximaal twaalf maximaal mag Molenlanden vullen, dus we gaan kijken hoe dat gaat. Ik heb u al gezegd: alles wordt live uitgezonden en u kunt het spreekgestoelte gebruiken als u het woord wilt voeren. Ik geef het woord terug. De heer Oostrum: Dank u wel, voorzitter. We werken met een eerste termijn waarin eventueel aangekondigde moties en amendementen kunnen worden ingediend. Vervolgens zullen de portefeuillehouders daarop reageren en in tweede termijn kunt u op elkaars moties en amendementen reageren. Dat hoeft dus niet in eerste termijn, want anders zou de volgorde wat roet in het eten kunnen gooien. Na de tweede termijn vindt de stemming plaats met handopsteken per gemeenteraad. Dat gaan we meemaken, dat wordt een feest! Burgemeester Segers treedt verder als technisch voorzitter op en ik zal me zeer bescheiden opstellen. De voorzitter: Dank u wel. Nog een lid van de gemeenteraad van Molenlanden komt wat later: mevrouw De Moel. En er is hier één gemeenteraadslid die toch wel een heel bijzondere avond heeft.

Ik denk niet dat meneer Snoek ooit zoveel mensen op zijn verjaardagsfeestje heeft gehad! Meneer Snoek is vandaag jarig, van harte gefeliciteerd! (Applaus) Als we kwart over achthalen, kunnen we nog gaan zingen voor je! De heer Oostrum: Voorzitter even buiten de orde, maar ook namens de gemeenteraad van Gorinchem van harte gefeliciteerd! De voorzitter: Dank u wel. Ik stel voor de agenda voor deze vergadering van de gemeenteraad van Molenlanden vast te stellen. Geen opmerkingen, we hebben een agenda. De heer Oostrum: Ik stel dezelfde vraag aan de gemeenteraadsleden van Gorinchem. Kunnen wij de agenda vaststellen? Ik zie geen vragen of opmerkingen, dan is daarbij de agenda vastgesteld. 2. Shortlist en participatieplan zoeklocaties windenergie RES Alblasserwaard De voorzitter: Dames en heren. Ik zei het al: vijftien sprekers, misschien iets ingekort. De heer De Lijster heeft iets meer spreektijd gekregen van zijn collega’s; we houden dat in de gaten. We doen het om en om: we beginnen met Gorinchem, vervolgens Molenlanden en dan om en om. Ik geef de sprekers aan als technisch voorzitter en u krijgt het woord. U kunt ook spreken vanachter uw microfoon, om tijd te besparen. Tijdens de eerste termijn kunt u eventueel moties en amendementen indienen. In afwijking van wat wij in Molenlanden gewend zijn, stel ik voor die pas in tweede termijn met elkaar te bespreken.

Dus u dient ze in, daarna is de wethouder aan het woord, vervolgens is er de mogelijkheid van een schorsing, en in tweede termijn kunt u ingaan op alle moties en amendementen die zijn ingediend. Ik geef het woord aan Stadsbelang Gorinchem, de heer Roeland. De heer Roeland: Dank u wel, voorzitter. Voor ons ligt het gemeenschappelijke raadsvoorstel shortlist zoeklocaties winenergie en participatieplan RES Alblasserwaard. De RES kent al een lange geschiedenis als het gaat om zoekgebieden waar grootschalige hernieuwbare energie op land kan worden opgewekt. Op het relatief klein Gorcumse grondgebied heeft de gemeenteraad van Gorinchem het zoekgebied A 15 Oost in 2021 onwenselijk verklaard en in 2022 besloten tot het stoppen van een verkenning van het zoekgebied Avelingen, om van belang zijnde redenen. Om de tijdige realisatie van het totale winddeel uit de RES 1.0 te borgen is in een bestuursovereenkomst afgesproken gezamenlijk te zoeken naar reële en haalbare alternatieve windlocaties voor Avelingen. Arcadis heeft daartoe een onderzoek verricht, waar hierbij aan vastgehouden is. De uit de longlist voortgekomen shortlist met zes mogelijke zoeklocaties voor 3

windenergie, waarvan een op Gorinchem-Noord, is voor Stadsbelang een belangrijke tussenstap op de lange weg van besluitvorming om op termijn voldoende windenergie in Alblasserwaard op te wekken. We willen benadrukken dat we als Gorinchem onze rol in de RES serieus nemen en Gorinchem-Noord ook een zeer belangrijke zoeklocatie vinden. De insprekers van de Graafstroom en bedrijventerrein Schelluinen gaven aan te willen investeren in windenergie en kunnen mogelijk meegenomen worden in de verkenning. Wij kunnen instemmen met dit raadsvoorstel, waarbij we willen opmerken dat, zoals in het voorstel vermeld, participatie en verdiepende onderzoeken randvoorwaarden zijn om tot een gedragen voorstel voor definitieve zoeklocaties te komen. Ik dank u wel. De voorzitter: Dank u wel voor uw bijdrage, meneer Roeland. Tweede spreker de heer De Lijster van de fractie Doe Mee!, met de combinatie van twee collega’s. De heer De Lijster: Dank u wel, voorzitter. Allereerst wil ik u meegeven dat ik het jammer vind dat ik ondanks de iets ruimere spreektijd toch niet de tijd zal hebben om op alle positieve onderdelen van het plan met u in te gaan. Ik moet al mijn spreektijd gaan benutten aan de gewenste aanpassingen, maar dat is niet anders.

Doe Mee! erkent de noodzaak van duurzame energie en we vinden dat de lokale gemeenschap actief moet deelnemen aan de besluitvorming om de impact op het unieke open landschap dat we hebben te minimaliseren. We willen een weloverwogen besluit, dat rekening houdt met zowel de energiebehoefte als het behoud van het karakteristieke landschap van Molenlanden. Uit de inwonersenquête is gebleken dat een ruime meerderheid van de inwoners wil dat de overstap naar duurzame energieopwekking wordt gemaakt. Daarnaast zien we dat de energiebehoefte steeds groter wordt, dat tot 2030 geen innovatieve alternatieve energiebronnen beschikbaar zijn buiten zon en wind binnen de RES, dat lokaal opwekken voordelen biedt, dat het elektriciteitsnetwerk nu al op plekken verzadigd is en we de komende jaren nog veel meer stroom gaan gebruiken en dat verder uitstel of afstel in Gorinchem kan leiden tot alle zes tot tien windmolens in onze gemeente. Doe Mee! concludeert dus dat actie nodig is, maar benadrukt dat de definitieve zoeklocaties pas worden vastgesteld na een grondig participatieproces, waarna we de mening van de inwoners van Molenlanden kennen. De drie eerder genoemde commissiestandpunten blijven voor ons leidend: 1.

we zijn niet het wingewest van Gorinchem, daarom willen we nu een duidelijke beperking van het aantal windmolens binnen Molenlanden en willen we vooral lokaal energie opwekken voor lokaal gebruik; 2. een duidelijke en doeltreffende participatie, daarom wil Doe Mee! voor aanvang van het participatieproces helderheid over de mogelijkheden en beperkingen van de provincie als het bevoegd gezag voor windturbines, participatie moet zinvol zijn en inwoners moeten kunnen meedenken over de aanvaardbaarheid en de eerlijke verdeling van lusten en lasten; 3. als laatste, heel belangrijk, aandacht voor de waarde van het unieke open landschap; we vragen de provincie om aan te geven welke locaties zij uit landschappelijk oogpunt ongeschikt vindt en wil daarna pas de inwoners hierover specifiek informeren en binnen heldere kaders raadplegen. Doe Mee! dient daarom in totaal drie moties en een amendement mede in, waarbij de focus ligt op de genoemde standpunten. Ik wil eigenlijk het amendement en de motie, als dat mag, meteen toelichten en het dictum voorlezen, waarvan het amendement samen wordt ingediend met CDA en Progressief Molenland. De voorzitter: Aangevuld met de VVD, zei, hè? Even voor de goede orde. De heer De Lijster: Ja. Het amendement en de motie luiden als volgt:

4

Amendement A2023-18: Reactie provincie Ondergetekenden stellen het volgende amendement voor: beslispunten 1 tot en met 3 te verwijderen en te vervangen door: 1. instemmen met de totstandkoming van de longlist, en de afwegingen om van longlist naar shortlist te komen; 2. instemmen met het bewonersparticipatietraject, maar dit traject tot een nader raadsbesluit op ‘hold’ houden; 3. het college bij de Provincie te laten sonderen of er bestuurlijke en politieke bereidheid is om onze shortlistlocaties in de Provinciale Omgevingsvisie op te nemen. 4. bij deze consultatie ook de vraag meenemen of Gedeputeerde Staten de locatie Avelingen geschikt vindt voor windturbines en deze locatie daarmee op kaart 16 handhaaft; 5. de reactie van de Provincie, vergezeld met de eventueel aangepaste shortlist, aan de raad ter vaststelling voor te leggen waarna de bewonersparticipatie opstart; 6. uiterlijk Q3 2024 een voorstel voor definitieve zoeklocaties voor windenergie aan de raad ter vaststelling voor te leggen. Toelichting: Wij stellen dit amendement voor omdat wij eerst van de provincie willen weten wat men van vindt van locaties J, K, L, M, O en S voordat wij met elkaar en het college de discussie hierover aangaan. Daarom voegen we met dit amendement een extra stap toe voordat de shortlist vastgesteld wordt en voordat de participatie start.

Namens de volgende leden van de gemeenteraad van Molenlanden: Mario de Lijster, Doe mee! Molenlanden Wout de Jong, CDA Arno van den Hof, VVD Ferry van der Koelen, Progressief Molenlanden Motie M2023-20: Zorgvuldige planvorming met oog voor het landschap Wij verzoeken het college: 1. bij verdere planvorming en participatie voor Molenlanden 4 windmolens als uitgangspunt te nemen die gezamenlijk een capaciteit van circa 24 MW hebben; 2. duidelijkheid te creëren naar bewoners, bedrijven, grondeigenaren, initiatiefnemers en bestuurlijke stakeholders door dit in alle communicatie duidelijk naar voren te laten komen.

Wij vragen het college dit omdat: - betaalbare, betrouwbare en duurzame elektrische energie voor inwoners en bedrijven in Molenlanden noodzakelijk is; - windmolens impact hebben op het kenmerkende open landschap van Molenlanden, waardoor planvorming en participatie zorgvuldig moet plaatsvinden; - indieners daarom duidelijkheid willen verschaffen aan inwoners en bedrijven over de hoeveelheid molens waaraan wij als Molenlanden ons willen committeren; - de totale nog te realiseren opgave windenergie gerealiseerd kan worden met 6 tot 10 windturbines; - de bestuursovereenkomst bedoeld is om een alternatief voor Avelingen te zoeken; - de enige locatie in Gorinchem (S) minder eenvoudig is dan de ander locaties op de shortlist, waardoor deze minder zeker is en Molenlanden het risico loopt ook deze opgave in te moeten vullen. Namens de volgende leden van de gemeenteraad van Molenlanden: Mario de Lijster, Doe mee! Molenlanden Ferry van der Koelen, Progressief Molenlanden Wout de Jong, CDA Pieter Jacob Leenman, SGP

De voorzitter: De derde spreker: Democraten Gorinchem, de heer Van Willigen. De heer Van Willigen: Dank u wel voorzitter. Ik ben zo vrij geweest om een aantal moties al in dit betoog mee te nemen, omdat ik heel blij was dat ze bekend waren, dus ik ga daar wel een beetje aan appelleren. 5

We komen bij de RES 1.0 vandaan en daar waren beide colleges enorm enthousiast over, met name in Gorinchem, omdat bedrijven enthousiast waren. Later moesten zij hun enthousiasme een beetje terugzetten en daar hebben we nu nog wel last van, want daar komt ook wel het ambitieuze bod vandaan. Gorinchem ging voor de windenergie en Molenlanden voor de zonenergie. Andere vormen van energie waren nog niet in beeld. Nieuwe colleges zijn hiermee ook aan de slag gegaan, een moeilijk proces waarbij tot onze grote waardering over eigen grenzen heen werd gedacht en over eigen overtuiging heen werd gestapt. Immers, we begonnen samen en we blijven samen. Dat is wat onze regio zo kenmerkt: we zijn samen en we zorgen voor elkaar. Dat doen wij vanuit Gorinchem met allerlei voorzieningen waar de hele regio gebruik van maakt; denk aan onderwijs, zorgvoorzieningen en ook arbeidsplaatsen. Die zijn niet alleen voor Gorinchem, maar voor de hele regio. In mijn werk als raadslid heb ik hierbij nooit gedacht dat dat een last is, of niet eerlijk zou zijn. Natuurlijk niet, want we zorgen voor elkaar. Het proces naar de voorliggende shortlist is door Democraten Gorinchem als zeer zorgvuldig en transparant gevoeld. Molenlanden is qua oppervlakte een van de grootste gemeenten van Nederland.

Ik heb het gemerkt op weg hier naartoe: hartstikke donker, maar we zien de maan wel schijnen hier, daar moet ik in Gorinchem nog maar om komen! Wat een luxe om zoveel open grondgebied te bezitten. Gorinchem heeft wat dat betreft amper grondgebied wat open is. De uitkomst van de shortlist bied nu vijf locaties in de gemeente Molenlanden en een in Gorinchem. Het voelt voor ons enorm ongemakkelijk om straks te moeten beslissen over een stuk grondgebied in een andere gemeente. Begrip derhalve ook voor de motie vanuit Molenlanden over de zorgvuldige planvorming met oog voor landschap, want we zijn samen aan de slag. We gaan ons uiteindelijk ook conformeren aan de uiteindelijke keuze voor de geschikte locaties, mits dat binnen de raad van Molenlanden een meerderheid heeft. En uiteraard zullen we ook met de locatie Gorinchem-Noord gaan instemmen, mocht die straks als een geschikte locatie worden beoordeeld bij het uitwerken van de shortlist. We begrijpen derhalve ook de indieners van de motie, of het amendement, dat vraagt om eerst meer duidelijkheid vanuit de provincie voordat we met participatie van omwonenden aan de gang gaan. Een appel is dat we de afgelopen maanden veel met elkaar hebben opgetrokken. We hebben unieke vergaderingen gehad. Dit is ook een unieke vergadering.

Ik heb begrepen van wethouder De Boer dat het nog nooit voorgekomen is dat we met 52 raadsleden dadelijk gaan beslissen. Dat kan namelijk formeel in Nederland helemaal niet, waar een gemeenteraad niet meer dan 50 raadsleden kan hebben. Dus dat is al heel uniek. Het is een unicum. Wij hebben alles tot op heden in het hele proces als prettig en constructief beleefd, ook de samen-vergaderingen. Het appel van de heer Segers heb ik ook gehoord. We zouden dat in de toekomst misschien bij bepaalde thema's toch eens wat meer moeten gaan doen. De voorzitter: U gaat richting laatste zin, denk ik? De heer Van Willigen: De één la laatste, met uw welnemen! Er was veel gesprek en bij mij ontstond vooral een gevoel van samen. Laten we deze RES-reis vooral met elkaar doorzetten, iedereen vanuit de eigen betrokkenheid en verantwoordelijkheid, want we hebben elkaar hard nodig, nu en straks, voor onze kinderen en voor onze kleinkinderen. De voorzitter: Dank u wel voor uw bijdrage, meneer Van Willigen. De volgende spreker, nummer 4 op de lijst, is namens de SGP Molenlanden de heer Leenman. De heer Leenman: Dank u wel voorzitter. Vorige week commissievergadering, vanavond de besluitvormende raadsvergadering. Ik beperk mij vandaag tot een korte samenvatting van mijn bijdrage vorige week en zal een aantal moties indienen.

6

De samenvatting allereerst, in zijn algemeenheid vier punten: 1. de SP is geen voorstander van windturbines midden in het open polderlandschap; 2. woord houden, we lopen niet weg voor het totale RES-bod waaraan we ons als gezamenlijke raden gecommitteerd hebben; 3. belangrijk punt voor ons: rentmeesterschap, niet alleen voor vandaag, maar ook bezien door de bril van generaties na ons, nemen we voor hen het juiste besluit?; 4. communicatie; deze verkenning naar mogelijke zoeklocaties is eind mei gestart en nu ligt er een shortlist, dat is razendsnel gegaan, met als risico dat er informatieachterstand optreedt en met als resultaat een voedingsbodem voor halve waarheden. We hebben daarin ook als raadsleden een rol te pakken naar onze inwoners en eigen achterban. Neem hen mee in het proces, onze dilemma's en overwegingen, want het is niet zo dat we vanavond besluiten of en waar die molens gaan komen. Juist de inwoners zijn na vanavond aan zet en die dialoog moeten we kunnen voeren op basis van feiten in plaats van emoties. En dan kort vier punten over de inhoud van het raadsvoorstel. Allereerst: het raadsvoorstel in de huidige vorm is voor ons een logische volgende processtap. Vervolgens vinden we wat van het resultaat, de verschillende locaties, maar het is nu primair aan de inwoners en bedrijven om er wat van te vinden.

Puntje drie: voldoende draagvlak bij omwonenden zal voor de SGP van zwaarwegend belang zijn bij het vaststellen van de definitieve zoeklocaties. Tot slot: een succesvol participatietraject is van groot belang. Om dit te bevorderen heb ik vorige week twee moties aangekondigd die ik bij dezen ook namens Doe Mee!, ChristenUnie en Progressief Molenlanden wil indienen. Van die moties hebben we allemaal kennis kunnen nemen, denk ik. Motie 1 heet ‘Geen windmolens in 2050, de tweede ‘Lokaal gebruik en leveringszekerheid. Motie M2023-21: Geen windmolens in 2050 Ondergetekenden stellen de volgende motie voor: • in de participatie, planontwikkeling en vergunningsverlening rekening te houden met een exploitatieperiode van 20-25 jaar waarbij het streven is om tot uiterlijk 2050 te exploiteren; • een sloop- en gebiedsherstelverplichting onderdeel te maken van de vergunningverlening; • voorafgaand aan de besluitvorming over definitieve zoeklocatie(s) voor wind met een beeldvormende verkenning te komen waarin mogelijke routes, ideeën en geschikte innovaties beschreven worden hoe vanaf 2050 te voorzien in 100% hernieuwbare energie, niet zijnde grote windturbines (as-hoogte > 45m1). Wij vragen het college dit omdat: • wij windturbines in ons open polderlandschap als een noodzakelijk kwaad zien.

• wij in de toekomst- en omgevingsvisie 2050 geen ruimte willen laten voor grote windturbines binnen de gemeentegrenzen. • wij van mening zijn dat een structurele oplossing voor 100% hernieuwbare energie komende decennia door innovaties gerealiseerd moet worden. Toelichting: Wanneer er richting 2050 alsnog maatschappelijk draagvlak blijkt te zijn voor grote windturbines ná 2050, vraagt dit te zijner tijd een nieuw politiek besluit. Wanneer dit er niet komt is er hoe dan ook de verplichting tot sloop. Namens de volgende leden van de gemeenteraad van Molenlanden: Pieter Jacob Leenman, SGP Mario de Lijster, Doe mee! Molenlanden Leo Timmer, ChristenUnie Ferry van der Koelen, Progressief Molenlanden Motie M2023-22: Lokaal gebruik en leveringszekerheid. Ondergetekenden stellen de volgende motie voor:

7

1. in de participatie en planontwikkeling als randvoorwaarde te hanteren dat: a. de energieopbrengsten van zowel wind- als zon allereerst bedoeld zijn om bijvoorbeeld via lokale energiehubs zowel de effecten van netcongestie te minimaliseren alsook lokale leveringszekerheid te maximaliseren; b. daarbij de volgende gelaagdheid te hanteren: primair bedoeld voor omwonenden en bedrijven binnen een straal van ca. 1 km van betreffende windturbine, secundair voor gebruik binnen de eigen gemeentegrenzen en tertiair voor de RES regio; 2. medio 2024 met een integraal plan van aanpak te komen inzake leveringszekerheid voor alle bedrijventerreinen en kernen waarbij de inzet is om lokaal opgewekte energie op de kortst mogelijke termijn middels bijvoorbeeld energiehubs en -opslag maximaal in te zetten voor lokaal gebruik; 3. in een tijdig en vroeg stadium hierover al afspraken te maken met provincie en netbeheerders; 4. over de voortgang van bovenstaande te rapporteren voorafgaand aan het raadsvoorstel inzake besluitvorming over definitieve zoeklocatie(s). Wij vragen het college dit omdat: • leveringszekerheid en netcongestie ook in onze gemeente een issue gaat worden; • het de participatie niet bevordert wanneer de opgewekte energie niet primair ter beschikking komt van onze eigen inwoners en bedrijven.

Namens de volgende leden van de gemeenteraad van Molenlanden: Pieter Jacob Leenman, SGP Mario de Lijster, Doe mee! Molenlanden Leo Timmer, ChristenUnie Ferry van der Koelen, Progressief Molenlanden

De voorzitter: Dank u wel, en welkom mevrouw De Moel. Ze zit naast de SGP-fractie, daar hoort ze niet toe, voor de juiste beeldvorming, maar bij de Doe Mee!-fractie. Een vrouw in de SGP, dat zou heel bijzonder zijn vanavond! Maar fijn dat u er bent. We gaan naar de vijfde spreker: mevrouw De Groot namens de Partij van de Arbeid Gorinchem. Mevrouw De Groot: Dank u wel, voorzitter. In het licht van de recente politieke aardverschuiving bevinden we ons in een periode van onzekerheid en wellicht ook grote veranderingen, bijvoorbeeld op klimaatbeleid. De aardverschuiving brengt nieuwe uitdagingen met zich mee. Voor ons als Partij van de Arbeid Gorinchem is een leefbare omgeving onlosmakelijk verbonden met verantwoord klimaatbeleid. Wij blijven strijden voor een leefbare planeet voor ons en alle generaties die nog na ons zullen komen. Wij hebben als PvdA aangegeven dat bij ons een lichte voorkeur bestaat voor de locatie O ten oosten van de A27 en locatie S, Gorinchem-Noord. Deze voorkeur is gebaseerd op een eerste indruk dat het slim is om windmolens langs of dichtbij bestaande wegen te plaatsen. Dit betekent niet dat we andere plekken uitsluiten. Wij houden een open vizier totdat we meer informatie hebben. Er moet immers nog onderzoek worden gedaan over bijvoorbeeld erfgoed en natuur.

De inspreker namens zuivelfabriek De Graafstroom gaf aan dat zij de locatie K zien zitten en mogelijk zelf willen investeren. Dat vraagt om een positieve insteek richting de locatie K. Verder zouden wij naar aanleiding van de insprekers uit Schelluinen-west graag zien dat ook daar naar mogelijkheden wordt gezocht voor duurzame energie, in plaats van bezwaren. We zijn immers op zoek naar oplossingen. Wij hebben begrip voor de reacties vanuit Molenlanden. Tot ruim een jaar geleden zouden alle windmolens in Gorinchem komen en nu worden mogelijke locaties in hun gemeente opgevoerd. Toch wil ik benadrukken dat we dit samen moeten oplossen. Daarom dienen wij samen met het CDA een motie in om een maximale inspanning te doen voor extra windmolens in Gorinchem-Noord. Samenwerken is essentieel om tot aanvaardbare oplossingen te komen. Ons standpunt blijft onveranderd wat betreft de

8

noodzaak om snel maar zorgvuldig voortgang te boeken in dit traject. We moeten doorpakken, want voordat we het weten is het al 2030. Dank, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw De Groot. U hebt een motie ingediend, en als ik het goed heb begrepen is dat motie M1... Mevrouw De Groot: De motie zal worden ingediend door het CDA. De voorzitter: Oh, het was een vooraankondiging? De motie is er nog niet, maar komt eraan. Ik neem aan dat het CDA Gorinchem de motie zal indienen, want het CDA Molenlanden heeft al tijd gehad en krijgt nu het woord bij monde van de heer De Jong. De heer De Jong: Dank u wel, voorzitter. Ik heb 200 woorden, dat is 40 woorden per raadslid. Het CDA brengt vandaag in eerste termijn drie punten in: 1. De provincie heeft na het raadsbesluit van de gemeenteraad van Gorinchem kaart 16 van de omgevingsverordening aangepast en is daarmee het bevoegd gezag voor ruwweg de helft van onze windopgaven geworden. Provincie bedankt, vanaf nu hoeven we ons alleen maar te focussen op die andere helft. Gedeputeerde Staten spelen poker, maar ze hebben slechte kaarten en dat weten wij. 2. Voor het CDA is gebied K,L,M voor windturbines onbespreekbaar. Als het amendement door de raad aangenomen wordt, bereiken we dat we vanaf nu tot de kaderstellende uitspraak van de provincie gebied K,L,M met rust laten, daarna zien we graag verder. 3.

Participatie levert zowel verwachting als onrust op. We moeten met de participatie pas beginnen als we weten dat we het waar kunnen maken. Daarom willen we eerst van de provincie weten of de zes shortlistlocaties op kaart 16 van de omgevingsverordening opgenomen kunnen worden voordat de participatie van start gaat. Het amendement en de motie bevatten elementen waarmee we deze drie punten in de uiteindelijke besluitvorming kunnen terugvinden. Vandaar dat we het amendement en de motie mede indienen. Dank u wel. De voorzitter: U doelt op motie nr. 20 en amendement nr. 18 die net zijn ingediend dor de fractie Doe Mee! Dank u wel, meneer De Jong, voor uw bijdrage. De fractie van de VVD in Gorinchem, de heer Van Santen. De heer Van Santen: Dank u, voorzitter. De VVD Gorinchem heeft de samenwerking met collega’s op dit traject tot nu toe als constructief ervaren en we zijn ook content met het proces dat is doorlopen aangaande de criteria en het komen tot de shortlist. In reactie op de recente beraadslagingen vorige week kwamen een aantal punten naar voren die voor onze fractie eigenlijk het beeld schetsen. Allereerst de lessons learned uit de vorige zoektocht, waarbij we tot de conclusie zijn gekomen dat sommige zaken simpelweg niet haalbaar zijn. Ik merk ook dat dit werd beaamd door een aantal van de collega's.

De kaders van destijds waren nog niet volledig bij het oorspronkelijke voorstel en er was reden voor de Gorcumse raad daarover de nodige uitspraken te doen met moties omtrent draagvlak, geluidsnormen en afstandsnormen. Nu lijkt het erop dat de criteria vooraf nog veel beter afgekaderd worden en wij zien dit als een sterk verbeterd proces op basis van die goede lessons learned. Het tweede is gelijkwaardigheid voor onze fractie. We zullen als geheel moeten blijven kijken naar de inpasbaarheid in de gehele Alblasserwaard en dat is ook altijd de verwachting van onze fractie geweest overigens.

9

Het derde is een scherp vizier. Houd alle ontwikkelingen goed in de gaten aangaande innovatie, landelijk speelveld, aangaande het halen van onze doelstelling in Nederland als totaal en mogelijk nieuwe landelijke normeringen. We vinden het ook belangrijk dat we in ons gebied proberen actualiteit na te streven waar mogelijk. Kort gezegd: als er nu toch ineens landelijk nieuwe normen komen en we kunnen daar nog een en ander op aanpassen, dan is dat wat onze fractie betreft een overweging waard. Dan over de vragen en wensen van inwoners en de bedrijven. We gaan nu naar de shortlist toe. We hebben ook de oproep van bedrijventerreinen gehoord en we weten dat lokaal eigendom een wens kan zijn van de inwoners. Voor onze fractie relevante zaken bij de uitvoering. En dan kom ik bij de fractie van SGP Molenlanden, met nummer 22 als ik het wel heb, genaamd ‘Lokaal gebruik en leveringszekerheid’, met daarin de oproep om energieopbrengsten voor zowel wind als zon in te zetten om lokale netcongestie tegen te gaan en lokale leveringszekerheid te maximaliseren. Dat vonden wij een goed signaal om in ieder geval de lokale behoefte te waarborgen. Samen met collega's van ChristenUnie/SGP Gorinchem en D66 willen we het ook graag spiegelen in de Gorcumse raad. Mijn collega van D66 zal deze straks verder inbrengen. Op de overige moties en amendementen kom ik in tweede termijn terug. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel voor uw bijdrage. We schuiven door naar uw buurman, de heer Timmer van de fractie ChristenUnie Molenlanden. De heer Timmer: Dank u wel, voorzitter. In het proces dat we gezamenlijk doorlopen hebben, zijn de uitgangspunten vastgesteld. En nu een stap verder: de shortlist en het participatieplan goedkeuren. Het is begrijpelijk dat er weerstand is bij inwoners en klankbordgroepen, maar er is ook grote vraag van ondernemers vanwege netcongestie. Er waren ook zeven insprekers. Een enquête met 1760 reacties geeft een meedenkend beeld. We hebben een grote verantwoordelijkheid dat er voldoende stroom voor onze inwoners en bedrijven is en blijft. Netcongestie is er al. Bedrijven kunnen niet uitbreiden of vestigen. Nieuwe woonwijken komen misschien wel in de knel; zie ook elders in het land. Weinig mensen willen de molens in hun nabijheid, begrijpelijk, vandaar ook de afstandsnorm die we gehanteerd hebben, Maar we willen wel allemaal genoeg stroom en een snel, beter alternatief is er nog niet, laten we eerlijk zijn. We zien molens als tijdelijk en dienen daarom mede twee moties in die de SGP aangekondigd heeft. Eigen productie in de regio en aandeelhouderschap zijn van groot belang. Dit geeft goedkopere prijzen, minder dure kabels en hoogspanningsmasten. Minstens 50% lokaal eigendom is eerder afgesproken.

De andere moties en amendementen kunnen, zoals in de commissievergadering al gezegd is, leiden tot sturing en verstoring van het participatie- en vervolgproces, maar daar komen we later op. Laten we nu eerst de ruimte geven aan de inwoners, goed naar hen luisteren en goed informeren. Dat moet u allen aanspreken. Misschien komen er ook wel goede initiatieven uit voort. Daarna kunnen we met hun argumenten tot zorgvuldige besluiten komen in het tweede kwartaal. Goede participatie is vaak de sleutel tot een goed proces en draagvlak. De ChristenUnie kan met het raadsvoorstel met de daarin genoemde uitgangspunten instemmen voor het vervolgtraject. Daarnaast moeten we natuurlijk ook fors blijven besparen op energie. Tot zover. Bedankt. De voorzitter: Dank u wel, meneer Timmer, voor uw bijdrage. De fractie van ChristenUnie/SGP uit Gorinchem, de heer De Pagter, wil ik het woord geven. Meneer De Pagter.

10

De heer De Pagter: Dank u wel, voorzitter. Na onze laatste gezamenlijke vergadering in het kader van het voorliggende raadsvoorstel zijn onze standpunten niet veranderd. Als fractie zijn we positief over de weg die we met elkaar gelopen hebben en we zijn positief over het raadsvoorstel. We staan op een belangrijk kruispunt waarop we overgaan tot het opwekken van duurzame energie, zodat we de aarde iets beter door kunnen geven aan de generatie na ons. Daar zijn zowel positieve als negatieve kanten van, maar die moeten we met elkaar goed bespreken tijdens de participatie en deze grondig en zorgvuldig de revue laten passeren. Onze fractie ziet het gebruik van windmolens als een overgangsfase in de energietransitie. Vanavond stemmen we echter niet in met de definitieve locaties, maar met het vervolg. Dat houdt in participatie en gedetailleerde verkenning van de locaties uit de shortlist. We hebben een lang proces achter ons en we hopen dat we de goede samenwerking met elkaar verder kunnen continueren. Omdat we graag door willen gaan en vaart willen maken met het proces, dienen we samen met het CDA, Gorcum Actief en SP de motie ‘Wind in de zeilen voor Gorinchem-Noord in’. Mijn collega van het CDA zal zo meteen het dictum toelichten. Daarin willen we haast maken met het realiseren van windmolens op GorinchemNoord, op de locatie S.

Daarnaast dienen we met D66 en VVD de motie in ‘Lokaal gebruik en leveringszekerheid’, zijnde de spiegelmotie, zoals collega Van Santen had toegelicht; de heer Tekir zal hem zo meteen toelichten. Voorzitter. We hopen dat we vanavond met elkaar een positief besluit kunnen nemen over het raadsvoorstel en dat we in de volgende fase een grondige en zorgvuldige participatie kunnen starten. We wensen hierbij beide colleges Gods zegen toe. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, meneer De Pagter voor uw bijdrage. Ik wil het woord geven aan de heer Van den Hof namens de fractie van de VVD Molenlanden. De heer Van den Hof: Dank u wel, voorzitter. Na de commissievergadering die we gezamenlijk hebben gevoerd, zijn ook wij niet van standpunt veranderd. Wij vinden nog steeds dat het windbod veel en veel te hoog is. Dat is ook de reden waarom wij een motie gaan indienen, getiteld ‘Geen extra windturbines’. Motie M2023-23: Geen extra windturbines. Ondergetekenden stellen de volgende motie voor: Wij roepen het college op om het windbod te verlagen van 562 TJ naar 102 TJ. Dit betekent (naast de huidige en reeds vergunde turbines) dat we geen extra windturbines in het Groene Hart meer hoeven te realiseren binnen de RES Alblasserwaard.

Wij constateren dat de zoekgebieden buiten het Groene Hart zoals vastgesteld in de RES 1.0 zijn afgevallen en er geen extra windturbines wenselijk zijn in ons mooie polderlandschap. Wij vragen het college dit omdat: • er geen acceptabele locaties meer overblijven na het afvallen van de 2 zoekgebieden zoals vastgesteld in de RES 1.0. • nieuw te realiseren winturbines desastreus zijn voor de landschappelijke kwaliteit; • er grote negatieve effecten van turbines zijn op kwaliteit van leven, milieu en natuur; • innovaties (zoals bijvoorbeeld geothermie, energieopslag, waterstof en lokale energiehubs) met veel minder impact een goed alternatief zijn. Namens de volgende leden van de gemeenteraad van Molenlanden: VVD, Arno van den Hof

De voorzitter: Dank u wel, meneer Van den Hof voor uw bijdrage. De fractie Gorcum Actief, mevrouw Hamann, aan u het woord.

11

Mevrouw Hamann: Dank u wel, voorzitter. Het is nog maar drie werkdagen geleden dat we dit raadsvoorstel in de gezamenlijke commissie bespraken. Zoals we toen al hebben gezegd, zijn we blij met het zorgvuldig doorlopen proces. En ja, we spreken het nog maar eens uit: dat hadden we eerder moeten doen, want dat had ons veel problemen bespaard. Zoals donderdag uitgesproken, heeft de gemeente Gorinchem slechts een klein grondgebied met alleen ruimte voor een windpark, al dan niet gecombineerd met zon, op Gorinchem-Noord, aansluitend bij het nieuwe bedrijventerrein de Groote Haar. Dat is de locatie waar het bij ons allemaal moet gaan gebeuren en daar willen we vaart mee maken. We zijn het wel een beetje eens met de heer Van den Hof dat het bod misschien wel wat hoog is voor ons, maar daar zijn wel redenen voor. In de eerste plaats hebben we de ambitie een goede bijdrage te leveren aan de energietransitie, met het oog op de toekomst voor onze kinderen en kleinkinderen. Het tweede argument is dat de tegenwoordig energieonzekerheid voor zowel inwoners als bedrijven de situatie heel lastig maakt op het gebied van energie. De Alblasserwaard, en Gorinchem maakt deel uit van de Alblasserwaard, kent een mooi bedrijfsleven dat op het gebied van energie bestaanszekerheid wil. Netcongestie kan ons allemaal de das omdoen, ook voor wat betreft werkgelegenheid.

Ten derde zien wij kansen op het gebied van lokaal eigenaarschap. Windturbines leggen immers geen windeieren. We denken daarbij aan corporaties met omwonenden in de eerste plaats, maar ook aan collectieve inkomsten voor de gemeenschap, misschien wel voor de verwarming van het nieuwe zwembad bijvoorbeeld. We willen dus vaart maken en dienen daarvoor samen met CDA, ChristenUnie/SGP en SP een motie in, ‘Wind in de zeilen voor Gorinchem-Noord’. De heer Van der Geest van het CDA zal deze motie strakjes voor ons indienen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Hamann. De spanning wordt wat opgevoerd, meneer Van der Geest, voor uw bijdrage straks, maar eerst luisteren we naar de heer Van der Koelen, die volgens mij nog driekwart minuut heeft. De heer Van der Koelen: Bedankt voorzitter. Volgens mij één minuut, want de heer De Jong en ik hebben het netjes verdeeld, maar ik zal het ook kort houden. Voor ons ligt een raadsvoorstel, een shortlist bezoeklocaties. Het proces om hiertoe uiteindelijk te komen vanavond is in onze ogen gewoon goed doorlopen. De commissievergadering en deze raadsvergadering vinden wij wel heel erg kort op elkaar liggen, zeker als je tot een goede besluitvorming bij ons intern wilt komen, en dat zal niet alleen bij de fractie PM geweest zijn, maar ook bij de andere fracties.

Wat gelukkig wel gebeurd is, is dat de diverse fracties elkaar de afgelopen dagen heel snel en goed hebben kunnen vinden en daarmee de diverse moties en amendementen hebben kunnen opstellen en vaststellen. Vanuit Doe Mee! hebben wij de heer De Lijster gevraagd of hij het een en ander kon verwoorden, en dat heeft hij heel netjes gedaan. Het proces, zoals door hem beschreven, is doorlopen en zouden we ook heel graag willen volgen, met name de start bij de provincie Zuid Holland, om daar in eerste instantie te vragen of zij kunnen instemmen met de shortlist zoals vastgesteld en aanvullingen via de K16. Dank u. De voorzitter: Dank u wel meneer Van der Koelen voor uw bijdrage. Ik wil het woord geven aan de heer Tekir van de fractie van D66 Gorinchem. De heer Tekir: Dank u wel, voorzitter. Vanavond ligt nog geen definitieve locatiekeuze voor, maar kiezen we er wel voor om een zestal locaties verder te verkennen. Mocht die verkenning om welke reden dan ook mislukken, dan vallen we terug op de locatie Avelingen. En aangezien je een broedende kip niet moet storen, is mijn fractie van mening dat een ‘go’ vanavond de enige logische keuze is. Tegelijkertijd hebben

12

wij wel onze reserves bij de locatie Gorinchem-Noord, dat overigens niet alleen op het grondgebied van Gorinchem ligt, maar ook op dat van Molenlanden. Voor Gorinchem is dit stukje nog de enige uitbreidingslocatie voor toekomstige woningbouw en die kans willen wij niet onmogelijk maken. Daarom verzoeken wij de colleges om daar zoveel als mogelijk rekening mee te houden, net zoals in het rapport van Arcadis ook melding wordt gemaakt van bijvoorbeeld woningbouwontwikkeling bij Oud-Alblas. Als we op Gorinchem-Noord, of Molenlanden-Zuid, hoe je het noemen wilt, geen windmolens willen plaatsen, ligt de weg vrij om als beide gemeenten de krachten te bundelen voor een flinke woningbouwimpuls. Natuurlijk is dit idee nog prematuur, maar we staan hier wel aan de vooravond van ruimtelijke keuzes die voor tientallen jaren bepalend gaan zijn in onze gemeenten en dat vraagt om openheid, realisme en vooruit durven kijken. Vanuit die blik zullen wij de definitieve voorstellen volgend jaar beoordelen. Voorzitter. Dan de spiegelmotie die al meermalen is aangekondigd. Ik zal daarop ingaan. Ik was blij toen een collega-raadslid uit Molenlanden, de heer Leenman van de SGP Molenlanden, vorige week opriep om lokaal gebruik als randvoorwaarde te hanteren bij de verdere verkenning. Daar sluiten we vanuit Gorinchem graag bij aan door dezelfde oproep ook in de Gorcumse raad te verankeren.

Daarom dient D66 samen met ChristenUnie/SGP en VVD diezelfde motie in met als titel ‘Lokaal gebruik en leveringszekerheid’. Ik zeg er meteen bij dat het woord ‘lokaal’ discutabel is, want wat is ‘lokaal’ als we als regio Alblasserwaard een gezamenlijke ambitie neerzetten? Is er wel een begrenzing te hanteren van zoveel kilometer of de harde gemeentegrens? Allemaal vragen waarvan we de uitwerking, denk ik, moeten overlaten aan de colleges. De achterliggende gedachte is leidend en die is volgens mij kraakhelder, namelijk onze eigen inwoners en bedrijven mee laten profiteren van de energieopbrengst, niet alleen financieel, maar ook in kilowatturen stroom. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Uw motie heeft, heb ik begrepen van mijn collega, de code M01 gekregen en is ingediend door D66, ChristenUnie/SGP en VVD uit Gorinchem, met als titel ‘Lokaal gebruik en leveringszekerheid’. Motie M01: Lokaal gebruik en leveringszekerheid Ondergetekenden stellen de volgende motie voor: 1. in de participatie en planontwikkeling als randvoorwaarde te hanteren dat: a. de energieopbrengsten van zowel wind- als zon allereerst bedoeld zijn om bijvoorbeeld via lokale energiehubs zowel de effecten van netcongestie te minimaliseren alsook lokale leveringszekerheid te maximaliseren; b. daarbij de volgende gelaagdheid te hanteren: primair bedoeld voor omwonenden en bedrijven binnen een straal van ca.

1 km van betreffende windturbine, secundair voor gebruik binnen de eigen gemeentegrenzen en tertiair voor de RES regio; 2. medio 2024 met een integraal plan van aanpak te komen inzake leveringszekerheid voor alle bedrijventerreinen en kernen waarbij de inzet is om lokaal opgewekte energie op de kortst mogelijke termijn middels bijvoorbeeld energiehubs en -opslag maximaal in te zetten voor lokaal gebruik; 3. in een tijdig en vroeg stadium hierover al afspraken te maken met provincie en netbeheerders; 4. over de voortgang van bovenstaande te rapporteren voorafgaand aan het raadsvoorstel inzake besluitvorming over definitieve zoeklocatie(s). Wij vragen het college dit omdat: • leveringszekerheid en netcongestie ook in onze gemeente een issue gaat worden; • het de participatie niet bevordert wanneer de opgewekte energie niet primair ter beschikking komt van onze eigen inwoners Ilhan Tekir Maarten de Pagter

13

Niels van Santen

De voorzitter: Dan toch de al vier keer aangekondigde spreker die een motie gaat indienen, heb ik begrepen, de heer Van der Geest, CDA-fractie Gorinchem. De heer Van der Geest: Dank, voorzitter, ook dank voor de gastvrijheid dat we hier kunnen vergaderen. Vanmorgen was het groot nieuws: uit het onderzoek van het CBS onder 18.000 respondenten is gebleken dat 3 op de 4 Nederlanders zich zorgen maken over de klimaatverandering, maar ook dat 58% zich zorgen maakt over bijgaande kosten die ermee te maken hebben en dat 4 op de 5 het een goed idee vindt dat de overheid zich bezighoudt met klimaatbeleid. En toen dacht ik wel: fijn dat we daar vanavond over mogen spreken als gezamenlijke raden, want daar gaan we vanavond over, daarvoor gaan we vanavond weer een stap in de goede richting zetten hopelijk. Zoals ik vorige week ook al zei: ik ga geen uitspraak doen over de locatie op Molenlands grondgebied, dat laat ik aan mijn collega’s van de raad daar. Maar ik ga de twee minuten niet vol praten, want ik zie de spanning op ieders gezicht hier wat nou die motie dan inhoudt die al drie keer aangekondigd is en wij hier de vierde keer.

De motie draagt de titel “Wind in de zeilen voor Gorinchem-Noord’, wordt mede ingediend door ChristenUnie/SGP, Gorcum Actief, SP en PvdA en wil eigenlijk ook het signaal richting onze eigen bedrijven en onze eigen inwoners geven, dat wij er serieus mee aan de slag willen, maar ook richting onze collega’s in Molenlanden. U heeft het vorige week ook vaak gehoord: wij willen ook onze flinke steen bijdrage daaraan met de reeds vergunde winturbines die nog steeds tot stand moeten komen, met de een of twee extra windturbines die daar kunnen komen misschien, en wij vragen het college van Gorinchem om in die shortlist – we gaan wel met de hele shortlist aan de slag als het aan ons ligt – zich maximaal in te spannen om drie tot vier windturbines daar te realiseren, zodat wij naar onze energiebehoefte ook onze bijdrage kunnen leveren. Ik hoop dat onze motie niet al te veel tegenviel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel voor het indienen van de M02 Gorinchem, ingediend door de fracties van het CDA, ChristenUnie/SGP, SP en PvdA. Motie M02: Wind in de zeilen voor Gorinchem-Noord Wij vragen het college om/ wij geven het college de opdracht om: bij de uitvoering van de onderzoeken en participatie op de shortlist: 1. al het mogelijk te doen om de reeds vergunde windturbines (2) op Gorinchem-Noord te realiseren; 2.

prioriteit te geven aan de onderzoeken om extra windturbines (1-2) te realiseren in zoeklocatie S; 3. zich maximaal in te spannen zodat Gorinchem haar bijdrage levert aan de hernieuwbare energie via Wind in de RES Alblasserwaard. Motivatie Gorinchem heeft een substantieel aandeel in het energieverbruik van de RES Alblasserwaard. Gorinchem kent veel industrie, de nummer twee (na verkeer en vervoer) in waarvoor het energie in onze regio wordt gebruikt. We willen voor inwoners en ondernemers zorgen dat er stappen worden gezet om duurzame, hernieuwbare energie te realiseren. Zodat ondernemers bestaanszekerheid hebben om de toekomst van hun bedrijf zeker te stellen, mede met oog op de afgekondigde netcongestie, en zodat inwoners regionaal opgewekte, duurzame energie kunnen afnemen. in de RES tot 2030 moeten we daarom vaart maken met zon en wind. Als gemeente Gorinchem willen we onze steen daaraan bijdragen. We hebben beperkt onbebouwd grondgebied waar dit kan. Boven het nog te realiseren bedrijventerrein Groote Haar zijn al 2 windturbines vergund. Daarom willen we het college vragen het maximale doen wat in haar macht ligt om op Gorinchem-Noord in totaal 3-4 windturbines te realiseren en zo een substantiële bijdrage te leveren aan de oplossing van onze gezamenlijke zoektocht met de gemeente Molenlanden naar locaties voor wind.

14

Joost van der Geest Maarten de Pagter Everdien Hamann Ariën van Houwelingen Jack Oostrum, PvdA.

De voorzitter: Het woord is als laatste aan de SP Gorinchem, de heer Van Houwelingen. De heer Van Houwelingen: Dank u wel. Als SP staan wij erom bekend dat we kritisch zijn op fossiele brandstof. Of het nou gaat om fossiele subsidies of om grote vervuilingen, inwoners en kleine bedrijven blijven de rekening betalen voor het klimaatbeleid en dat is niet rechtvaardig. Aan de andere kant is de SP helemaal geen groot voorstander van windturbines op land, vooral vanwege de grote gevolgen daarvan op gezondheid. Het RIVM is niet voor niets een expertisecentrum gestart dat kijkt naar de gevolgen voor de volksgezondheid als er windturbines worden geplaatst. We zien vooral kansen in zonnepanelen. Een voorstel van de SP om van zon op dak de norm voor het opwekken van duurzame energie te maken, werd twee jaar geleden nog aangenomen door de Tweede Kamer. Toch zitten we hier vanavond voor zoeklocaties voor windturbines. Natuurlijk begrijpen wij ook dat door het opwekken van energie via windturbines voorkomen kan worden dat opwekking van energie via fossiele bronnen plaatsvindt, in ieder geval vermindert. Maar ook aan windturbines kleven nadelen, zowel voor het milieu als voor de gezondheid en veiligheid van mensen.

Dat is voor ons ook de reden geweest om af te zien van GorinchemOost en Avelingen, niet vanwege de horizonvervuiling of het stadsgezicht, maar samengevat om drie eenvoudige redenen: gezondheid, veiligheid en overlast. Daarom zijn naar de mening van SP strenge normen voor gezondheid, veiligheid en overlast om omwonenden en werknemers en ondernemers te beschermen meer dan wenselijk. Terug naar de zoeklocaties. Het was een fijn proces. Het is al vaker gezegd: we hadden op deze wijze moeten starten. Want wanneer je het realistisch benadert, zoek je naar het best haalbare en daarvoor zijn kaders nodig, filters om over de kaart te leggen, om zo tot realistische locaties te komen. Maar wat is meer waard: werelderfgoed of een open landschap, netinpassing of gebruik bij de bron? Gezondheid, veiligheid en overlast, of beter gezegd: woongenot staat voor de SP bovenaan het lijstje, maar we zijn er ons zeker van bewust dat het zou betekenen dat vanwege de ruimte mogelijk de turbines in Molenlanden komen te staan en dat is met het oog op de voorgeschiedenis van dit soort dossiers niet wenselijk. Daarom heeft de SP de voorkeur om bij Gorinchem-Noord vak S te starten met het onderzoeken wat mogelijk is en eruit te halen daar wat kan, juist omdat wij zeker ook de verantwoordelijkheid voelen. Daarom doen wij mee met de motie ‘Wind in de zeilen voor Gorinchem-Noord’ die zojuist is ingediend.

Verder staan we helemaal achter het voorstel. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel meneer Van Houwelingen. U was de laatste van de sprekers van beide raden. Dank daarvoor, ook dank voor het bewaken van de tijd daarin. De wethouders die gaan antwoorden kunnen onderling bepalen wie als eerste gaat. Zo te zien is er geen schorsing nodig voor overleg. Als eerste is het woord aan de heer Lock, wethouder van de gemeente Molenlanden, daarna de heer De Boer. Ik stel voor om straks aan u te vragen of u nog een schorsing wenst na het antwoord van beide wethouders, dan heeft u tijd om erover na te denken. Meneer Lock, aan u het woord. Wethouder Lock: Dank u wel, mijnheer de voorzitter. Iedereen bedankt voor de geleverde bijdrage, zowel in de commissievergadering als in deze raadsvergadering. Ik spreek niet alleen u, ik spreek heel veel inwoners, want we zijn veel op pad, ik kom bij boeren die graag hun land beschikbaar stellen, bij 15

ondernemers die een hoog energieverbruik hebben en worstelen met de vraag hoe het verder moet met hun bedrijf in de toekomst en hoe ze hun concurrentiepositie kunnen vasthouden, wat duurzaam opgewekte energie daarin kan betekenen als ze vastlopen, inwoners die bezorgd zijn, zoals ook in bijdragen is aangegeven, over gezondheid, over uitzicht, over aantasting van het landschap en natuurliefhebbers die ook zo hun mening hebben bij windenergie. Iedereen heeft zijn opvatting, zijn belang en zijn positie en samen leven we in de samenleving. Ik denk dat dat vanavond ook in de raadsbijdragen overduidelijk naar voren is gekomen, waarvoor dank. Vanuit de commissievergadering en de dingen die aangekondigd zijn, wil ik kort reageren op de inbreng vanuit de Molenlandse fracties en u gaat in de tweede termijn kijken wat u daar onderling van overneemt. Als de voorzitter dat goed vindt, doet ik dat in de volgorde van indiening. Als ik het allemaal goed heb onthouden, is het begonnen met het amendement van de fracties van Doe Mee!, CDA, VVD en Progressief Molenlanden.

Als ik de bijdragen van de heren De Lijster, De Jong, Van der Koelen en Van den Hof goed begrepen heb, is de intentie om gelijk over te steken met de provincie, zodat de provincie ons achteraf niet verrast, en voordat wij de stap nemen naar zoeklocaties, want dat is het enige wat we doen, de participatie met de bevolking komt nog en de participatie gaan we niet in heel Molenlanden doen op die 30 longlistlocaties, maar alleen op de 6 locaties die aangewezen zijn, dus de bevolking is nu aan zet, maar laten we het alleen doen op de locatie waarvan we ook weten dat de provincie daarin meegaat, dus gelijk oversteken, en ook: wat wilt u vervolgens doen met kaart 16? De locatie die daarop staat, is namelijk de locatie Avelingen. Dat is de geest en achter die geest kunnen we als college ook staan. Dus de geest van het amendement is wat ons betreft prima; daar heeft u als raad recht op, daar hebben de inwoners recht op en daar heeft het proces recht op. Dat is de inhoud. De vorm is wat ons betreft echter niet een gelukkige en daarom wil ik de fracties namens de wethouders oproepen om daar nog eens goed naar te kijken. Het heeft met een aantal dingen te maken. Eén: op het moment dat je amendeert, moet je eigenlijk als twee raden amenderen.

Vandaag sta ik hier als wethouder van de gemeente Molenlanden, morgen ben ik ook voorzitter van de RES-regio Alblasserwaard en we moeten wel met die gemeenten verder vanuit één besluit en één opdracht, zodat je dat in de uitvoering goed kunt oppakken. Dus de vorm is wat ons betreft niet zozeer een amendement als wel een motie, ook omdat je het dan wat minder strak en scherp zet en je dus ook veel beter kunt onderhandelen met de provincie. Dat is één. De voorzitter: Interruptie van de heer De Lijster. De heer De Lijster: Ik hoor de wethouder zeggen dat een motie beter is, maar ik kan me ook voorstellen dat, als de Gorcumse raad hetzelfde amendement indient – en inhoudelijk zie ik daar in ieder geval geen bezwaar tegen –, dat u ook al helpt. Wethouder Lock: Dat kun je pas na de stemming zien, hè, dat is een beetje de ellende. Ik hoor pas in de tweede termijn of Gorinchem het ook zou overnemen, daarom zou ik er echt bij u op willen aandringen om het amendement om te zetten in een motie. Op het moment dat beide raden het doen, hebben we een raadsvoorstel en dan vervalt het argument dat ik net gaf, daar hebt u volledig gelijk in, maar ik roep u wel op daar rekening mee te houden.

Het tweede: we hebben al gesondeerd met de provincie, tot en met de gedeputeerde aan toe, en ik kan u zeggen dat bij de gedeputeerde al een voorstel klaar ligt over de zes locaties die hier liggen, om een appreciatie van het college van Gedeputeerde Staten te geven over hoe zij tegen die zes locaties aankijken. Dat betekent dat we op heel korte termijn, dus veel eerder dan Q3 zoals u voorstelt, het antwoord al zullen

16

weten, en dat antwoord zullen we u graag mededelen op het moment dat het bekend is. Straks zal ik namens de wethouders met een voorstel komen over hoe het ook kan als u er een motie van maakt. Het andere punt gaat over kaart 16. Daar zitten juridisch nog wel wat haken en ogen aan, omdat Avelingen op kaart 16 staat. Op het moment dat Provinciale Staten gevraagd wordt om dat eraf te halen, of erop te laten staan, moeten ze een vergelijking hebben met het proces dat wij nu lopen en dat proces kun je pas doen op het moment dat je weet dat je een vergelijking kunt maken in een plan-MER van: hoe vallen dingen tegen elkaar weg en hoe blijven ze erop staan? Op het moment dat u dat afhankelijk maakt van uw besluitvorming in de participatie en naar de participatie toe, dan zet u ons eigenlijk vast, want dan moeten we wachten op locaties die niet komen omdat u niet doorgaat en blijft Avelingen op kaart 16 staan en kun je het proces al voorspellen. En na die appreciatie over die 6 locaties gaat de provincie natuurlijk ook haar eigen dynamiek volgen.

Dus ons dringende advies is om in de motie het in stand houden van Avelingen op kaart 16 niet voorwaardelijk te laten zijn in de besluitvorming die u neemt als raad, dus het antwoord van de gedeputeerde te nemen, en ik voorspel hoe het antwoord er ongeveer zal uitzien naar aanleiding van de sondering die we al gehad hebben, en dat dan te nemen zoals het is. De voorzitter: Interruptie van de heer Van der Koelen. De heer Van der Koelen: Dank, voorzitter. De enige vraag die ik nog heb, is hoe u dan met die K16 het participatieproces ziet, want dat is ook een belangrijke. Als die namelijk nog steeds blijft oplopen, kan het nog steeds tot allerlei discussies leiden en kan het participatieproces pas starten op het moment dat er een definitieve keuze gemaakt is. Wethouder Lock: In de plan-MER wordt vanuit de uitgangspunten die de provincie zelf hanteert een vergelijking gemaakt en op basis van die vergelijking wordt ook gekeken hoe het besluit uitvalt, en daar gaan Provinciale Staten uiteindelijk over. Ik denk niet dat Provinciale Staten erop zitten te wachten dat u als raad beslist wat zij moeten beslissen. Omgekeerd zou u dat als raad vanuit de Provinciale Staten denk ik ook niet echt op prijs stellen. De heer Van der Koelen: Dat is duidelijk.