20230928 Concept verslag raadsvergadering 28 september 2023

Nr. 8

Zitting van donderdag 28 september 2023 Voorzitter: mevrouw R.W.J. Melissant-Briene, burgemeester. Aanwezig zijn de leden: de heren B.C.S. Bahlmann, A. Boutachkourt, D.R.E. van Gammeren en J.P. van der Geest, de dames P. de Groot en E.W.H. Hamann, de heren A.C. van Houwelingen, J. Klein, A. Koçak en A. Krol, de dames W. Loderus en G. Metz, de heer J.C. Oostrum, mevrouw J. van Oversteeg, de heer M. de Pagter, mevrouw L.P.W. Pellikaan, de heren N. van Santen, P.C.J. Schefferlie, I. Tekir en D. van Veen, mevrouw T. van ’t Westendede Bijl en de heer C. van Willigen. Griffier: de heer H. Sepers. Tevens aanwezig de heer M. de Boer, de dames E.L. Dansen, A. Mager en M.J. Molengraaf en de heer F. Polatli (wethouders), alsmede mevrouw H. Kromkamp (gemeentesecretaris) en de heer P. Buisman, voorzitter Rekenkamercommissie. Afwezig met kennisgeving mevrouw W. Alba Heijdenrijk, de heer M.C. Houtepen en mevrouw D. Stevens.

* 1. Opening ......................................................................................................................................................................1 2. Ingekomen stukken ....................................................................................................................................................2 3. Vaststellen agenda ......................................................................................................................................................2 Schorsing voor besloten vergadering .............................................................2 7. Hamerstukken.............................................................................................................................................................3 7.a Verordening (instellen) Rekenkamer Gorinchem (2023-870190) ...........................................................................3 7.b Benoeming leden Rekenkamer Gorinchem (2023-875197) ....................................................................................3 8.

Bespreekstukken.........................................................................................................................................................4 8.a Toekomstvisie Caribabad (2023-867376) ...............................................................................................................4 Schorsing tot maandag 2 oktober 2023..........................................................39

* 1. Opening

De voorzitter: Ik open de vergadering (19.30 uur). Dames en heren leden van de raad, van harte welkom in deze raadsvergadering, uiteraard ook degenen op de publieke tribune, laat ik vooral ook het college niet vergeten, en natuurlijk ook alle mensen die thuis luisteren en kijken, hetzij nu, hetzij op een later tijdstip: allemaal van harte welkom. Voor ons ligt een hele lange agenda en in de agendacommissie hebben we besproken hoe we die met elkaar gaan behandelen. Een agenda komt natuurlijk altijd wel af, de vraag is H-1

alleen: wanneer zal ze worden afgerond? Het leek ons goed daarover aan de voorkant een paar afspraken te maken en daarover hebben we u ook geïnformeerd. Sowieso zal ik, conform eerdere afspraken, rond een uur of half elf – het kan iets eerder of later zijn, een beetje afhankelijk van hoe het loopt – een voorstel van orde aan u voorleggen. We hebben ook een escapedatum achter de hand, maandag 2 oktober a.s. vanaf acht uur, voor het geval het echt veel te laat dreigt te worden. In de agendacommissie leek het ons verder goed u voor te stellen initiatiefvoorstellen, zijnde voorstellen vanuit uw raad, als hamerstuk te agenderen. Alleen als er moties, amendementen of andere dingen bij aan de orde komen, zou het wel eens een bespreekstuk kunnen worden, maar laten we ons dan ook vooral richten op die moties en amendementen en niet een heel exposé gaan houden, want dan wordt het weer veel later dan we zouden willen. Ik verzoek u moties en amendementen, voor zover ze niet al aan de voorkant zijn toegezonden, aan de griffie te doen toekomen via het bekende mailadres griffie@gorinchem.nl. Voorts wil ik u nog even melden dat de stemprocedure enigszins gewijzigd is.

Tot en met de vorige vergadering werd tijdens de stemming in beeld gebracht wie wat had gestemd, maar dat zal met ingang van deze vergadering niet meer het geval zijn, omdat die manier van stemmen juridisch niet juist is gebleken. Een raadslid dient eigenstandig te stemmen en mag zijn stem niet laten afhangen van wie dan ook, vandaar dat de uitslag van de stemming pas zichtbaar wordt als alle raadleden hebben gestemd. Rest mij u mede te delen dat bericht van verhindering voor deze vergadering is ontvangen van mevrouw Stevens, SP, de heer Houtepen, VVD, en mevrouw Alba Heijdenrijk, D66. 2. Ingekomen stukken

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt besloten conform de door de agendacommissie geadviseerde afdoening. 3. Vaststellen agenda

De voorzitter: Dames en heren. Bij dit agendapunt wil ik u voorstellen in verband met een belangrijke, urgente ontwikkeling nu eerst achter gesloten deuren een geheime raadsvergadering te beleggen. Na die geheime raadsvergadering zal ik ditzelfde agendapunt opnieuw aan de orde stellen, om daarna de reguliere agenda te vervolgen. Om achter gesloten deuren verder te kunnen gaan, zal een aantal mensen de z aal moeten verlaten. Allereerst zal in de besloten vergadering aan u de vraag worden voorgelegd of u wel of niet in beslotenheid wenst te vergaderen. Zo nee, dan gaan we meteen weer over tot een openbare vergadering, zo ja, dan zal de vergadering in beslotenheid worden voortgezet. Bij de vergadering achter gesloten deuren mogen uiteraard de raadsleden aanwezig zijn, ondergetekende als voorzitter, het college, de griffier en plaatsvervangend griffier en de notulist. Alle anderen wordt verzocht de zaal te verlaten, ook de streaming zal worden gestopt, zodat echt onder geheimhouding kan worden vergaderd. Voor dit changement schors ik de vergadering (19.37 uur).

H-2

Schorsing voor besloten vergadering

De voorzitter: De vergadering is heropend (21.38 uur). Dames en heren. Wij hebben zojuist in beslotenheid vergaderd. Het is inmiddels tien over half tien en ik heb mij even beraden op de vraag hoe wij verder kunnen omgaan met deze lange agenda. We zijn inmiddels gevorderd tot agendapunt 3, het vaststellen van de agenda, en ik wil u voorstellen vanavond de hamerstukken 7.a, de verordening rekenkamer, 7.b, benoeming leden rekenkamer Gorinchem en afleggen ambtsbelofte voorzitter, en het bespreekstuk 8.a, Toekomstvisie Caribabad, te behandelen en daarna de vergadering te schorsen tot maandag a.s., aanvang acht uur. Die vergadering zal ik dan opnieuw beginnen met het agendapunt ‘Vaststellen agenda’, omdat mij bekend is dat enkele leden van uw raad daarvoor nog enkele zaken willen aandragen. Als we het zo kunnen afspreken, doen we ook recht aan de aanwezigheid van de voorzitter van de rekenkamer, die anders nog een extra avond zou moeten plannen, en dat lijkt mij niet wenselijk. Kunt u hiermee instemmen? Ik stel vast dat dat het geval is. Dank u wel. 7. Hamerstukken. 7.a Verordening (instellen) Rekenkamer Gorinchem (2023-870190)

De voorzitter: Mag ik aannemen dat u kunt instemmen met dit hamerstuk? De heer Tekir: Voorzitter… De voorzitter: De heer Tekir. De heer Tekir: Ik had vooraf gemeld een stemverklaring te willen afleggen. De voorzitter: Ga uw gang. De heer Tekir: D66 zal voor deze versterking van de rekenkamer stemmen, maar hoopt dat het budget voor de rekenkamer in de toekomst verhoogd kan worden, om de kwaliteit van de door haar geleverde onderzoeken te kunnen verhogen. Tijdens de voorbereiding voor deze raadsvergadering bleek daarvoor helaas nog geen draagvlak te bestaan, maar in B&A is gelukkig wel afgesproken dat deze nieuwe verordening begin 2025 zal worden geëvalueerd. Daar kijken we naar uit. Hopelijk kunnen op dat moment vervolgafspraken worden gemaakt om de controlerende rol van de rekenkamer te versterken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Zonder hoofdelijke stemming wordt hierna conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten.

H-3

7.b Benoeming leden Rekenkamer Gorinchem (2023-875197)

De voorzitter: Bij het vorige agendapunt hebt u ingestemd met de nieuwe verordening voor de gemeentelijke rekenkamer Gorinchem, waarmee de oude verordening vervalt en daarmee ook de rechtsgrondslag van de benoeming van de huidige leden van de rekenkamer. De huidige leden van de rekenkamer de heer Buisman (voorzitter) en mevrouw Kist (lid) hebben aangegeven voor benoeming in de nieuwe rekenkamer in aanmerking te willen komen. Mevrouw Jansens (lid) heeft aangegeven geen zitting willen nemen in de nieuwe rekenkamer. Voor de vacature die ontstaat door het vertrek van mevrouw Jansens zal op korte termijn een openbare sollicitatieprocedure worden gestart. Voor hun benoeming dienen de leden in de raadsvergadering de eed of de belofte af te leggen. De heer Buisman heeft aangegeven de verklaring en belofte te willen afleggen. Mevrouw Kist kon vanavond helaas niet aanwezig zijn; zij zal in een andere raadsvergadering worden beëdigd. Voordat ik overga tot de beëdiging, dient u in te stemmen met het raadsvoorstel. Normaliter moet over een voorstel waarbij personen in het geding zijn schriftelijk worden gestemd, maar het kan ook bij acclamatie. Mag ik aannemen dat u bij acclamatie kunt instemmen met de benoeming van de leden van de rekenkamer? Dat is het geval. Dan is aldus besloten.

Ik nodig de heer Buisman uit voor de beëdiging naar voren te komen en ik verzoek u allen voor zover mogelijk daarbij te gaan staan. De heer Buisman legt hierop in handen van de voorzitter de bij de wet vereiste verklaring en belofte af. De voorzitter: Van harte gefeliciteerd!

(Applaus)

8. Bespreekstukken 8.a Toekomstvisie Caribabad (2023-867376)

De voorzitter: Aan de orde is agendapunt 8.a, Toekomstvisie Caribabad. In de B&Asessie van 31 augustus 2023 heeft de voorzitter geconcludeerd dat het voorstel unaniem als bespreekstuk was aangemerkt, waarbij werd aangegeven dat een amendement zou worden ingediend. Er hebben zich diverse sprekers aangemeld. Als eerste geef ik het woord aan het CDA. Mevrouw Van Oversteeg: Voorzitter, dank u wel. Fijn dat we hierover vanavond het uiteindelijke besluit kunnen nemen. Eind augustus, we waren nog maar net terug van vakantie, kwam een van de grootste onderwerpen, die ons allen nauw aan het hart gaat, op de agenda voor de vergadering van B&A. Al tijdens die vergadering bleek dat er breed draagvlak bestaat voor nieuwbouw van het zwembad. Eigenlijk zou ik mijn bijdrage nu dan ook willen beperken tot het amendement dat ik wil indienen, omdat met name de financiële systematiek van het te nemen raadsbesluit het grootste aandachtspunt is. Het besluit voor zo’n grote investering nemen we niet iedere maand in relatie tot onze financiële spelregels. De financiële positie van de gemeente en de wachtlijst met andere investeringen die we hebben gepland, of nog moeten plannen, vergen ons inziens een andere afweging dan het college voorstelt in het voorliggende raadsvoorstel. Om die H-4

reden dienen we samen met ChristenUnie/SGP en Partij van de Arbeid een amendement in met de titel ‘Niet kopje onder door het zwembad’, waarin we voorstellen de financiële systematiek achter dit voorstel wat te veranderen, en wel als volgt. In het amendement gaan wij uit van scenario 3, waarvoor ons inziens het meeste draagvlak bestond in B&A. Voor de uitwerking en realisatie daarvan stellen wij voor een investeringsbudget van 19,3 miljoen euro beschikbaar te stellen, onder de voorwaarde dat uiterlijk tijdens de begrotingsbehandeling op 9 november a.s. een besluit zal worden genomen over de wijze waarop we zo’n enorme investering moeten dekken. Wij hadden namelijk moeite met de wijze waarop het college in het oorspronkelijke raadsvoorstel dekking wilde zoeken, bijvoorbeeld door daarvoor het investeringsplafond flink op te rekken, en nog een aantal zaken. Die afweging willen wij graag in integraliteit met alle andere investeringen, en de planning daarbij, maken. Dat argument is niet nieuw, want dat hebt u, als het goed is, voor de vakantie ook al gehoord. Om die integrale afweging voor te bereiden, opdat we daarover tijdens de begrotingsbehandeling in november een besluit kunnen nemen, hebben wij ook een motie ingediend, de motie ‘Besturen is keuzes maken met open vizier’, die unaniem is aangenomen.

De heer Schefferlie: Voorzitter, bij wijze van interruptieDe voorzitter: De heer Schefferlie. De heer Schefferlie: Ik wil graag enige verduidelijking vragen ten aanzien van uw amendement. Moet ik dat zo uitleggen, dat u het zwembad sowieso wilt, zij het dat u de manier van dekking nog in de volle breedte wilt bekijken, of wilt u een integrale heroverweging maken, die er ook toe kan leiden dat het zwembad zelf afgewogen moet worden tegen andere investeringen? Mevrouw Van Oversteeg: Met het amendement beogen we dat het zwembad er sowieso zal komen, omdat we dat een belangrijke maatschappelijk voorziening vinden. We begrijpen ook de urgentie om nu dat besluit te nemen, anders zouden we wel hebben voorgesteld het besluit later te nemen. Wij willen het besluit dus nu nemen, zodat we verder kunnen met de voorbereidingen. Het vinden van dekking daarvoor verdient echter een integrale afweging. Daarvoor wil ik deze beraadslagingen niet gebruiken, maar verwijzen naar de voorbereiding in het kader van de uitvoering van de motie ‘Besturen is keuzes maken met open vizier’, omdat dat ook samenhangt met de andere investeringen: de grootte, de planning, de financiële positie en de knoppen waaraan je dan vervolgens kunt draaien. Dat is iets waarover we als raad het debat willen voeren, zodat we ook echt met elkaar aan die knoppen kunnen draaien.

Het zou kunnen leiden tot heroverweging, tot uitstel, misschien zelfs tot afstel van een aantal investeringen, maar omdat ik dat overzicht op dit moment niet heb, kan ik daarop niet vooruitlopen. Daarmee ben ik aan het einde gekomen van mijn betoog. Ik wil nu graag het amendement indienen. Amendement A01: Niet kopje onder door het zwembad Ondergetekenden stellen voor het voorliggende raadsbesluit als volgt te amenderen: het dictum te wijzigen in: 1. in te stemmen met scenario 3 van het rapport Toekomstvisie Caribabad en dit verder uit te werken en te realiseren;

H-5

2. A. voor de uitwerking en realisatie een investeringsbudget van € 19,4 miljoen beschikbaar te stellen, onder voorwaarde dat: B. uiterlijk tijdens de Begrotingsraad 2024, van 9 november 2023, een besluit wordt genomen over de wijze waarop de dekking van dit investeringsbudget plaats moet vinden, waarbij een integrale afweging plaatsvindt in relatie tot het totaal aan geplande investeringen1; 3. in te stemmen met het inzetten van de gemeentelijke bestemmingsreserve Energielasten SGS van € 1,6 miljoen voor het tijdelijk in stand houden (frictiekosten) van het huidige Caribabad, totdat het nieuwe zwembad operationeel is; 4. de financiële consequenties te verwerken in een begrotingswijziging. Motivatie De nieuwbouw van het Caribabad betekent een zeer grote investering voor de gemeente Gorinchem. Om deze investering mogelijk te maken, stelt het college in het raadsvoorstel voor een aantal financieel zeer ingrijpende besluiten te nemen, waaronder het fors overschrijden van het investeringsplafond en een afwijking van de financiële verordening. Hierdoor wijzigt een aantal financiële “spelregels” die de gemeenteraad in eerdere besluiten heeft vastgesteld, die als doel een financieel gezonde toekomst voor de gemeente hebben.

De gemeenteraad besluit door middel van dit amendement om de wijze waarop deze investering gedekt wordt, integraal te bezien en deze afweging te maken ten tijde van de behandeling van de begroting 2024 d.d. 9 november 2023. Aan het college wordt verzocht om voorafgaand aan de begrotingsbehandeling de motie M27 – ‘Besturen is keuzes maken met open vizier’ van 6 juli 2023 uit te voeren, zodat de integrale afweging en de daarbij behorende financiële consequenties kunnen worden vastgelegd in de begroting voor 2024 en verder. Gelet op het brede draagvlak voor nieuwbouw van het zwembad en de urgentie om de voorbereidende werkzaamheden te continueren, wordt voorgesteld om wel alvast een principebesluit te nemen over de nieuwbouw van het zwembad, zodat er geen vertraging in het proces optreedt. Ook zorgt de deadline van de Begrotingsraad ervoor dat er binnen afzienbare tijd zekerheid is over de wijze waarop de investering wordt gedekt, zodat het risico op langdurige besluitvorming wordt geminimaliseerd. 1

Conform de unaniem aangenomen motie M27 – ‘Besturen is keuzes maken met open vizier’ van 6 juli 2023.

J. van Oversteeg, CDA A. Krol, ChristenUnie/SGP P. de Groot, PvdA

De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw Hamann van Gorcum Actief. Mevrouw Hamann: Dank u wel, voorzitter. We hebben het vanavond over ons geliefde Caribabad, het subtropische zwemparadijs dat wellicht helemaal niet meer zo van deze tijd is, maar waar we zijn begonnen met baby- en peuterzwemmen, zwemlessen tot en met senioren-watertrappelen, het hele spectrum: zwemlessen voor iedereen en sporten bij PCG, de waterpoloclub die het tot de landelijke eredivisie heeft gebracht en enkele echte Olympiërs heeft voortgebracht. Het zwembad is een basisvoorziening voor stad en streek. Het recreatiebad is geweldig leuk voor een dagje uit met de kinderen en deze twee baden versterken elkaar. Gorinchem heeft daarbij een centrumfunctie die we serieus nemen, zeker nu in veel gemeenten zwembaden onder druk staan en soms ook worden gesloten. Ons bad wordt daarom belangrijker, maar we zijn een kleine gemeente die door de centrumfunctie voorzieningen voor 130.000 inwoners overeind moet zien te houden. Op het oog is er helemaal niks mis met het Caribabad, leuk, gezellig, lekker warm, maar de fundamenten en stalen draagconstructies begeven het. Dat was bij het aantreden van deze coalitie niet bekend. Daardoor was tot nu toe ook geen rekening gehouden met deze hoge kostenpost van bijna 20 miljoen euro, met tot in lengte der jaren gevolgen op de gemeentebegroting.

Het goede nieuws is dat tijdens de B&A-vergadering van 31 augustus de gemeenteraad het unaniem eens was dat we moeten kiezen voor nieuwbouw. H-6

De heer Schefferlie: Voorzitter, bij wijze van interruptie: ik wil graag om een verheldering vragen. Volgens mij verwart u twee dingen met elkaar. Van een zwembad dat op een gegeven moment aan het eind van zijn levensduur is kan het wel of niet bekend zijn dat er onderhoud nodig is om de laatste jaren nog door te komen. Volgens mij geldt daarvoor dat de verrassing die u noemt er aan de ene kant kon zijn, maar aan de andere kant: je weet dat dat risico aan het einde van een levensduur groter is. U brengt het nu bijna alsof het een verrassing is dat we tot een heel nieuw zwembad moeten komen, terwijl de levensduur en de afschrijvingsperiode toch bekend zijn. Mevrouw Hamann: Voorzitter, het enige wat ik meld is dat er bij het aantreden van deze coalitie niets over in het overdrachtsdossier stond en dat het ook niet bekend was dat het eigenlijk aan vervanging toe was. Maar ik zie ook wel in dat het 35 jaar oud is – de fundamenten zijn nog veel ouder, volgens mij wel 50 jaar –, en dat er betonrot is en metaalcorrosie; dat is niet goed. In elk geval willen wij er allemaal mee verder, en dat is dan het goede nieuws: iedereen in de gemeenteraad heeft uitgesproken te willen gaan voor nieuwbouw en het dan ook meteen goed te willen doen in de vorm van een duurzaam zwembad dat weer tot in lengte van jaren mee kan.

Het goede nieuws was ook dat de overgrote meerderheid van de gemeenteraad een uitspraak deed voor scenario 3 en dat een planning voor besluitvorming wordt gevolgd om vertraging te voorkomen. We willen namelijk wel verder met dit hele project. Wij prijzen de wethouder voor financiën en de ambtelijke organisatie, die onder grote tijdsdruk dit raadsvoorstel Toekomstvisie Caribabad volgens planning nu net, eind september, op tafel hebben weten te krijgen. Met stoom en kokend maar water is er keihard aan gewerkt. Het voorstel ligt er. We kunnen over deze toekomstvisie principeuitspraken doen en we kunnen dan door met de voorbereidende werkzaamheden. Wij, Gorcum Actief, vinden naast goede en duurzame voorzieningen ook de financiën heel belangrijk. Het gaat hier immers om zo’n 20 miljoen euro aan gemeenschapsgeld en de financiering zal gevolgen hebben voor de gemeentelijke begrotingen tot in lengte der jaren. De economische situatie in het land is er door de stijgende rentes en hogere kosten niet beter op geworden. De gemeenteraad heeft een investeringsplafond vastgesteld waarbinnen wij willen blijven. Mocht er een discussie komen om dat plafond te verhogen, dan kan zomaar blijken dat door de rentestijgingen en andere algemene kosten die hoger worden, het plafond eerder lager wordt dan hoger, en dan zijn we helemaal jarig.

Het betekent dat er keuzes gemaakt moeten worden, zoals aangegeven in het coalitieakkoord en via een unaniem aangenomen motie. Mevrouw Van Oversteeg had het daar al over. Wij hopen daarom dat verschillende fracties bereid zullen zijn om deel te nemen aan een financiële denktank of klankbordgroep, of hoe je het ook wilt noemen, zodat wij het grote geheel aan financiën tegen het licht kunnen houden en middelen kunnen vinden voor de voorziening die wij zo belangrijk vinden. Voorzitter. Het zal duidelijk zijn dat wij moeite hebben met de wijze van financiering die is voorgesteld in het raadsvoorstel. Er wordt voorgesorteerd op 10 miljoen euro en de andere 10 miljoen euro is een overschrijding van het investeringsplafond. Er moet dus een beter, en het liefst breed gedragen, dekkingsplan komen. Daarvoor dienen wij nu een amendement in. Er was er al één rondgestuurd, maar op de valreep hebben wij dat amendement gewijzigd in een nieuw, waarvan ik nu het dictum voorlees.

H-7

Amendement A02: Financiën zwembad Ondergetekenden stellen voor het voorliggende raadsbesluit als volgt te amenderen: het dictum te wijzigen in: 1. in te stemmen met scenario 3 van het rapport Toekomstvisie Caribabad en dit verder uit te werken; 2. voor de uitwerking en realisatie een investeringsbudget van € 19,4 miljoen beschikbaar te stellen, onder voorbehoud van een degelijk dekkingsplan; 3. voor dit investeringsbudget een dekkingsplan op te stellen waarin wordt uitgewerkt hoe de dekking van het investeringsbudget moet plaatsvinden, in relatie tot het totaal aan geplande investeringen; 4. dit dekkingsplan uiterlijk bij de begroting 2024 ter besluitvorming aan de gemeenteraad voor te leggen; 5. tot het moment van besluitvorming over het dekkingsplan geen kosten te maken die niet strikt noodzakelijk zijn; 6. in te stemmen met het inzetten van de gemeentelijke bestemmingsreserve Energielasten SGS van € 1,6 miljoen voor het tijdelijk in stand houden (frictiekosten) van het huidige Caribabad, totdat het nieuwe zwembad operationeel is; 7. de financiële consequenties te verwerken in een begrotingswijziging. Motivatie De fundamenten en draagconstructies van het huidige Caribabad verkeren in zo slechte staat dat grote investeringen noodzakelijk zijn.

Tijdens de B&A-vergadering van 31 augustus sprak de gemeenteraad unaniem uit om te kiezen voor de kans om een nieuw, duurzaam zwembad te bouwen. Een overgrote meerderheid sprak zich daarbij uit voor scenario 3, een investering van 19.4 miljoen euro. Met deze onverwachte kostenpost is in de voorgaande financiële planningen geen rekening gehouden. De totale hoeveelheid aan investeringen, die opgenomen zijn in de financiële planning, wordt tegen het licht gehouden tijdens sessies die door het college in oktober in het vooruitzicht zijn gesteld. Het is daarbij de bedoeling keuzes te maken en voldoende financieringsruimte te vinden voor het nieuwe zwembad, zonder forse overschrijdingen van het investeringsplafond en conform de financiële verordening van de gemeente Gorinchem. Een financieel gezonde gemeente is belangrijk voor de toekomst van Gorinchem. Om te voorkomen dat door het proces van financiering de voorbereiding van de nieuwbouw vertraging oploopt, beoogt dit amendement een principe-uitspraak van de gemeenteraad. Het definitieve besluit over de dekking van de kosten voor het nieuwe zwembad wordt later genomen, bij voorkeur tijdens de begrotingsraadsvergadering van 9 november 2023.

Tevens beoogt dit amendement te voorkomen dat de gemeente in een soort financiële trechter terechtkomt, waaruit geen weg terug is en tot in de lengte der jaren ongewenste consequenties kan hebben. Bij de verdere uitwerking van de plannen voor een nieuw zwembad zal tevens een business case moeten worden opgesteld van waaruit tarieven kunnen worden vastgesteld. Dit is nog niet het moment om over tarieven te praten. Op deze wijze hopen we te bereiken dat het college verder kan met de voorbereidingen (geen vertraging) en we een breed gedragen financieringsvoorstel bereiken. We splitsen dus het principebesluit voor een nieuw zwembad van een onderbouwd en gedragen financieringsplan. Wij hopen dat we op deze wijze geheel volgens het coalitieakkoord kunnen gaan prioriteren en temporiseren met investeringen in goed overleg met de raad, zodat we kunnen gaan werken aan haalbare doelen. E. Hamann, Gorcum Actief

Voorzitter, dit is onze bijdrage. Dank u wel. De heer Schefferlie: Voorzitter, ik wil graag nog een vraag stellen. De voorzitter: Ga uw gang. De heer Schefferlie: Ik moest even zeven meter lang mijn adem inhouden, zoals vroeger voor het A-diploma nodig was! Als ik uw amendement goed begrijp, is het belangrijkste verschil met het amendement van het CDA dat u deze investeringsruimte beschikbaar wilt stellen onder voorwaarde van een goede dekking.

H-8

Mevrouw Hamann: Ja. De heer Schefferlie: Bent u het met mij eens dat het daarmee een principebesluit wordt als het amendement wordt aangenomen en niet een definitief besluit? Dat is immers pas definitief als die dekking gerealiseerd is. Mevrouw Hamann: Zo zou je het kunnen uitleggen, ja. In punt 4 wordt voorgesteld het dekkingsplan uiterlijk bij de begroting ter besluitvorming aan de raad voor te leggen. Het dekkingsplan moet dan dus wel rond zijn. Dat betekent dat we onder tijdsdruk staan. De heer Schefferlie: Mij gaat het om het punt daarvoor, met de daarin gestelde voorwaarde. Ik breng dit zo uitdrukkelijk naar voren, omdat, als uw amendement wordt aangenomen, het raadsvoorstel het karakter krijgt van een principebesluit. Je wilt in principe een zwembad onder een voorwaarde waarvan pas later helder wordt of daaraan wordt voldaan. Ik wil even bij u checken of ik dat goed begrepen heb, want het is een belangrijk element in uw voorstel. Mevrouw Hamann: Ja, zo zie ik het ook. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Schefferlie, Democraten Gorinchem. De heer Schefferlie: Dank u wel, voorzitter.

Vandaag zou een dag van blijdschap moeten zijn, want hoe vaak staat een gemeente als Gorinchem op het punt om een belangrijke en breed gewaardeerde voorziening mogelijk te maken? Wie weet, is het wel een van de grootste investeringen die we de afgelopen jaren gedaan hebben, of de komende jaren gaan doen. Over de inhoud kunnen wij heel kort zijn en de B&A-sessie herhalen. Ja, wij willen een nieuw zwembad, en ja, met gedeeltelijk recreatie. Nog eens complimenten voor de manier waarop we inhoudelijk zijn meegenomen op het thema. Laten we ons ook verheugen over de consensus die er in deze raad is over wat we graag allemaal zouden willen, en overigens ook wel over de relaties binnen de raad, die volgens mij steeds prettiger worden. Maar, voorzitter, vanuit het college voelen wij ons eerlijk gezegd niet goed begrepen en gesteund in de wens om gezamenlijk het goede te doen voor de stad, niet gesteund en niet begrepen eigenlijk door een gemis aan inzicht en haalbaarheid van al onze wensen in relatie tot de schaarse middelen. Bij de behandeling van de perspectiefnota gaven wij al aan dat ieder college en elke coalitie een flinke uitdaging zou hebben met de oplopende tekorten, hoge rentestanden en almaar hogere kosten. Juist in zo’n moeilijke tijd verdient de stad een raad die samenwerkt. Daar zijn wij werkelijk op uit, maar dat vraagt ook wat terug.

We willen een bestuur dat inzicht geeft en transparant is. Bij de behandeling van de perspectiefnota gaf wethouder Molengraaf aan dat zij dat inzicht heeft – maar ik blijkbaar niet, zo gaf zij toen aan. Helaas moet ik hier nu aantonen dat ofwel de wethouder dat inzicht helemaal niet had, of wél had, maar geen noodzaak zag om dat transparant met de raad te delen. In beide gevallen vinden we dat zeer ernstig, want het gaat niet over een paar tientjes, niet over tonnen, maar over miljoenen, en het gaat ook over respect naar de gemeenteraad. Een perspectiefnota mag geen ritueel voorspel zijn op de begroting en van een applaudisserende raad. Het college hoort de raad echt in staat te stellen om een kloppend perspectief te bieden, dat ons qua data en informatie in staat stelt om goed te H-9

debatteren en voor te sorteren op belangrijke keuzes die we wel of niet kunnen maken, omdat we daarmee ook in de stad verwachtingen wekken, door te laten zien wat mogelijk is en wat niet en hoe we dat tegen elkaar hebben afgewogen. Wij vinden ons daartoe, nu we het voorstel vandaag lezen, juist in die perspectiefnota totaal niet in staat gesteld en ik ga u dat kort illustreren. In het raadsvoorstel voor het IHP, dus dat was zelfs nog vóór de perspectiefnota, op 20 april, wordt voorgesteld de eventuele positieve jaarsaldi te gebruiken voor het IHP. Op dat moment was nog ongeveer 5 miljoen euro geprognosticeerd voor de komende vier jaar. Dus dat bedrag kennen we toe aan alles wat het IHP nog nodig gaat hebben. Tijdens de behandeling van de perspectiefnota wist de wethouder, die immers alles scherp had, dat de meicirculaire er al was en die gaf het beeld dat we in 2025 alleen nog een verwacht positief saldo hebben van ongeveer 3 miljoen euro. Op 17 mei, ruim voor de behandeling van de perspectiefnota, is in I&O gemeld wat de kosten zouden zijn van de zwembadvarianten; die varieerden van 15 tot 21 miljoen euro. In dezelfde perspectiefnota lezen we letterlijk terug: “We creëren met deze perspectiefnota ruimte voor deze investering”. En we lezen – ik citeer, voorzitter –: “Zowel vanuit de begrotingssaldi als vanuit het investeringsplafond resteert hiervoor de ruimte”.

Dan zien we vandaag het raadsvoorstel… De heer Krol: Voorzitter, mag ik hierop interrumperen? Door de heer Schefferlie wordt verwezen naar de begrotingssaldi en de investeringsruimte. Wat aan de orde was, was dat gezegd werd dat die betrokken zouden worden in het voorstel. Er stond niet dat het uitsluitend dat zou zijn. Volgens mij hebben we het in het voorstel van het college over dekking voor het zwembad, en daar kunnen we wat van vinden, daar hebben we het vanavond over, maar ik pas ervoor om selectief te gaan winkelen uit wat gezegd is. De heer Schefferlie: Ik heb al deze informatie vooraf verspreid, iedereen kon zich er goed op voorbereiden, dat gun ik u ook, want ik had deze wel voorzien. Als u schrijft dat we een zwembad kunnen realiseren met gebruikmaking van de begrotingssaldi, en u weet op dat moment dat er alleen nog maar in 2025 een bedrag over is, terwijl u ook bij het IHP hebt aangegeven dat we de begrotingssaldi gaan gebruiken om het IHP te vullen, dan zou het in ieder geval transparant, eerlijk en open zijn geweest van een wethouder die alles zo scherp in zicht heeft om ons ook te vertellen dat we eerder die begrotingssaldi wilden toekennen aan het IHP, maar dat we nu 2,7 miljoen euro, dus eigenlijk alles wat nog over was, gaan gebruiken voor het zwembad. Dat is helemaal niet erg, maar het is ons niet verteld.

Het is nu geschetst alsof u dit zwembad ook daarmee kunt financieren, zonder erbij te vertellen dat dan het dekkingsverhaal van het IHP niet helemaal meer klopt. Iets soortgelijks geldt voor het investeringsplafond. Natuurlijk, het klopt wat u zegt, er staat dat er vanuit deze perspectiefnota aan wordt bijgedragen, maar als je alles dan zo scherp in zicht hebt op dat moment – alle data waren er immers –, kan het toch niet zo zijn dat je als bestuur de raad niet informeert dat het wel een grote overschrijding van het investeringsplafond zal vragen, of dat hij andere keuzes die tot nu toe in beeld waren zal moeten laten. Want dat zijn de smaken die er dan zijn als je alles scherp in zicht hebt, maar dat hebben we niet gekregen, terwijl u gewoon eerlijk had kunnen zeggen dat u er nog mee bezig bent, maar dat het een ingewikkelde puzzel is. In het voorjaar, in maart, is het niet gelukt, toen we het in juni vroegen is het niet gelukt en ook voor de H - 10

perspectiefnota is het niet gelukt, maar nu wordt ons in oktober in het vooruitzicht gesteld dat we op weg naar de begroting dan eindelijk het hele plateau van investeringen en wensen op een rijtje krijgen. Ik had het niet erg gevonden als gewoon was gezegd dat u het moeilijk vindt, dat u uw best doet, maar dat u nog even wat tijd nodig hebt, hoewel dat ongebruikelijk is. Maar in plaats daarvan werd geschetst dat u het scherp in beeld had, wij kennelijk niet, maar dat u daar ook niks aan kon doen. Ik denk dat je als college altijd de plicht hebt ervoor te zorgen dat wij goed geïnformeerd zijn. Het getuigt van een ongepaste arrogantie te zeggen dat je het zicht heel scherp hebt, maar dat je dat niet met ons deelt. Het kan ook zijn dat het zicht er niet was en dan is het ook erg als je zegt dat je het wel hebt. Als je het zicht wel had, had je transparant moeten zijn over waar het geld heen gaat en over het feit dat er wat aan de hand is met het investeringsplafond. Ik hoop dat dat voldoende antwoord is op uw vraag, en misschien neemt het ook een heel stuk weg van wat er nog aankwam. Dan het raadsvoorstel van vandaag. Het amendement van het CDA zou je kunnen zien als een reddingsboei. Ik denk dat het college het met beide handen zal aangrijpen, omdat het ons dan in de gelegenheid stelt om straks die dekking wel zorgvuldig af te wegen.

Kort samengevat betekent het simpelweg: of we laten toe dat onze schuld wat verder toeneemt, of het gaat inderdaad ten koste van andere ambities. Voor ons staat in ieder geval vast dat deze voorziening prioriteit heeft, dus wat dat betreft was het ook geen belemmering geweest. Alleen is het wel jammer, en eigenlijk niet toelaatbaar eerlijk gezegd, dat het college er bij zo'n grote investering niet in slaagt daarvoor zelf een goed dekkingsvoorstel te schrijven en de raad tijdig mee te nemen bij de perspectiefnota, met alles wat toen al bekend was. Ik laat wat citaten achterwege uit de perspectiefnota die dat allemaal netjes illustreerden. Wij zijn nog in dubio over wat we hiermee eigenlijk moeten. Wij zijn op zoek naar een stukje eerlijkheid, kwetsbaarheid en reflectie van het college. Als dat niet komt en we in plaats daarvan te horen krijgen “wij kunnen er ook niets aan doen dat jij het niet snapt”, dan is een samenwerkingsklimaat voor ons ver te zoeken. Maar we zijn in blijde verwachting en wachten nog even af wat we verder doen voor de tweede termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Krol, ChristenUnie/SGP. De heer Krol: Dank u wel, voorzitter. Volgens mij is er grote overeenstemming over wat we willen bereiken.

Er is veel over gedeeld in eerdere sessies en er ligt nu een prima voorstel voor op inhoud, na een mooi doorlopen proces, met aansluiting ook op wat uit het burgerpanel naar voren komt. De vraag die resteert is: gaan we nat, of houden we het hoofd boven water? In de voorbereiding op deze vergadering heb ik nog eens goed terug gelezen wat gedeeld is in B&A en ook gekeken naar de behandeling van de perspectiefnota, want behalve het vraagstuk over de financiering van dit verhaal sluimeren er nog wat fricties – we hebben er net van de heer Schefferlie het een en ander over gehoord – over hoe woorden zijn bedoeld, geduid en geïnterpreteerd. Ik begrijp de raadsleden die misschien wat gefrustreerd zijn over de manier waarop een en ander gedeeld is met elkaar, maar ik begrijp de wethouder ook als zij daar met wat chagrijn op terugkijkt. Wat ik ook begrijp, is dat de wethouder vanwege het positieve effect op de begroting na realisatie van H - 11

nieuwbouw van het zwembad, namens het college voorstelt om een uitzondering te maken op plafonds. Dat is een voorstel dat het college mag doen aan de raad, want het is een voorstel en wij gaan erover. Zoals ik het heb ervaren, hebben we de B&A-sessie afgesloten met een breed gevoeld commitment om het voorstel te amenderen; zie het verslag van die sessie, dat we volgens mij hebben goedgekeurd. Collega Van Oversteeg had in die sessie de helderheid van geest om een procedurevoorstel te doen en het voortouw te pakken in de afstemming met zowel de ambtelijke organisatie als het bestuur. Mijn nadronk van die sessie was ook dat mevrouw Van Oversteeg een breed mandaat kreeg vanuit de raad om daarmee aan de slag te gaan. Onze fractie heeft zich daarbij aangesloten, omdat het onze sterke voorkeur heeft om met elkaar een uiterste inspanning te doen om ruimte te creëren voor de bekostiging van het zwembad, en dat wel binnen de bestaande kaders. Ik hoop van harte dat dit amendement ook wordt aangenomen en ik zou het college willen adviseren om ook wat voorwerk te doen, als we met elkaar gaan nadenken en gaan kijken naar de investeringslijst. Het zou wellicht kunnen helpen om wat scenario’s voor te leggen met voor- en nadelen. Geïnspireerd door de heer Grünewald ben ik ook alvast wat gaan zoeken in de boeken en zo kwam ik bij een post van een miljoentje of negen voor ‘Nieuwe Doelen’.

Voorzitter, dit zwembad lijkt ons een prachtig nieuw doel. Uiteraard is dit met een knipoog bedoeld, maar wel om te illustreren dat het waarschijnlijk wel ergens pijn gaat doen op het moment dat we ruimte gaan maken voor het zwembad door andere dingen te schrappen. De heer Schefferlie: Voorzitter, bij wijze van interruptie... De voorzitter: Ga uw gang. De heer Schefferlie: Hiermee raakt de heer Krol precies het punt, en dat snap ik, want wie er ook bestuurtje was, we waren tot hele moeilijke vragen gekomen. Maar weet u wat ik zo moeilijk vond: bij de behandeling van de perspectiefnota vroegen wij uitdrukkelijk “Wij kunnen helemaal niet overzien dat al die ambities zomaar mogelijk zijn, hoe kunt u dit nu schrijven?”, en daarop werd geantwoord: geen probleem, alles is mogelijk. De helderheid die vandaag met het amendement wordt gevraagd, vroegen wij op dat moment ook heel netjes: “is het niet prematuur om het zo te stellen?”, en uw amendement bewijst eigenlijk dat dat zo was. En waarom is dat nu zo erg: omdat we bij de behandeling van zo’n perspectiefnota een hele middag en avond in de veronderstelling verkeren dat we met volledige informatie onze voorbeschouwingen doen, en we denken dan dat we naar de stad toe, als we weer op straat lopen, kunnen zeggen, “nee, maar het kan nog, een zwembad, het kan nog De Nieuwe Doelen”, terwijl alles toen op tafel lag.

Ik hoop u daarmee om begrip te kunnen vragen voor het feit dat wij werkelijk op die dag fundamenteel niet goed in positie zijn gebracht. De heer Krol: Volgens mij heb ik al enig begrip getoond met mijn opmerking dat ik begrijp dat er frustraties leven, ook bij raadsleden, inclusief dit verhaal. Maar ik heb ook begrip voor het college, dat gesteld wordt voor een tegenvaller van 20 miljoen. De heer Schefferlie: Fijn dat de heer Krol een beschouwing geeft over andere raadsleden en het college, maar ik was zo benieuwd wat het voor hemzelf betekent, als serieus raadslid, dat je op die manier met onvolledige informatie een hele dag je best gedaan hebt. H - 12

De heer Krol: Dat is uw nadronk van de perspectiefnota. Mijn nadronk is dat er een pmpost in stond die veel discussie geeft en waarover we nu dus met elkaar discussiëren. Het maakt mij niet uit: we hadden die discussie toen kunnen voeren, maar we doen het nu. Mevrouw Hamann heeft ook een amendement ingediend. Ik heb geprobeerd de verschillen te vinden tussen de beide amendementen en ik heb een paar kleine verschillen ontdekt. Mijns inziens had prima aansluiting gezocht kunnen worden bij de inspanningen die al gepleegd waren, maar goed, zij heeft om haar moverende redenen een eigen amendement ingediend. In de basis maakt het voor ons eigenlijk helemaal niet uit welk amendement aangenomen wordt, als het raadsvoorstel maar door een van de amendementen wordt aangepast. Dus ik zou haast een positief stemadvies voor beide amendementen geven, maar ik ben ook benieuwd hoe de wethouder daartegen aankijkt. De heer Schefferlie: Bij wijze van interruptie… De voorzitter: De heer Schefferlie. De heer Schefferlie: Mag ik even een dubbelcheck doen bij u? U zou het dus niet erg vinden als het amendement van Gorcum Actief wordt aangenomen, zodat de investering nog ter discussie gesteld kan worden als de dekking er niet komt? Die voorwaarde is namelijk in het amendement gesteld.

De heer Krol: Ik hoorde u eerder al een wat juridische benadering toepassen bij de vraag of het een besluit of een principebesluit zou zijn, maar zo ver gaat mijn kennis niet. Waar het mij om gaat, is dat we als raad nog een moment hebben waarop we kunnen zeggen: nu fiatteren we dat geld voor het Caribabad. De heer Schefferlie: Oké, maar dan even in Joost- en Janneketaal: het amendement van Gorcum Actief zegt gewoon dat het zwembad pas definitief is als we de dekking hebben, en dat doen we in de begrotingsraad. De heer Krol: Dat vind ik een goede overweging, dus misschien ga ik wel niet voor dat amendement stemmen! Ik zie een paar kleine verschillen, we kunnen nog kijken of we daar één verhaal van kunnen maken, en anders, nou ja, kan ik ermee leven als dat amendement het haalt, maar het liefst heb ik natuurlijk het amendement van mevrouw Van Oversteeg, en dat heeft vooral met het proces te maken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Van Houwelingen, SP. De heer Van Houwelingen: Dank u wel, voorzitter. Enkele maanden geleden zaten we hier nog in een onduidelijke situatie, met veel onzekerheden, want het was niet duidelijk wat de kosten bij reparatie, renovatie of nieuwbouw zouden betekenen, ook qua energie, of we die kosten allemaal konden dragen en wat we echt nodig hebben voor voldoende zwemwater.

En kijk waar we nu staan! Ik moet zeggen dat de route die is bewandeld en vooral de informatievoorziening en de uitgewerkte scenario’s een goed en transparant beeld gaven van de opties die de raad heeft. Natuurlijk is het slikken, omdat het vrij plotseling kwam, terwijl ik van mening ben dat het, gezien de technische resultaten uit het rapport, al twee of drie jaar eerder in zicht had moeten zijn, en slikken bij het zien van H - 13

de kosten, want naast het zwembad hebben we ook te maken met andere opdrachten en ambities die ook miljoenen vragen. Nu hebben we als gemeente niet zomaar voldoende geld in de la liggen en zullen we veel van deze plannen tegen het licht moeten houden en met elkaar moeten beoordelen wat voorrang moet krijgen. Welk van de twee amendementen die zijn aangekondigd ook wordt aangenomen, ik kan met beide meegaan. Het wordt wel een interessante discussie: wat krijgt voorrang, wat niet, wat schuiven we naar achteren en wat niet? Maar vanavond spreek ik vooral uit dat we voor een zwembad gaan waarin alle doelgroepen, van jeugd tot ouderen, van breedtesport tot zwemveiligheid, een plek krijgen. Dat zijn zaken die wij in de raad allemaal belangrijk vinden. Wat wij vooral ook belangrijk vinden, is dat er genoeg zwemwater nodig is en dat wij niet afhankelijk moeten worden van derde partijen die ook nog eens een commercieel oogpunt hebben waar wij geen invloed op hebben, of dat zij bijvoorbeeld de tarieven verhogen. Wat dat betreft ben ik er best trots op dat er in deze gemeenteraad in Gorinchem geen fractie is die wil dat wij ons afhankelijk maken van derde partijen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Gammeren. Stadsbelang. De heer Van Gammeren: Voorzitter.

Het is cruciaal dat we de financiën voor het grote nieuwbouwproject het nieuwe Caribabad zorgvuldig in overweging nemen. We begrijpen tevens de noodzaak om het Caribabad te vernieuwen en ook continuïteit te bieden aan zwemlessen, zwemmen voor jong en oud, maar ook aan de lokale sportverenigingen die gebruikmaken van het zwembad. Het is ook een win-winsituatie om tijdens de nieuwbouw het oude te kunnen gebruiken, terwijl het nieuwe meteen nabij gebouwd gaat worden. Stadsbelang staat klaar om hieraan mee te werken. We mogen echter niet uit het oog verliezen dat we verantwoord met onze middelen moeten omgaan. We zijn ons ervan bewust dat we afwijken van het investeringsplafond en de financiële verordening. Toch is het nieuwe zwembad van groot belang voor Gorinchem, een groeiende stad met regionale uitstraling, maar ook met bezoekers aan het zwembad uit de regio en verder daarbuiten. Wij zijn zeker voornemens om in te stemmen met het raadsvoorstel voor de toekomstvisie van het Caribabad. Onze grote voorkeur hierin is scenario 3. Natuurlijk respecteren wij tegelijkertijd de inbreng van onze collega’s van CDA, ChristenUnie/SGP en PvdA en het amendement van Gorcum Actief. We kijken daarom graag uit naar de reactie van de wethouder en zullen ons positief opstellen om de beste beslissing te nemen voor onze stad en haar inwoners.

We willen graag dat het nieuwe zwembad een groot succes wordt voor iedereen, in plaats van een bodemloze put. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Santen, VVD. De heer Van Santen: Voorzitter. Caribabad, de naam heeft iets tropisch, net als Tropicana overigens. Wie kent het nog, het mooie zwembad in Rotterdam, in 1988 geopend, ook nog eens hetzelfde bouwjaar als het Caribabad. In Tropicana waren een wildwaterbaan, een stroomversnelling, twee familieglijbanen, vier buisbanen, drie jacuzzi’s, golfslagbad, buitenbad, solarium, ijsbad, kinderbad, nou ga zo maar door. Overal kwamen de mensen vandaan. Fantastisch, zou je denken, maar Tropicana was, zoals de meesten van jullie denk ik wel weten, verre van een succesverhaal. Het zwembad is ook al even dicht na diverse gebreken, opstootjes met jongeren en een grote H - 14

imagoschade als gevolg. Dit in tegenstelling tot het Caribabad. Het Caribabad zorgt al jaren voor veel plezier in beweging, sport, onderwijs en het is naar ons idee ook vooral een familiezwembad waar veel mensen uit de regio –iets van 80% binnen een straal van 10 km of iets dergelijks, hebben we tijdens de presentatie gezien – gebruik van maken, dus ook nog eens een keer een hoge bezettingsgraad. Een succesvolle voorziening dus, en die wil je het liefst in stand houden. Als VVD vinden we het daarom goed dat er vroegtijdig een plan ligt voor een nieuw zwembad. En als het gaat om het maken van keuzes, kiest onze fractie voor het meest plausibele scenario, waarbij de huidige voorzieningen grotendeels worden gehandhaafd en we ook inzetten op een iets breder wedstrijdbad. En ja, dan vallen er ook zaken af, zoals die stoomcabine of de whirlpool. Het zijn gewoon keuzes in hoe je je als zwembad wilt positioneren en dan kiezen wij ook voor doen waar we goed in zijn en waar we het meeste profijt van hebben: beweging, sport faciliteren en zwemonderwijs bieden. Kanttekening blijft wel: waar zit dan nog verdere vernieuwingskracht van deze tijd? Dat misten we wel een klein beetje in de aanloop hierheen, want die innovatie is in onze optiek wel wat achtergebleven, net als de nodige investeringen in duurzaamheid, al eerder en vaker besproken, met alle redenen van dien.

Kijk je dan naar andere vernieuwende zwembaden, en dan denk ik bijvoorbeeld aan het Sportiom in Den Bosch, waar ik nog niet zo heel lang geleden ben wezen zwemmen, dan zit daar ook veel digitalisering in het zwembad. Daar is ook bijvoorbeeld de beleving heel groot met allerlei nieuwe snufjes. Het is gewoon een stukje invulling, en misschien is dat nog iets om aan de experts over te laten, maar we geven het graag mee. Dan: hoe pakken we dat nu aan zonder in te moeten dammen in die functies? Want het lijkt ons goed om die in stand houden en het is volgens mij een goede ontwikkeling om het nieuwe zwembad naast het oude zwembad te bouwen, zodat de continuïteit van het zwemonderwijs gewaarborgd is en er in ieder geval ook inkomsten zijn. Want het gaat niet alleen om kosten, er zijn ook opbrengsten. Dat missen we nog wel eens in de gemeente. Ook naar de regiovoorziening hebben we goed gekeken. Er komen heel veel mensen uit de regio naar ons zwembad, zoals zonet al aangegeven, en die functie is onwijs belangrijk, zeker nu bekend is dat het zwembad in Sliedrecht dichtgaat. Voor ons is dan de vraag: hoe belangrijk vindt de regio die voorziening als het gaat om zwemonderwijs of sport? Tot op heden is dat geluid een klein beetje uitgebleven.

Ook andere steden bieden voorzieningen waar Gorcumers weer gebruik van maken, en ja, we kunnen vast weer iets leuks verzinnen voor de Gorcumers zelf, maar die zijn toch in de minderheid als het gaat om het gebruik van het zwembad. De vraag is eigenlijk: is er nog een lobby mogelijk in de omliggende gemeenten waarbij grotendeels vaststaat in hoeverre zij hier gebruik van maken? En dan kom ik op de financiën, vanavond ook een belangrijk punt, want het gaat om heel veel geld, zoals de collega’s ook al zeiden. Wat kunnen we als stad dragen en hoe verhoudt dit zich tot het totaal? En ja, dit hadden we eigenlijk al decennialang aan kunnen zien komen, want het zwembad kent immers een afschrijvingstermijn. Het feit dat dit tot op heden nooit in onze begroting heeft gestaan, is eigenlijk een gemis dat al decennia voortduurt. Maar vaststaat wel, voor ons in ieder geval, dat het zwembad, de zwemsport en ons zwemonderwijs van dusdanig toegevoegde waarde zijn voor de regio Gorinchem, dat er eigenlijk geen andere keuze is dan de voorziening in stand te houden. En waar gaat H - 15

het dan ten koste van? Nou ja, het enige wat wij in ieder geval zeker weten is dat het niet een langetermijntraject zal zijn. We moeten nu door en ik heb van de collega’s begrepen dat er twee amendementen zijn die dit nog verder willen meenemen in een integrale afweging tijdens de begrotingsraad. Er zitten ook wat nuanceverschillen in. Een daarvan is bijvoorbeeld het in stand houden van het huidige Caribabad tot er iets nieuws is met energie. Dat lijkt ons ook wel het beste eigenlijk, maar gelukkig staat die begroting al vrij snel op de agenda, zodat we nu ook al een beetje kunnen puzzelen met elkaar, en voor onze fractie is dat eigenlijk ook een goede optie. Resumé: wat de VVD betreft laten we ons Caribabad geen Tropicana worden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw De Groot, PvdA. Mevrouw De Groot: Dank, voorzitter. Als Partij van de Arbeid weten we dat het Caribabad veel meer is dan slechts een zwembad. Het is een ontmoetingsplaats, een leerschool, een sportplek en een plek waar onze gemeenschap samenkomt. Het is een plek waar kinderen hun eerste zwemslagen leren, waar gezinnen plezier beleven en waar sportteams trainen voor succes in het water. Zwemmen is meer dan alleen beweging. Het is bovenal een gemeenschapservaring die mensen van alle leeftijden en alle achtergronden samenbrengt.

En natuurlijk zijn we als Partij van de Arbeid voor nieuwbouw van het zwembad, omdat het zo belangrijk is voor onze stad. Maar het is niet genoeg om alleen het belang van het zwembad te onderstrepen. We moeten ook eerlijk zijn over de financiële uitdagingen die voor ons liggen. Het college stelt in het huidige raadsvoorstel voor vanuit verschillende potjes geld te reserveren. Er wordt beslag gelegd op geld van de toekomst, maar we moeten ons ook afvragen ten koste van wat. Zo hebben we recent bijvoorbeeld het IHP vastgesteld, een cruciaal initiatief voor de toekomst van ons onderwijs. Brengt de financiering van het Caribabad het IHP in gevaar? Hoe wordt ervoor gezorgd dat toekomstige investeringen, zoals het IHP, niet in gevaar komen door de financiering van het zwembad? Wat zijn de mechanismen om deze investeringen te beschermen? Tijdens de behandeling van de perspectiefnota, afgelopen juli, viel het ons op dat geen geld werd toegewezen voor het zwembad, hoewel de kosten al duidelijk waren. De afwezigheid in de perspectiefnota van zo’n groot bedrag is op z’n minst merkwaardig. De raad moest het doen met de toezegging van het college dat zij het overzicht wél hadden.

Bij het vaststellen van de perspectiefnota hebben wij als PvdA in een stemverklaring aangegeven dat wij onvoldoende inzicht hadden gekregen in de keuzes die door het college gemaakt waren en dat er sprake was van een onvoldoende totaalbeeld. Desondanks hebben wij ingestemd, ten eerste omdat er doorgewerkt moest kunnen worden en ten tweede omdat wij de portefeuillehouder en het college het vertrouwen gaven om ons in september in een goede sessie te laten zien hoe het precies in elkaar steekt en waar we precies ja tegen zeggen. Achteraf gezien zijn wij dan ook teleurgesteld in het college, omdat nu blijkt dat het college de raad bij de behandeling van de perspectiefnota ten onrechte heeft voorgespiegeld dat er voldoende dekking zou zijn voor het Caribabad, naast alle andere geplande investeringen. Wij hopen en verwachten dat de wethouder beseft dat zij en het hele college ons vertrouwen hierin hebben beschaamd en dat de wethouder hier in haar reactie in de eerste termijn op terug zal komen. H - 16

Voorzitter, we staan voor een uitdagende taak: het verzekeren van de toekomst van het Caribabad, zonder andere belangrijke investeringen, zoals het IHP, te verwaarlozen. En nogmaals: als Partij van de Arbeid zijn we absoluut voor de nieuwbouw van het zwembad, maar wij kunnen simpelweg niet onze ogen sluiten voor de financiële positie waarin de gemeente zich bevindt. In de woorden van de wijze oud-PvdA’er Joop den Uyl: waar visie ontbreekt, komt het volk om. We moeten een duidelijke visie hebben, niet alleen voor het zwembad, maar voor de hele gemeente en al haar plannen. We staan voor een tijd waarin we keuzes moeten maken. Daarom dienen wij ook het amendement van het CDA mede in. De komende tijd moeten wij als raad integrale afwegingen gaan maken en op zoek gaan naar de wijze waarop wij de nieuwbouw van het Caribabad gaan bekostigen. Als PvdA willen wij alles in het werk stellen om de nieuwbouw van het Caribabad te waarborgen en zoals ook al eerder aangegeven, zijn wij ook bereid om de plafonds, waarover al vaker is gesproken deze avond, te verhogen, om te zorgen dat dit essentiële project doorgaat. Dank, voorzitter. De heer Van Veen: Voorzitter, bij wijze van interruptie… De voorzitter: De heer Van Veen.

De heer Van Veen: Ik heb al een aantal raadsleden het woord ‘dekking’ horen roepen, mijn vraag aan mevrouw De Groot is: wat verstaat u onder dekking? Mevrouw De Groot: Voorzitter. Onder dekking versta ik dat we de middelen die we nodig hebben om het zwembad te bekostigen vinden in budgetten, of op welke manier we die ook gaan vinden de komende maanden. De heer Van Veen: Dus onder financiering verstaat u geen dekking? Mevrouw De Groot: Jawel, de financiering is de dekking. De heer Van Veen: Oké, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Tekir. De heer Tekir: Dank u wel, voorzitter. Je zou denken: iedereen is voor een zwembad, waar maakt de raad zich nog zo druk om? Ik snap die verwondering en daarom sta ik daar graag bij stil. Het is inmiddels wel duidelijk dat we linksom of rechtsom doorgaan met het zwembad. Ook voor D66 staat dat als een paal boven water, al is het maar omdat we in een waterrijke omgeving wonen en zwemvaardigheid van levensbelang kan zijn. Maar er is ook een keerzijde aan dit verhaal. De ongemakkelijke waarheid is dat er straks geen enkele investeringsruimte meer overblijft nadat we 19,4 miljoen euro hebben gestoken in het zwembad. U zou de vraag kunnen stellen: is dat erg? Ja, voor D66 wel. Je zou het eigenlijk kunnen vergelijken met een vakantie; laten we het de zomervakantie noemen.

Stel: je gaat voor vier weken weg, maar na een week ben je al door al je vakantiegeld heen. De rest van de vakantie blijf je dus maar lanterfanten in je hotelkamer omdat je geen euro meer te besteden hebt. Die situatie doet zich nu eigenlijk ook voor bij de gemeente. Alleen

H - 17

hebben wij als gemeente niet de luxe om de deuren van het stadhuis dicht te gooien en te lanterfanten in de vergaderkamers. Sterker nog: wij hebben allerlei wettelijke verplichtingen die schreeuwen om daadkracht. De fractie van D66 denkt dan in eerste instantie aan al die schoolgebouwen die er nu krakkemikkig bij staan, zoals de Samen Onderwegschool aan de Van Goudoeverstraat, of de Anne Frankschool, maar ook de JP Waaleschool en De Uilenhof uit het voortgezet onderwijs, één voor één scholen die nu niet voldoen aan de wettelijke eisen, zoals een gezond binnenmilieu en een laag energieverbruik. De renovatie van deze schoolgebouwen zou al in 2026 afgerond moeten zijn, maar komt nu volledig op losse schroeven te staan. We zien zelfs dat het college de begrotingssaldi inzet voor het zwembad, terwijl die eerder werden genoemd als dekkingsbron voor scholen. Voorzitter, ik vraag me al een tijd af of er dan niemand is in dit stadhuis die zich afvraagt of dat wel kan en of het wel consistent is met eerdere besluitvorming. Ik snap het niet, maar het komt allemaal wel heel zwalkend over: vandaag dit, morgen dat en overmorgen zien we wel. Voorzitter, ik ga terug naar de essentie.

De principiële vraag die vanavond voorligt is, en ik stel hem maar: wat kan straks allemaal niet meer als we instemmen met de investering voor het zwembad, welke andere ambities komen in de verdrukking? Het college heeft moeite om daar klip en klaar antwoord op te geven, terwijl de ongemakkelijke waarheid met dit voorstel eigenlijk op tafel ligt. Volgens het college is de investering in het zwembad immers niet mogelijk zonder een fikse overschrijding van het investeringsplafond, een leegroof van de meerjarenbegroting en een afwijking van de financiële spelregels, terwijl bij de perspectiefnota nog steevast werd volgehouden dat alles haalbaar zou zijn binnen de bestaande kaders: heb vertrouwen, het komt allemaal wel goed. Niets blijkt minder waar. Het stapelen van ambities zonder zich rekenschap te geven van de haalbaarheid ervan eist nu zijn tol. Ik ben benieuwd hoe de wethouder voor financiën hierop terugkijkt. Erkent zij dat de raad bij de behandeling van de perspectiefnota op het verkeerde been is gezet? Voorzitter, we moeten verder, maar hoe? Er moet in ieder geval een fundamentele herbezinning komen op de totale investeringsportefeuille van de gemeente, iets wat eigenlijk in 2022 al had moeten gebeuren, zoals was beloofd in het coalitieakkoord. Ik vond het gênant.

Het is werkelijk het allereerste voornemen uit het coalitieakkoord, op een van de eerste pagina’s: “Nog dit jaar gaan we met de gemeenteraad bespreken op welke grote onderwerpen en investeringen we willen inzetten en in welk tempo”. Hartstikke goed, maar waar blijft het? Er was bij de behandeling van de perspectiefnota zelfs een motie voor nodig om dit alsnog in gang te zetten. De heer Krol: Voorzitter bij wijze van interruptie. Ik hoorde de heer Tekir hier net wat zeggen over het stapelen van ambities. Ik vind het verheugend hierin een stukje erkenning te zien voor de grote ambities die door dit college worden neergezet, maar er lagen natuurlijk ook ambities en dingen die in werking gezet waren vanuit een vorig college, dus ik vind het wat makkelijk, zeg maar, om het hiertoe te beperken. Het is een historie van jaren van dingen die gestapeld worden en we weten met elkaar dat de positie van gemeenten in z’n algemeenheid complex is, zeker voor gemeenten die een grote regiofunctie hebben op het gebied van onderwijs. Ik hoor daar weinig begrip voor.

H - 18

De heer Tekir: Ik zal niet ontkennen, dat kunnen we allemaal beamen, dat de investeringsportefeuille door de jaren heen is opgebouwd, maar daar gaat het hier niet om. Waar het hier om gaat, is het volgende. Het college, de coalitie, treedt aan en er is een besef van urgentie. In uw coalitieakkoord geeft u aan dat we de investeringen eens tegen het licht zullen moeten houden, omdat we er anders niet uitkomen. Nou, dan verwacht je dat dat ook gaat gebeuren. Wat je niet verwacht, is dat vervolgens daar nog eens allerlei ambities bovenop worden gestapeld. Kijk, ambities opstapelen is prima, zeker in het onderwijs – daar heb u mij altijd in mee –, maar als we eigenlijk bij voorbaat al weten dat het niet haalbaar is, en ik heb dat in april van dit jaar keer op keer geroepen, dan is het strooien met beloftes in de stad die we, vrees ik, niet waar kunnen maken. De heer Krol: Voorzitter, als interruptie. Het verbaast me zeer dat de heer Tekir hiermee komt, omdat met name de partij van de heer Tekir hier over welk onderwerp dan ook steeds met voorstellen komt die geld kosten. Ik zou hier dan ook een beetje realiteitszin willen vragen van de heer Tekir. De heer Tekir: Ik zou niet weten waar u op doelt. De heer Schefferlie: Voorzitter… De voorzitter: De heer Schefferlie. De heer Schefferlie: Ik wil ook graag een duit in het zakje doen, want hier gaat het in essentie nu juist om.