20230706 Concept verslag raadsvergadering

Nr. 7

Zitting van donderdag 6 juli 2023 Voorzitter: mevrouw R.W.J. Melissant-Briene, burgemeester. Aanwezig zijn de leden: mevrouw A. Alba Heijdenrijk, de heren B.C.S. Bahlmann, A. Boutachkourt, D.R.E. van Gammeren en J.P. van der Geest, de dames P. de Groot en E.W.H. Hamann, de heren A.C. van Houwelingen, J. Klein, A. Koçak en A. Krol, de dames W. Loderus en G. Metz, de heer J.C. Oostrum, mevrouw J. van Oversteeg, de heer M. de Pagter, mevrouw L.P.W. Pellikaan, de heren N. van Santen en P.C.J. Schefferlie, mevrouw D. Stevens, de heren I. Tekir en D. van Veen, mevrouw T. van ’t Westende-de Bijl en de heer C. van Willigen. Griffier: de heer H. Sepers. Tevens aanwezig de heer M. de Boer, de dames E.L. Dansen, A. Mager en M.J. Molengraaf en de heer F. Polatli (wethouders), alsmede mevrouw H. Kromkamp (gemeentesecretaris). Afwezig met kennisgeving de heer M.C. Houtepen.

* 1. Opening ......................................................................................................................................................................2 2. Ingekomen stukken ....................................................................................................................................................2 3. Vaststellen agenda......................................................................................................................................................2 4. Bespreekstukken ........................................................................................................................................................2 4.a Jaarstukken 2022 gemeente Gorinchem ..................................................................................................................3 4.b Perspectiefnota 2024-2027 ......................................................................................................................................3 5.

Algemene beschouwingen..........................................................................................................................................3 Stadsbelang.................................................................................................................................................................3 Democraten Gorinchem .............................................................................................................................................5 PvdA ........................................................................................................................................................................8 VVD ......................................................................................................................................................................11 ChristenUnie/SGP ....................................................................................................................................................15 Gorcum Actief..........................................................................................................................................................18 D66

......................................................................................................................................................................20

CDA ......................................................................................................................................................................24 SP

......................................................................................................................................................................28

6. Schorsing .................................................................................................................................................................30 7. Reactie van het college op de eerste termijn van de raad.........................................................................................30 Wethouder mevrouw Molengraaf ............................................................................................................................30 Wethouder Polatli.....................................................................................................................................................39 Wethouder mevrouw Mager.....................................................................................................................................43 Wethouder mevrouw Dansen ...................................................................................................................................51 Burgemeester............................................................................................................................................................53 8. Schorsing ..................................................................................................................................................................54

G-1

9. Repliek .....................................................................................................................................................................54 10. Schorsing ..................................................................................................................................................................75 11. Dupliek .....................................................................................................................................................................75 12. Afronding en besluitvorming ...................................................................................................................................86 13. Overzicht begrotingswijzigingen juni 2023 (2023-868265) ....................................................................................92 14. Sluiting .....................................................................................................................................................................92

* 1. Opening

De voorzitter: Ik open de vergadering (16.00 uur). Goedemiddag, dames en heren. Van harte welkom in deze lange raadsvergadering waarin wij de jaarstukken 2022 en de perspectiefnota 2024 gaan behandelen. Ook hartelijk welkom aan al degenen op de publieke tribune, inclusief het college, en hartelijk welkom aan al diegenen die via de livestream, hetzij nu, hetzij later, meekijken. We hebben vandaag geen zeepkist, we hebben ook geen anekdote en we gaan vrij snel van start, al heb ik nog wel een paar puntjes. Zoals ik al zei, zal het best een lange vergadering worden met ook wel de nodige schorsingen. Als we ons strak aan de planning houden, zouden we om vijf over elf klaar moeten zijn, maar dan moeten we ons ook echt strak aan de planning houden, anders staan we voordat je het weet weer met een aantal fractievoorzitters op de gang, om te kijken hoe we het qua tijd weer op gaan lossen. Laten we proberen dat in ieder geval te voorkomen. Bericht van verhindering voor deze vergadering is ontvangen van de heer Houtepen. Mevrouw Van Oversteeg van het CDA, de heer Van Houwelingen van de SP en mevrouw Alba Heijdenrijk van D66 hebben laten weten wat later ter vergadering te zullen komen. De algemene beschouwingen van de fracties zullen, nadat ze zijn uitgesproken, aan iBabs worden toegevoegd.

Mocht u de stukken nog niet hebben verstrekt aan de griffie, dan verzoek ik u dat alsnog te doen, zodat ze ook in iBabs kunnen worden geplaatst. Amendementen en moties worden toegevoegd aan agendapunt 12. Dus als er tussentijds nog moties en amendementen binnenkomen en u even iBabs ververst, kunt u ze daar zien staan. 2. Ingekomen stukken

Geen. 3. Vaststellen agenda

De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 4. Bespreekstukken

De voorzitter: Dames en heren. We hebben afgesproken dat we de bespreekstukken gaan combineren. Dat betekent dus dat de jaarstukken 2022 en de perspectiefnota 2024 gelijktijdig in behandeling zullen worden genomen en dat onder agendapunt 5 de algemene beschouwingen daarover zullen plaatsvinden.

G-2

In eerste termijn heeft elke fractie acht minuten spreektijd. Na zeven minuten geef ik even aan dat eenieder nog een minuut de tijd heeft om af te ronden. Na de eerste termijn van de raad gebruiken we een maaltijd en helemaal aan het eind van de vergadering gaan we stemmen over allereerst de amendementen, dan over de moties, vervolgens over de verschillende raadsvoorstellen en ten slotte zullen we de begrotingswijzigingen vaststellen. Ik neem aan dat het allemaal helder is. 4.a Jaarstukken 2022 gemeente Gorinchem 4.b Perspectiefnota 2024-2027 5. Algemene beschouwingen

De voorzitter: De fracties krijgen het woord in volgorde van grootte. Het woord is allereerst aan de heer Klein van de fractie Stadsbelang. Stadsbelang

De heer Klein: Bedankt, voorzitter. We zijn hier bij elkaar voor een korte terugblik, om vervolgens iets uitgebreider vooruit te kijken naar een periode vol ambities en uitdagingen. Wat ons betreft had de terugblik ook afgehamerd mogen worden, maar nu ik hier toch sta, zal ik iedereen toch wat meegeven over de jaarstukken van 2022, natuurlijk niet zelf bedacht, maar wel ingefluisterd – of niet, meneer Van Veen? Namens Stadsbelang wil ik de heer Kalkman en collega’s bedanken voor de inzet de afgelopen jaren en de geleverde producten. Zoals ik al zei, had het wat ons betreft een hamerstuk mogen worden, maar ook wij snappen dat anderen dit eerst nog binnen hun eigen partij moesten bespreken, want ja, dit is immers het financiële verslag van het afgelopen jaar. Nou, voorzitter, we hebben als gemeente een mooi resultaat van € 11,5 miljoen behaald, al moet ik wel zeggen dat het voor zo’n € 8 miljoen restantbudget van de resultaatbestemming was. Als we dit alsnog in de tijd willen gaan uitvoeren, blijft er € 3,5 miljoen over, € 3,5 miljoen die we toevoegen aan de algemene reserve, die we in de komende jaren hard kunnen gebruiken. Voorzitter, en nu door naar de perspectiefnota: een vooruitblik naar de komende vier jaar gemeentelijke ambities, ambities die ondanks het moeilijke vooruitzicht niet losgelaten worden.

We zien een perspectiefnota die er zeker met de recente meicirculaire niet direct superpositief uitziet, en dan verwoord ik het mild. Maar wat Stadsbelang betreft, nemen we wel onze pet af voor het hoge ambitieniveau. Want, voorzitter, het college houdt immers vast aan eerder gestelde ambities, ambities niet alleen van dit college, maar ook van dat daarvoor, simpelweg omdat je als bestuur een richting wilt continueren, om zo het vertrouwen van Gorinchem ook tot resultaten om te gaan zetten. Nee, voorzitter, als Stadsbelang zijn we niet blind voor de gevaren en voor de risico’s. Natuurlijk zien wij ook dat het spaarsysteem een vorm van speculeren is, maar is het niet zo dat moeilijke tijden vragen om moeilijke keuzes? En wij zien het college hier kiezen voor een hoog ambitieniveau, een niveau waarbij je op zoek moet gaan naar nieuwe mogelijkheden. En zo is ook precies hoe wij deze perspectiefnota lezen. Een college is op zoek gegaan naar mogelijkheden voor alle ambities en die mogelijkheden zijn gevonden in het opzetten van een spaarsysteem. Natuurlijk hadden wij als Stadsbelang ook liever een ander beeld gezien, waarbij het geld tegen de plinten aan klotste, maar je moet ook realistisch zijn.

G-3

Als we in de voorliggende perspectiefnota alles sluitend hadden willen hebben, ja, dan hadden we flink moeten gaan schrappen. Wat dat betreft zien wij met de hoge weerstandsratio die we in Gorinchem hanteren liever dat er wat meer risico wordt genomen en dat we de ambities vasthouden. Tijdens de I&O was het mijn collega de heer Van Veen al opgevallen dat het voorzieningengebouw aan de Kriekenmarkt alsook de Lingehaven voor een slordige € 1,5 miljoen te veel bij de investeringen stond. Maar helaas, het bleek een typefout te zijn. Nu we toch verder inzoomen op de details, viel het ons op dat het college een aantal wijzigingen wil aanbrengen in de parkeertarieven. In de basis niets vreemds natuurlijk, want ook deze tarieven moeten geïndexeerd worden, maar wij vinden het wel een bijzonder voorstel om een starttarief in te stellen voor de binnenstad. Voor de mensen die onbekend zijn met de situatie zal ik het even toelichten. In het Stenen Tijdperk hanteerden we in onze gemeente nog papieren kaartjes. Die kostten ongeveer € 2,50 per stuk en daarmee kon je bezoek de hele dag laten parkeren. Ongeveer een jaar geleden draaiden we het om: we gingen naar een digitaal systeem, waarmee het bezoek in de binnenstad voor 21 cent per uur kon parkeren. Positief lijkt me dat zo. Kortom, een welkome verbetering aan het systeem.

Maar nu lezen we dat dit college het wil gaan aanpassen naar een starttarief van € 2, een stap terug in de tijd, een indexatie van misschien wel 1000%. Want we blijken hierdoor nu inkomsten mis te lopen. Het lijkt ons een onverstandig plan om een verbetering van een systeem aan te passen ten koste van de inwoners van de binnenstad. Of moeten we er alvast al rekening mee houden dat, als mensen hun afval goed gaan scheiden, we de afvalstoffenheffing per zak omhoog gaan doen, of dat we, nu het geld gaat kosten, de 130-grens naar 120 gaan bijstellen? Dit alles lijkt ons niet de bedoeling. Het lijkt ons een veel logischer idee om het huidige systeem gelijkwaardig te indexeren, bijvoorbeeld van 21 cent naar 30 cent, en waar mogelijk sturen op parkeergarages, dus bijvoorbeeld het parkeren op straat naar € 2,50 en de parkeergarages op € 2. Ik noem maar wat. Maar dat willen we vooral aan het college laten. Hiermee creëer je volgens ons in ieder geval een win-win-win-situatie. We hopen dat de wethouder bereid is dit te heroverwegen en verder uit te zoeken. Dat scheelt weer een motie voor nu, of in de toekomst. Wat ons ook niet de bedoeling lijkt, voorzitter, is het vergeten van een ooit zo cruciaal winkelcentrum binnen onze gemeente.

Ja, tegenwoordig hebben we er meerdere, maar wie is er niet bekend met het Piazzacenter? Een winkelcentrum dat zeker voor de Gildenwijk, de Haarwijk en Stalkaarsen van groot belang is. Qua inwoners hebben we het dan ongeveer over 40% van de inwoners van Gorinchem. Zo zijn wij uitgebreid in gesprek gegaan met de winkeliersvereniging en kwamen we erachter dat ze zich nog wel eens vergeten voelden. Ze voelden zich nog wel eens vergeten ten opzichte van het mooie Gorinchem-Oost. Het gaat hier niet om de deur platlopen, of beste vrienden worden, maar wel om een stukje aandacht. Daarom dienen wij vandaag de motie ‘Aandacht voor het Piazzacenter’ in. Hiermee roepen wij op om in gesprek te gaan met de winkeliersvereniging, alsook de mogelijkheden te onderzoeken om het parkeerveld aan de Wijnkoperstraat op werkdagen ook blauwe zone te maken, of in ieder geval een gedeelte daarvan, het bezoeken van boa's aan het winkelgebied te intensiveren voor het veiligheidsniveau en het straatwerk rondom te controleren en op niveau te brengen. Een

G-4

kleine inspanning met een hoog resultaat, passend bij het ambitieniveau waar ik net al over sprak. Tot slot, voorzitter, zullen wij de motie met betrekking tot de Gorcumpas van Gorcum Actief mede indienen. De uitgebreide toelichting laat ik over aan mevrouw Hamann, maar wat ik er wel vast over wil zeggen is dat Gorinchem een regiofunctie heeft. Maar dat betekent niet dat alles door de Gorcumse inwoners betaald hoeft te worden, dus wij zouden graag zien dat de Gorcumpas zorgt voor prijsstabiliteit voor de Gorcumse inwoners, bijvoorbeeld door de prijzen niet volle bak door te incasseren voor de Gorcumers, en daarmee niet 1 op 1 continu de koppeling te maken met het minimabeleid. Wij zien wel een hele goede kans om vervolgens het minimabeleid te koppelen aan de Gorcumpas, maar we zouden die graag volgordelijk los van elkaar ontwikkeld zien worden. Daar zien we veel voordelen in voor de rest van Gorinchem. Bedankt voorzitter. Motie M01: Aandacht voor het Piazzacenter Onderzoek de mogelijkheden om het Piazzacenter de aandacht, bereikbaarheid, onderhoud en veiligheid te bieden die één van de oudste en grootste winkelcentra van Gorinchem verdient:.

- parkeerveld aan de Wijnkoperstraat op werkdagen geheel of gedeeltelijk blauwe zone parkeren maken; - het bezoek van boa’s aan het winkelgebied intensiveren om het gevoel van veiligheid van bezoekers en ondernemers/werknemers; - straatwerk controleren en waar nodig op niveau brengen. Om de raad hierover voor de perspectiefnota in 2024 te informeren.

De voorzitter: Dank u wel. Dan Democraten Gorinchem, de heer Schefferlie. Democraten Gorinchem

De heer Schefferlie: Voorzitter, dank u wel. Moeilijke tijden inderdaad en wij waarderen als Democraten Gorinchem ijver en inzet, maar wat we vooral nodig hebben is stuurmanskunst in deze tijd. En je kunt wel hard willen rijden, maar juist dan kom je verder van huis als je niet de goede richting opgaat. Vandaag kijken we in die zin terug en vooruit. Wij vinden het wel degelijk belangrijk om bij de jaarrekening goed stil te staan. Je kunt het wel eens zijn met wat we doen straks met het resultaat, maar het is het hoogtepunt van onze controlerende rol in de terugblik van ‘22. Daarin kregen we onder andere een collegeprogramma. Het duurde even, nu aan de slag! Wij begrepen heel goed dat het college zichzelf zo wenste aan te moedigen na de ellenlange formatie waar uiteindelijk nauwelijks nieuws uit kwam en in elk geval geen fundamentele keuzes zijn gemaakt, en juist die keuzes, zo zien we vandaag in de perspectiefnota, waren broodnodig, en dat niet alleen: ze hadden ook de kiezer kunnen verhelderen waarom we met deze bijzondere coalitie zitten. Wij zijn niet zo blij met het vele geld dat je over hebt in ‘22. We zijn geen bedrijf. Je moet juist dat wat je van plan was uitvoeren.

Het is leuk als het efficiënter gaat of een aanbestedingsvoordeel is, maar als je geld overhoudt terwijl er nog zoveel te doen is, in het sociaal domein bijvoorbeeld, op het gebied van armoede, op het gebied van eenzaamheid en verduurzaming, juist van woningen van mensen die minder te besteden hebben, nou, dan hoef je daar niet per se blij mee te zijn. Liever hadden we gezien dat er meer was uitgevoerd en in die zin geven we ook graag wat feedback, alles, en dat geldt

G-5

voor de hele middag, bedoeld om het college sterker te maken natuurlijk, om deze moeilijke tijd door te komen. De buurt bestuurt: in ‘22 hebben we helaas gezien dat de klankbordgroep Oost ter ziele is gegaan en wij vragen ons af: hé, wordt de inwonersparticipatie daar nog gereanimeerd? Ook Kweeklust en de behandeling daarvan vonden we eigenlijk geen fijne demonstratie van inwonersparticipatie. De carnavalsvereniging, die hebben we hun vrolijkheid zien verliezen in deze raadzaal. De motie ‘Bankjes’, er is ongeveer een jaar lang de tijd voor geweest, maar er is er niet één gerealiseerd, voorzitter. Wij vragen ons af hoe het dan goed moet komen met die 400 stoeltjes in De Nieuwe Doelen. Kom op, nu aan de slag! Het treurspel rond De Nieuwe Doelen en het ISK-complot, waarin wij manipulatie en bedrog hebben ervaren en die een onuitwisbare krater in ons vertrouwen hebben achtergelaten. De windmolens, voorzitter, daar waren we ook niet echt blij over. Was het nu handig om, aangemoedigd door ons eigen college, de verhouding met Molenlanden op het spel te zetten door eerst te proberen eigen principes te formuleren? Wij hopen maar dat dit allemaal er niet toe leidt dat die molens juist op de plek komen die we niet willen.

In ‘22 zijn we vooral bezorgd geraakt door de aantoonbare afwezigheid van bestuurskracht van collegeleden die met de handen eigenlijk in de lucht slaan, niet wetend wat te doen als het gaat over starterswoningen bijvoorbeeld – gelukkig komt er een initiatiefvoorstel –, wachtlijsten Wmo en kindermishandeling. Voorzitter, een raad geeft aan waar we uit willen komen en een bestuurder hoort dan te besturen, de weg daarnaartoe uit te stippelen met het hele ambtelijke apparaat, en niet ons allemaal naar binnen te trekken met klankbordgroepen. Wij vertellen wel waar we heen willen, gaat u daarmee aan de slag. Ook op het gebied van het AZC hebben we geen bestuurskracht ervaren, daar zien we onszelf eigenlijk geen meter verder komen. Straks hebben we in de Gildenwijk twee opvanglocaties in plaats van een goede spreiding in de stad, en de mensen in die Gildenwijk weten: Stadsbelang blaft wel, maar wanneer gaat het eens bijten? En, voorzitter, ook ten aanzien van het financiële perspectief hebben we zeker bestuurskracht gemist, en dat is het bruggetje naar de perspectiefnota. Het financiële perspectief is eigenlijk alarmerend en dat zou voor elk college hebben gegolden. Geen enkel college zou invloed hebben gehad op de crisis die leidde tot hogere rentes, stijgende lonen en prijzen.

Wat wel de invloed en de verantwoordelijkheid van een college is, is om transparant te zijn over de gevolgen en daarop aansluitend de raad scenario's voor te leggen hoe daarmee om te gaan. Wij missen die transparantie en oplossingsrichtingen in schokkende mate in deze perspectiefnota. Wat is er aan de hand, voorzitter? In het voorjaar alarmeerde wethouder Molengraaf ons al dat investeringen en ambities niet verenigbaar zijn met de mogelijkheden. Helaas waren de cijfers niet compleet en werden geen keuzes of scenario's aangereikt. Daar hebben we toen om gevraagd, want we willen graag meedenken, meekijken, maar je moet dan wel over transparante, volledige gegevens beschikken. We vroegen daar weer om in de I&O van 22 juni. Ons repeterende en indringende verzoek: zet nu op een rij wat we al besloten hebben, wat we nog willen, welke middelen er zijn en wat we dan tekortkomen, om op basis daarvan echt keuzes te maken. Met andere woorden: maak gewoon een echte

G-6

perspectiefnota, want de heer Klein heeft gelijk: in moeilijke tijden moet je ook keuzes maken, maar dat doen we nu niet. We krijgen het gewoon niet in beeld. Nou, wat gebeurt er wel? Het college neemt wat grepen uit de reserves, zonder degelijke analyses over de gevolgen. Kunnen we echt met een gerust hart het sociaal domein leeggooien voor de helft, terwijl de tekorten op de jeugdzorg zich aankondigen? Misschien wel, maar we missen een goede analyse, een goede afweging. Het college zegt dat we gaan sparen van overschotten, terwijl datzelfde college flinke tekorten voorspelt. Ja voorzitter, u hoort het goed: onze scholen gaan we bouwen door geld te sparen dat er niet alleen niet is, maar dat we zelfs tekort gaan komen. Het college belooft meer starterswoningen en een zwembad, zonder kapitaallasten op te nemen. Het is alsof een gezin in financiële paniek de spaarpotten van de kinderen leeggooit en daarbij in ruil fantastische vakanties in het vooruitzicht stelt die betaald mogen worden van de almaar oplopende tekorten.

Is bijvoorbeeld wethouder Mager overtuigd van voldoende middelen voor het IHP voor de komende jaren? En zo ja, hoezo dan? En zo nee, zijn de partners daarvan op de hoogte? En voorzitter, waarom blijft dit college zo schimmig? In goede verhoudingen kun je eerlijk binnen een college bespreken hoe je zware financiële uitdagingen kunt tackelen om met open vizier een raad te informeren en keuzes voor te leggen. Helaas zijn de verhoudingen even kwetsbaar als onze financiën. Een college waarin een deel aantoonbaar niet serieus is genomen, terwijl het andere deel zelfs in het openbaar heeft uitgesproken dat het vertrouwen zoek is. En het ergste, voorzitter: wij hebben voor beide inzichten alle begrip. Ik heb goed naar de heer Klein geluisterd en ik dacht van: hé, zou die het vertrouwen al gevonden hebben? Maar nee, we hebben daar niks over gehoord net, dus kennelijk is hij nog altijd op zoek, met in die zin eigenlijk een moreel failliet onder de steun voor dit college. Natuurlijk staan wij ervoor open om een beter bestuur te vormen, zeker als we daar zo volhoudend toe worden uitgenodigd, maar weet je…. De voorzitter: U hebt nog één minuut. De heer Schefferlie: Ja. Maar weet je dan dat je tegen harde gesprekken en keuzes moet kunnen, juist om daarna wel open en met lef te besturen? Helaas is deze ploeg zo wankel dat ze meer bezig is met overleven dan met besturen. Voorzitter.

Wij vinden het jammer dat we deze dag niet kunnen gebruiken om te benutten om goede keuzes te maken. Of de circulaire in mei nu meevalt, nou die valt tegen, maar of dat in september beter is, dat moeten we zien. We hadden vandaag daarop moeten anticiperen. Dat gaat niet lukken en daarom voorzitter: wij nemen het het college niet kwalijk dat de ambities allemaal niet in de plannen passen, we nemen wel kwalijk dat we geen goede informatie hebben gekregen om dat te kunnen gaan doen en daarom dienen wij een motie onder de titel ‘Besturen zonder blinddoek’, die eigenlijk, gelijk aan de motivatie van daarnet, oproept om ons juist wel al die informatie te verschaffen om voor de begroting alles op een rij te krijgen met scenario's en hoe we al onze wensen en investeringen wel kunnen realiseren binnen de beperkte middelen. Voorzitter, dank u wel. Motie M02: Besturen zonder blinddoek De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 6 juli 2023; stelt voor:

G-7

a) het college de opdracht te geven een transparant overzicht te maken waarin duidelijk in beeld is gebracht hoe de geplande uitgaven en investeringen én de voorgenomen investeringen voor de periode 2024 – 2027 zich verhouden tot de beschikbare middelen in die periode waar we met zekerheid over beschikken; b) indien beoogde uitgaven en beschikbare middelen in dat overzicht niet leiden tot een sluitende meerjarenbegroting in de periode 2024-2027 meerdere scenario’s voor te leggen om dat evenwicht alsnog te realiseren; c) daarbij zo nodig varianten m.b.t. de ontwikkeling van de schuldpositie in op te nemen; d) de raad het overzicht uiterlijk te verschaffen gelijktijdig met de aanbieding van de begroting 2024-2027, zo mogelijk inclusief de verwerking van de septembercirculaire.

De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik de PvdA het woord, de heer Oostrum. PvdA

De heer Oostrum: Dank u wel, voorzitter. De jaarrekening 2022 verdient het om er iets meer dan twee woorden aan te wijden. Ondanks een jaarresultaat van 11,5 miljoen, misschien zelfs wel meer, was 2022 een schrikbarend jaar, met nog een Covid-lockdown, het uitbreken van oorlog in Oekraïne en daarna nog eens forse prijsstijgingen. En ondanks dat de grens om gebruik te kunnen maken van minimaregelingen is opgetrokken naar 130% van het bijstandsinkomen zijn er nog veel inwoners voor wie de forse prijsstijgingen daarmee niet worden opgevangen. Gezinnen met twee werkende ouders die samen tot wel 150% van het bijstandsinkomen verdienen en desondanks niet meer kunnen rondkomen. We blijven aandacht vragen voor mensgericht maatwerk en flexibiliteit bij het bepalen of mensen een beroep kunnen doen op minimaregelingen. Het rijk en gemeenten hebben eind 2022 een eenmalige uitkering verstrekt aan hun ambtenaren, maar dat is niet gebeurd bij werknemers die vallen onder de cao sociale werkplaatsen. Voor deze werknemers dienen wij samen met het CDA een motie in met de titel ‘Passend loon’, om hen met terugwerkende kracht over ‘22 een eenmalige uitkering te verstrekken. Andere gemeenten, zoals bijvoorbeeld Rotterdam, verstrekken bovendien hulp in natura, bijvoorbeeld maaltijden op het werk, of hulp met het huishoudboekje. Misschien een ideetje voor Avres.

Ook door de gemeenteraadsverkiezingen en de coalitievorming hebben zaken vertraging opgelopen, waarvoor de middelen dan ook worden doorgeschoven, middelen voor werkloosheidsbestrijding en aanpak van laaggeletterdheid, maar ook voor het klimaatakkoord. Belangrijke onderwerpen voor veel inwoners, zo niet voor de hele stad. ‘Doorpakken’ is het enige wat we daarop willen zeggen. Het laatste punt dat ik voor wat betreft de jaarstukken wil bespreken betreft de vorming van de voorziening degeneratiekosten, en om daarin het forse bedrag van € 527.000 te storten. Voorzitter, dat is genoeg budget om zes of zeven mensen in de buitendienst een heel jaar lang te laten werken aan het open- en dichtmaken van gaten in de bestrating. Dat lijkt ons echt overdreven, temeer daar de meeste werkzaamheden worden meegenomen in geplande reguliere projecten. Daarom dienen wij een amendement in om deze storting te beperken tot € 227.000 en de overige drie ton toe te voegen aan de algemene reserve. Het amendement stelt bovendien voor dat deze middelen worden ingezet voor een snelle aanpak van de incidentele herstelwerkzaamheden, bijvoorbeeld door buitendienstmedewerkers zelf die bevoegdheid te geven. Voorzitter. De perspectiefnota 2024-2027 is een veel dunner document, maar vraagt een bredere algemene beschouwing. Het gaat immers over de toekomst van de stad.

G-8

Belangrijk daarbij is dat de meicirculaire nog eens een fors negatieve invloed heeft op de financiële vooruitzichten van € 1 miljoen in 2024 en 2025 tot € 2 miljoen in 2026. U geeft in de inleiding al aan dat de oplopende schuldenpositie en de gestegen rente druk zetten op de investeringen en dat het niet mogelijk is om voor alle beoogde investeringen voldoende financiële middelen te genereren. Daarom gaan we een spaarsysteem inzetten. Althans, dat is uw oplossing. Laat ik beginnen met op te merken dat de schuldenpositie nog nooit zo laag is geweest als bij de jaarrekening 2022, een schuld per inwoner van ongeveer € 2.500. Voor dat bedrag hebben we dan wel een prima voorzieningenniveau voor onze inwoners en voor de regio, zeker als we daarin het Caribabad en straks ook weer De Nieuwe Doelen meenemen. Om die beide mee te nemen zullen we inderdaad moeten investeren en dat heeft invloed op de schuldenpositie, net als alle andere gewenste investeringen. Investeringen die een belangrijke maatschappelijke meerwaarde met zich meebrengen en die van belang zijn voor de hele Gorcumse gemeenschap, zoals het mobiliteitsplan, de regionale energiestrategie, plannen rond woningbouw, duurzaamheid, klimaatadaptatie en het Integraal Huisvestingsplan voor onderwijshuisvesting, investeringen waarvan deze perspectiefnota niet of nauwelijks een goed overzicht biedt.

Onze zorgen liggen daarom ook veel minder bij die schuldenpositie, maar wij vinden nog steeds dat de exercitie die we vier jaar geleden hebben gedaan om die schuldenpositie in beeld en beheersbaar te krijgen, een goede exercitie was. Daarom stellen wij voor om dat op weg naar de begroting voor 2024 opnieuw te doen. We vragen daarom aan het college om ons een drietal scenario’s als keuzeopties voor te leggen, behoudend, met een laag investeringsniveau, ambitieus, met de hoge ambities die het vorige college in ieder geval had en dit college misschien ook en iets daartussenin wat ik dan een realo-variant noem. Ik verwijs daarbij naar de motie ‘Besturen zonder blinddoek’ die wij samen met Democraten Gorinchem en mogelijk andere indienen om de raad bij de begroting 2024 een uitgebreid overzicht te bieden om tot een goede afweging te kunnen komen. Die afweging wordt des te belangrijk nu de meicirculaire forse tegenvaller bevat, namelijk een groot tekort op de extra middelen voor jeugdzorg ten opzichte van de ontwikkeling van de kosten. Dat is voor de Partij van de Arbeid een belangrijke reden om niet in te stemmen met het afromen van de reserve sociaal domein, in afwachting van de uitwerking van de hervormingsagenda jeugd en ‘zoals het heurt’ dienen we daarvoor een amendement in met de titel ‘Borg jeugdzorg’.

Nu we het toch over de jeugdzorg hebben, willen wij het college en de collega-raadsleden wijzen op een succesvol initiatief onder de titel ExPex. Dat is een stichting waarin getrainde jongeren die zelf ervaring hebben in de jeugdhulp zich inzetten voor het verbeteren van de jeugdhulp. We dienen daarom samen met ChristenUnie/SGP een motie in om de inzet van ervaringsdeskundigheid in de jeugdzorg in Gorinchem en de regio Zuid Holland Zuid te onderzoeken en hierover aan de raad te rapporteren. Overigens zijn de eerste ervaringsdeskundige jongeren uit Gorinchem al in 2014 getraind. Voorzitter. Het sociaal domein gaat niet alleen over jeugdzorg, maar integraal over de hele Gorcumse bevolking en onze stad kent veel inwoners met een niet-westerse migratieachtergrond. Vanwege de groeiende zorgvraag wordt in het bestuursakkoord uitgegaan van het zoveel mogelijk bieden van zorg op maat en de diversiteit van de Gorcumse bevolking vraagt daarbij om passende cultuursensitieve zorg. Wat dat precies inhoudt kunt u lezen in de motivatie van de motie die wij willen indienen, waarmee we G-9

het belang van cultuursensitieve zorg willen onderkennen en opnemen in het huidige, dan wel het nieuwe zorgbeleid. Een laatste puntje op het gebied van het sociaal domein dat wij als PvdA willen benoemen, betreft de nazorg bij personen en gezinnen met financiële problemen. Ondanks alle maatregelen die de afgelopen jaren zijn genomen, blijft het voor veel inwoners lastig om de eindjes aan elkaar te knopen. De maand duurt vaak langer dan de portemonnee gevuld is en dat geldt in het bijzonder voor mensen en gezinnen die uit een hulpverleningstraject komen. Zij dreigen daarna snel opnieuw in de schuldenproblematiek te komen en andere gemeenten hebben reeds beleid ontwikkeld om nazorg te verlenen om herhaling van die schuldenproblematiek te voorkomen. Welke stappen onderneemt dit college om Gorcumse gezinnen in die zin te ondersteunen? Voorzitter. Namens de Partij van de Arbeid richtte ik me tot nu toe inhoudelijk primair op het sociaal domein, want dat raakt ieders gezondheid en welzijn, van jong tot oud. Daarnaast is er een ander punt dat wij node missen in deze perspectiefnota… De voorzitter: U hebt nog één minuut! De heer Oostrum: … en dat zijn maatregelen om te zorgen dat er op zo kort mogelijke termijn meer wooneenheden beschikbaar komen.

We hebben er bij de begrotingsbehandeling in november 2022 voor gepleit om creatief om te gaan met kantoren en bedrijfspanden door deze om te bouwen naar wooneenheden. Uw wethouder gaf toen aan dat in het kader van ‘Vleugels van de stad’ gesprekken plaatsvinden met eigenaren van de kantoren langs de Stationsweg en drong erop aan een broedende kip niet te storen. We hebben toen die motie aangehouden, maar nu er steeds meer kantoorruimte beschikbaar komt en wij geen initiatief zien in uw collegeprogramma, dienen wij de enigszins aangepaste motie ‘Onderzoek ombouw kantoorpanden’ opnieuw in. De PvdA is enthousiast over de ambities in het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. Investeren in goed onderwijs verdient zichzelf op termijn terug in maatschappelijke waarden en daar ligt dan ook een enorme uitdaging om die investeringen mogelijk te maken. Maar dat is een uitdaging waarvoor niet alleen de gemeente verantwoordelijk kan worden gehouden. De rijksvergoeding voor onderwijshuisvesting is veel te laag om die ambities waar te maken…. De voorzitter: Ik verzoek u af te ronden? De heer Oostrum: Als ik de punten weglaat, is het nog één zin, voorzitter! Het college heeft onlangs actie ondernomen om dat bij het rijk aan te kaarten en we zijn erg benieuwd of dat al tot extra middelen gaat leiden, of dat daar tenminste over wordt gedacht.

Tenslotte, voorzitter, richten wij nog even de aandacht op de spaarsystemen. Dat doet ons, in ieder geval mij, denk aan de jaren ‘50 en ‘60 uit de vorige eeuw waar in veel gezinnen meerdere spaarpotten of een Brabantia spaarblik met meerdere gleuven aanwezig waren… De voorzitter: Ik verzoek u nu echt af te ronden!

G - 10

De heer Oostrum: Ja, voorzitter. Daarin werd gespaard voor verschillende doelen, doelen die vaak niet of slechts met veel pijn en moeite en na lang sparen werden bereikt, omdat ook de prijzen in die tijd bleven stijgen. Een moderne vorm van gemeentelijk sparen via reserves en voorzieningen lijkt voor het college misschien een oplossing, maar wij zien dat toch anders. Daarom wijs ik alleen nog maar even op de motie die we samen hebben ingediend. En dan laat ik de laatste zinnen weg! Dank u wel, voorzitter. Amendement A01:Degeneratie-opbrengsten voor snelle aanpak herstelwerkzaamheden Indieners stellen voor het raadsvoorstel als volgt te amenderen: wijzigen van punt 2.4 in: 2.4 Van de degeneratie-opbrengsten een bedrag van € 300.000,- toe te voegen aan de Algemene Reserve en de overige € 227.000,- aan de voorziening Degeneratiekosten. Toevoegen aan punt 4: 4. in te stemmen met de vorming van een voorziening Degeneratiekosten en deze in te zetten voor snelle aanpak van incidentele herstelwerkzaamheden.

Amendement A02: Borg de Jeugdzorg Indieners stellen voor het raadsvoorstel als volgt te amenderen: Niet over te gaan tot het “afromen” van de reserve Sociaal Domein, maar dit eventueel opnieuw te bezien bij de (volgende) perspectiefnota 2025-2028 Motie M03: Passend loon voor de sociale werkplaats Ondergetekenden verzoeken het college van burgemeester en wethouders: - de medewerkers die onder de CAO SW vallen een eenmalige uitkering van € 750,- te (laten) verstrekken om de gestegen kosten van levensonderhoud het hoofd te kunnen bieden; - de kosten hiervoor te dekken uit de reserve Sociaal Domein. Motie M04: Ervaringsdeskundigheid in de Jeugdzorg Ondergetekenden verzoeken het college van burgemeester en wethouders: - kennis te nemen van ExPex (en eventueel vergelijkbare voorbeelden uit de praktijk); - te onderzoeken of de inzet van ervaringsdeskundigheid van jongeren uit de jeugdzorg toegepast kan worden in Gorinchem cq de regio Zuid-Holland Zuid; - daarbij te onderzoeken of en hoe ervaringsdeskundige jongeren van betekenis kunnen zijn als adviseurs van raad en college; - de raad daarover te informeren.

Motie M05: Meer aandacht voor cultuursensitieve zorg Ondergetekenden verzoeken het college van burgemeester en wethouders: - het belang van cultuursensitieve zorg te erkennen en mee te nemen in (bestaand) zorgbeleid, - in gesprek te gaan met zorgverleners, cliënten, mantelzorgers en andere partners om binnen de bestaande praktijk te komen tot maatregelen gericht op (creëren van) bewustwording van cultuursensitieve zorg. Motie M06: Onderzoek ombouw kantoorpanden Ondergetekenden verzoeken het college van burgemeester en wethouders: - te onderzoeken welke leegstaande kantoorpanden in Gorinchem zouden kunnen worden ingezet als (flexibele) wooneenheden; - met de betreffende eigenaren van die panden in gesprek te gaan of zij bereid zijn om samen met de gemeente en Poort6 te onderzoeken of hun pand(en) ingezet kunnen worden als (flexibele) wooneenheden; - samen met Poort6 te onderzoeken op welke wijze de geschikt bevonden beschikbare kantoorpanden kunnen worden ingezet als (flexibele) huureenheden en - de gemeenteraad bij de bij de Begroting 2025 te informeren over de stand van zaken.

De voorzitter: Dan gaan we naar de VVD, de heer Van Santen.

G - 11

VVD

De heer Van Santen: Wij zijn de mooiste vestingstad van Nederland, een titel die we vol trots dragen, want Gorcums trots is groot; dat hoor ik ook altijd van buiten. Logisch, want er zijn heel veel zaken om trots op te zijn en uit te dragen. Ook ikzelf probeer hier zoveel mogelijk aan mee te doen. Op mijn werk liggen er al Gorcumse deurmatten, staan er voor iedere afspraak Gorcumse vestingkoeken op tafel en spelen we Gorcums dobbelen in de pauze. Mijn collega's vinden het allemaal prima, al ging de speelmat recent misschien wat te ver. Het leuke is dat anderen Gorinchem ook steeds meer gaan zien en door het jaar heen worden ook veel evenementen georganiseerd die onze stad nog meer op de kaart zetten. Een blik op de evenementenkalender deze zomer, en je wordt verleid tot deelname aan het Hippie Festival, Culturele Zondag, IFFG Buitenbios. Stomen op de Linge, FestiWal, Timmerdorp, nou ga zo maar door. Kortom, er gaat heel veel goed in Gorinchem. Waar zit dan wat onze fractie betreft nog wel nodige aandacht? VVD Gorinchem wil dit graag toelichten aan de hand van vier onderwerpen. Dat zijn: - initiatieven uit de stad - duurzaamheid & klimaatadaptatie - stadsontwikkeling - onderwijs & bereikbaarheid van de scholen. ● Initiatieven uit de stad. Veel evenementen draaien op vrijwilligers, dat zijn enthousiaste Gorcumers die hun activiteit en hun stad op de kaart zetten.

Als VVD Gorinchem krijgen we helaas echter regelmatig signalen dat aan de organisatie van een evenement wel veel regelwerk te pas komt. Daarvoor hebben we best begrip in het kader van goede risicoafweging, maar toch jammer als je dan hoort dat steeds meer organisatoren wel een paar keer achter de oren moeten krabben voordat ze de stap zetten om een evenement te organiseren, want het is een 11 pagina’s tellend document om een vergunning aan te vragen. Dat zegt wellicht genoeg. We roepen het college dan ook op om vrijwilligers vanuit het ambtelijk apparaat te ondersteunen bij de vergunningaanvraag, want op die manier kunnen prachtige evenementen ook in de toekomst georganiseerd worden door zeer enthousiaste en betrokken Gorcumers. Graag een reactie hierop vanuit het college. Daarnaast vragen we het college ook om concrete actie rondom ‘Bliek in actie’, want dat is een prachtig initiatief van onze gemeente waarin buurtgenoten samen een subsidie kunnen aanvragen voor een initiatief dat ze organiseren. Hoe mooi is dat? Echter, ook hier is de aanvraag vrij complex en eerlijk gezegd ontmoedigend. Wij hebben een poging gewaagd om een aanvraag in te dienen zonder DigiD.

Nou, ik zal u de twaalf stappen besparen die nodig zijn om een aanvraag in te dienen, maar als er een webformulier gebruikt wordt waarbij de voortgang wordt aangegeven in percentages, dan moet er wellicht een belletje gaan rinkelen. Dat een aanvraag goed moet worden onderbouwd, is begrijpelijk, maar er wordt zelfs verwacht om heel ‘smart’ aan te geven wanneer het initiatief geslaagd is. Gelukkig ben ik dan al op 23% van mijn aanvraag! Twaalf stappen, inclusief begroting, lijst met handtekeningen en ‘smart’ onderbouwing, heb ik nodig om mijn subsidieaanvraag van maximaal € 250 te onderbouwen. ‘Bliek in actie’ is een prachtig initiatief, maar in onze ogen complex en doorgeslagen in de regels, zeker als je wilt dat alle Gorcumers een beroep doen op die subsidie. Daarom vragen we het college ook om de aanvraag, dan wel het aanvraagformulier, van ‘Bliek in actie’ te G - 12

vereenvoudigen, liefst zodat je in drie stappen de aanvraag kunt voldoen. Graag een reactie hierop. Gorinchem is in veel opzichten een unieke stad om trots op te zijn. Tegelijkertijd is Gorinchem op veel fronten een stad die midden in Nederland staat, letterlijk en figuurlijk. We kennen als stad vaak de problematiek van grote steden, volgen in veel opzichten ook de landelijke tendens en om die reden is het dan ook gewoon ontzettend belangrijk goed te blijven kijken naar andere vergelijkbare steden. Wat je ziet in Nederland, en in andere steden ook, is dat ondanks een aanhoudende oorlog wat herstel lijkt te ontstaan als het gaat om energie, winkelaanbod en huizenmarkt. Ook in Gorinchem komen er veel woningen bij. Daarmee zijn we er uiteraard nog lang niet, maar het lijkt wel iets de betere kant op te gaan. Sterker: je ziet zelfs een energie-overschot. mensen met dynamische energiecontracten hebben dat onlangs nog ervaren, ze moesten zelfs betalen om energie te leveren. Omgekeerde wereld. Nou, dat betekent dat we ook echt goed moeten gaan nadenken over opslag, transport van energie, dat soort zaken. Gelukkig had de wethouder recent daar ook wat over gezegd tijdens de RES-vergadering met Molenlanden. De vraag aan de wethouder is: wat is daarvan het tijdpad? ● Duurzaamheid & klimaatadaptatie.

Verder zien we in andere steden ook veel ontwikkeling als het gaat om zonne-initiatieven, van zonneparkeerterreinen tot zonnevoetpaden, zonnefietspaden en alles wat er tussenin zit. Volop ontwikkeling. Natuurlijk kun je als gemeente wel overal het voortouw in willen nemen, maar je kunt ook onze bedrijven hiervoor in het zonnetje zetten. Maak het onze ondernemers zo makkelijk mogelijk. Laten we dat proberen te omarmen en de vraag aan het college is: zijn er voldoende mogelijkheden en kansen voor grote parkeerplaatsen bij onze bedrijven, langs bijvoorbeeld de Wolpherensedijk en andere locaties, voor zonneparkeerterreinen? Verder moeten we naar een verkoelend klimaat toe. Het water speelt daarin een belangrijke rol. We kunnen ook zeggen dat het waterschap recent heel veel verantwoordelijkheid heeft gekregen. Laten we die dan ook daaraan houden, want op dit moment kan dit gewoon beter. Bagger de sloten uit om blauwalg te voorkomen en afval eruit te halen. Hoe manen we het waterschap tot meer beweging in onze regio? Vraag aan ieder die het weet. Ook het afval rond winkelcentra is echt erg, als je kijkt naar bijvoorbeeld het winkelcentrum Hoog-Dalem. Iedere week ligt het daar bezaaid met afval. En ja, het wordt sporadisch wel eens opgeruimd, maar een week later ligt het er weer.

Wordt het niet gewoon tijd om daar die slimme afvalbakken neer te gaan zetten op meer strategische plekken? Daarmee lossen we, denk ik, een hoop op. Verder denken we vooral dat je moet inzetten op innovatie. In Zaltbommel zijn ze bezig met StreetPlugs, in Dordrecht met waterdrones en in Gorinchem dus met die slimme afvalbakken. Hartstikke goed. Gebruik waar mogelijk slimme oplossingen en blijf kijken naar die gemeente om ons heen. ● Stadsontwikkeling. Als we dan kijken naar de omgevingsvisie en het stedelijk programmeren hier, dan is het fijn om te zien dat er verder wordt ingezet op de structurele aanpak: de intentieovereenkomst voor Schelluinsestraat, Linge II en doorpakken op de ‘Vleugels van de stad’. Dat is op lange termijn ook belangrijk voor een goede balans, ook voor de G - 13

werkgelegenheid en die werkgelegenheid moeten we behouden. De Groote Haar biedt daartoe kansen en daarvoor heeft onze fractie een motie die we samen indienen met de fractie van Gorcum Actief, getiteld ‘Gorcumse voorrang Groote Haar’. Het gaat ook om integraliteit. In dat kader is het ook goed zorg te dragen voor buitenruimtes, zoals bedrijventerreinen. De Camera Uitleesruimte (CUR) is inmiddels verdwenen, maar veiligheid is onverminderd belangrijk gebleven. Hoe gaan we nou goed zorg dragen voor onze bedrijventerreinen? We begrijpen ook dat er een initiatief is om te verenigen op die terreinen, een beetje vergelijkbaar met de Biz in de binnenstad, voor zaken als goede uitstraling, veiligheid, onderhoud en groen. Zo wordt ook gekeken naar een Ondernemersfonds, in navolging van bijvoorbeeld Dordrecht. Dat lijkt ons een goede stap. Kan de wethouder toezeggen dat we de ambities voor ondernemers om zich te verenigen in een goed beheer van bedrijventerreinen kunnen stimuleren en faciliteren? In dat kader begrijpen we overigens ook de zorgen geuit bij de Piazza goed, want we moeten die ondernemers gewoon steunen in hun directe omgeving. Zaken moeten kloppen om daar een succes van te maken, zeker op het gebied van veiligheid en uitstraling, en dat geldt dus ook voor de Piazza. Wij zullen die motie van Stadsbelang daarom ook mede indienen.

Waar wij ook nog genoeg kansen zien voor een verbeterde uitstraling, is de route van het station naar de stad. En ja, we gaan die verkeerssituatie aanpakken, maar liggen er niet genoeg kansen om daar betere aanlooproutes van te maken, wellicht in combinatie met wat horecamogelijkheden rond stationsgebied richting de binnenstad? Hoe pakken we dit met elkaar op? Wellicht een onderwerp voor de Radarsessies, of misschien een I&O op dit punt. En dan een bijzondere post in de perspectiefnota, het zwembad. Gelukkig een van de weinige pm-posten. Onze fractie hecht in ieder geval veel waarde aan de sociaalmaatschappelijke functie daarvan in het kader van zwemonderwijs, zwemsport en verantwoord dus om te investeren. Goed dat we daarin ook verschillende scenario’s met elkaar kunnen vergelijken. Ik kijk even hoeveel tijd ik nog heb, want ik kom bij mijn laatste punt…. De voorzitter: Nog één minuut. De heer Van Santen: Oké. ● Onderwijs. Gorinchem is de regiostad voor het onderwijs. Al blijft het goed dat we de businesscase per school gaan bekijken, we moeten goed de vinger aan de pols houden als het gaat om leerlingverloop en doorlopende leerlijnen. Het is belangrijk om de MBO-stad te zijn en te blijven.

Als het gaat om de bereikbaarheid, daar zoom ik dan maar even op in: veel scholieren wonen in Oost, en hoe gaan alle scholieren van A naar B? Over het algemeen op de fiets en er komen ook meer elektrische fietsen. Als het gaat om veilig fietsen, dan is het belangrijk in te zetten op directe verbindingen. Vermijd die hele doorkruising van oost naar west, vermijd industrieterrein, vermijd onnodige rotondes et cetera. In dat kader wil onze fractie een voorstel doen, geheel in lijn met de Radarsessies waar ik het net over had, en ook in lijn met de ambities uit de perspectiefnota. Wij zetten in op een fietssnelweg. Het gaat dan om de fietsroute parallel aan de A15, bij voorkeur aan de G - 14

noordkant van de snelweg. Waarom? Omdat deze route er al deels ligt vanaf de brug tot aan het industrieterrein, maar daarna houdt het op. Als we deze doortrekken, maken we het voor iedereen die op de fiets wil een stuk makkelijker om daar te komen… De voorzitter: Ik verzoek u af te ronden. De heer Van Santen: Daarom dienen wij de motie ‘Fietssnelweg’ in, samen met de fracties van Gorcum Actief en de SP. Samenvattend. Er liggen veel opgaven voor ons. We zullen misschien keuzes moeten maken, maar blijf vooral denken in mogelijkheden, het één hoeft het ander vaak niet uit te sluiten, en zorg dan dat we vooral goede keuzes maken als het gaat om planning. Want op die manier maken we ook Gorinchem nog mooier met elkaar. Hartelijk dank.

Motie M07 Gorcumse voorrang Groote Haar De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 6 juli 2023; overwegende dat - we willen inzetten op ontwikkeling van de 'Vleugels van de stad', waarbij reeds planvoorbereiding is op de Lingeoevers, een intentieovereenkomst is getekend voor locatieontwikkeling op de Schelluinsestraat en de Groote Haar op het punt staat ontsloten te worden; - de Gorcumse bedrijven werkgelegenheid bieden in stad en regio; - het van groot belang is om huidige werkgelegenheid in onze regio te behouden; - de bedrijven een grote sociaalmaatschappelijke bijdrage leveren aan de stad; roept het college op: - bedrijven die reeds in Gorinchem gevestigd zijn voorrang te geven op uitgifte bij Groote Haar; - daarbij speciale aandacht te geven aan bedrijven die zich in het transformatiegebied bevinden; - de balans en doorschuifmogelijkheden op de diverse bedrijventerreinen integraal mee te nemen; - hiervoor een plan op te stellen en dit uiterlijk eind 2023 aan de raad terug te koppelen.

Motie M08: Fietssnelweg Gorinchem De raad der gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 6 juli 2023; overwegende dat - Gorinchem Noord de aangewezen locatie is voor een groot deel van de regionale onderwijshuisvesting; - scholieren over het algemeen fietsen, door de stad langs diverse gevaarlijke knelpunten en/of over industrieterrein Papland; - een deel van de infrastructuur reeds aanwezig is op deze locatie; - er steeds meer snellere (elektrische) fietsen zijn die beter gedijen op een fietssnelweg; - de fietsroute ook een (meer) directe verbinding realiseert voor diverse sportgelegenheden; - een directe fietsroute voor forenzen ook wenselijk is in aanvulling op de realisatie van Groote Haar; roept het college op - de fietssnelweg, langs de noordkant van de A15 en parallel aan de A15 snelweg, te realiseren; - dit mee te nemen in het nieuwe uitvoeringsprogramma van de Mobiliteitsvisie 2024-2027; - hiervoor een plan op te stellen en dit uiterlijk eind 2023 aan de raad terug te koppelen.

De voorzitter: Dank u wel. ChristenUnie/SGP, de heer De Pagter.

G - 15

ChristenUnie/SGP

De heer De Pagter: Dank u wel, voorzitter. Terugkijkend op de jaarstukken van 2022, daar hebben we inbreng op gegeven tijdens de B&A en I&O, daar hebben we een reflectie op gegeven en wat ons betreft zijn we de heer Kalkman en de heer Ikbal dankbaar voor hun inzet, hun adviezen en hun behandeling van onze jaarstukken. Voorzitter. De behandeling van de perspectiefnota is een punt waarover we als raad tevreden en blij mogen zijn. Het feit dat dit college uitdagingen niet uit de weg gaat, maar juist creatief is en oplossingsgericht te werk gaat en oplossingen vindt, is een teken dat het college daadkrachtig is. Er is perspectief voor grote uitdagingen als De Nieuwe Doelen en het zwembad, uitdagingen waarvoor nu uitvoering komt. Voor de ruimtevragers uit het collegeprogramma is financiële ruimte gevonden. Ook onder andere plannen met betrekking tot het IHP, de fietsknelpunten en de infrastructuur zijn gedekt, of wordt geschetst hoe dekking wordt gerealiseerd. Op basis hiervan moeten we als raad het college de ruimte geven om dit uit te voeren. Echter, dat betekent niet dat de raad op onderdelen geen eigen accent zou kunnen zetten. De boodschap aan het college is dan ook koers houden op de doelen en tegelijkertijd de dans aangaan met de raad.

Een koppel is nodig om de dans goed uit te voeren, alhoewel: in dit voorjaar ging onze landgenoot Taner Tabak met etalagepop Linda naar het WK dansen. Een voordeel daarvan is volgens Taner ‘dat die niet zeurt’. Ik wens het college en de raad toe dat zij af en af en toe op elkaars tenen mogen gaan staan. Dat houdt ons scherp en de democratie levendig met eerlijke communicatie over wat wel en wat niet kan, ervan uitgaande dat het college tijdig aan de bel trekt en dat de regie bij het college blijft. Gezien de huidige omstandigheden en ontwikkelingen op de financiële markt vragen we het college een financieel behoudende koers te varen en zoveel mogelijk te sparen voor toekomstige uitgaven, spaarzaamheid betrachten. Daarbij komt ook realiteitszin om de hoek kijken en er zal wellicht geleend moeten worden, maar wellicht is er dan een heldere bovengrens. Deze bovengrens hoeven we wat onze fractie betreft niet te raken en is voor onze fractie ook niet aan inflatiecorrectie onderhevig. Een onderdeel uit mijn opvoeding was altijd dat je iets anderhalf of twee keer moest kunnen betalen voordat je het aanschafte. Daarom zijn we blij met de perspectiefnota waarin gespaard wordt en zo de financiële ruimte wordt gecreëerd om verstandig en verantwoord te investeren... De heer Schefferlie: Voorzitter… De voorzitter: De heer Schefferlie.

De heer Schefferlie: Goed uitgangspunt, dubbel sparen voordat je het uitgeeft. Ik vroeg me af of de heer De Pagter zich bewust is van de betekenis van de meicirculaire en van het feit dat de bedragen die het college beoogt en waarmee het zegt te gaan sparen er eigenlijk helemaal niet zijn. Heeft u dat ook voor de geest en wat vindt u daarvan? De heer De Pagter: Ik kom daar zo op terug. Wat ons zorgen baart zijn de consequenties van de meicirculaire. Echter, daarbij hebben we het volste vertrouwen in de wethouder financiën dat zij bij de behandeling van de begroting hier op een verstandige wijze mee omgaat en ook met een plan komt. We zien dat we de komende jaren niet structureel overal financiële middelen voor hebben en zijn ook positief om daarvoor saldi uit diverse reserves op te nemen. In totaal wordt een G - 16

aanzienlijk bedrag uit deze reserves gehaald. Bij onze fractie blijft echter het besef dat gegeven mogelijke verdere tegenvallers en een begrenzing van de schuldpositie dit betekent dat mogelijke investeringen getemporiseerd moeten gaan worden. Voor wat betreft de investeringen zijn we erg blij om te zien dat er geïnvesteerd gaat worden in verbetering van uitbreiding van OV-verbindingen, dat geïnvesteerd wordt in initiatieven voor alternatieve vormen van vervoer en reizen. Dat draagt bij aan de omschakeling naar andere vormen van vervoer, met een gunstig effect op natuur en milieu. Daarnaast is Gorinchem een fietsstad en moet ieder uitgenodigd worden om zoveel mogelijk met de fiets te reizen. Het aanpakken van de tien fietsknelpunten is daarbij van groot belang. Het aantrekkelijk houden van onze vestingstad en de verschillende wijken is van groot belang. Daarom zijn we ook blij dat daar investeringen voor gedaan worden. Als partij staan we achter veilig verkeer en wonen in het centrum en in de diverse wijken. Daar wordt de komende jaren een belangrijke bijdrage geleverd. We wonen in een prachtig land en een prachtige stad. Er is brede welvaart. Op de ranglijst van de Internationale Welvaart Index van 2023 van het Legatum Institute staat Nederland al jaren stabiel op plek 6. Ongetwijfeld klopt dit, maar dat lijkt niet het hele verhaal te zijn.

Welvaart en welzijn zijn geen gelijken. Enkele weken geleden publiceerde het Sociaal Planbureau het onderzoeksrapport ‘Zicht op zorgen’ met kerncijfers over problemen, hulpbronnen, leefsituaties en ondersteuning van mensen in het sociale domein. Daaruit blijkt dat maar liefst één op de tien volwassenen zich in een kwetsbare positie bevindt en minder deelneemt aan de samenleving. Deze mensen zijn vaker eenzaam en minder tevreden met hun leven. De volwassenen vertegenwoordigen ook een grote groep kinderen die al bij geboorte op achterstand staan. Afgelopen week kwam daarbij ook nog een ernstig signaal uit een deelrapport van de commissie Sociaal Minimum, waarin werd geschetst dat huishoudens in de bijstand met kinderen maandelijks enkele honderden euro’s tekort komen. Graag hoor ik van het college wat zijn ideeën zijn over hoe we binnen onze gemeente met deze dramatische situatie om moeten gaan. Is er een lobby naar Den Haag, dreigen gezinnen uit huis gezet te worden, hebben we genoeg instrumenten om kinderen in deze gezinnen toch iets te vrijwaren van deze misère? Onze streekgenoot en voormalig directeur van het Sociaal Cultureel Planbureau, nu voorzitter van de SociaalEconomische raad, Kim Putters, heeft de afgelopen jaren regelmatig gesproken over de kloof in onze samenleving en de gevaren hiervan.

Een gevaar is dat een grote groep mensen zich niet vertegenwoordigd voelt door politici, argwaan heeft naar de overheid en weinig verbinding zoekt met de samenleving. Nog geen anderhalf jaar terug hadden we lokaal verkiezingen en spraken we onze zorgen uit over deze grote groep, hier in onze eigen stad, die niet de moeite nam om naar het stemhokje te gaan. Het terugwinnen van vertrouwen zou een belangrijk punt voor de komende jaren moeten zijn. Dat raakt ons gehele openbaar bestuur, college, raad en instanties. Het is onze diepste wens om over tweeënhalf jaar bij de volgende verkiezingen inzet en resultaten te kunnen laten zien van een aanpak om deze kloof te verkleinen. Onze fractie dient daarom ook een motie in die oproept tot organisatie van een werkconferentie over het versterken van de lokale democratie en het verbeteren van de relatie tussen overheid en inwoners. Een dergelijke conferentie biedt de mogelijkheid om opvolging te geven aan de uitkomsten van de recente burgerpeiling die gedaan is. Daarnaast kunnen we de ideeën verkennen om G - 17

laagdrempelig een ombudsman dichterbij huis te halen in plaats van aansluiting op de landelijke ombudsman. In deze werkconferentie betrekken we dan ook de ervaringen van de motiemarkt, die dan hopelijk georganiseerd en uitgevoerd is en waarvoor we een motie ingediend hebben. We kunnen jaarlijks invulling geven aan de Dag van de lokale democratie. Bij ProDemos zijn daarvoor draaiboeken beschikbaar vol met mooie suggesties. Onze motie roept dus op om zelf als raad meer naar buiten te treden en wellicht wat minder in deze ivoren toren te vergaderen. De motie dienen we in met D66, Stadsbelang, Democraten Gorinchem en Gorinchem. Tot slot, voorzitter, van een heel andere orde, maar wel van groot belang met het oog op het vergroten van biodiversiteit en klimaatadaptatie. De ambitie van dit college om veel bomen bij te planten in Gorinchem heeft onze volle steun. We dienen wel een motie in om bij het plaatsen van deze bomen rekening te houden met drachtwaarden – voedingswaarde voor bestuivende insecten gedurende het jaar – en deze drachtwaarden zwaar mee te laten wegen in de keuzes. Dat kan betekenen dat ook breder moet gekeken worden naar het merk boom en welk model het meeste toevoegt. Het gaat daarbij om de gecultiveerde honingbij en het gaat in Gorinchem ook om bijzondere soorten wilde bijen, vlinders en andere insecten ter bevordering van de biodiversiteit.