20230330 Concept verslag raadsvergadering Gorinchem 30 maart 2023

Ik hoorde de heer Roeland daar net ook een aantal voorbeelden van noemen, van ‘iedereen kan meedoen’ tot ‘begrijpelijke taal’ van Stad van Tolerantie, tot Regenboogstad. Nou, zo kunnen we best nog even doorgaan. En er zijn ook heel veel concrete voorbeelden in Gorinchem geweest, van simpele dingen als blinden-geleidelijnen – dat is overigens helemaal niet simpel – tot moties omtrent gebarentolken en Regenboogbanken. Er zijn talloze voorbeelden te noemen van hoe onze stad en raad hier zich al jaren voor inzetten, en daar ben ik ook best een beetje trots op. We zien dan ook niet zozeer in, hoe sympathiek ook, hoe nieuw beleid hier verder gaat helpen. Want wat ons betreft zitten we eigenlijk al op het goede spoor met elkaar, en dat spoor is om discriminatie zoveel mogelijk tegen te gaan, zo dicht mogelijk tegen honderd procent aan. We zien ook wel dat het overgrote deel van de Gorcumers het goed met elkaar voor heeft, en dat zie je ook terug in al die initiatieven die er zijn in de stad en de samenwerking. Dus wat de VVD betreft: pak door op dingen waar het niet goed gaat, niet zozeer met nieuw beleid, maar vooral concrete ideeën die daaraan bijdragen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, meneer Van Santen. De heer De Pagter namens ChristenUnie/SGP. De heer De Pagter: Dank u wel, voorzitter.

We zijn allemaal bekend met artikel 1 van de Grondwet, en zo niet, dan wordt het tijd dat we dat uit ons hoofd gaan leren. De heer Roeland heeft hem zojuist nog een keer herhaald, dus als we dit terugkijken, kunnen we hem allemaal leren. Het artikel vormt namelijk de basis van tolerantie in ons land en in onze Gorcumse samenleving. We weten allemaal dat discriminatie hardnekkig is en daarom dagelijkse inzet van ons allemaal vraagt, zowel thuis als in de openbare ruimte C - 38

als op school. In Nederland is er antidiscriminatiebeleid en wordt op velerlei fronten hard gewerkt om discriminatie tegen te gaan. Het SZP roept op om uit de verkokerde houding te stappen, waarbij antidiscriminatiebeleid bij de verschillende ministeries is ondergebracht. Een integraal, overkoepelend beleid is noodzakelijk, integraal overkoepelend beleid dat vervolgens weer per ministerie ingevuld mag worden. Het SZP roept op om opgavegericht te gaan werken en specifiek te sturen op kenmerken van de opgaven die er voor Nederland liggen en dus ook in de gemeentes. Een onderdeel hiervan is het betrekken van burgers en andere partijen, publiek en privaat, zoals het SZP zelf zegt, om tot oplossingen te komen. Op 15 oktober 2020 is door onze fractie met vooruitziende blik een motie ingediend, Gorinchem Stad van Tolerante. In deze motie werd het college verzocht om aan de hand van cijfers over meldingen, discriminatie inzichtelijk te maken, wat de stand van zaken is in Gorinchem op het gebied van achterstelling, discriminatie en geweld jegens minderheden en daarbij ook om met diverse partijen in de stad in gesprek te gaan over dit onderwerp en op te halen wat er speelt naar aanleiding van de punten die in de motie genoemd werden, ook een analyse te maken van de problematiek in Gorinchem en deze met de raad te delen. Voorzitter. De motie van D66 is sympathiek.

Goed om te lezen dat onze collegaraadsleden eensgezind tegen discriminatie zijn en dat we hier blijvend aandacht voor moeten hebben. Echter, op velerlei fronten, aangevuld met kennis en moties uit het verleden, is er reeds voldoende voorhanden om in Gorinchem het antidiscriminatiebeleid vorm te geven of te herontwikkelen en nieuwe fases in het beleid door te voeren. Op basis van deze conclusies hebben wij het idee dat de motie sympathiek is, maar geen daadwerkelijke toevoeging heeft. Daar wil ik het graag bij laten. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, meneer De Pagter. Ik heb de heer Foppen als volgende spreker. De heer Foppen: Voorzitter, dank u wel. Laat ik beginnen met te zeggen dat tolerantie, emancipatie en diversiteit allemaal ontzettend belangrijke onderwerpen zijn. Zeker in een tijd waarin we zien dat er een grote radicalisering en polarisatie in de maatschappij plaatsvinden, is het des te belangrijker om jezelf als gemeente in te zetten voor sociale acceptatie, diversiteit en tolerantie. Pas wanneer iedereen gelijkwaardig behandeld wordt in de maatschappij kan namelijk gestreefd worden naar een echt rechtvaardige samenleving. Het realiseren van een rechtvaardige samenleving is natuurlijk voor de SP een kernzaak.

Om te streven naar die rechtvaardige samenleving, waarin iedereen ongeacht leeftijd, sekse, opleidingsniveau, geloofsovertuiging, geaardheid en nationaliteit gelijk is, heeft de gemeente lopend en bestaand emancipatie- en diversiteitsbeleid. Via dit bestaande beleid wordt gewerkt aan, en ik citeer dan direct vanuit het diversiteitsbeleid, hoe we discriminatie en uitsluiting op welke grond dan ook tegen kunnen gaan. De brief van de minister – de VVD haalde hem net al aan – over de aanpak van discriminatie en racisme, die ten grondslag ligt aan de motie van D66 en PvdA, zegt het eigenlijk ook al: diverse gemeentes zijn bezig met het maken van antidiscriminatiebeleid, of ze hebben het al. En Gorinchem heeft in alle eerlijkheid zijn zaken gewoon prima op orde, want die voldoet gewoon aan de oproep van de minister. We hebben namelijk al emancipatie- en C - 39

diversiteitsbeleid en juist dat stukje antidiscriminatie wordt daarin ook belicht. Verder zijn we aangesloten – dat is ook al eerder genoemd vanavond – bij een breder cluster maatschappelijk netwerk dat emancipatie en tolerantie promoot. Kortom, aan de strekking van de motie – ik citeer: “gehoor te geven aan de oproep van de minister van Binnenlandse Zaken door antidiscriminatiebeleid te ontwikkelen”– is dus eigenlijk al voldaan. De gemeente heeft namelijk al bestaand emancipatie- en diversiteitsbeleid. Voorzitter. De motie is ontzettend sympathiek, laat ik dat wel gezegd hebben, maar iets ontwikkelen terwijl je het eigenlijk al hebt, klinkt mij heel erg gek in de oren. Je kunt namelijk niet iets ontwikkelen als je het al hebt. Maar goed, ik hoor graag van de wethouder hoe zij de motie leest in relatie tot het bestaande emancipatie- en diversiteitsbeleid, en natuurlijk ook de maatschappelijke partners die daaraan gekoppeld zijn. Daar laat ik het voor de eerste termijn even bij, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, meneer Foppen. De heer Boutachkourt voor Democraten Gorinchem. De heer Boutachkourt: Dank u wel, voorzitter. Het onderwerp discriminatie is natuurlijk een belangrijk onderwerp dat constant aandacht verdient.

Mooi als het college de uitgangspunten in de brief, waar de motie naar verwijst, omarmt en meeneemt in de herijking van bijvoorbeeld het diversiteitsbeleid. Als het goed is, gaat het college daarmee binnenkort ook aan de slag. Dit kan ook een mooie inspiratie zijn en daarvoor handvatten bieden. Wij lezen de motie dan ook als een soort van oproep: neem deze inspiratie en kennis mee in hetgeen we al doen, of nog op touw gaan zetten. Volgens ons kan er niet genoeg aandacht zijn voor dit onderwerp en hopelijk ziet het college dit ook als een stimulans. En als mensen vragen of dat nou nodig is, laat ik dan een klein praktisch voorbeeld noemen: artikel 1 van de Grondwet is recent gewijzigd, maar is dat ook overal in ons gemeentehuis gewijzigd? Volgens mij is het antwoord daarop ‘nee’. Laat dat maar een stimulans zijn voor het college om hier actief mee aan de slag te gaan. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, meneer Boutachkourt. Dan heb ik mevrouw De Groot nog. Mevrouw De Groot: Dank, voorzitter. De gemeente Gorinchem is Stad van Tolerantie en Regenboogstad. Hiermee geven we aan dat actief ingezet wordt op sociale acceptatie en veiligheid van alle inwoners van Gorinchem. Maar helaas heeft nog één op de vijf Gorcumers te maken met discriminatie op basis van gender, leeftijd, seksuele oriëntatie, geloofsovertuiging of vanwege een handicap.

Wat de Partij van de Arbeid betreft kan en moet dit aantal ervaringen met discriminatie omlaag. Ik wilde ook het eerste artikel van de Grondwet gaan quoten, maar dat is inmiddels al gedaan. In ieder geval is discriminatie not done en simpelweg ook niet wettelijk toegestaan. Hoewel in 2018 het emancipatie- en diversiteitsbeleid is vastgesteld, is de groep Gorcumers die discriminatie ervaart, namelijk één op de vijf, nog steeds even groot en dit is problematisch, juist omdat wij ons profileren als Stad van Tolerantie en als Regenboogstad. Ik hoor veel coalitiepartijen die kritisch zijn over deze motie, maar deze coalitie heeft wel in haar akkoord geschreven: “We willen dat iedereen in Gorinchem zichzelf kan zijn en ertoe doet”. Het is een prachtig streven, maar vooralsnog geldt dit niet voor die één op de vijf Gorcumers die te maken heeft met discriminatie. C - 40

De voorzitter: Ik zie de heer Foppen. De heer Foppen: Voorzitter. Ik hoor mevrouw De Groot zeggen dat de huidige coalitie graag de emancipatie wil verbeteren in Gorinchem en dat er minder discriminatie plaats moet vinden. En dan zou mijn antwoord terug zijn: uiteraard, want wie wil dat nou niet? Mijn reactie zou eigenlijk zijn: wat draagt deze motie dan bij om de discriminatie in Gorinchem omlaag te brengen ten opzichte van het huidige beleid? Mevrouw De Groot: Voorzitter. Als ik mijn betoog mag vervolgen, zal de heer Foppen daar zo meteen achter komen. De voorzitter: Prima, ga uw gang. Mevrouw De Groot: Voor de groep van één op de vijf Gorcumers die te maken heeft met discriminatie, moeten wij meer doen. Samen met D66 roepen wij dan ook op om gehoor te geven aan de minister van Binnenlandse Zaken om antidiscriminatiebeleid te ontwikkelen. Antidiscriminatiebeleid kan gemakkelijk gekoppeld worden aan bestaand beleid, zoals Wmo-beleid, veiligheidsbeleid en zelfs al aan het bestaande emancipatie- en diversiteitsbeleid. Ik weet niet of jullie de handreiking al hebben gelezen, maar dit benoemt de minister zelfs. Door antidiscriminatiebeleid te koppelen aan andere beleidsterreinen kun je het verankeren en op die manier de continuïteit en duurzaamheid van aandacht en middelen voor antidiscriminatiebeleid garanderen.

Het huidige emancipatie- en diversiteitsbeleid is met name gericht op de vraag hoe we discriminatie kunnen voorkomen, denk aan educatie en een voorbeeldfunctie zijn, maar er is bijna geen focus op het verminderen van gevolgen van discriminatie en het echt bestrijden daarvan. Die oproep doet de minister wel, en ze geeft daarbij een handreiking waarin goede tips en praktische adviezen staan die de gemeente kan uitvoeren. Het gaat er dus niet om dat wij nieuw beleid willen, wat ik vaker hoor deze avond, maar het gaat erom dat wij met de handreiking van de minister ons bestaande beleid kunnen aanvullen met antidiscriminatiebeleid en daarmee discriminatie effectiever kunnen bestrijden. Voorzitter. Wat ons betreft kan en moet het anders. Iedere Gorcumer die discriminatie ervaart is er wat ons betreft een teveel. We moeten actie ondernemen om dit aantal te verminderen en laten we daarom ons beleid verder aanvullen met de handreiking van de minister en dan met name de focus ook gaan zetten op het verminderen van de gevolgen van discriminatie en het echt bestrijden daarvan. Iedereen verdient een veilige omgeving waar iedereen zichzelf mag en kan zijn. Dank, voorzitter. De heer Foppen: Voorzitter… De voorzitter: Dank u wel, mevrouw De Groot. De heer Foppen heeft geen antwoord gekregen... De heer Foppen: Nee, exact.

Ik heb geen antwoord gekregen op de vraag wat mevrouw De Groot met deze motie extra zou willen toevoegen aan het bestaande emancipatie- en diversiteitsbeleid. Op het moment dat je iets extra’s wilt ontwikkelen – want blijkbaar willen we niets nieuws, dat hoor ik u tenminste zeggen –, wát willen we dan bovenop het bestaande emancipatiebeleid en waaraan willen we dat dan toevoegen? Juist het C - 41

bestaande emancipatie- en diversiteitsbeleid is erop gericht dat er beleidsintegraal wordt gewerkt, bijvoorbeeld als het gaat om cultuursubsidies. Dat wordt overigens ook heel duidelijk op de gemeentelijke website aangegeven. De voorzitter: Mevrouw De Groot. Mevrouw De Groot: Dank, voorzitter. Als de heer Foppen goed had geluisterd, had hij gehoord dat ik heb gezegd dat nu met name gefocust wordt op het voorkomen van discriminatie, zoals educatie en als voorbeeldfunctie zijn, en dat er weinig focus is op het daadwerkelijk bestrijden van discriminatie en het verminderen van de gevolgen van discriminatie. De handreiking biedt verschillende actiepunten die de gemeente kan ondernemen om dat wel te doen. De heer Foppen: Voorzitter. Ik wil niet flauw zijn, maar dan heb ik eigenlijk nog steeds niks concreets extra’s gehoord… Mevrouw De Groot: Voorzitter, deze motie wil ook niet dat wij iets concreets gaan verzinnen. We roepen het college op gehoor te geven aan de oproep van de minister en die minister geeft in de handreiking verschillende acties die het college kan opnemen. Daar zijn wij niet voor. Het de slechts de oproep om de minister te volgen. De heer Foppen: Een laatste keer nog, voorzitter, en dan stop ik ermee. Ik heb nog steeds geen concrete handreiking gehoord die we dan over zouden moeten nemen ten opzichte van het oude beleid.

De voorzitter: Het lijkt mij een herhaling van zetten te worden. Ik stel vast dat er geen andere sprekers zijn. Dan nodig ik wethouder Dansen graag uit om het hare erover te zeggen. Wethouder mevrouw Dansen: Voorzitter. Ik vind dit lastig, want ik hoor heel veel verschillende dingen. Wat ik in ieder geval hoor, is een hele raad die vindt dat er niet gediscrimineerd moet worden in Gorinchem. Dat ben ik met jullie eens. Volgens mij zijn we dat allemaal met elkaar eens. Daarom is dit ook een sympathieke motie. Maar…, ja er is altijd een maar! Toen wij het beleid gingen maken dat er nu ligt, het emancipatie- en diversiteitsbeleid, hebben wij ons afgevraagd: moet dat niet een antidiscriminatiebeleid zijn? Daar wil je immers wat aan doen, iedereen wil iets doen aan discriminatie. We hebben er heel diep over nagedacht, met een heleboel mensen, ook meneer Tekir is daar nog bij betrokken geweest, en wij hebben bedacht, na er ook over gesproken te hebben met Movisie bijvoorbeeld, dat wij een positief beleid willen. Met de benaming ‘antidiscriminatiebeleid’ wordt benadrukt dat je tegen discriminatie bent, terwijl we met ons emancipatie- en diversiteitsbeleid laten zien waar we als stad voor staan, en dat is een inclusieve stad. Ik heb met bewondering naar de heer Roeland geluisterd, die eigenlijk heel mijn verhaal vertelde, dus ik doe het nu wat anders.

De keuze die we toen gemaakt hebben, wil natuurlijk niet zeggen dat we geen actie ondernemen tegen discriminatie. Daar word ik wel een beetje verdrietig van, want er gebeurt zoveel in Gorinchem en we doen zo hard ons best. Ik heb een heel lijstje, dus ik ga jullie eventjes verblijden met wat verhalen, waarbij ik vast kan zeggen dat er in april een zeer uitgebreide RIB komt met een terugblik op de al bereikte doelen in de afgelopen periode over het hele beleid, maar die C - 42

wacht nog even op de definitieve cijfers uit 2022, dus daar mogen jullie nog even naar verlangen. Maar we doen verschrikkelijk veel, los van de bekende dingen als een Regenboogpad, een Regenboogbankje, vlaggen op Coming out day, en noem maar op. We zijn ook bijvoorbeeld dit jaar samen met Radar gestart met het voorlichten van professionals die in Gorinchem werken op cultureel sensitief en inclusief werken. Dat is inderdaad, zoals net werd gezegd, het voorkomen. Ik ben ook een groot gelover van de stelling dat je beter kunt voorkomen dan dat je moet gaan straffen. Partners als POORT6, de politie, The Mall, ,jongerenwerk, het COA, scholen, kinderopvang, Wmo en het sociaal team hebben daar allemaal een uitnodiging voor gekregen en diverse partijen zijn aangesloten. We zijn ook van plan om dit jaar weer met Radar en de politie een antidiscriminatieproject voor middelbare scholen in Gorinchem op te starten. We hebben twee afstudeeropdrachten van HBO-studenten op het thema discriminatie gehad en we gaan nu aan de slag met de ontvangen adviezen. Deze waren voornamelijk het vergroten van bekendheid van Radar. Heel veel mensen die zich gediscrimineerd voelen weten niet dat je kunt klagen bij Radar en die weten heel vaak zeker niet dat, als je er wat aan wilt doen, als je aangifte wilt doen, zij met je mee kunnen lopen in dat traject. Daar maken bijzonder weinig mensen gebruik van.

Maar ik kan u wel nu al vertellen dat, op het moment dat we dat gaan doen en er gaan meer mensen bij Radar aangifte doen van discriminatie, u over een half jaar of een jaar tegen mij zult zeggen in de raad: mevrouw Dansen, wat is er aan de hand in Gorinchem, er zijn veel meer mensen die gediscrimineerd worden, wat doet u daar eigenlijk aan? En dat komt dan doordat meer mensen gaan melden, dus die geef ik maar vast even mee, want dat is wel een risico. We hebben een panel, dat aangegeven heeft ambassadeur op dit onderwerp te willen blijven. Dat is tevens een mooie groep mensen om aan het eind van dit jaar, begin volgend jaar, in gesprek te gaan voor het te updaten diversiteitsbeleid, want een heel aantal mensen heeft al aangegeven dat dat geactualiseerd moet worden, en dat gaat u allen – u bent allemaal zo betrokken – de kans geven om met mij mee te denken in een evaluatie van dat beleid, welke richting we verder moeten kiezen, en als u daar met z’n allen meer antidiscriminatiebeleid in wilt hebben, moet u daarom vragen, dan kunnen we kijken of we daarmee aan het werk kunnen. Maar op het moment dat iemand tegen mij zegt – ik noem even geen namen – “daar zijn wij niet voor”, dan zeg ik nu: daar bent u wél voor. Ik denk niet dat je dat als college moet aandragen, ik denk dat je dat met de raad, met de stad en met mensen die het aangaat moet doen.

Daarom denk ik dat deze motie op dit moment echt niet nodig is. Ze is overbodig. We doen verschrikkelijk veel, we willen er met z’n allen mee verder en dat gaan we ook doen. Ik vind het prachtig dat u zo meevoelt, ik vind de motie ook uitermate sympathiek en ik hoop dat dat betekent dat u allemaal heel hard met mij mee gaat denken in het actualiseren van ons huidige beleid. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw De Groot.

Mevrouw De Groot: Dank. Ik hoor de wethouder zeggen dat we al heel veel doen, en daar zijn we ook trots op, maar nogmaals: ik hoor vooral de focus op het voorkomen van discriminatie. Ik begrijp dat voorkomen beter is dan genezen, naar toch gebeurt het nog bij één op de vijf Gorcumers, en daar is actie voor nodig. In de handreiking van de minister wordt die gegeven, dus ik snap eigenlijk niet zo goed waarom deze motie nu C - 43

overbodig zou zijn. Het is niet een verplichting, maar het is dat u er gehoor aan geeft, dat u ernaar kijkt en met voorstellen komt om antidiscriminatiebeleid ‘overall’ in te voeren. Wethouder mevrouw Dansen: Ik kan natuurlijk gewoon weer herhalen wat ik daarnet allemaal al gezegd, maar laat ik proberen het samen te vatten. We hebben beleid, we hebben beleid dat goed is, we hebben beleid waar we een keuze in gemaakt hebben, we doen van alles. Het beleid dat we nu hebben gaan we actualiseren en op dat moment krijgt ook u de kans om ons mee te geven wat u vindt dat wat er in het nieuwe beleid, of in het aangepaste beleid, moet komen staan. Dat is de reden waarom we deze motie nu niet nodig hebben: omdat we gewoon trots op onszelf mogen zijn met z’n allen, dat we het al doen. De voorzitter: Mevrouw Alba Heijdenrijk. Mevrouw Alba Heijdenrijk: Ik ga daar ook niks aan afdoen, want ik denk ook dat er heel veel gebeurt, maar ik blijf erbij dat om en nabij de 20%, dat zijn 7500 Gorcumers met de laatste telling, zich dus wel gediscrimineerd voelt. Nogmaals: ik ben het meer dan met u eens dat de Regenboogvlag en het Regenboogakkoord in z’n algemeenheid mooie stappen in de richting zijn. Daar hoort u mij en mijn collega van de PvdA ook zeer zeker niet over.

Waar het ons om gaat, is dat ondanks alle inspanningen 20% zich gediscrimineerd voelt en de handreiking die er ligt is om te kijken hoe we wat mij betreft die 20% terug kunnen brengen naar nul. De voorzitter: De heer Foppen. De heer Foppen: Ik hoor mevrouw Albert Heidenrijk eigenlijk zeggen dat ze nog een extra inspanning verwacht van het college. Alleen, je kunt wel een motie indienen met de oproep om een antidiscriminatiebeleid te ontwikkelen, maar er gebeurt al zoveel in Gorinchem. Welke handreiking van de minister ziet u dan als een extra aanvulling op het beleid dat we al hebben waarmee je het college dan op pad stuurt? Iedereen hier is tegen discriminatie en iedereen hier wil die discriminatie naar nul, dat is de discussie niet. Maar hoe je dat effectief moet doen, daar ben ik nu naar op zoek. Welke handreikingen wilt u dan concreet meegeven aan het college? Mevrouw Alba Heijdenrijk: De handreiking is te lezen. En ja, dan kunt u uw schouders ophalen, maar het was juist een uitnodiging, een open hand, om daarnaar te kijken. Ik ben het zeer zeker met wethouder Dansen eens dat voorkomen beter is dan genezen is, maar feit blijft dat 20% zich wel degelijk gediscrimineerd voelt. En dan denk ik dat we in ons beleid ergens de boot missen wat maakt dat we deze getallen nog steeds hebben. De heer Foppen: Voorzitter, ik voel me geprikkeld om daar toch op te reageren.

Dat we naar nul moeten, is duidelijk, dat er dus misschien een aanvulling moet komen, is ook duidelijk, dat is de kwestie niet. De kwestie is: wat willen we dan concreet ánders gaan doen? En daar hoor ik telkens geen antwoord op. Als u mij gewoon kunt vertellen welke handreikingen we over zouden moeten nemen, waarmee we het anders zouden moeten doen, dan wil ik méér dan naar u luisteren.

C - 44

Wethouder mevrouw Dansen: Voorzitter, mag ik nog heel even? Ik sta er per slot van rekening nog…. De voorzitter: Wethouder Dansen mag nog en daarna doen we een tweede termijn. Wethouder mevrouw Dansen: Dan nodig ik u aan het eind van mijn eerste termijn allemaal van ganser harte uit om met ons mee te gaan denken en neem daar die handreikingen in mee als we ons huidige beleid gaan actualiseren. Dat is de weg. We hebben op dit moment een beleid, we doen van alles, we gaan het komende jaar ook weer van alles doen en we gaan op weg naar geactualiseerd beleid. Denk daarover met ons mee, kom met die handreiking, maar ik zou het wel fijn vinden als ik dan ook gewoon concrete voorstellen krijg, want als iedereen zegt van “we moeten er wat aan gaan doen, ja, wat moeten we dan doen, nou: er iets aan doen”, dan kan ik er niet zo heel veel mee. Daar ben ik ook eerlijk in, maar ik geef u de kans allemaal voor de tweede ronde. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Dansen. Ik neem aan dat er behoefte is aan een tweede termijn. Het woord is aan mevrouw Alba Heijdenrijk, die tussendoor al een aantal pogingen deed om de vraag van de heer Roeland te beantwoorden. Mevrouw Alba Heijdenrijk: Dank u wel, voorzitter. Ik heb heel hard geprobeerd om mee te schrijven, maar de waarheid gebiedt me te zeggen dat mijn geheugen nog niet helemaal daar is waar ik het zou willen hebben.

Dus als ik een kleine reminder mag krijgen op de vraag van de heer Roeland…. De heer Roeland: Mijn vraag was of u signalen hebt opgevangen in het Gorinchemse bij COC, sportverenigingen, jongerenwerk, scholen en het Gehandicaptenplatform bijvoorbeeld, om eens wat te noemen, om deze motie te lanceren. Mevrouw Alba Heijdenrijk: Nog niet zo heel lang geleden was ik bij een I&O/B&A over het sociaal domein waar onder andere de voorzitter van het Gehandicaptenplatform aanwezig was. Zij gaf meer dan eens te kennen zich niet altijd gehoord te voelen in de dingen waar gehandicapten tegenaan lopen of rijden. Vanuit dat standpunt merk ik wel degelijk dat niet elk platform zich even gehoord voelt. Daarnaast weet ik dat het COC zich niet gehoord voelt in de cijfers die gepresenteerd worden door de politie en Radar met betrekking tot het aantal meldingen die er zijn. Dus ja, in die zin hoor ik in de zijlijnen wel degelijk die geluiden terug. Daarnaast blijft voor mij die 20% overeind staan, waarvan ik denk: ja, hoeveel meer cijfers heb je dan nodig? Dat gezegd hebbende: we hebben inderdaad een Radar die de wettelijke taak heeft om klachtenbehandeling en -registratie onder zijn hoede te hebben, die trainingen en voorlichtingen biedt, beleid dat gericht is op emancipatie en diversiteit.

Maar waar wij met name naar op zoek zijn, is een manier waarop wij burgers en professionals daadwerkelijk ook betrekken bij het vinden van een oplossing waarmee we de discriminatie gaan bestrijden. Op dit moment is het beeld vooral nog gericht op de uitgestrekte hand om door middel van trainingen of voorlichting discriminatie te voorkomen, maar op het moment dat we doorkrijgen dat dat dus niet toereikend is, zullen we ook met de betrokken mensen en de professionals die daar helaas dagelijks mee van C - 45

doen hebben, om de tafel moeten om te kijken hoe we de handreikingen die daadwerkelijk naar voren worden gebracht in die zin in te bouwen in het Gorcumse. Een heel simpel voorbeeld dat in de handreiking genoemd wordt is het inkoopbeleid van de gemeente Utrecht, die bedrijven die zich schuldig hebben gemaakt aan welke vorm van discriminatie dan ook bant in aankoop- en inkoopbeleid. Zo zijn er meerdere dingen waarvan ik denk: er is van alles concreet te maken waar een algemene handreiking over gaat, dus iets wat landelijk uitgerold kan worden. Je kunt leren van elkaar, maar waar wij met name naar op zoek zijn is: wat doen wij in Gorinchem om het daadwerkelijk zover te krijgen dat we volgend jaar niet over 19% of 20% praten, maar wat mij betreft over 10% of 15%, en het allerliefst over geen enkel procent dat zich in Gorinchem gediscrimineerd voelt? De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Santen. De heer Van Santen: Voorzitter. Het onderwerp gaat best wel iedereen aan en tegelijkertijd denk ik dat je met dit voorstel wel ergens tekort doet aan alle lopende initiatieven. Dat vind ik jammer, want, en daar hebben we het al over gehad, wij zijn best wel trots op alle initiatieven die er zijn en ook wat we de laatste jaren hebben ontplooid, en dan hoor ik: teveel preventie en niet op andere zaken.

Nou, ik bestrijd dat een beetje, wat de Partij van de Arbeid zegt, want we doen op veel fronten ook uitvoering op heel veel punten. Ik heb ook dat onderzoek gelezen en daarin worden heel veel categorieën aangedragen, van leeftijd tot en met geslacht, tot en met de categorie ‘anders’ – ik weet niet wat dat is en ik heb geen idee hoe we dat gaan bestrijden –, maar goed, er staan heel veel dingen in en ik denk dat we op al die dingen heel veel doen. Bijvoorbeeld als het gaat om seksualiteit, hebben we juist heel veel gedaan en als het gaat om mensen met beperkingen heb ik net ook wat voorbeelden genoemd. Op al die vlakken doen we wat en dat kan altijd beter, dat wil ik ook niet tegenwerpen, we moeten daar blijven verbeteren en dan denk ik ook dat, als je dingen meer concreet wilt doen, je juist moet inzetten op concrete ideeën en doorpakken en actualiseren op bestaande dingen die er zijn en niet nog een keer met nieuw beleid. Maar ik heb het al meer mensen horen zeggen vanavond: doorpakken met nieuwe ideeën, concrete ideeën, dat is wat eraan bijdraagt. En dan wil ik even richting de heer Boutachkourt nog wat zeggen… Mevrouw De Groot: Voorzitter! De voorzitter: Mevrouw De Groot. Mevrouw De Groot: Dank u wel. Ik hoor u nu weer over nieuw beleid en nieuwe ideeën concreet aanpakken, maar dat proberen we ook met deze motie.

We roepen op om naar die handreiking te kijken waar wel meer dan 20 acties in staan die ondernomen kunnen worden om discriminatie aan te pakken. Daar staan nieuwe ideeën in die we kunnen aanpakken, dus ik snap niet waarom er zoveel tegengeluiden zijn. De heer Van Santen: Nou, dat zal ik u uitleggen. Kijk, er zijn heel veel initiatieven geweest de afgelopen jaren, dus als u nu zegt “er zit daar een van de initiatieven bij die we nog niet hebben gedaan om wat voor reden dan ook”, en u heeft daar een concreet voorstel voor, dan ben ik bereid daarnaar te luisteren, maar op dit moment zie ik dat niet. C - 46

Ik denk dat er juist heel veel initiatieven zijn en ik volg daarin ook de redenatie van de wethouder. We hebben een aantal beleidsstukken die ook moeten worden geactualiseerd. Breng het daar dan in en kom niet met een heel nieuw verzoek tot een heel nieuw plan van aanpak daarin. Mevrouw De Groot: We komen ook niet met het verzoek om een heel nieuw plan te schrijven. We komen met een verzoek om het aanvullend te doen op het beleid dat er al is en dat kan nog geactualiseerd worden volgend jaar, maar er is ook nu actie nodig. De heer Van Santen: Zo lees ik de motie in ieder geval niet. Ten slotte wil ik aan het adres van de heer Boutachkourt nog het volgende opmerken. De Grondwet is inderdaad aangepast, maar die moet je hier niet opnieuw vaststellen. De Grondwet geldt voor iedereen, dus ook in dit huis. De heer Boutachkourt: Volgens mij hebt u mij verkeerd begrepen, meneer Van Santen. Ik bedoel meer dat op sommige plekken ‘artikel 1’ staat, maar daar staat hij nog in de oude vorm. De heer Van Santen: O, dat zouden we dan moeten actualiseren? Dat ben ik met u eens. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, meneer Van Santen. De heer De Pagter is de volgende spreker. De heer De Pagter: Dank u wel, voorzitter. De motie is sympathiek. Er gebeurt ontzettend veel in Gorinchem. De motie roept op om beleid te actualiseren, wat inderdaad een verantwoordelijkheid is van het college.

Ik zou eigenlijk willen voorstellen om de motie nu aan te houden en een moment in te plannen om daarover met elkaar van gedachten te wisselen en te zeggen wat er in het beleid zou moeten komen. De voorzitter: Dank u wel, meneer De Pagter. Ik zie de heer Foppen. De heer Foppen: Voorzitter, dank u wel. Ik zal mijn eerste termijn niet overdoen, ik denk dat ik daarin redelijk duidelijk geweest ben, inclusief alle interrupties. Waar ik blij mee ben, laat ik dat als eerste zeggen, is dat de wethouder zoveel initiatieven weet te omschrijven en weet te benoemen. Dat betekent namelijk dat wij op dit moment gewoon ontzettend veel trajecten hebben lopen betreffende emancipatie en tolerantie in Gorinchem. Betekent dat dan dat je meteen alle discriminatie uitgeband hebt en dat iedereen meteen gelijk is? Natuurlijk niet, dat blijft altijd een lopend traject. Ik heb de wethouder in dat kader ook horen zeggen dat we een beleidsherziening gaan doen in 2024, omdat het oude beleid op dat moment afloopt. Laten we vooral met iedereen hier in de raad daarover meedenken, en niet te vergeten ook het maatschappelijk middenveld in Gorinchem, omdat juist daar een heleboel expertise te halen valt. In dat kader zou ik ook willen zeggen: neem de motie die nu voorligt ook mee naar dat moment. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, meneer Foppen. De heer Boutachkourt.

C - 47

De heer Boutachkourt: Dank u wel, voorzitter. Mooi hoe de wethouder ons nog meegeeft wat Gorinchem allemaal doet op dit gebied. Dat maakt ons trots en onderstreept ook de gevoelde urgentie en energie op dit onderwerp. Wij vinden deze handreiking eigenlijk een mooie motivatie en inspiratie, die kan dienen op het moment dat we ons diversiteits- en emancipatiebeleid gaan herijken. Dit beleid is vijf jaar geleden vastgesteld en deze handreiking kan nieuwe, goede accenten en inzichten bevatten. Waarom zouden we dit niet omarmen als college en als raad? Daarom zien we de motie als een mooie handreiking, die willen we dan ook aangrijpen en we staan daarom ook positief tegenover deze motie. Ten slotte het verzoek van de heer De Pagter om de motie aan te houden. Ik weet niet of ik daar nu al op moet ingaan, maar wij vinden het gezien het onderwerp en de urgentie gewoon belangrijk om daar nu wat van te vinden. Wij vinden het signaal ook heel belangrijk en daarom zijn we hier niet voor. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw De Groot. Mevrouw De Groot: Dank, voorzitter. Ik wil toch maar eerst gezegd hebben dat wij niet op nieuw beleid uit zijn en dat het een aanvulling is op het bestaande beleid.

Wij hebben juist geen acties benoemd, omdat we uiteindelijk – en dat is vanavond al vaker gezegd – een ondernemend college hebben dat wij de vrijheid geven om zelf keuzes te maken in welke acties het wil ondernemen. Maar als we het dan toch over acties hebben: zoals ik al eerder zei, staan in het document verschillende acties zoals #datmeenjeniet, of Route van verzoening Amersfoort, waarmee je een route langs historische gebeurtenissen maakt waar ook discriminatie een onderdeel van is. Je hebt de Blue Eyes/Brown Eyesgesprekken, ik weet niet of jullie het programma op televisie wel eens hebben gezien, maar het was een zeer interessante serie. Hoe dan ook, er staan echt heel veel voorbeelden in de handreiking van de minister. Ik vind het niet onze taak om specifiek te gaan zeggen wat wel of niet gedaan moet worden, daar vind ik de wethouder verantwoordelijk voor. Zij moet een voorstel maken met wat zij belangrijk vindt en wij moeten dan vervolgens zeggen of wij het daarmee eens zijn of niet. Wij kunnen wij nu wel hele specifieke acties gaan benoemen, maar die handreiking is juist bedoeld voor gemeenten om handvatten te bieden in de acties die zij kunnen ondernemen. Dank, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw De Groot. Als laatste is het woord aan wethouder Dansen. Wethouder mevrouw Dansen: Voorzitter.

Mevrouw De Groot was de laatste, dus dat blijft eventjes het meest dichtbij hangen. Ik vind het heel mooi dat u tegen mij zegt dat ik de wethouder ben die met ideeën moet komen. Dat heb ik vijf jaar geleden ook gedaan en daar bent u het nu niet mee eens, getuige de motie die ik krijg waarin alles anders moet, dus ik vind dat wel een beetje lastig…. De voorzitter: Mevrouw Alba Heijdenrijk. Mevrouw Alba Heijdenrijk: Nogmaals, en dan vallen we echt in herhaling: het gaat er niet om dat alles anders moet. Wij willen graag dat er een beeld komt op die 20% en wat C - 48

wij in Gorinchem met betrekking tot het tegengaan van discriminatie nog meer zouden kunnen doen, en daarin denk ik dat al heel veel gebeurt. Daar doen we niks aan af. Het is ook niet een Wet van Meden of Perzen dat er iets heel anders op tafel moet komen. Er ligt een brief van het ministerie waarin een handreiking wordt gedaan om per gemeente een appel te doen tegen discriminatie. Dat is de handreiking die wij in deze motie bedoelen. Wethouder mevrouw Dansen: We draaien een beetje in kringetjes. We hebben een beleid, daar zijn we het over eens, we doen goede dingen in Gorinchem, daar zijn we het ook over eens. Het ene gedeelte van de raad vindt dat het goed is en dat we daarmee door moeten gaan, een ander gedeelte van de raad zegt dat niet te willen. Ik stel voor te doen wat we al van plan waren te doen, in ieder geval wat we met het college al van plan waren te doen, namelijk een actualiseringsproces in te zetten op het huidige beleid, daarin mee te nemen wat u allemaal inbrengt en wat ik uit de stad verder ingebracht krijg. In 2024 moeten we een nieuw beleid hebben en ik stel me voor dat we daarmee in het derde kwartaal kunnen gaan beginnen, althans in ieder geval daarover in gesprek kunnen gaan. Dat is wat het is en dat is ook wat we kunnen doen. Ik krijg de ruimte van de raad om het zelf te doen en dat gaan we ook doen. Volgens mij zijn we het daar allemaal mee eens.

Ik wil u wel meegeven om in het geheel ook na te denken over wat we allemaal doen, want in de vorige periode is ons budget gehalveerd, en dat is een beetje jammer. Als we meer willen doen, maakt dat het wel een beetje lastig. De heer Schefferlie: Voorzitter, bij wijze van interruptie: betekent dit dan dat de wethouder nu pleit voor extra budget en, zo, ja, wat gaat u daar dan mee doen? Wethouder mevrouw Dansen: Ik pleit niet voor extra budget, ik gaf een voorbeeld. U roept allemaal tegen mij dat ik meer moet doen, en blijkbaar moet ik dat doen met minder geld. Ik ben altijd wel voor creativiteit, maar het maakt het wel lastiger. De heer Schefferlie: Maar lukt dat, of lukt u dat niet? U zegt dat u minder budget hebt en dat u het daar maar mee moet doen. Mijn vraag is dan: kunt u daar wel mee uit de voeten? Wethouder mevrouw Dansen: Dat ligt eraan wat we nog meer gaan doen. Ik verval in herhalingen. We doén al heel veel, ik kan van mijn lijstje nog meer gaan opnoemen. Op het moment dat we met elkaar het beleid gaan evalueren en herijken en daar een mooi nieuw beleid, of aangepast beleid, van maken, gaan we nog meer doen. Daar hoort dan een budget bij en het ligt er helemaal aan wat u als raad in dat nieuwe of aangepaste budget neer gaat zetten, hoeveel we daarvoor nodig hebben. Zo simpel is dat.

De heer Schefferlie: Nou goed, ik ben heel benieuwd of u zich belemmerd voelt met het huidige budget, of niet, om al te doen wat nu nodig is. Mevrouw Alba Heijdenrijk: Nogmaals: het gaat niet zozeer om méér doen als wel om kritisch kijken naar wat nu gebeurt. De heer De Pagter: De motie van 2020 van ChristenUnie/SGP roept daartoe ook op, dus als die motie ingevuld is, komt er ook een antwoord op deze motie. C - 49

Mevrouw Alba Heijdenrijk: Maar in die motie is de handreiking van het ministerie niet meegenomen. Mevrouw De Groot: Voorzitter, ik wil nog even toevoegen dat we het de hele tijd hebben over herijking van het beleid en actualisering van het beleid en volgens mij is dit een mooie voorzet om dat te gaan doen. Wethouder mevrouw Dansen: Volgens mij heb ik al aangegeven dat we dat gaan doen, en dat ga ik heel graag met u allemaal doen. Mevrouw De Groot: Maar u ontraadt wel deze motie, terwijl die juist een mooie voorzet geeft om het wel te doen. Wethouder mevrouw Dansen: Ik zeg dat de motie overbodig is. De heer Klein: Voorzitter. Het is misschien niet helemaal mijn plek, maar volgens mij draaien we nu echt eindeloos in cirkels rond en ik denk dat we zo heel inefficiënt bezig zijn. Dank u wel. De voorzitter: Ik denk dat u gelijk hebt, we hebben de standpunten nu wel drie of vier keer langs horen komen. Dank u wel, wethouder, dank u wel andere sprekers. Ik heb nog één formele vraag aan de indieners van de motie: bent u bereid om de motie aan te houden, zoals door de heer De Pagter werd gevraagd, of wilt u de motie in stemming laten brengen? Mevrouw De Groot: In stemming brengen alstublieft. De voorzitter: Voor mevrouw Alba Heijdenrijk geldt hetzelfde, zie ik. Dan brengen we de motie in stemming. Ik bied vooraf de mogelijkheid een stemverklaring af te leggen.

Mevrouw Hamann: Voorzitter. Gorcum Actief is vanzelfsprekend voor een diversiteitsbeleid. We doen heel erg veel, we prijzen het college daarvoor en we grijpen graag de handreiking aan om te gaan werken aan de actualisatie van dat beleid en allerlei dingen die we met z’n allen kunnen gaan bedenken, dus samen te gaan werken, samen met de stakeholders en de mensen uit het veld. Dat heeft onze voorkeur. Wij zijn tegen de motie. Dank u. De heer Foppen: Voorzitter. Laat ik allereerst zeggen dat de SP natuurlijk tegen discriminatie is, maar dat we het waardevol vinden om te kijken naar het emancipatiebeleid en het diversiteitsbeleid en niet het college met een kluitje het riet in te sturen. In deze motie staan geen concrete aanvullingen, dus wij zullen tegen deze motie stemmen. De voorzitter: Ik stel vast dat er geen andere stemverklaringen zijn en dat de motie dus nu in stemming kan worden gebracht. De motie wordt in stemming gebracht en met 13 tegen 11 stemmen verworpen.

C - 50

Voor hebben gestemd de leden mw. Alba Heijdenrijk, Boutachkourt, Van der Geest, mw. De Groot, Koçak, Oostrum, mw. Van Oversteeg, mw. Pellikaan, Schefferlie, Tekir en Van Willigen. Tegen hebben gestemd de leden Bahlmann, Foppen, Klein, Van Gammeren, mw. Hamann, Houtepen, Van Houwelingen, Krol, De Pagter, Roeland, Van Santen, Van Veen en mw. Van 't Westende-de Bijl. De voorzitter: Dames en heren. Hiermee naderen we het einde van de vergadering, maar alvorens deze te sluiten deel ik u mede dat mevrouw Loderus na 6 april van rechtswege weer raadslid zal zijn na haar zwangerschap. Dat betekent dat we afscheid gaan nemen van de heer Roeland, die hierna zijn rol als fractieassistent voor de fractie van Stadsbelang weer zal oppakken, en ook in die rol zal hij worden gewaardeerd. De heer Roland heeft in de raadsvergadering van 15 december 2022 de vervanging van mevrouw Loderus aangevangen. Dat mag gedurende 16 weken en die 16 weken zijn dan voorbij. Dat betekent dat we nu afscheid van u moeten nemen. U was vanavond nog te horen als spreker bij het antidiscriminatiebeleid. Verder kennen we u als iemand die heel rustig en gelijkmatig overkomt. U bent ook wel eens eigenzinnig en dat horen we ook van anderen nog wel eens terug. U maakt ook uw eigen keuzes nog wel eens, en dat is binnen de fractie soms ook wel een leuk discussiepunt, maar dat komt ieder raadslid toe.

Je mag van mening verschillen en dan is het de bedoeling om daar via leuke discussies weer uit te komen. U was onder andere ook docent van een aantal raadsleden en oud-raadsleden, of in ieder geval coach, en u had ook in de huidige fractie een coachende rol vanaf het begin en uw rol als fractieassistent. We hebben het hier in de raad vaker over fractieassistenten, maar eigenlijk zijn fractieassistenten gewoon fractielid, zij het dat ze niet zijn gekozen door de kiezer. In dat opzicht heeft u gewoon een hele goede inbreng in uw fractie en indirect in de raad gehad, maar nu ook direct in de raad. Ik denk dat we u zeker terug blijven zien als nestor binnen de fractie van Stadsbelang, om de term ‘nestor’ ook maar eens te gebruiken. En u bent ook een trouw bezoeker van allerlei parallelsessies, hetzij in I&O, informatie en ontmoeting, hetzij bij Beraad & Advies. Om een klein beetje die waardering tot uitdrukking te brengen, heb ik hier een bos bloemen namens de gemeenteraad, en die wil ik u aanbieden. (Applaus) 10. Sluiting

De voorzitter sluit te 22.58 uur de vergadering.

C - 51

Sprekersindex:

Alba Heijdenrijk, mw. W.T.J., 36, 37, 38, 44, 45, 48, 49 Boutachkourt, A., 40, 47 Dansen, mw. E.L., 4, 5, 42, 43, 44, 48, 49, 50 Foppen, A.H.A., 12, 26, 27, 28, 39, 40, 41, 42, 44, 47, 50 Groot, mw. P. de, 30, 40, 41, 42, 43, 46, 48, 49, 50 Hamann, mw. E.W.H., 26, 27, 30, 50 Houtepen, M.C., 12, 19, 26, 28 Klein, J., 3, 50 Krol, A., 9, 10, 13, 15, 22, 24, 32 Molengraaf, mw. M.J., 5, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 31, 32 Oversteeg, mw. J. van, 13, 16, 18, 19, 21, 22, 23, 29, 32, 35 Pagter, M. de, 38, 47, 49 Polatli, F., 3 Roeland, P.M., 37, 45 Santen, N. van, 38, 46, 47 Schefferlie, P.C.J., 14, 15, 16, 17, 20, 29, 33, 34, 35, 49 Tekir, I., 4, 5, 6, 7, 10, 17, 18, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 32, 33, 35 Veen, D. van, 11, 13, 25, 26

C - 52