20231109 Concept Verslag raadsvergadering Gorinchem

Nr. 10

Zitting van donderdag 9 november 2023 Voorzitter: mevrouw R.W.J. Melissant-Briene, burgemeester. Aanwezig zijn de leden: mevrouw W. Alba Heijdenrijk, de heren B.C.S. Bahlmann, A. Boutachkourt, D.R.E. van Gammeren en J.P. van der Geest, de dames P. de Groot en E.W.H. Hamann, de heren M.C. Houtepen, A.C. van Houwelingen, J. Klein, A. Koçak en A. Krol, mevrouw G. Metz, de heer J.C. Oostrum, mevrouw J. van Oversteeg, de heer M. de Pagter, mevrouw L.P.W. Pellikaan, de heren J.M. Roeland, N. van Santen, P.C.J. Schefferlie, I. Tekir en D. van Veen, mevrouw T. van ’t Westende-de Bijl en de heer C. van Willigen. Griffier: de heer H. Sepers. Tevens aanwezig de heer M. de Boer, de dames E.L. Dansen, A. Mager en M.J. Molengraaf en de heer F. Polatli (wethouders), alsmede mevrouw H. Kromkamp (gemeentesecretaris). Afwezig met kennisgeving mevrouw D. Stevens.

* 1. Opening ......................................................................................................................................................................2 2. Ingekomen stukken.....................................................................................................................................................4 3. Vaststellen agenda ......................................................................................................................................................4 4. Algemene beschouwingen fracties .............................................................................................................................4 Stadsbelang.................................................................................................................................................................4 Democraten Gorinchem .............................................................................................................................................7 PvdA ......................................................................................................................................................................12 VVD ......................................................................................................................................................................16 ChristenUnie/SGP

....................................................................................................................................................20 Gorcum Actief ..........................................................................................................................................................24 D66

......................................................................................................................................................................27

CDA ......................................................................................................................................................................31 SP

......................................................................................................................................................................38

Reactie college op de algemene beschouwingen. ....................................................................................................41 Wethouder mevrouw Molengraaf ............................................................................................................................41 Wethouder Polatli .....................................................................................................................................................47 Wethouder mevrouw Mager.....................................................................................................................................50 Wethouder De Boer ..................................................................................................................................................55 Wethouder mevrouw Dansen ...................................................................................................................................62 Wethouder mevrouw Molengraaf (moties en amendementen) ................................................................................67 Repliek .....................................................................................................................................................................71 Dupliek

.....................................................................................................................................................................94 5.a Vaststellen moties en amendementen begroting 2024 .........................................................................................103 5.b Begroting 2024-2027 (2023-882922) ..................................................................................................................105

J-1

5.d Investeringen in balans en uitvoering geven aan motie 363 ‘Besturen is keuzes maken met een open vizier’ (2023-885335).............................................................................................................................................106 5.e Raadsvoorstel Toekomstvisie Caribabad (2023-885751) ....................................................................................108 5.f Septembercirculaire gemeentefonds 2023 (2023-882554) ...................................................................................109 6. Hamerstukken ........................................................................................................................................................109 6.a Overzicht begrotingswijzigingen 9 november 2023 (2023-887185) ...................................................................109 6.b 1e begrotingswijziging 2024 (2023-887174) .......................................................................................................109 7. Moties vreemd aan de orde van de dag. .................................................................................................................109 8. Sluiting ...................................................................................................................................................................124

* 1. Opening

De voorzitter: Ik open de vergadering (15.30 uur). Dames en heren leden van de raad, leden van het college, al degenen op de publieke tribune, ook de mensen thuis, allemaal van harte welkom in deze raadsvergadering, waarin wij de begroting voor het volgend jaar gaan bespreken. Maar voordat we dat doen, heb ik nog enkele mededelingen te doen. Allereerst: u hebt allemaal een boekje op uw tafel gevonden met daarin vanuit het college een briefje van wethouder Dansen; dus dat kunt u meenemen. Verder liggen er op uw tafel een chocoladeletter, een Sintvlag en van allerlei lekkere dingetjes, en dat zal u niet verbazen, want we zijn ons langzamerhand als stad aan het opmaken voor de landelijke intocht van Sinterklaas. De stad komt steeds meer in Sinterklaassferen, en dan kunnen we natuurlijk als raad niet achterblijven. Ik zou zeggen: geniet ervan. We hopen u natuurlijk allemaal te treffen op de 18de, en laten we maar hopen dat die dan ook echt aankomt. Er zullen ongetwijfeld de nodige moties en amendementen ingebracht worden. Die kunt u indienen bij de griffie, griffie@gorinchem.nl, en worden dan toegevoegd aan iBabs door onze plaatsvervangend griffier. Ten slotte is er nog een mededeling vanuit de agendacommissie en daarvoor geef ik de heer Oostrum het woord. De heer Oostrum: Dank u wel, voorzitter.

De vorige raadsvergadering hebben we niet helemaal afgemaakt en toen is aan het eind besloten om de vergadering voort te zetten op 13 november. In de agendacommissie hebben we daarover even kortgesloten met de betreffende ambtenaren. Het is duidelijk dat de agendapunten die daarin behandeld zouden worden, ook kunnen worden toegevoegd aan de agenda voor de reguliere raadsvergadering op 30 november. Het voorstel is dus om de 13de niet te vergaderen en de agendapunten toe te voegen aan de agenda voor 30 november. De voorzitter: Mag ik aannemen dat u hiermee kunt instemmen? Dat is het geval. Aldus besloten, dank u wel. Dan heb ik begrepen dat mevrouw Van Oversteeg het woord wenst. Ik geef haar het woord. Mevrouw Van Oversteeg: Dank u wel, voorzitter. Aan het begin van deze raadsvergadering wil ik namens de hele raad een woord van steun tot u richten. Tijdens de gesprekken die de klankbordgroep met de burgemeester voert, komt voorbij dat het

J-2

burgemeesterschap niet alleen een functie is, maar ook een rol. Een rol die nooit stopt, ook niet als je op maandagochtend in de stad loopt, in dit geval nog met een hele leuke reden, maar die helaas rauw verstoord werd door een ernstige bedreiging richting jou. Allereerst is dit natuurlijk verwerpelijk. Een burgemeester die zich dag en nacht inzet voor het belang van onze stad, verdient respect, steun en waardering, een klimaat van tolerantie, van het goede gesprek. Bedreigingen accepteren we niet en werpen we verre van ons. Reinie, we staan achter je. We wensen jou en je gezin sterkte met het verwerken van deze gebeurtenis en de nasleep die ervan komt. Bij de herbenoeming haalde je een gedicht van Toon Hermans aan.

Om je een hart onder de riem te steken en je steun en kracht toe te wensen, sluiten wij deze keer ook af met een gedicht van zijn hand: we weten ’t allemaal, ’t is er een bende ’t is er te eng, en te vijandig en te vol het is in hoofdzaak grote rotzooi en ellende op onze groene, blauwe, grijze, grauwe bol ’t is haat en nijd, elkaar de pas afsnijden en door de steden raast een ‘rücksichtslos’ geweld maar of we vloeken, vechten, vallen, lachen, lijden er staan weer altijd boterbloemen in het veld er zijn nog immer die momenten van vervoering al lijkt dat bolletje ook nòg zo negatief tussen de puinhoop schemert altijd de ontroering van mensen die nog zachtjes zeggen: ‘k heb je lief De voorzitter: Daar ben ik even stil van. Dank jullie wel. En via u als leden van de raad wil ik ook heel hartelijk dankzeggen aan al die inwoners, al die ondernemers, collegabestuurders uit heel veel gemeenten, maar ook al diegenen in Nederland, echt ongelooflijk, die tot vanuit Amsterdam toe blijkbaar mijn mailadres hebben gevonden op de website en mij bericht hebben dat dit absoluut niet kan, dat ze me ondersteunen en hopen dat ik toch vooral door blijf gaan. Ja, dat doet me goed. Ik zei gisteren op een gegeven moment: er zit veel volkswijsheid in het spreekwoord ‘gedeelde smart, halve smart’, zo ervaar ik dat ook, en niet alleen ik, maar ook mijn gezin.

Degene die verdacht wordt is nu opgepakt, maar toen hij nog vrij rondliep was er toch wel even opperste alertheid in ons gezin, want hoe gaat dat dan: ik bel meteen mijn echtgenoot, ik zet een bericht in de gezinsapp en dan staat iedereen toch weer even op scherp, zeker omdat deze gebeurtenis niet op zichzelf staat, maar hij zich al eerder tot tweemaal toe bij mijn huis heeft vervoegd, waar we toch met z’n zessen wonen. Dan doet het gewoon iedereen ongelooflijk goed om alle steunbetuigingen te ontvangen. En ik roep ook via u op: laten we met elkaar het gesprek blijven voeren in onze stad, onze stad van tolerantie. Want zolang wij het gesprek voeren met elkaar, zien we de ander beter in al zijn rijkdom, al zijn bijzonderheden et cetera. Nogmaals heel veel dank voor de steun die uitgesproken is. Ik waardeer het zeer. Maar tegelijkertijd, vandaag ben ik het, morgen kan een ander het zijn. Laten we inderdaad ook maar eens kijken naar de mooie boterbloemen en ook de bloemen die wij inmiddels ook thuis ontvangen hebben, want om het dan ook weer even met mevrouw De Groot te zeggen: de meeste mensen deugen. J-3

Dank u wel.

(Applaus)

2. Ingekomen stukken

Geen. 3. Vaststellen agenda

Mevrouw Metz: Voorzitter. Ik heb een puntje van orde. Zojuist is op voorstel van de heer Oostrum besloten de vergadering van 13 november te laten vervallen en de punten van die agenda op 30 november te behandelen. Alleen, wij hebben nog twee moties die eigenlijk niet kunnen wachten tot de 30ste. Dus mijn vraag is of we die vanavond in kunnen dienen. De voorzitter: De vraag aan de raad is: bent u bereid aan het eind van deze begrotingsraad deze twee moties vreemd aan de orde van de dag te behandelen? Dat is het geval, dan gaan we dat doen. Mevrouw Metz: Dank u wel. De voorzitter: Als het mogelijk is, zou het wel goed zijn die alvast mee te nemen in de beraadslagingen in eerste en tweede termijn, want dan kan iedereen daar eventueel op reageren. De heer Schefferlie: Voorzitter, betekent dit dat de moties eerst bekend worden gemaakt, of toegelicht? Mevrouw Metz: De eerste motie luidt ‘Meer tijd voor de feestdagen’, de tweede ‘Samen is leuker’. De voorzitter: Bij nader inzien lijkt het me toch beter de moties apart te behandelen aan het eind van de agenda, dan kunt u ook in alle rust uw twee moties indienen en toelichten. Ja? Dan doen we het op die manier. De agenda wordt hierna aldus vastgesteld. 4. Algemene beschouwingen fracties

De voorzitter: Dames en heren. De fracties geven thans hun visie op de voorstellen die in het stuk staan, dienen eventueel moties en amendementen in en zodra ze zijn uitgesproken en toegezonden aan de griffie, die combinatie, worden ze geplaatst in iBabs. Ik attendeer u erop dat de spreektijd is gemaximeerd op acht minuten per fractie voor deze eerste termijn, exclusief interrupties. Uitgangspunt is maximaal twee interrupties per fractie in de eerste termijn. Ik geef de sprekers het woord in volgorde van grootte van de fractie conform de verkiezingsuitslag uit 2022. Allereerst heeft de heer Klein van de fractie Stadsbelang het woord. Stadsbelang

De heer Klein: Bedankt, voorzitter. Het is prettig om op een dag als vandaag te beginnen, want dan kan ik iedereen hier het voorbeeld geven hoe je kort en bondig het woord voert.

J-4

Voorzitter. Vandaag gaan we het hebben over de begroting 2024, dit in combinatie met de financiële dekking voor een nieuw zwembad en direct een eerste begrotingswijziging om dit allemaal passend te maken. Het is een hele mondvol, maar alles bij elkaar ons inziens wel de juiste manier om tot een geheel te komen. We willen immers allemaal dat de plannen die we beloven passend zijn, passend binnen de kaders en de afspraken die hier binnen de raad gemaakt zijn. Als Stadsbelang hadden we wel een beetje buikpijn in de aanloop naar de begroting. Hoe zouden we immers al deze uitgesproken ambities waar kunnen maken, zeker nu er ook nog een verrassing op ons pad kwam in de vorm van een zwembad. Het huidige Caribabad zou binnen afzienbare tijd niet meer volstaan. Even slikken, maar gelukkig waren we er als raad snel uit. Gorinchem heeft een zwembad nodig en dat stelde ons in ieder geval gerust. Want wat zou Gorinchem zijn zonder een goed zwembad? Het vinden van de juiste financiële dekking was een wat lastiger onderwerp. Initieel lag er een voorstel om het investeringsplafond te doorbreken, iets waar Stadsbelang niet direct van in paniek zou raken, maar zeker wel een signaal waardoor je scherper naar de begroting gaat kijken. Het zwembad is immers niet de enige ambitie die we hebben en de rentes blijven op dit moment maar stijgen.

Want ook wij willen graag goede scholen, een sterke en veilige mobiliteit in en rondom Gorinchem, om over een bruisende cultuursector nog maar te zwijgen. Want wat kijken wij uit naar de opties, mogelijkheden en kansen van een nieuw cultuurhuis! Een cultuurhuis dat naast het bieden van een groot podium ook de bibliotheek zou kunnen gaan huisvesten. Een uitdaging, al dan niet een probleem, waar we op dit moment nog niet eens over nadenken, maar met deze combinatie in één klap omgebogen naar een kans en een meerwaarde voor Gorinchem. Zoveel ambities en kansen, maar helaas geen stapels geld die tot het plafond reiken. Wij begrijpen dan ook dat er nu, na wat motivatie vanuit de raad, een voorstel is gekomen om investeringen te schrappen. Persoonlijk vind ik schrappen nogal definitief klinken, maar blijkbaar bestaat er in de ambtelijke wereld niet zoiets als verder opschuiven dan de begroting laat zien. Want zo zien wij het eigenlijk wel. Neem nu het laatste deel van de Banneweg. Als Stadsbelang stelden we al eerder voor om hier een knip te zetten, niet om het nooit uit te gaan voeren, nee, helemaal niet, gewoon om simpelweg eerst het effect te beoordelen van de eerdere stappen, en als die dan met succes zijn uitgevoerd, laten we dan verder gaan.

Want ja, ook wij hebben de verkeerskundige mensen gehoord, maar op dit moment kun je de Banneweg van goud maken, maar zonder alternatieven is en blijft het een drukke weg, zij het dan wel van goud. Kortom, het zal niemand hier verbazen dat wij het voorstel rondom het schrappen hiervan ondersteunen. Dit geldt eigenlijk voor ook voor station-Noord, een station waar we bijna nog langer over praten dan over De Nieuwe Doelen, maar direct ook een station waarvan niet bewezen is welke noodzakelijke meerwaarde het biedt. Station Gorinchem ligt immers op slechts vijf minuten fietsen. En een goede openbaar vervoersverbinding kan op meerdere manieren gerealiseerd worden. Dus het is ons onduidelijk voor wie we dit station zouden gaan bouwen, laat staan dat het al helemaal niet voor de hand liggend is dat gemeenten stations bouwen. Investeren in snelle en veilige fietsverbindingen klinkt dan een stuk logischer, alsook een lobby om bushaltes te krijgen bij de toekomstige afrit bij de A27, misschien wel een bushub die de uiteindelijke OV-verbindingen zal vergroten.

J-5

Dus, voorzitter, wat ons betreft een prima voorstel om de voorgestelde investeringen te schrappen, nou ja: verder opschuiven dan de begroting laat zien. De heer Schefferlie: Voorzitter, bij wijze van interruptie. In het betoog van de heer Klein hoor ik eerst een hele aanloop naar de vraag ‘waarom heb je in hemelsnaam dat station nodig?’, en nu begrijp ik dat hij op het laatst toch wil weer opschuiven. Kunt u duiden wat u nou bedoelt? De heer Klein: Nou, dat is heel simpel, voorzitter. Op dit moment zien wij geen noodzaak om station Gorinchem-Noord te realiseren en op het moment dat zich een situatie aandient waarin Gorinchem-Noord wel een meerwaarde zou bieden voor Gorinchem, kunnen we altijd weer het plan uit de la trekken en kijken op welke manier dit gefinancierd zou kunnen worden. Ik hervat. Gezamenlijk met Gorcum Actief en SP zouden we het zelfs nog iets willen aanscherpen: verleg de focus bij de Nieuwe Hoven naar de fiets en de voetgangers en verschuif het restant van het geld naar de reserve mobiliteit. Als we dit dan niet nodig blijken te hebben voor andere projecten, hebben we in ieder geval het eerste miljoen voor de Banneweg misschien al terugverdiend. Ja, voorzitter, wij zijn positief gestemd over de door het college ingeslagen weg, maar als Stadsbelang hebben we ook kennisgenomen van een burgerpeiling die helaas niet super positief was.

Het was nog een voldoende, maar wat ons betreft wel een duidelijk signaal. We moeten wel oog houden voor de inwoners van Gorinchem. Dat zijn immers de mensen voor wie we dit allemaal doen. Met die reden in het achterhoofd dienen wij vanavond een amendement in, gezamenlijk met de Partij van de Arbeid, voor het wijzigen van de parkeertarieven voor bewoners. Ik zal mijn pleidooi bij de behandeling van de perspectiefnota niet woord voor woord herhalen, maar ik zal het uiteindelijke amendement wel toelichten. In de afgelopen anderhalf jaar konden bewoners bezoek laten parkeren voor 21 cent per uur, een systeem dat enorm succesvol is, want het werd massaal gebruikt. Een stijging waardoor het voorstel wordt gedaan om te gaan werken met een starttarief. De 21 cent was immers wel heel goedkoop en werkte misbruik in de hand. Maar laten we de burgerpeiling niet vergeten. Met name in de binnenstad is er onvrede over parkeren en heerst een gebrek aan vertrouwen in de overheid, in ons. Het is misschien een beetje een dooddoener, maar vorige keer, en vandaag ook weer, leerden we dat de meeste mensen deugen. Daarom dienen wij samen met de Partij van de Arbeid een amendement in om de parkeertarieven voor bewoners anders in te richten. Want een starttarief komt bij ons over als een methode die de goeden onder de slechten laat lijden.

Wij stellen daarom voor om met een vast uurtarief te werken van 42 cent en te gaan werken met een maximaal op te waarderen bedrag van € 20 per maand. Hierdoor blijft het zeer aantrekkelijk om gebruik te maken van de regeling en ondervangen we direct het mogelijke misbruik zonder de goeden eronder te laten lijden. Voorzitter, het is ook nog eens in goed overleg gegaan met de ambtenaren, waardoor we geen gat in de begroting hoeven te schieten op dit moment, een win-win voor iedereen. Wat misschien niet voor iedereen een win-winsituatie zal zijn, zijn de nieuwe afvaltarieven, in ieder geval niet voor de mensen die geen afval gaan scheiden – dan zul je waarschijnlijk een stuk duurder uit zijn. Voor de rest van Gorinchem die hiermee wel J-6

actief aan de slag gaat, ligt er misschien wel iets moois in het verschiet. Geen gouden bergen, maar potentieel wel de eerste daling in jaren op het gebied van afvalstoffenheffing. Je zou het bijna uniek kunnen noemen. Wel zouden we de wethouder nog willen vragen hoe hij verwacht om te gaan met instanties als een speelgoedbank, weggeefwinkel, en misschien ook wel de voedselbank. Allemaal instanties die zich inzetten voor minder bedeelden, maar door donaties meer restafval produceren dan misschien vooraf wordt voorzien. Maar, voorzitter, om positief af te sluiten: we zijn blij met de gemaakte keuzes en zien uit naar de verdere uitwerking, want er staat ons een hoop moois te wachten. Bedankt voorzitter. Amendement (5a) A01: Geen starttarief voor bewoners De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 9 november 2023; besluit de parkeertarieven in bijlage 2: Tarieventabel 2024 ‘parkeervergunningen’ punt 2.5 te wijzigen en de consequenties voor lokale heffingen te verwerken in de Begroting 2024 als ook het opvolgende beleid dat hier aan gekoppeld is. Was: Soort vergunning 2.5

Locatie

Belastingtarief

Naam

Categorie

Naam

Aanduiding

Bijzonderheden

Bedrag

Per

Bezoekersvergunning

III

n.v.t.

Gebieden

Starttarief € 2

€ 0,17

Uur

A,C,D,E,F,I,J,K

Wordt: Soort vergunning 2.5

Locatie

Belastingtarief

Naam

Categorie

Naam

Aanduiding

Bijzonderheden

Bedrag

Per

Bezoekersvergunning

III

n.v.t.

Gebieden

Het tegoed waarmee de bezoekersregeling per maand maximaal kan worden opgewaardeerd bedraagt €20,-

€ 0,42

Uur

A,C,D,E,F,I,J,K

Motivatie Sinds 1 oktober 2022 is het digitale platform 2Park beschikbaar voor het aanmelden van parkerende bezoekers van bewoners van de binnenstad. Deze bezoekers kunnen dan tegen het tarief van € 0,21 per uur parkeren met een maximum tarief van €2,50 per dag. Een innovatie die voor voordelen zorgde bij de bewoners en de gemeente. Want bewoners hadden de mogelijkheid om tegen lagere tarieven bezoekers te laten parkeren, maar ook de gemeente bespaarde onkosten. De oude papieren parkeerkaarten hoefden immers niet meer gedrukt, verwerkt en opgestuurd te worden vanuit het stadhuis. Uit de burgerpeiling blijkt dat in de binnenstad de onderwerpen vertrouwen in de gemeente en het parkeren opvallen in hun slechte score. En juist daar heeft dit voorstel rechtstreeks invloed op, want het invoeren van een starttarief van € 2,- per parkeeractie voor gebruikers (lees, bewoners binnenstad) van het 2Park platform is dan ook het bestraffen van een succes en verbetering die ruim een jaar lang doorgevoerd is geweest. Iets wat het vertrouwen in het bestuur van deze stad niet ten goede zal komen.

Om te voorkomen dat we met een aanpassing in deze regeling een ‘gat’ in de begroting schieten stellen we voor om het uurtarief te verhogen naar € 0,42 per uur (zonder maximum bedrag) en het maximaal op te waarderen bedrag in het digitale platform per maand te maximeren op €20,- per bewoner in het aangewezen gereguleerd gebied.

De voorzitter: Dank u wel. De heer Schefferlie, Democraten Gorinchem. Democraten Gorinchem

De heer Schefferlie: Voorzitter. Het is eigenlijk best een hele prestatie om als een van de kleinste centrumgemeenten in Nederland de bijbehorende voorzieningen te J-7

handhaven. Wij waarderen in dat streven de inzet voor het behoud van onze regionale voorzieningen, en het ziekenhuis in het bijzonder. We mogen trots zijn op het lef van onze gemeente om in financieel zware tijden risico te durven nemen om die mooie stad te blijven. Wij juichen dat in principe toe. De kosten gaan nu eenmaal voor de baten uit als we een aantrekkelijke woon-, werk- en leerstad willen blijven. Dat brengt uitdagingen mee die elke samenstelling van coalitie of college had moeten aangaan. Met een hoge rente, oplopende schulden, tekorten in de jeugdzorg en een niet sluitende meerjarenbegroting verdient de stad een brede samenwerking in en buiten deze raad. Tegen die achtergrond klinkt de titel in de inleiding ‘Met elkaar’ ons dan ook als muziek in de oren. De motie ‘Besturen met open vizier’ uit de perspectiefnota, die is aangenomen, biedt daarvoor een prima katalysator. Dat is weer eens wat anders dan een motorblok. De motie heeft geleid tot een I&O over investeringen, waarbij de input vanuit die avond door het college gebruikt zou worden bij het definitieve raadsvoorstel over de investeringen. Helaas heeft onze inbreng van die avond nog onvoldoende indruk gemaakt, maar omdat wij het nu eenmaal graag met elkaar doen, hebben wij getracht aanpassingen in het investeringsoverzicht met andere fracties voor te bespreken.

Dat wil niet zeggen dat we het dan eens moesten worden, maar gewoon een open verkenning, en wat ons betreft smaakt het naar meer voor de toekomst. Voorzitter. Wij hebben het college zien worstelen – ik probeer het zo vriendelijk mogelijk te brengen –, maar in het coalitieakkoord en ook in de perspectiefnota is het gelukt om de raad een compleet overzicht te geven van de verhouding tussen onze investeringen en financiële mogelijkheden. Er is dan natuurlijk ook geen ruimte voor enige hoogmoed bij het college als het gaat om financieel inzicht, zeker nu we weten dat onze financiële beperkingen pas helder werden bij het dekkingsvoorstel voor het nieuwe zwembad. Als in een flipperkast ging de beoogde dekking voor het zwembad eigenlijk alle kanten op. Zo zou het eerst nog passen in de beschikbare ruimte, stapten we daarna over op een voorstel met 9 miljoen overschrijding van het investeringsplafond en stond de wethouder op dezelfde avond nog te applaudisseren voor een heel ander voorstel van het CDA. Ik vind het best dat mevrouw Molengraaf ons eigenlijk verrast met nieuwe talenten en wendbaarheid, maar we zien haar nog niet een-twee-drie achter een flipperkast staan, en toch had het er wel veel van weg met een high score van 9 miljoen. We zouden gaan kijken naar andere investeringen, met als escape toch enige ruimte voor overschrijding volgens het CDA-amendement.

Een prima idee van het CDA vonden wij dat, met een brede steun. Maar over flipperen gesproken: we zagen eigenlijk Gorcum Actief daarop flink op tilt slaan. Die partij hecht aan een investeringsplafond, en dat is haar goed recht, maar voor ons is dat geen heiligdom. Bij op tilt slaan hoort natuurlijk wat geschud, in dit geval in de coalitie, en dat maakte indruk, want het college komt met een voorzet om genoeg investeringen te schrappen zonder het investeringsplafond nog te overschrijden. Dus de coalitie kan weer verder, maar wij vragen ons wel af: is het ook het beste voor de stad en kiezen we op basis van een visie over onze stad? Ik geef u graag onze voorkeuren prijs. Wij zijn het eens met de keuzes ten aanzien van Kweeklust en het zuurvat. Wij zien station-Noord echter als een belangrijk onderdeel van ons toekomstbeeld voor Gorinchem, aantrekkelijk voor bedrijven, scholieren en openbaar vervoer. En wij vrezen op basis van raadpleging van deskundigen dat het geld dat we lijken te besparen, de J-8

waarde van onze gronden in Noord gaat verminderen. Zijn we dan niet een dief van onze eigen portemonnee en laten we onze ambities daarvoor los? Wij missen visie in de onderbouwing ten aanzien van dit deel van het collegevoorstel. Dan de Banneweg, voorzitter. Laten we vooral doorpakken wat ons betreft en niet het laatste cruciale deel van de investeringen achterwege laten, alsof je een symfonie hebt zonder slotakkoord. Samen met het CDA dienen we een amendement in en we wijzen daarin op het vele voorwerk, de onderzoeken, de participatie, en dus vooral het voorkomen van een halve oplossing. Dan kunt u ons natuurlijk vragen waar wij dan wel de munten vandaan halen. Voorzitter, wij zien de verbetering van de fietsveiligheid van de Nieuwe Hoven wel als een goed idee, maar dat is nog te weinig onderbouwd en daarom geven wij er de voorkeur aan nu eerst de Banneweg goed te doen. Maar dan zijn we er natuurlijk nog niet. Nou, ik gaf al aan dat wij een eenmalige overschrijding van het investeringsplafond op zich acceptabel vinden, maar we zien ook een kans om dat geheel of gedeeltelijk te voorkomen. Geïnspireerd door de verlaging van de investering voor Kweeklust, roepen wij op tot een creatieve taakstelling van 5% op alle aanstaande, misschien zelfs ook lopende, investeringen. Laten we wat minder schrappen en iets meer schrapen… De heer Klein: Voorzitter… De voorzitter: De heer Klein.

De heer Klein: Ik zou graag van de heer Schefferlie willen weten of het niet een vorm is van wishful thinking dat we overal 5% van af zouden kunnen schrapen, want dat gaat ten koste van projecten, of we gaan toch een soort taakstelling neerleggen dat iedereen, ja misschien soms wel ten koste van het project, eraf gaat schrapen. De heer Schefferlie: Ja, het is wishful thinking, maar daar vinden wij ook niks mis mee. Je moet wat te wensen hebben, zeker in deze tijden, maar ik vond Kweeklust juist een goed voorbeeld dat we best kunnen oproepen in de organisatie, van: hé, kijk nou eens even heel goed langs alle investeringen, en eigenlijk zou je alleen daar er iets af moeten halen waar het niet de essentie teniet doet van waarvoor we die investering beoogden. Wie weet, levert het wat op. Misschien komen we er straks ook wel achter dat er investeringen zijn die juist wat meer kosten dan we hebben geraamd. Nou, dat pleit er extra voor om deze scan nog eens een keer te doen. Het liefst zouden wij daarvoor de vorm van een amendement kiezen, waarmee we zeggen dat we Gorinchem-Noord kunnen blijven doen en waar dat niet lukt, hebben we nog een overschrijding die wij niet erg vinden, maar omdat we aanvoelen dat dat een moeilijk haalbaar amendement wordt, hebben we ook een motie in dezelfde geest, die wel oproept om in ieder geval deze beschouwing, zeg maar, op de investeringen te doen.

Je zou bijna zeggen: baat het niet, dan schaadt het niet, maar wij geloven wel degelijk dat daar wat te halen valt. Uw eigen voorstel voor de Nieuwe Hoven, om dat van 2 miljoen naar 1 miljoen te maken, geeft wel aan wat voor grote stappen u zelf ook voor mogelijk houdt om eens scherp te kijken. De heer Klein: Ik denk dat daar wel de essentie wordt geraakt. Ik ben namelijk erg bang dat, op het moment dat we een opdracht geven om overal 5% vanaf te halen, we met een bepaalde dwang de ambtenaren hier, die volgens mij te allen tijde hun best doen om de J-9

kostenpost zo laag mogelijk te houden, op pad sturen om iets op te leveren wat ten koste gaat van het project, zoals Kweeklust, of de Nieuwe Hoven, terwijl we misschien wel op een andere manier naar een compleet project moeten kijken, van: hé, moet daar niet gewoon een fundamenteel andere stap gemaakt worden? En dat wordt nu natuurlijk gewoon gedaan. Ik neem aan dat u dat erkent. De heer Schefferlie: Nee hoor, ik zie die angst helemaal niet. Ik denk dat het helemaal niet zo’n grote moeite is om gewoon eens even met een vergrootglas te kijken van: wat zijn we nu van plan, kan het niet een onsje minder? Er komt zoveel op ons af qua financiële risico’s en we hebben al veel potjes leeggehaald, terwijl we er nog lang niet zijn, dat ik gewoon oproep om daar een keertje goed naar te kijken. Wie weet, valt er wat te halen, net zo goed als de andere voorbeelden die vanavond langskomen. Het gaat ook bijvoorbeeld om renovatie van scholen, dat is ook een mooi voorbeeld, en daar zijn er tal van. Dus why not?, zou je bijna zeggen. Voorzitter. Over de jeugdzorg willen we eigenlijk een angstkreet loslaten. Jongeren die zich nu inschrijven krijgen een bericht dat er voorlopig geen ruimte is voor een eerste afspraak, maar ook zonder perspectief op wanneer dan wel. Je staat eigenlijk op een wachtlijst voor een wachtlijst.

Het lijkt een beetje, zeg maar, als een poging om Taylor Swift te zien optreden. Dat lukt ook bijna niet. En als we dan bedenken dat we ook nog flink moeten bezuinigen op de jeugdzorg, dan vragen wij het college eigenlijk om een noodplan van aanpak, nog niet in een motie, want we hopen eigenlijk dat het college uit zichzelf ook deze urgentie ziet. Dan de invoering van het diftarsysteem. Die roept bij ons ook wel de vraag op van: ja, waar doe je nou goed aan? Wij willen natuurlijk graag een gedragsverandering stimuleren, maar dat vraagt om draagvlak, betaalbaarheid en communicatie, en wij zien dat inwoners nog moeite hebben met het scheiden van afval en dat de uitleg echt beter moet. We zijn benieuwd welk effect bijvoorbeeld het pasjessysteem nu al heeft en we vragen ons af of het ook niet, net als in Vijfheerenlanden, een goed idee is om nog een jaartje uit te stellen. Zien wij diftar als een maaltijd, dan gaat die er op dit moment nog niet in als zoete koek bij de inwoners. Voorzitter. We dienen als Democraten Gorinchem een amendement in om wel de minima te steunen, om op een positieve manier deze wijziging in afvalscheiding, zeg maar, mee te maken, door niet de kwijtschelding voor het variabele deel op € 40 te stellen, maar op € 78.

Wij denken dat dat wel nodig is, omdat je met € 40 in de laagbouw slechts 26 keer kwijtschelding kunt ervaren bij het inleveren van een zak afval. Dat lijkt ons wat weinig en we hopen dat u daar ons in steunt. Dan de onderwijshuisvesting. Op 20 april 2023 namen we het IHP aan, waarin diverse plannen voor nieuwbouw en verbouw van scholen in een planning zijn gezet. Dit gaat om gebouwen waar kinderen onderwijs ontvangen en waar onze toekomst dus dagelijks verblijft. Met name de dringende situaties zijn opgenomen in een plan voor de komende vijf jaar. We zien een aantal locaties terugkomen in deze begroting, maar tot onze schrik ook een aantal niet. Geldt voor deze locaties dat er geen geld en dus ook geen actie te verwachten valt? Het gaat concreet om ‘Samen onderweg’ aan de Goudoeverstraat, de Anne Frankschool en de Uilenhof. Heeft deze begroting invloed op de plannen in het IHP

J - 10

voor de volgende periode en zijn onze onderwijspartners hiervan zorgvuldig op de hoogte gesteld? We willen hier graag duidelijkheid over. Als allerlaatste de participatie. Wij zien nog wat weinig vernieuwende energie op dat thema. Wij vragen het college om een toezegging om de komst van het AZC niet alleen aan te grijpen om een intensief samenspel met de inwoners op te zetten, zoals al beloofd is vorig week, maar dat we ook als raad daar intensief en in interactie met die inwoners bij betrokken worden, om eigenlijk zelf goed de vinger aan de pols te kunnen houden. Voorzitter, dan wil ik tenslotte iedereen bedanken omdat er niemand in slaap gevallen is, want dat is me thuis bij het oefenen niet gelukt. Dank u wel. Amendement (5a) A02: Hou afvalscheiding betaalbaar! De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 9 november 2023; stel voor het raadsvoorstel begroting 2024 beslispunt 5 sub 1, verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen als volgt te amenderen: artikel 2 was: ‘Van de belasting verschuldigd naar de in artikel 5 lid 2, 3 en 4 van de Verordening Tarief Afvalstoffenheffingen 2024 bedoelde grondslagen wordt kwijtschelding verleend tot een maximaal bedrag van het vaste deel van het tarief van € 260 voor een eenpersoonshuishouden en € 325 voor een meerpersoonshuishouden per jaar.

Voor het variabele deel bedraagt de kwijtschelding maximaal € 40 per jaar.’ artikel 2 wordt: ‘Van de belasting verschuldigd naar de in artikel 5 lid 2, 3 en 4 van de Verordening Tarief Afvalstoffenheffingen 2024 bedoelde grondslagen wordt kwijtschelding verleend tot een maximaal bedrag van het vaste deel van het tarief van € 260 voor een eenpersoonshuishouden en € 325 voor een meerpersoonshuishouden per jaar. voor het variabele deel bedraagt de kwijtschelding maximaal € 40 per jaar bij hoogbouw en € 78 bij laagbouw.’ Motivatie Tot 2024 ontvangen onze inwoners, die vallen onder de minima kwijtschelding, voor het deponeren van hun afval. Echter, door het nieuwe diftar-systeem wordt niet alles ‘zomaar’ kwijtgescholden. Het college stelt voor om maximaal € 40 kwijt te schelden als het gaat om het variabele gedeelte. Dit komt erop neer dat inwoners die in de hoogbouw wonen en/of in de binnenstad 80 keer ‘gratis’ hun afval kunnen deponeren per jaar. Echter, voor de laagbouw is dit maar 26 keer per jaar. Dit is wat ons betreft niet toereikend. Tevens zijn inwoners woonachtig in de laagbouw vaak gezinnen die vaak ook meer afval hebben. Daarnaast is wetenschappelijk bewezen dat inwoners die moeilijk rond komen veel stress ervaren wat ten koste gaat van hun mentale gezondheid1. Afval scheiden behoort dan niet altijd tot de prioriteit.

Nog belangrijker om deze inwoners niet aan het einde van het jaar te verassen met een eindrekening, die ze vaak niet kunnen betalen. Daarom stellen wij voor om de kwijtschelding voor laagbouw te verhogen met € 38 per inwoner. Zo behouden we een stimulans, maar zadelen we de inwoners niet op met een ‘te hoge’ rekening. Amendement (5d) A01: Minder schrappen, meer schrapen De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 9 november 2023; stelt voor het dictum in voorliggend raadsbesluit als volgt te amenderen: ● beslispunt 1 ‘De investeringsbudgetten voor het realiseren van Station Gorinchem Noord te schrappen’ te wijzigen in: ‘Een taakstellende (creatieve) bezuiniging op alle investeringen toe te passen van 5% (in theorie ca. 6 miljoen euro) zonder dat daarbij de essentie van de investering verloren gaat’; ● de beslispunten 2 t/m 8 om te nummeren naar 3 t/m 9; ● als beslispunt 2 toe te voegen: ‘Toelating van een eenmalig overschrijding van het investeringsplafond ten behoeve van het nieuwe zwembad’. Motivatie

J - 11

Dit amendement voorkomt dat de realisatie van Station Gorinchem Noord wordt geschrapt. Indieners menen dat het schrappen kan leiden tot aanzienlijke vermindering van de grondopbrengsten naast het inleveren op de gestelde ambities in relatie tot station Gorinchem Noord. Het toelaten van een eenmalige overschrijding van het investeringsplafond maakt het mogelijk de realisatie van het station als ambitie te handhaven. Tegelijk stellen indieners voor een brede creatieve verkenning te doen naar alle aanstaande en lopende investeringen. Het doel daarvan is om te proberen de investeringen gemiddeld 5% te verlagen zonder de essentie van de investering te niet te doen. Op die manier kan ook naar het station zelf gekeken worden door te kijken naar mogelijke versoberingen naast het zoeken van medefinanciers. Motie (5d) M01: Minder schrappen, meer schrapen De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 9 november 2023; draagt het college op: • actief te kijken naar alle investeringen en daarbij zorgvuldig na te gaan of hier op creatieve wijze 5% op bezuinigd kan worden (in theorie ca. 6 miljoen) zonder dat de essentie van deze investeringen verloren gaat; • de gemeenteraad hierover uiterlijk bij de volgende perspectiefnota te informeren. Motivatie Er is nog maar weinig tot geen investeringsruimte meer over.

Tegelijk zijn er flinke financiële risico’s en zijn er meer ambities dan middelen. Sommigen investeringen kunnen juist duurder uitvallen. Genoeg reden om kritisch en creatief te kijken naar alle aanstaande investeringen en mogelijk ook nog naar lopende investeringen. De Kweeklust is een voorbeeld waarbij versobering mogelijk is zonder de essentie van de investering aan te niet te doen. Mogelijk kan de opbrengst ruimte bieden voor investeringen als bijvoorbeeld de Banneweg en of de Nieuwe Hoven.

De voorzitter: Dank u wel. De heer Oostrum, PvdA. PvdA

De heer Oostrum: Dank u wel, voorzitter. Het moet mij van het hart dat de PvdA het betreurt dat de discussie over de begroting 2024 waarschijnlijk beperkt blijft tot een discussie over het al of niet schrappen van voorgenomen investeringen en de financiering van het Caribabad. Maar ja, dat is nu eenmaal de situatie, dus we zullen ons daar ook zo goed mogelijk aan houden. In de inleiding van de begroting 2024 geeft uw college terecht aan dat het vanaf 2026 onmogelijk is om tot een sluitende begroting te komen, en daarin staat Gorinchem niet alleen. Niet voor niets heeft onze partijgenoot Henk Nijboer in een van zijn laatste debatten in de Tweede Kamer de aandacht op dit probleem gevestigd. Hij schetste het beeld van een ravijnjaar, waarin gemeenten en provincies financieel in de touwen hangen, waar voorzieningen als bibliotheken, sportcultuur en openbaar vervoer onder druk komen te staan. Nijboer vroeg het kabinet om ten minste te beginnen met het voorbereiden van voorstellen om dat ravijn te dichten en hoewel minister De Jonge de motie ontraadde, haalde die toch een meerderheid in de Tweede Kamer. Dat geeft enige hoop, maar nu dus maar afwachten of en, zo ja, hoe deze motie wordt opgepakt door het demissionaire of het nieuwe kabinet en of dat echt een oplossing biedt.

Alvorens onze mening te geven over het al of niet schrappen van investeringen en de dekking van de kosten voor het Caribabad, loop ik even door de begroting heen, en dat doe ik puntsgewijs, voorzitter. De toeristenbelasting. Dat is nu zo’n voorbeeld waarvan wij ons afvragen of we niet veel, of te veel, werk neerleggen bij onze middenstand. Het kost tijd en dus geld om het bij te houden, te registreren, geld te innen en weer af te dragen aan de gemeente, en dan ook hier, intern, kost het ambtelijke tijd. Weegt dat allemaal nou wel op tegen de baten? J - 12

Een onderzoek naar de mogelijkheden om een jongerenraad in te stellen, vinden wij prima, juichen wij toe. Maar jongerenorganisaties als het Nederlands Jeugdinstituut staan juist kritisch tegenover het inrichten van een jongerenparlement of een jongerenraad, omdat jongeren op die manier te weinig kunnen meepraten. Ze geven op hun website de voorkeur aan andere vormen van structurele jongereninspraak, waarbij jongeren uit alle lagen van de bevolking, leeftijd en opleiding vertegenwoordigd zijn. Moeten wij dan nu juist als politiek niet veel meer naar buiten treden in plaats van de verwachting te hebben dat we iedereen naar binnen kunnen halen? Wij blijven overigens zorgen houden over de jeugdzorg, ondanks de positieve geluiden van uw college dat met de aanpak ‘Jeugdhulp naar voren’ goede zorg zo snel mogelijk en zo dichtbij mogelijk beschikbaar is en dat daarmee de beoogde besparingen worden gehaald. Het geluid van de heer Schefferlie zojuist bevestigt dat onze zorgen terecht zijn. Bij de afgelopen perspectiefnota waren we al bang voor eventuele tekorten in het sociale domein en willen daarom niet zomaar een bedrag van € 4,1 miljoen afromen naar de algemene reserve. Wij zullen dan ook zeer kritisch blijven op het plunderen van de reserve sociaal domein.

Positief zijn weer over de voornemens als Vervoer op afroep, zoals de Wijkhopper, een vurige wens die de heer Koçak mij bijna maandelijks inbrengt, en ook een pilot met kleine elektrische vrachtwagens voor het bevoorraden van winkels in de binnenstad krijgt onze steun. Deze sluiten naadloos aan bij suggesties die we in eerdere beschouwingen ook hebben gedaan. Verder zijn we blij met het feit dat nu eindelijk, na jaren studeren en rapporteren, ook prioriteit wordt gegeven aan de uitvoering van de top-10, en dat mag wat ons betreft ook de top-11 of -12, zijn van de fietsknelpunten en van de grootste knelpunten voor voetgangers en fietsers in de binnenstad. Daarnaast wachten we uiteraard het uitvoeringsprogramma 2024-2027 van de Mobiliteitsvisie af. In het hoofdstuk Sport, cultuur en recreatie zetten we vraagtekens bij de kerkenvisie. In het kader van de scheiding van kerk en staat is dat toch geen gemeentelijke taak, of ziet u dat anders? Wat ons betreft kijken we hier uitsluitend naar vanuit het oogpunt van monumentaal erfgoed. Dat het cultuurbeleid wordt geactualiseerd en dat daarin meer aandacht komt voor kunst in de openbare ruimte stemt ons positief. Daarbij past ook een structureel hoger budget en uiteindelijk zijn we zeer benieuwd naar de verdere uitwerking van de multifunctionele voorziening met een groot podium en een middelgrote zaal in de binnenstad: De Nieuwe Doelen.

Bij het invoeren van de minimapas roepen wij op zo snel mogelijk de naam ‘Gorcumpas’ te gaan hanteren. Deze pas biedt straks voor iedere inwoner interessante mogelijkheden om deel te nemen aan culturele en andere sport- en welzijnsactiviteiten en moet vooral niet de minima stigmatiseren. Dan kom ik bij duurzaamheid. Rondom duurzaamheid valt nog veel te bereiken. Energiebesparing en isolatie van woningen vraagt om een wijkgerichte individuele benadering van inwoners, zoals vorig jaar, maar wordt het ook dit jaar weer opgepakt in de aanloop naar de winter? We vragen ook aandacht voor energiearmoede en daarmee tegelijk voor bestaanszekerheid, een thema dat landelijk inmiddels door de meeste partijen is overgenomen. Wij constateren dat inwoners met een laag inkomen – en wat ons betreft is dat tot 130% van de bijstandsnorm – opnieuw een aanvraag moeten indienen J - 13

voor de energietoeslag. Dat zien wij als onnodig drempelverhogend en daarom dringen wij erop aan om de mensen die bekend zijn van vorige aanvragen actief te benaderen, zoals Avres op dit moment ook doet. Maar dat zijn niet de enige mensen die al bekend zijn. Voor mensen die niet eerder een aanvraag hebben ingediend… De heer De Pagter: Voorzitter… De voorzitter: De heer De Pagter. De heer De Pagter: Ik wil even terugkomen op uw opmerking over de kerkenvisie die in de begroting staat. Daarbij wil ik wijzen op de grote rol die kerken spelen in het sociaalmaatschappelijk middenveld. Ik denk dat het veel minder gaat om het ophouden van handjes om begrotingen en uitgaven te compenseren. Ik wil met name de rol die zij spelen in het maatschappelijk middenveld daarin benadrukken. De heer Oostrum: Als dat de bedoeling is, vind ik het interessant om te horen wat de gemeente daarin te doen heeft. Ik ga ervan uit dat we een strikte scheiding van kerk en staat hanteren, en zeker waar het gaat om financiën. Maar uiteraard vind ik ook de bijdrage die kerken leveren in het maatschappelijke veld zeer belangrijk. Alleen is het niet aan de gemeente om daar een kerkenvisie op neer te zetten. De heer De Pagter: We wachten even de reactie van het college af. De heer Oostrum: Daar wacht ik ook op. Ik had het over de energietoeslag.

Met het oog op de mensen die niet eerder een aanvraag voor de energietoeslag hebben ingediend zien we graag een meer opvallende oproep via de gemeentepagina, die valt nu heel erg weg, en ook op de website een wat bredere communicatie, bijvoorbeeld via social media. Ik denk dat dat veel meer mensen bereikt dan alleen maar de kleine advertentie op de gemeentepagina. Dan komen we uiteindelijk toch bij het hoofdstuk Investeringen en dekkingsmiddelen, waarin uw college aangeeft vast te houden aan het afgesproken investeringsplafond, en terecht, want dat was een raadsbesluit waar u zich aan moet houden. Maar de raad kan dat ook wijzigen. Uw voorstel om een aantal investeringen te schrappen, om daarmee investeringsruimte te creëren voor het Caribabad, leverde al een hoop discussie op, maar de raad werkte mee. De fracties brachten in een sessie op 24 oktober suggesties, suggesties die elkaar konden versterken, of die tot alternatieve opties leidden. In uw raadsvoorstel zien we daar heel weinig van terug. U geeft aan dat voor Gorinchem nooit andere mobiliteitsopties kunnen worden onderzocht dan een treinstation en u schrapt daarom direct het hele investeringsbudget. Daarmee sluit u alle opties uit om station GorinchemNoord bijvoorbeeld via cofinanciering of andere bijdragen later te kunnen realiseren.

Een opvallende stap nadat Gorinchem altijd de aanjager was om extra stations te realiseren. Zijn al die argumenten nu voor station Gorinchem-Noord niet meer van toepassing? Het schrappen van de herinrichting Banneweg, met name fase 2 zuid, lijkt op het amendement dat wij bij de behandeling van dit onderwerp hebben ingediend en dat door u werd afgeraden. Maar wij lieten in ieder geval nog de optie open om hierover later alsnog een besluit te nemen.

J - 14

Ook schrapt u een aanvullend investeringsbudget van zes ton voor inpassing van Kweeklust, om deze parkeergarage vervolgens zo zuinig mogelijk te kunnen uitbreiden. Voorzitter, pas op, dat wordt een schandvlek in de binnenstad. Daarom dienen we een amendement in, of eigenlijk twee, die met elkaar samenhangen. Wij stellen voor om een investeringsbudget van € 2,4 miljoen beschikbaar te houden als intentie om later, bijvoorbeeld bij de perspectiefnota 2025-2028 alsnog een besluit te kunnen nemen over door u geschatte investeringen station Gorinchem-Noord, herinrichting Banneweg, of andere investeringen, en we stellen voor om de kwalitatieve inpassing van Kweeklust niet te schrappen. Tegelijk stellen wij voor via het tweede amendement om het verschil van € 3 miljoen investeringsbudget voor het Caribabad dat we hiermee creëren, te vinden via een eenmalige overschrijding van het investeringsplafond en daarmee het schuldenplafond te verhogen. Dat heeft slechts een gering beperkend effect, circa twee ton, op de investeringsruimte voor de komende jaren en dat is een heel kleine prijs voor deze verschuiving. Voorzitter, hiermee rond ik onze eerste termijn af. Amendement (5d) A02: Wacht tot het rode licht gedoofd is: er kan nog een trein komen De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 9 november 2023; schrapt van punt 3 uit het raadsvoorstel: 3.

Het investeringsbudget voor parkeergarage Kweeklust te verlagen met € 600.000 en de tekst van punt 3 vervangen door: 3. Het bedrag dat met het schrappen van punten 1 (Station Gorinchem-Noord) en 2 (Herinrichting Banneweg) gepaard gaat te verminderen met een bedrag van € 2.400.000 waarmee dit bedrag als investeringsbudget beschikbaar blijft. Motivatie Met het handhaven van het volledige investeringsbudget voor parkeergarage Kweeklust spreekt de gemeenteraad zich uit voor een variant, passend in de gebouwde omgeving. Bijvoorbeeld in combinatie met woningen en/of een groene aankleding van de gevel(s). Met het handhaven van een investeringsbudget van € 2,4 miljoen spreekt de gemeenteraad de intentie uit om bij de behandeling van de Perspectiefnota 2025-2028 alsnog een keuze te maken voor het realiseren van Station Gorinchem Noord of Herinrichting Banneweg (fase 2 zuid), dan wel voor (een) andere investering(en). Het niet (of niet volledig) schrappen van genoemde investeringsbudgetten betekent dat er een gat ontstaat in de investeringsruimte voor het Caribabad. Daarom wordt bovendien een afzonderlijk amendement ingediend om het investeringsplafond eenmalig te overschrijden. Amendement (5e) A01: Geld lenen kost geld De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 9 november 2023; voegt sub D toe onder punt uit het raadsvoorstel: D.

€ 3 miljoen; door eenmalig overschrijden van het investeringsplafond en daarmee bovendien ophogen van het door de gemeenteraad vastgestelde schuldenplafond. Motivatie Met het handhaven van een deel van het investeringsbudget voor het realiseren van Station Gorinchem Noord en Herinrichting Banneweg (fase 2 zuid) om daarover bij de Perspectief-nota 2025-2028 alsnog een besluit te kunnen nemen en bovendien handhaven van het volledige investeringsbudget voor parkeergarage Kweeklust valt een deel van de door het college voorgestelde investeringsruimte voor het Caribabad weg. Met dit amendement stelt/stellen indiener/s voor om eenmalig het investeringsplafond (en daarmee ook het door de gemeenteraad vastgestelde schuldenplafond) te overschrijden. Daarmee blijft de door het college voorgestelde (ruim) € 2 miljoen investeringsruimte binnen het investeringsplafond beschikbaar voor nieuwe investeringen.

J - 15

De heer Schefferlie: Voorzitter, een vraag als dat mag. Ik heb even laten indalen wat u zei over de toeristenbelasting. Dat dat klonk eigenlijk wel goed, maar betekent dit dat u dan geen amendementen indient over dat goede idee? Anders blijft het nu gewoon zoals het in de begroting staat. De heer Oostrum: Ik wil eigenlijk eerst de reactie van het college horen, maar als ik in de begroting zie dat het voor 2024 € 125.000 oplevert en voor volgende jaren € 250.000, en ik bedenk daarbij hoeveel tijd er door de middenstand, met name de horeca en de gemeentelijke organisatie, in gestoken moet worden om die € 250.000 over te houden, denk ik: nou, hier wordt wel heel veel geïnvesteerd om een klein bedrag binnen te halen, dus ik ben benieuwd naar de reactie van het college. De heer Klein: Voorzitter, het zal waarschijnlijk een heel simpele uitleg zijn, maar het amendement ‘Wacht tot het rode licht gedoofd is, er kan nog een trein komen’ pleit er dus voor om Kweeklust volledig uit te voeren. Ik snap echter niet helemaal wat, zeg maar, de zin betekent “het bedrag dat met het schrappen van punt 1 en 2 gepaard gaat te verminderen met een bedrag van € 2,4 miljoen, waarmee dit bedrag als investeringsbudget beschikbaar blijft’. Kortom, we gaan een heel klein deel van het plan wel doen.

De heer Oostrum: Nou, we houden een deel van het geld achter, om later te kunnen beslissen om deze of andere investeringen alsnog te plegen. Dus ons voorstel is om niet direct deze bedragen volledig te schrappen, maar in ieder geval iets beschikbaar te houden, zodat we later nog kunnen besluiten over investeringen. De heer Klein: Maar het plan dus wel ambtelijk-technisch te schrappen, al dan niet op te schuiven naar de toekomst? De heer Oostrum: Ik hoor graag van het college wat de technische uitwerking kan zijn. Waar het ons om gaat, is dat we € 2,4 miljoen extra beschikbaar houden voor investeringen, waarbij dan ook de Banneweg en station Gorinchem-Noord nog betrokken kunnen worden. De voorzitter: Dank u wel, de heer van Santen, VVD. VVD

De heer Van Santen: Voorzitter. Het grote plaatje voor ogen houden, dat is voor de VVD-fractie belangrijk, en daarbij is gezond financieel beleid op lange termijn noodzakelijk. Tegelijkertijd komen er immense opgaven en steeds meer taken op de gemeente af en meer geld lenen is, zeker gezien de toenemende rentelasten en de verwachtingen daarin, een slecht plan. Wat dat betekent in Gorinchem, gezien de beperkte middelen en de grote ambities, is dat we sneller moeten schakelen en strategische keuzes moeten maken, dus bijsturen voor zowel korte als lange termijn. Wat de VVD betreft, zijn die keuzes gebaseerd op een aantal belangrijke pijlers voor een stabiele ontwikkeling van onze stad. De eerste is plezierig wonen, werken en leren. Gorinchem is een prachtig plaatje, maar we moeten door ontwikkelen, zo ook met de woningbouw en zoals ook aangegeven in de Nationale Woon- en Bouwagenda. We moeten hierin ook goed de balans bewaken. Die balans is nog steeds zo dat we voldoende koopwoningen voor de

J - 16

juiste doelgroepen zullen moeten bouwen, want vooral dat gaat die doorstroming bevorderen. Nu bekend is dat ook bezitters van tweede huizen te maken gaan krijgen met de nieuwe belastingregels, trekken steeds meer mensen zich terug en zetten ze de huurwoningen te koop. Gevolg is dat er minder huurwoningen op de markt zijn en uitgerekend de huursector is voor alle doelgroepen broodnodig. Onze fractie maakt zich ernstig zorgen, want fors lokaal ingrijpen in de markt verstoort die balans enorm. Hoe kijkt het college aan tegen de actuele ontwikkeling rond de belastingregels van tweede woningen? En we moeten door met een sterk vestigingsklimaat voor bedrijven. Zorg dat we voor hen het ideale plaatje blijven door continuïteit en uniformiteit te waarborgen op het gebied van bijvoorbeeld duurzaamheid, groen, veiligheid, aanpak van ondermijning et cetera. Zorg dat die bedrijven goed vertegenwoordigd zijn, ook in de diverse overlegorganen. Tijdens de behandeling van de perspectiefnota heeft onze fractie aangegeven dat er plannen circuleren om een ondernemersfonds op te zetten in onze stad. Dat is een structurele financiële positie om de gezamenlijke omgevingsbelangen van ondernemers te financieren en ook de organisatiegraad en betrokkenheid te verhogen, dit in navolging van plaatsen om ons heen zoals Sliedrecht en Dordrecht.

Tijdens de behandeling van die nota is door het college positief gereageerd in het kader van ‘laten we dat stimuleren en faciliteren’, maar in de begroting die voor ons ligt staat het voor ons helemaal nog niet benoemd. Nog weinig concreet wordt daar ook iets over gezegd en in dat kader heeft onze fractie samen met de fractie van Democraten Gorinchem een motie opgesteld. Die motie heet ‘Verenig ook de buitenstad’ en daarin vragen we het college om het Ondernemersfonds Gorinchem in oprichting actief te stimuleren, samen te werken met de initiatiefnemers van het Ondernemersfonds Gorinchem en in de aankomende zes maanden tot een plan van aanpak te komen, een bijdrage te leveren aan de opstart, de financiële gevolgen in de perspectiefnota volgend jaar zichtbaar te maken en de uitvoering te ondersteunen waar mogelijk en gewenst. Mevrouw Van Oversteeg: In uw motie geeft u aan dat u graag wat meer concreetheid zou zien. In de motie zelf mis ik echter een beetje concreetheid ten aanzien van de financiële impact die u verwacht. Ik snap dat u dat bewust niet heeft opgenomen, maar heeft u daar een beeld bij? De heer Van Santen: Ja, ik heb er wel indicaties bij, maar ik vind het heel lastig om daar nu iets over te zeggen. Het zijn overigens geen spannende bedragen waar we het over hebben als het gaat om de opstart, maar de vraag is een beetje waar de ondernemers op zitten te wachten.

Zitten ze echt te wachten op die financiële bijdrage, of zoeken ze vooral de steun in ambtelijke sferen? Ik vind het een goede vraag die u stelt, maar ik vind het wel logisch dat, als we heel veel projecten ondersteunen / initiëren, bijvoorbeeld het warenhuis of andere, dat soort projecten, waarom dan niet zó’n project, zeg maar, ook in financiële zin? Maar ik vind het lastig om daar nu een bedrag aan te plakken. Ik heb bedragen gezien van 20.000 tot 40.000 euro, dat zijn ongeveer de indicatieve bedragen, maar ik weet niet welk deel wij daarin zouden kunnen meenemen als gemeente of wat daarvoor nodig is. Dus ik wilde dat stukje eigenlijk als invulling, als het al om financiën gaat, aan het college laten, om dat eerst uit te werken samen.

J - 17

Mevrouw Van Oversteeg: Voorzitter, zou ik dan een vervolgvraag mee mogen geven voor de termijn van het college? Want ik ben wel benieuwd of er een soort bandbreedte van te geven is. Ik vind het een sympathiek idee, iets wat wij ook echt wel kunnen ondersteunen, maar meer om daar even wat meer beeld bij te hebben. De heer Van Santen: Oké. Gelukkig gaan we op diverse fronten aan de slag met het verbeteren van de bereikbaarheid, van wegverbeteringen tot aanpak van fietsknelpunten. Ik zie ook bijvoorbeeld de nieuwe brug over de Linge, de plannen voor de herontwikkeling van de Schelluinsestraat en de Banneweg. En over die laatste: zet daarbij ook in op meekoppelkansen als zich een ontwikkeling voordoet, zoals bijvoorbeeld een brug bij de Wolpherensedijk. Laten we goed kijken hoe die doorstroming zich dan daarin ontwikkelt. In het kader van mobiliteit is het ook heel fijn dat we met de raad recent een initiatiefvoorstel over fietsveiligheid hebben aangenomen. Dat is een mooie samenwerking wat ons betreft. We zien straks nog graag de uitwerking van de mogelijkheid rond de fietssnelweg Noord terug in de evaluatie van de Mobiliteitsvisie. Hetzelfde geldt overigens voor de rondweg Noord, maar die is daar al onderdeel van.