2023-863996 Jaarstukken 2022.pdf
Tekst van het document
Jaarstukken 2022
Jaarstukken 2022
Inhoudsopgave 1
2
3
4
5
Inleiding
3
1.1 1.2 1.3 1.4 1.5
3 4 5 14 17
Voorwoord Beleidsmatige verantwoording Financiële verantwoording Ontwikkelingen corona Leeswijzer
Jaarverslag: Programmaverantwoording
21
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10 2.11
21 26 33 42 49 58 69 85 94 100 102
Programma 1 Bestuur en Ondersteuning Programma 2 Veiligheid Programma 3 Verkeer en Vervoer Programma 4 Economie Programma 5 Onderwijs Programma 6 Sport, Cultuur en Recreatie Programma 7 Sociaal Domein Programma 8 Duurzaamheid Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing Algemene dekkingsmiddelen Overhead, Vennootschapsbelasting en Onvoorzien
Jaarverslag: Paragrafen
107
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7
107 117 123 126 136 154 162
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Lokale heffingen
Jaarrekening
169
4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7
169 173 185 186 188 190 208
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Overzicht van baten en lasten Recapitulatie structureel begrotingsevenwicht Overzicht begrotingsonrechtmatigheid Balans per 31 december 2022 Toelichting op de balans per 31 december 2022 Wet Normering bezoldiging Topinkomens publieke en semipublieke sector (WNT)
Jaarrekening - Bijlagen
210
5.1 5.2 5.3
210 217 220
Reserves Voorzieningen Totaaloverzicht baten en lasten per taakveld
1
Jaarstukken 2022 5.4 5.5
2
Investeringsoverzicht Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen (SiSa)
221 230
Jaarstukken 2022
1
Inleiding
1.1
Voorwoord
Voor u liggen de jaarstukken van gemeente Gorinchem over 2022. In de jaarstukken leest u wat de gemeente het afgelopen jaar allemaal heeft gedaan. Daarnaast legt het college via de jaarstukken verantwoording af aan de gemeenteraad over de financiën en het gevoerde beleid in 2022. Afgelopen jaar was een bijzonder jaar. Het is bijna niet meer voor te stellen, maar 2022 begon met een lockdown als maatregel tegen het coronavirus. Gelukkig konden vanaf maart de meeste coronamaatregelen vervallen. Onze samenleving ging weer open. Ook in Gorinchem ging het weer bruisen. Tegelijkertijd blijft het goed om stil te staan bij mensen die zijn getroffen door het coronavirus en de effecten hiervan. Om dit blijvend te herinneren, realiseerden we begin 2023 een corona-gedenkteken. In 2022 werden we opgeschrikt door de oorlog die uitbrak door de inval van Rusland in Oekraïne. Onze stad vangt mensen op die moesten vluchten vanuit Oekraïne of vanuit andere delen van de wereld. Deze opvang van mensen die hun eigen land noodgedwongen moesten verlaten, laat zien hoe we als stad van Tolerantie omzien naar wie in nood is. Het afgelopen jaar kenmerkte zich ook door flinke prijsstijgingen. We hebben samen met onze partner Avres werk gemaakt van ons armoedebeleid om inwoners die het niet breed hebben te ondersteunen.
Zo zijn we aan de slag gegaan met energie- en menstruatiearmoede en is het energienoodfonds voor sociale ontmoetingsplaatsen gestart. Daarnaast kunnen meer inwoners gebruik maken van minimaregelingen. Afgelopen jaar verhoogden we de inkomensgrens van 120 naar 130% van de bijstandsnorm. In deze tijd waarin crises elkaar in hoog tempo op lijken te volgen en maatschappelijke polarisatie toeneemt, is omzien naar elkaar van groot belang. We zijn dan ook trots op de grote maatschappelijke betrokkenheid en de vele initiatieven die we in onze Gorcumse samenleving zien. Gorinchem 30 mei 2023 Het college van burgemeester en wethouders
3
Jaarstukken 2022
1.2
Beleidsmatige verantwoording
Het afgelopen jaar stond in het teken van de gemeenteraadsverkiezingen en de daarop volgende collegewisseling. Met respect voor de bestuurlijke continuïteit zijn we als nieuw college aan de slag gegaan. In de zomer van 2022 presenteerden we het coalitieakkoord Voor Gorinchem! Daarin gaven we aan verder te bouwen aan eerder geformuleerde visies en plannen. In de begroting voor 2023 hebben we de eerste punten voor de uitvoering van het coalitieakkoord opgenomen. In 2022 waren er gelukkig weer mogelijkheden om elkaar op te zoeken, te ontmoeten en na te denken over de ontwikkeling van onze stad. We zien veel energie bij ondernemers en inwoners. We werken graag met hen samen. Bouwen aan een leefbare, veilige, duurzame en Allermooiste Vestingstad kunnen we immers niet alleen. We werken samen met inwoners en organisaties in en vanuit de wijken van onze stad. En we werken natuurlijk ook samen met onze omgeving. We koesteren de banden met onze regio, buurgemeenten, provincie Zuid-Holland en vergelijkbare gemeenten in de rest van ons land. Op onderwerpen als economie, mobiliteit, wonen en duurzaamheid kunnen we niet zonder elkaar. We staan in deze bestuursperiode voor verschillende grote opgaven. In 2022 hebben we deze opgaven verkend en zijn we gestart met de aanpak hiervan. De financiële armslag is daarbij soms minder dan gewenst.
Het is duidelijk dat we hier in deze bestuursperiode nog werk in te verzetten hebben. Dat pakken we graag samen met de gemeenteraad op. En nu aan de slag! Begin 2023 presenteerden wij het collegeprogramma. Een overzicht van acties waar we in deze bestuursperiode aan willen werken. In 2022 hebben we al verschillende stappen gezet. De jaarstukken geven daar een uitgebreid beeld van. Zo hebben we samen met regio en provincie gewerkt aan een bestuursovereenkomst om een andere plek dan Avelingen te zoeken voor de windopgave vanuit de Regionale Energiestrategie (RES). We zijn aan de slag gegaan met de verduurzaming van onze gemeentelijke gebouwen en het opstellen van een toekomstvisie voor het zwembad. We hebben gewerkt aan een nieuw Integraal Veiligheidsplan. We werkten aan de aanpak van mobiliteitsvraagstukken, van de Banneweg en de Haarsekade tot de A15 en de A27. We zetten in op toegankelijke en laagdrempelige voorzieningen voor kunst, cultuur en sport. We koesteren ons (wereld)erfgoed. Zetten volop in op de kansen die dit biedt voor toerisme en recreatie. En we blijven werken aan de ontwikkeling van de binnenstad waar inwoners en bezoekers trots op kunnen zijn. Niet voor niets zijn en blijven we de Allermooiste Vestingstad van Nederland. Het afgelopen jaar was dynamisch. Er is een stevige basis gelegd voor het vervolg van deze bestuursperiode.
We zien er naar uit verder aan de slag te gaan met en voor onze stad. Met de gemeenteraad, met inwoners, bedrijven, de regio om ons heen en met iedereen die zich betrokken voelt bij Gorinchem. Om zo samen te bouwen aan onze stad.
4
Jaarstukken 2022
1.3
Financiële verantwoording
In deze paragraaf wordt in hoofdlijnen ingegaan op de financiële ontwikkelingen over 2022. Hierbij wordt het resultaat gepresenteerd ten opzichte van de "bijgestelde begroting". Dat is de begroting inclusief de door de gemeenteraad geaccordeerde begrotingswijzigingen. Daarna wordt ingegaan op de ontwikkelingen in de algemene reserve en de belangrijkste oorzaken daarvan. Tot slot gaan we kort in op het verloop van de investeringen in 2022. Ontwikkeling resultaat De jaarrekening 2022 sluit met een positief resultaat na bestemming van € 3,5 mln. Voorgesteld wordt om dit resultaat toe te voegen aan de algemene reserve. In de tussentijdse rapportage 2022 hebben wij de verwachting uitgesproken dat het jaarrekeningresultaat 2022 € 1,3 mln. positief uit zou komen. Het definitieve resultaat 2022 na bestemming is dus € 2,2 mln. hoger uitgevallen. Voor een belangrijk deel komt dit omdat in de tweede helft van het jaar de vraag naar vergunningen onverminderd hoog is gebleven (€ 1,0 mln.). In de tussentijdse rapportage was ook geen rekening gehouden met een meevaller op de voorziening pensioenverplichtingen bestuurders (€ 0,8 mln. ). Verder zijn in de tweede helft van 2022 een aantal gemeentelijke objecten verkocht (€ 1,4 mln.). Voor een nadere toelichting op de verschillen verwijzen we naar de toelichting in de verschillende programma’s.
Het resultaat voor bestemming komt uit op € 11,5 mln. positief. Dit positieve resultaat wordt onder andere veroorzaakt door het positieve saldo van € 2,8 mln. op de budgetten voor de uitvoering van het Integraal Sociaal Beleid (ISB). Dit wordt o.a. veroorzaakt doordat diverse initiatieven en projecten, vanwege de corona-situatie, geen doorgang konden vinden, maar ook doordat het Rijk de gemeenten extra gecompenseerd heeft voor de kosten van de Jeugdzorg. Voor een deel worden deze middelen in latere jaren besteed. Voor een uitgebreide toelichting op de budgetten van het Sociaal Domein verwijzen we naar de toelichting op het programma. Conform het bestaande beleid stellen wij voor om het positieve saldo toe te voegen aan de reserve Sociaal domein. Daarnaast hebben wij van het Rijk in december € 1,7 mln. ontvangen waaronder € 1,1 mln. voor de uitkering van energietoeslag aan mensen die leven van 120% van het sociaal minimum of minder. Verder is er vooral sprake van eenmalige onderbesteding op diverse incidentele budgetten met een specifiek bestedingsdoel. Hiervoor stellen we – in overeenstemming met de financiële verordening - voor om de restanten beschikbaar te houden voor 2023, zodat de beoogde werkzaamheden kunnen worden afgerond. Een nadere uitsplitsing van het resultaat voor bestemming en de voorstellen tot resultaatbestemming is opgenomen in onderstaande tabellen.
Voor een uitgebreidere toelichting op de oorzaken van de verschillen verwijzen we naar de programmaverantwoording van het jaarverslag, in de paragrafen "wat heeft het gekost".
5
Jaarstukken 2022 Nr.
Ontwikkeling resultaat (bedragen x € 1.000)
1
Voorziening pensioenverplichtingen bestuurders (prog. 1)
846
V
2
Herinrichting Vissersdijk noodzakelijk achterstallig asfaltonderhoud (prog. 3)
475
V
3
Vrijval degeneratiemiddelen (prog.3)
527
V
3
Havengelden (prog. 3)
117
V
4
Exploitatie Veerdiensten (prog. 3)
-139
N
5
Platform ondernemerschap en innovatie (prog. 4)
124
V
6
Resultaat grondexploitaties (prog. 4-9)
-401
N
7
Onderzoek haalbaarheid unilocatie Regenboog en speciaal basisonderwijs (sbo) (prog. 5)
200
V
8
Huisvestingsvoorzieningen voor basisonderwijs aan asielzoekers (prog. 5)
268
V
9
"Dichterbij dan je Denkt" (prog. 5)
478
V
10
Aanpak laaggeletterdheid (prog. 5)
102
V
11
Borging lokale culturele infrastructuur (prog. 6)
302
V
12
Project Linielandschap in de dijkversterking Gorinchem-Waardenburg (prog. 6)
103
V
13
Sociaal Domein (prog. 7)
2.798
V
14
Bestrijding energiearmoede (prog. 9)
522
V
15
Uitvoering maatregelen klimaatakkoord (prog. 9)
260
V
16
Bouwleges (prog. 9)
1.081
V
17
Algemene Uitkering (AD)
2.172
V
18
Verkoopopbrengst diverse objecten (AD)
1.415
V
19
Maatregelen Wet Open Overheid en Rechtsbeschermingssysteem (OVO)
221
V
20
Overig
23
V
11.494
V
Totaal resultaat voor bestemming
6
Jaarstukken 2022 Voorstellen tot resultaatbestemming Zoals hiervoor aangegeven geldt voor diverse begrotingsonderdelen dat er specifieke (incidentele) middelen beschikbaar zijn gesteld voor de uitvoering van een project of het realiseren van een bepaald doel. Indien die middelen ultimo 2022 nog niet besteed zijn, er nog wel kosten worden gemaakt in 2023 en er geen mogelijkheid is om die kosten op te vangen binnen de reguliere begrotingsbudgetten van 2023, dan stellen we voor om het restantbudget te bestemmen voor 2023. Voor de volgende onderdelen wordt een voorstel tot resultaatbestemming gedaan: Nr.
Resultaatbestemming (bedragen x € 1.000)
1
Corona gerelateerde resultaatbestemmingen
412
1.1
Klaar voor de start na Corona (prog. 4)
50
1.2
Steunmaatregelen cultuur (prog. 6)
302
1.3
Herinrichting historische collectie (prog. 6)
60
2
Resultaatbestemmingen ter uitvoering van vastgesteld beleid
2.1
Aanpak ondermijning (prog. 2)
51
2.2
Ontmanteling CUR (prog. 2)
89
3.095
2.3
Herinrichting Vissersdijk (prog. 3)
275
2.4
Asfaltonderhoud (prog. 3)
200
2.5
Platform ondernemerschap & Innovatie (prog. 4)
124
2.6
Tijdelijke huisvesting internationale schakelklas (prog. 5)
268
2.7
Dichterbij dan je denkt/arbeidsmarktregio (prog. 5)
478
2.8
Versneld uitvoeringsprogramma IHP (nieuwbouw Beatrix/De Burcht en Regenboogschool locatie Retranchement (prog. 5)
200
2.9
Educatie (prog. 5)
102
2.10 Projectleiding De Nieuwe Doelen (prog. 6) 2.11
108
Erfgoedcommissie (prog. 6)
30
2.12 Meekoppelkansen (prog. 6)
103
2.13 Klimaatakkoord (prog. 8)
260
2.14 Decembercirculaire 2022 gemeentefonds (AD)
586
2.15 WOO (OVO)
115
2.16 Rechtsbeschermingssysteem (OVO)
106
3
Toevoeging exploitatieresultaten aan reserves
4.496
3.1
Toevoeging resultaat Programma Sociaal Domein aan reserve Sociaal Domein
3.901
3.2
Toevoeging exploitatiesaldo taakveld riolering aan bestemmingsreserve Riolering
68
3.3
Toevoeging resultaat een voorziening "Degeneratiekosten" Totaal bestemmingsvoorstellen
527 8.003
1. Corona gerelateerde resultaatbestemmingen 1.1 "Klaar voor de start na Corona" (prog. 4) Het budget "Klaar voor de start na corona" is in 2022 niet benut (€ 50.000). De raad wordt voorgesteld om € 50.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen in 2023 voor het uitvoeren van gemaakte plannen. 1.2 Steunmaatregelen cultuur (prog. 6) Van de beschikbaar gestelde middelen voor de borging van de lokale culturele infrastructuur (coronasteunpakketten van het Rijk en onderuitputting cultuurbudgetten door corona in 2021) ad € 370.000,
7
Jaarstukken 2022 resteert in 2022 een bedrag van € 302.000. Wij stellen u voor om deze cultuurmiddelen via de bestemming van het rekeningresultaat 2022 beschikbaar te houden voor de lokale culturele infrastructuur in 2023. 1.3 Herinrichting historische collectie (prog. 6) Na de coronabeperkingen, waaronder de sluiting van het Museum, hebben wij ons in 2022 vooral gericht op het weer opstarten van het museum en het organiseren van tentoonstellingen. Nadat de herinrichting van de historische collectie van het museum hierdoor even on hold heeft gestaan, hebben wij deze eind 2022 weer ter hand genomen. De herinrichting vormt een belangrijk element in het concept ‘Mooiste vestingstad’ en de toeristische aantrekkelijkheid van de binnenstad. Wij stellen u daarom voor het budget van € 60.000 wat hiervoor in 2022 beschikbaar was, via bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen voor 2023. 2. Resultaatbestemmingen ter uitvoering van vastgesteld beleid 2.1 Aanpak ondermijning (prog. 2) Voor de aanpak van ondermijning is in de tweede helft van 2022 van het Regionale Informatie-en Expertise Centra (RIEC) Rotterdam een incidenteel budget van € 51.000 ontvangen. Met het vaststellen van een nieuw IVP begin 2023, zijn de ambities op de aanpak van ondermijning concreet geworden.
Voor het laten slagen van de lokale aanpak van ondermijning is het belangrijk om in te zetten op (strategische) communicatie over het onderwerp en het hebben van een communicatieplan. Deze middelen worden in lijn met de ambities van het IVP ingezet om de bewustwording over ondermijning bij inwoners en ondernemers een extra impuls te geven. De raad wordt voorgesteld om € 51.000 via bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen in 2023. 2.2 Ontmanteling CUR (prog. 2) Bij de vaststelling van de jaarstukken 2021 is een bedrag beschikbaar gesteld van € 102.000. Eind 2022 is gestart met de ontmanteling van de CUR. De ontmanteling zal volledig worden afgerond in 2023. De raad wordt daarom voorgesteld om het restantsaldo van het in 2022 beschikbaar gesteld budget voor een bedrag van € 89.000 via bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen in 2023. 2.3 Herinrichting Vissersdijk (prog. 3) Vooral door inzet op andere projecten openbare verharding zijn de herinrichting Vissersdijk (€ 275.000) en diverse deelprojecten op het gebied van noodzakelijk achterstallig asfaltonderhoud (€200.000) niet conform planning in 2022 uitgevoerd. De herinrichting van de Vissersdijk is een reconstructieproject dat in 2022 is gestart en in 2023 zal worden afgerond.
Het achterstallig asfaltonderhoud willen wij toevoegen aan het asfaltonderhoudsbestek 2023 om hier in 2023 een forse slag in te kunnen maken. Wij stellen de raad voor om de budgetten voor de herinrichting Visserdijk en asfaltonderhoud van respectievelijk € 275.000 en € 200.000 via de bestemming van het rekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen in 2023. 2.4 Asfaltonderhoud (prog. 3) Voor een toelichting verwijzen wij naar punt 2.3. 2.5 Platform ondernemerschap & Innovatie (prog. 4) Het budget voor het platform ondernemerschap en innovatie is nog niet volledig benut (€ 124.000). De raad wordt voorgesteld om € 124.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen in 2023 voor het uitvoeren van de reeds gemaakte plannen. 2.6 Tijdelijke huisvesting internationale schakelklas (prog. 5) Eind 2022 is de vaststelling van de vergoeding over 2022 ontvangen van het Centraal Orgaan Asielzoekers (COA) ten behoeve van huisvestingsvoorzieningen voor basisonderwijs aan asielzoekers die in Gorinchem in
8
Jaarstukken 2022 het opvangcentrum verblijven. Dit betrof een bedrag van € 268.000. Omdat de gemeenteraad in zijn vergadering van 23 februari 2023 heeft besloten om deze middelen na ontvangst toe te voegen aan het budget voor de tijdelijke onderwijshuisvesting voor de Internationale Schakelklas, stellen wij de raad voor om deze middelen via een bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 hiervoor in 2023 beschikbaar te stellen. 2.7 Dichterbij dan je denkt/arbeidsmarktregio (prog. 5) Van het Rijk hebben wij, als centrumgemeente van de arbeidsmarktregio, € 478.000 ontvangen voor "Dichterbij dan je Denkt". Dit zijn aanvullende middelen om werkloosheid te bestrijden. Omdat het programmamanagement van de arbeidsmarktregio belegd is bij de gemeente Vijfheerenlanden, wordt dit bedrag in 2023 aan Vijfheerenlanden overgemaakt. De raad wordt voorgesteld om hiervoor via een bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 € 478.000 beschikbaar te stellen in 2023. 2.8 Versneld uitvoeringsprogramma IHP (nieuwbouw Beatrix/De Burcht en Regenboogschool locatie Retranchement (prog. 5) Voor onder andere het onderzoek naar de haalbaarheid en het opstellen van een uitvoeringsprogramma voor een unilocatie voor de Regenboog en de school voor speciaal basisonderwijs (sbo) Beatrix de Burcht op de locatie Retranchement, heeft de raad voor 2022 een incidenteel bedrag van € 200.000 beschikbaar gesteld.
Deze ontwikkeling is gekoppeld aan de renovatie van de Hoefslag voor het i_lab en de renovatie van de locatie Hiemstralaan 24/24a. Omdat deze renovaties pas in 2023 worden uitgewerkt en uitgevoerd, is het project Retranchement ook vertraagd. Daarom stellen wij voor om de genoemde € 200.000 via een bestemming van het rekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen in 2023. 2.9 Educatie (prog. 5) Wij hebben extra middelen ontvangen voor de aanpak van laaggeletterdheid (onderdeel Wet educatie en beroepsonderwijs, WEB). Het budget is specifiek bedoeld ter ondersteuning van de regierol van gemeenten en voor het bereiken van laaggeletterden door deze van een passend aanbod te voorzien. Mede door de coronacrisis kon de uitkering niet volledig worden besteed. Daarnaast zijn in de 2e helft van 2022 middelen ontvangen ter compensatie van prijsstijgingen en extra aandacht voor laaggeletterdheid. Sommige activiteiten konden niet opgestart worden, waardoor het budget voor € 102.000 niet benut is. Omdat de aanpak laaggeletterheid een meerjarig regionaal project is met de gemeenten Vijfheerenlanden en Molenlanden, stellen wij de raad voor om € 102.000 via een bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen in 2023. 2.10 Projectleiding De Nieuwe Doelen (prog.
6) Voor de projectleiding voor de renovatie en ontwikkeling van De Nieuwe Doelen heeft de raad in 2020 € 160.000 beschikbaar gesteld. Door het aanbestedingstraject zijn in 2022 nauwelijks concrete acties op het gebied van projectleiding verricht, waardoor er een bedrag van € 108.000 resteert. We stellen voor om het restant van € 108.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen voor 2023 voor de continuering van het project. 12.11 Erfgoedcommissie (prog. 6) Omdat het aanwijzingstraject met betrekking tot de gemeentelijke monumenten en beeldbepalende panden in 2022 nog niet helemaal is afgerond, is ook het structurele budget voor de erfgoedcommissie in 2022 niet volledig uitgegeven. Afronding van de nog lopende trajecten staat gepland voor 2023. Wij verwachten dat we hier incidenteel extra budget voor nodig hebben en daarom stellen we de raad voor om hiervoor € 30.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen voor 2023. 2.12 Meekoppelkansen (prog. 6) In de raadsvergadering van 29 september 2022 heeft de raad besloten om de ontvangen Rijkssubsidie Erfgoed Deal van € 103.000 in te zetten voor het project Linielandschap in de dijkversterking Gorinchem-Waardenburg.
9
Jaarstukken 2022 Dit project wordt in 2023 uitgevoerd, waardoor deze specifieke middelen voor de financiering van de (extra) meekoppelkansen bij het dijkversterkingsproject in 2022 nog niet zijn uitgegeven. De uitvoering door de GraafReinaldAlliantie loopt mee met de dijkverzwaring. Wij stellen de raad voor om het budget van € 103.000 hiervoor via de bestemming van het rekeningresultaat 2022 in 2023 beschikbaar te stellen. 2.13 Klimaatakkoord (prog. 8) Voor het klimaatakkoord zijn middelen ontvangen waarvan nog € 260.000 resteert. De raad wordt voorgesteld om € 260.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen in 2023 om de doelstellingen van het klimaatakkoord en de RES te realiseren. 2.14 Decembercirculaire 2022 gemeentefonds (AD) Van het Rijk hebben wij, ter compensatie van meerkosten die zijn gemaakt voor jeugd en Wmo als gevolg van de coronapandemie, extra middelen ontvangen. Ook heeft het Rijk extra geld beschikbaar gesteld om uitvoering te kunnen geven aan het landelijk actieplan 'Dichterbij dan je denkt' om mensen die nu langs de kant staan naar werk te begeleiden. In totaal gaat het om een extra bijdrage van €. 586.000. Omdat deze middelen pas laat beschikbaar zijn gesteld stellen wij voor om deze extra middelen conform de oormerking mee te nemen naar 2023.
2.15 WOO (OVO) Begin 2021 heeft de Tweede Kamer een initiatiefwet aangenomen om de gehele overheid transparanter en toegankelijker te maken. Hiervoor heeft het Rijk geld beschikbaar gesteld. Van het door het Rijk beschikbare budget resteert € 115.000. De raad wordt voorgesteld om € 115.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen in 2023 om dit plan te realiseren. 2.16 Rechtsbeschermingssysteem (OVO) Voor het versterken van de dienstverlening bij gemeenten en het extra ondersteunen van mensen in kwetsbare posities hebben wij € 106.000 ontvangen. In 2023 gaan wij hiermee aan de slag. De raad wordt voorgesteld om € 106.000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 beschikbaar te stellen in 2023. 3. Toevoeging exploitatieresultaten aan reserves en voorzieningen 3.1 Toevoeging resultaat Sociaal Domein aan de reserve Sociaal Domein In 2022 hebben we een overschot van € 2,8 mln. op de uitvoering van het Sociaal Domein. Daarnaast hebben wij van het Rijk in december € 1,1 mln. ontvangen voor de uitkering van energietoeslag aan mensen die leven van 120% van het sociaal minimum of minder. De uitbetaling van de energietoeslagen is verantwoord op programma 7. De rijksbijdrage is via de algemene uitkering uit het gemeentefonds ontvangen en verantwoord op Algemene Dekkingsmiddelen.
In lijn met de afspraken die zijn gemaakt met betrekking tot tekorten en overschotten binnen het Sociaal Domein stellen wij u voor om € 3,9 mln. via de bestemming van het rekeningresultaat 2022 toe te voegen aan de reserve Sociaal Domein. 3.2 Toevoeging resultaten aan de bestemmingsreserve Riolering Het bedrag van per saldo € 37.000 aan extra baten uit opbrengsten huishoudens en bedrijven, willen wij na besluitvorming van de raad over een nog te vormen bestemmingsreserve Riolering toevoegen aan deze reserve. Ook stellen wij voor om het voordeel van € 30.000 als gevolg van lagere uitgaven voor klein onderhoud toe te voegen aan deze reserve. Met de invoering van deze reserve beogen we de tarieven of baten en lasten over de jaren heen gelijkmatig te verdelen. Pieken en dalen in de exploitatie kunnen zodoende worden vermeden. Ongewenste schommelingen in tarieven worden door middel van deze reserve opgevangen. 3.3 Toevoeging degeneratiemiddelen aan voorziening Degeneratiekosten Als de openbare verharding door NUTSbedrijven e.a. is opengelegd voor werkzaamheden en het leggen van
10
Jaarstukken 2022 kabels en leidingen, ontvangen wij een zogenaamde degeneratievergoeding voor de kosten van het herstel hiervan. Deze vergoeding werd voorheen rechtstreeks op de balans geboekt. Het moment van het herstel en de hoogte van de degeneratiekosten zijn echter niet altijd vooraf te voorspellen, omdat deze werkzaamheden zoveel mogelijk worden geïntegreerd in gemeentelijke projecten als vervanging van riolering of het reguliere wegenonderhoud. Om die reden hebben wij de al ontvangen degeneratiemiddelen ad. € 527.000 van de balans vrij te laten vallen en stelen voor via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 deze middelen toe te voegen aan een nog te vormen voorziening Degeneratiekosten. Verloop resultaat Jaarrekening 2022 (bedragen x € 1.000) Jaarrekeningresultaat 2022
11.494
Bestemmingsvoorstellen exploitatie 2023
-3.507
Toevoeging resultaat Programma Sociaal Domein aan reserve Sociaal Domein
-3.901
Toevoeging exploitatiesaldo taakveld riolering aan bestemmingsreserve Riolering
-68
Toevoeging aan voorziening "Degeneratiekosten"
-527
Resultaat na bestemming
3.491
Voorgesteld wordt om het jaarrekeningresultaat na bestemming toe te voegen aan de algemene reserve.
Ontwikkeling algemene reserve Het verloop van de algemene reserve in 2022 ziet er als volgt uit: Saldo algemene reserve (bedragen in € x 1.000)
2022
Stand 1-1-2022
29.571
Rekeningresultaat 2021
1.795
Uitvoering motie bomen en kunst
-50
Kernwinkelgebied binnenstad Gorinchem (rb 9-12-2021)
-230
Gorinchem Cultuurstad
-2
Verhuiskosten i.v.m. sloop Laagdalemseweg (rb 20 oktober 2022)
-11
Begrotingssaldo 2022 Saldo algemene reserve ultimo boekjaar
430 31.503
De verschillende mutaties zijn het gevolg van eerdere besluitvorming. Het (onbestemde) begrotingssaldo 2022 is op basis van het raadsbesluit in december toegevoegd aan de algemene reserve. Het saldo van de algemene reserve bedraagt ultimo 2022 € 31,5 mln. Hierin is het resultaat over 2022 nog niet meegenomen. De algemene reserve vormt een belangrijk deel van het weerstandsvermogen. De weerstandsratio in de jaarstukken komt uit op 2,19 hetgeen boven de door de raad vastgestelde bandbreedte valt. Bij de perspectiefnota zal een voorstel worden opgenomen over de ruimte die dit biedt. Wanneer deze begrotingssaldi volledig worden gebruikt komt het weerstandsvermogen overigens uit op 1,52. Ontwikkelingen investeringen In 2022 bedroeg het totaal aan geautoriseerde (zowel lopende als nieuwe) investeringen € 85,9 mln. Hiertegenover staat € 20,6 mln. aan baten die direct aan de investeringen kunnen worden toegeschreven. Het saldo komt via afschrijving de komende jaren in de begrotingen en jaarrekeningen terecht. Van de € 85,9 mln. beschikbaar gestelde budgetten was tot en met 2022 € 26,2 mln. besteed. Er is tot en met 2022 € 4,1 mln. aan baten gerealiseerd.
11
Jaarstukken 2022 Het grootste deel van de onderbesteding komt doordat de planning van de investeringen is bijgesteld. Het gaat hierbij voornamelijk om de investeringen voor de aanschaf van elektrische veerboten (€ 3,2 mln.), het station Gorinchem Noord (€ 6,8 mln.), vervangende nieuwbouw Gilde CVO-AV (€ 15,8 mln.), De Nieuwe Doelen (€ 7 mln.). Voor de bedragen die genoemd zijn geldt dat dit de nog beschikbare budgetten zijn op 31 december 2022. Enkele investeringen die in 2022 afgerond zijn: Fietsroutes Gorinchem-Oost Het veiliger maken van fietsroute en oversteek bij de Componistenstraat is gerealiseerd. Openbare verlichting 2020 - 2021 De voorziene vervanging van de openbare verlichting in de jaren 2020 en 2021 is in 2022 volledig gerealiseerd. Vervanging straatmeubilair 2021 en 2022 De voorgenomen vervanging van het straatmeubilair is in 2022 volledig gerealiseerd. Werkzaamheden infrastructuur Bastion II Het project Bastion II, waaronder de aanleg van riolering en de herinrichting van de openbare verharding, is afgerond en het investeringsbudget kan worden afgesloten. Brede school Hoog Dalem De brede school Dalemplein is opgeleverd en in januari 2022 in gebruik genomen door de scholen, de kinderopvang en overige gebruikers.
De laatste afrondende werkzaamheden aan de school, de gymzaal (waaronder de inrichting), het wijkcentrum en het buitensportveld zijn verricht en het project is binnen de beschikbaar gestelde middelen van ruim € 10 mln. uitgevoerd. Bij de jaarrekening 2022 sluiten wij het (samengestelde) investeringsbudget af. De terug ontvangen btw in het kader van de Regeling specifieke uitkering Sport ad. € 383.000 en de bijdragen van de schoolbesturen van per saldo € 566.000 waren niet geraamd en leiden tot een voordeel op het investeringsbudget. Uitbreiding Fortis lyceum en sporthal OKK incl. Technasium De uitbreiding van het Fortes lyceum met het Technasium (aanpassing van de inpandige gymzaal tot Technasium) is gerealiseerd. De sporthal voor het Fortes lyceum en OKK is inmiddels opgeleverd en in gebruik genomen. Het investeringsbudget kan worden afgesloten. Herinrichting park Tiende Penninglaan De aanleg van een speelpark, groenvoorzieningen en extra waterbergingscapaciteit hebben wij afgerond en het investeringsbudget kan worden afgesloten. Vestingplan, vervangen meubilair Om de stadswallen weer een authentieke uitstraling te geven, hebben wij - naast het terugplaatsen van de historische meidoornhagen - ook het meubilair op de stadswallen zoveel mogelijk vervangen. Het investeringsbudget hebben we afgesloten.
Voorbereiding kades Stationsweg Wij hebben de noodzakelijke werkzaamheden aan de kademuur van de Stationsweg uitgevoerd en de verzakking nabij de Stationsweg aangepakt. Het investeringsbudget kan worden afgesloten. Voorgesteld wordt om de nog beschikbare investeringsruimte voor die investeringen die nog niet gereed zijn (€ 59,7 mln.), beschikbaar te houden voor de verdere afronding in de komende jaren. In de Perspectiefnota
12
Jaarstukken 2022 2024 zal de planning van de investeringen worden geactualiseerd en worden de financiële consequenties daarvan inzichtelijk gemaakt. Een nadere toelichting op de investeringen staat in de toelichting bij de diverse programma’s.
13
Jaarstukken 2022
1.4
Ontwikkelingen corona
Na het vervallen van bijna alle maatregelen eind maart 2022 speelt corona een steeds kleinere in het dagelijks leven. In mei verviel de tijdelijke coronawet. Er kwam een grotere focus op het lange termijnbeleid en het herstel van corona, bijvoorbeeld in de cultuursector. De gemeente Gorinchem heeft in 2020 en 2021 noodsteunmaatregelen en compenserende maatregelen getroffen om de gevolgen van corona voor de inwoners en bedrijven zo goed mogelijk op te vangen. Ook in de eerste maanden van 2022 zijn maatregelen getroffen, zoals bijvoorbeeld controles op en ondersteuning van de naleving van de coronatoegangsbewijzen. Samen met het onderwijs, opvang en maatschappelijke partners is gesproken over de inzet van middelen die zijn ondervangen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO). Deze middelen worden ingezet ten behoeve van: • Herstel van de corona-gerelateerde vertraging in de leergroei en ontwikkeling van leerlingen (cognitief, sociaalemotioneel, welbevinden); • Herstel van de corona-gerelateerde toegenomen kansenongelijkheid; • Het leggen van een stevigere basis voor goed onderwijs (duurzaam leereffect).
Financiële gevolgen Onderstaand overzicht met de financiële gevolgen van de coronacrisis is opgesteld In onderstaande tabel staan die onderdelen opgenomen die invloed hebben op het begrotingssaldo, dan wel doordat de uitgaven hoger of juist lager zijn uitvallen, dan wel doordat de inkomsten zijn tegengevallen of doordat het Rijk een compensatie bood voor de geleden schade. Financiële gevolgen door corona (bedragen x € 1.000)
Omschrijving
Voorziene Werkelijke Voorziene Werkelijke Compenmeerlasten meerlasten lagere lagere satie Rijk 2022 2022 baten 2022 baten 2022
Nummer
150
143
175
1
197
2
150
143
372
103
86
269
Totaal algemene dekkingsmiddelen
103
86
269
Totaal programma's
253
229
641
Programma 3 Verkeer en Vervoer 2.2
Parkeren
2.5
Openbaar vervoer
Totaal programma 3 Algemene dekkingsmiddelen 0.63
1. 2. 3.
14
Parkeerbelasting
3
De lockdown leidde ook in het eerste kwartaal van 2022 tot minder bezoekers aan de binnenstad. Van het Rijk hebben wij een deel van de gemiste inkomsten over 2021 gecompenseerd gekregen. In 2021 zijn wij inkomsten misgelopen omdat onze veren als gevolg van corona niet volgens de dienstregelingen konden varen. Het Rijk heeft ons hier in 2022 voor gecompenseerd. Als gevolg van corona zijn de opbrengsten van het straatparkeren in het eerste kwartaal van 2022 lager uitgevallen. In 2022 zijn wij door het Rijk (gedeeltelijk) gecompenseerd voor de lagere parkeeropbrengsten die wij als gevolg van corona in 2021 zijn misgelopen.
Jaarstukken 2022 Er zijn diverse begrotingsposten die beïnvloed zijn door de coronacrisis, maar waarvoor geldt dat het Rijk de gemeenten compenseert, of dat deze betaald worden vanuit de budgetten die vorig jaar beschikbaar zijn gesteld. Die zijn via de resultaatbestemming doorgezet van 2021 naar 2022, of worden gefinancierd vanuit de reserve Sociaal Domein. Daarom hebben ze geen invloed op het begrotingssaldo, maar voor de volledigheid hebben we ze toch opgenomen. Financiële gevolgen door corona (bedragen x € 1.000)
Omschrijving
Voorziene Werkelijke Voorziene Werkelijke meerlasten meerlasten lagere lagere 2022 2022 baten 2022 baten 2022
Compensatie Rijk
Nummer
Programma 1 Bestuur en Ondersteuning 0.2
Burgerzaken*
Totaal programma 1
90
39
90
90
39
90
123
66
71
123
66
71
300
114
300
114
1.507
1.194
1.218
1.507
1.194
1.218
1
Programma 2 Veiligheid 1.2
Openbare orde en Veiligheid
Totaal programma 2
2
Programma 4 Economie 3.1
Economische ontwikkeling*
Totaal programma 4
3
Programma 5 Onderwijs 4.3
Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
Totaal rogramma 5
4
Programma 6 Sport, Cultuur en Recreatie 5.1
Sportbeleid en activering
40
40
40
5
5.3
Cultuurpresentatie, productie en participatie*
389
86
420
6
5.4
Musea
31
24
Totaal programma 6
460
150
6 460
Programma 7 Sociaal Domein 6.3
Inkomensregelingen
30
-
30
7
6.5
Arbeidsparticipatie*
110
123
287
8
6.71
Maatwerkdienstverlening 18+*
111
119
111
9
6.72
Maatwerkdienstverlening 18-*
10
64
-
64
Totaal programma 7
315
242
492
Totaal programma's
2.795
1.806
-
-
2.331
*Bij de gemarkeerde posten is sprake van overheveling van budgetten uit 2021. In totaal gaat het om een bedrag van € 1,06 mln. 1.
2.
3.
Extra kosten zijn gemaakt om de gemeenteraadsverkiezingen op een veilige manier te kunnen laten verlopen. Er zijn maatregelen getroffen in de stemlokalen zoals het borgen van een veilige afstand en hygiënemaatregelen. Het Rijk heeft ook voor de verkiezingen in 2022 geld beschikbaar gesteld. In de eerste maanden van 2022 is toegezien op de naleving van de controleplicht van het coronatoegangsbewijs (CTB) in onder meer horecagelegenheden. Voor de door ons gemaakte kosten hebben wij van het Rijk, via de Veiligheidsregio, een bijdrage ontvangen. In 2022 werkten we verder aan projecten en investeringen die op lange termijn de lokale economie versterken. Dit deden we samen met ondernemers en vastgoedeigenaren.
15
Jaarstukken 2022 4.
Voor het inhalen van (corona) gerelateerde onderwijsvertragingen bij kinderen en jongeren hebben wij, uit het Nationaal Programma Onderwijs voor 2022 € 896.000 ontvangen. In overleg met alle schoolrelevante partners in de stad worden deze middelen zo gericht mogelijk ingezet. Als arbeidsmarktregio ontvingen we net als in 2020 en 2021 een uitkering € 322.000 om de verschuiving van werkgelegenheid van de ene naar de andere sector te begeleiden. Als centrumgemeente traden wij hierbij op in onze rol als regievoerder voor de regionale samenwerking in de arbeidsmarktregio. 5. Het Rijk heeft extra middelen beschikbaar gesteld om steun te kunnen verlenen aan groepen die extra geraakt worden door de coronacrisis. Het doel van deze extra bijdrage was om de negatieve gezondheidseffecten van de coronacrisis zoveel mogelijk tegen te gaan om verdere schade te voorkomen Gorinchem heeft eenmalig € 40.000 ontvangen voor sport- en leefstijlinterventies. 6. Bij de vaststelling van de jaarstukken 2021 is € 420.000 gereserveerd voor compensatie van de gevolgen door corona aan diverse verenigingen en culturele instellingen en om samen met jongeren, lokale organisaties en evenementensector kleinschalige activiteiten te programmeren op het gebied van cultuur, sport en andere zinvolle vrijetijdsbesteding. 7.
Als onderdeel van het steun- en herstelpakket heeft het kabinet extra middelen beschikbaar gesteld voor bijzondere bijstand gericht op het bieden van snelle hulp en ondersteuning aan mensen die als gevolg van de crisis te maken krijgen met (dreigende) armoedeproblematiek. 8. Voor het opvangen van exploitatietekorten van het sociaal werkbedrijf (Avres) hebben wij van het Rijk een bijdrage van € 177.000 ontvangen. Als onderdeel van het steun- en herstelpakket heeft het kabinet extra middelen beschikbaar gesteld voor de re-integratie van bijstandsgerechtigden (€ 28.000). Daarnaast hebben we € 82.000 ontvangen om de dienstverlening aan mensen die nu als gevolg van de crisis de bijstand instromen, te intensiveren. 9. Als onderdeel van het steun- en herstelpakket heeft het kabinet extra middelen beschikbaar gesteld voor gemeentelijk schuldenbeleid gericht op het bieden van snelle hulp en ondersteuning aan mensen die als gevolg van de crisis te maken krijgen met (dreigende) schuldenproblematiek (€ 60.000). Van het Rijk is € 51.000 aan compensatie ontvangen voor de meerkosten die worden gemaakt bij de uitvoering van de Wmo. 10. Van het Rijk is compensatie ontvangen voor de meerkosten die worden gemaakt op het gebied van de jeugdzorg.
16
Jaarstukken 2022
1.5
Leeswijzer
De jaarstukken bestaan uit een beleidsmatig en uit een financieel gedeelte, respectievelijk het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag De jaarstukken 2022 volgen in opzet de Begroting 2022. De financiële informatie is binnen die programma's op het niveau van taakvelden opgenomen. Deze taakvelden zijn voorgeschreven vanuit het besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Naast de negen beleidsprogramma's is er een 'programma' algemene dekkingsmiddelen en zijn er overzichten van overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien. Het overzicht overhead geeft inzicht in de kosten van alle overhead die niet rechtstreeks aan de uitvoeringsprogramma's toe te rekenen zijn. Onder de overhead vallen (o.a.) kosten voor directie, management, financiën, Human Resoure Management (HRM), facilitaire zaken, informatievoorziening en communicatie. Indicatoren en streefwaarden Gekoppeld aan de eerder genoemde uniforme taakvelden is vanuit het BBV een basisset van 34 beleids- of prestatieindicatoren voorgeschreven, die gemeenten in de begroting en jaarrekening moeten gebruiken. De indicatoren geven inzicht in (de vergelijkbaarheid tussen gemeenten van) de beleidsprestaties en zijn objectief meetbaar. De gegevens zijn via landelijke bronnen voor alle gemeenten beschikbaar en vragen dus niet om een eigen/nieuw registratiesysteem.
Al deze gegevens zijn te raadplegen via www.waarstaatjegemeente.nl en op peildatum 3 maart 2023 zijn de gegevens overgenomen. De indicatoren bevatten voor het college en de gemeenteraad belangrijke informatie om te kunnen sturen. Per programma staan de verplichte indicatoren in een tabel, aangeduid met een 'B'. De indicatoren worden vergelijken met gemeenten in dezelfde stedelijkheidsklasse. We hebben de meest actueel beschikbare gegevens opgenomen, maar voor een aantal indicatoren zijn geen recente gegevens beschikbaar. Naast de basisset indicatoren zijn op een aantal programma's facultatieve indicatoren opgenomen, waarvoor landelijke data (nog) ontbreken. Gemeenten moeten hiervoor zelf de registratie organiseren. In tegenstelling tot de verplichte indicatoren zijn de facultatieve indicatoren wat minder feitelijk te meten. Ze hebben een bepaalde subjectiviteit in zich, zoals een gevoel of waardering. Deze gegevens komen uit de Gorcumse burgerpeiling. Voorbeelden zijn de mate waarin de gemeentelijke dienstverlening wordt gewaardeerd door ondernemers en inwoners en het veiligheidsgevoel van onze inwoners. Per programma staan de facultatieve indicatoren in een tabel, aangeduid met een 'F'. Voor een aantal indicatoren is gekozen om de resultaten uit te drukken in een getal en niet gevisualiseerd in een tabel.
Programmaverantwoording De programmaverantwoording bestaat per programma uit de beantwoording van de zogenaamde ‘3 W-vragen’. De gebruikelijke 3 W-vragen zijn gehandhaafd omdat dit een goede verdiepingsslag aanbrengt van abstract naar concreet niveau. 1. Wat hebben we bereikt? 2. Wat hebben we daarvoor gedaan? 3. Wat heeft dit gekost? Per programma is een overkoepelend doel geformuleerd. Hier staat ook welke beleidskaders een rol hebben gespeeld bij het realiseren van dat doel. Wat we in 2022 hebben gedaan om het programmadoel te bereiken, staat in de overzichten met concrete acties en reguliere taken. Onder het kopje 'Wat heeft dit gekost' worden de baten en lasten per taakveld gepresenteerd. De afwijkingen van € 50.000 of groter (baten en lasten afzonderlijk) worden toegelicht. Ook de aan het programma gerelateerde investeringen en subsidies worden hier gepresenteerd. Investeringen met een budget boven de € 500.000, afwijkingen boven de € 50.000 en politiek relevante investeringen worden nader toegelicht. In elk programma zijn alleen de verbonden partijen opgenomen die hebben bijdragen aan de realisatie van de doelstellingen van dat programma.
17
Jaarstukken 2022 Paragrafen Na de programmaverantwoording volgen de paragrafen. Deze geven een dwarsdoorsnede van de jaarstukken, bezien vanuit een bepaald beleidsterrein. Het gaat vooral om beheersmatige aspecten die grote (financiële) gevolgen hebben gehad en/of van belang zijn geweest voor het realiseren van de programma's. De onderdelen Interbestuurlijk Toezicht (IBT) en Wet open overheid (Woo) zijn toegevoegd aan de paragraaf bedrijfsvoering. De jaarrekening Het financiële gedeelte gaat in op de grondslagen voor de jaarrekening. Dit hoofdstuk geeft diverse financiële overzichten, zoals het totaaloverzicht van baten en lasten, het overzicht met incidentele baten en lasten, het structurele begrotingsevenwicht, het overzicht begrotingsonrechtmatigheid, de balans en de toelichtingen op de balans. Tot slot volgt de balans met een toelichting op de balansposten en een overzicht volgens de Wet Normering Topinkomens (WNT). Bijlagen In de bijlagen zijn de meerjarige overzichten van reserves en voorzieningen, baten en lasten per taakveld, investeringsoverzicht en de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SiSa). Een lijst met gehanteerde afkortingen maakt deze jaarstukken compleet.
18
Jaarstukken 2022
Jaarstukken 2022 Jaarverslag: Programmaverantwoording
19
Jaarstukken 2022
20
Jaarstukken 2022
2
Jaarverslag: Programmaverantwoording
2.1
Programma 1 Bestuur en Ondersteuning
Taakvelden Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden
2.1.1
Wat hebben we bereikt met het programma Bestuur en Ondersteuning?
Doel De gemeente zet zich ervoor in dat Gorinchem een levendige en zorgzame stad is waar het goed wonen, werken en verblijven is voor jong en oud. Daarbij zal de gemeente de (inwoners van de) stad betrekken en faciliteren, de dienstverlening op de klant afstemmen en zorgen voor een efficiënte en effectieve bedrijfsvoering waarbij het gemeentelijke huishoudboekje op orde is.
Vastgesteld beleid Beleidskader
Vastgesteld door de raad in
Burgerinitiatieven
2016
Inwoners aan zet
2016
Informatiebeleid
2017
Zienswijze koersdocument Grenzeloos samenwerken
2017
Participatiebeleid Gorcums samenspel 2022 - 2026
2021
Maatschappelijke effecten Indicator
B/F
Eenheid
Gerealiseerd
Soort
Formatie
B
Fte per 1.000 inwoners
8,9
PI
Bezetting
B
Fte per 1.000 inwoners
8,3
PI
Apparaatskosten
B
Kosten per inwoner in €
781
PI
Externe inhuur
B
%
14,3
PI
Overhead
B
%
7,9
PI
F F F F
1-10 1-10 1-10 1-10
7,8 7,5 7,3 7,2
ME ME ME ME
Waardering inwoners algehele dienstverlening: -Balie -Telefoon -Schriftelijk -Digitaal
21
Jaarstukken 2022 Verklaringen afkorting: B = Basisset indicator, F = Facultatieve indicator, PI = Prestatie Indicator, ME = Maatschappelijk Effect.
2.1.2
Wat hebben we daarvoor gedaan?
Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerp
Toelichting prioriteiten
Contacten in de regio In 2022 hebben we weer actief bijgedragen aan de uitvoering van de Regionaal Maatschappelijke Agenda (RMA) van de Regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden (AV), aan de hand van het uitvoeringsplan RMA. In 2022 heeft de Regio AV een proces gestart om de RMA te actualiseren, zodat deze aansluit op maatschappelijke en bestuurlijke ontwikkelingen in onze regio. De Regio AV doet in 2023 dan ook een voorstel voor een actualisatie van de RMA. In het afgelopen jaar hebben we uiteraard ook verder uitvoering gegeven aan de Regiodeal Drechtsteden-Gorinchem, met daarin de Gorinchemse projecten i_lab en het toevoegen van leefkwaliteit aan de Lingeoevers (Arkelsedijk). In 2022 hebben Berenschot en de Rijksuniversiteit Groningen een onderzoek uitgevoerd naar het Bestuurlijk Regionaal Ecosysteem (BRE) Zuid-Holland Zuid. In dit onderzoek werd bevestigd dat Zuid-Holland Zuid een open ecosysteem is, met verschillende schalen voor samenwerking, afhankelijk van de opgaven. Het onderzoek sluit aan bij de ontwikkeling van Smart Delta Drechtsteden tot een open verband en het rapport 'Samen voor elkaar' over de regiofunctie van onze gemeente. Dit onderzoek biedt dan ook een verdere basis om de samenwerking met Smart Delta verder te ontwikkelen, bijvoorbeeld op thema's als bereikbaarheid, economie, arbeidsmarkt en onderwijs en wonen. Onderwerp
Toelichting aandachtspunten
Participatie
Het afgelopen jaar was het weer mogelijk om participatie te organiseren met fysieke bijeenkomsten. Dat heeft ertoe bijgedragen dat we inwoners en partners in de stad voor diverse informatiemarkten hebben uitgenodigd (projecten zoals Banneweg, Waaldijk, Arkelsedijk). Ook bij klankbordgroepen en andere bijeenkomsten waar inwoners kunnen meepraten, meedenken of meedoen hebben we actief ingezet op participatie. Inwoners gaven regelmatig aan dit als zeer prettig te ervaren. Het afgelopen jaar hebben we ons 'werkboek Participatie' opgesteld. Dit is een praktische dynamische uitwerking van het eind 2021 vastgestelde participatiebeleid en biedt handvatten voor de gemeentelijke organisatie en initiatiefnemers in de stad, op welke wijze je aan de slag kunt met participatie. In 2023 zullen we het werkboek verder ontwikkelen en ons ook richten op de mogelijkheden voor overheidsparticipatie (initiatief vanuit inwoners, overheid wordt uitgenodigd deel te nemen).
Bedrijfsteam cofinanciering
In 2022 is voor een bedrag van € 2,5 mln. aan subsidies toegekend (inclusief lobby bovenregionale financiering). Zo zijn subsidies verworven voor de woningbouwprojecten Stedelijke vernieuwing Haarwijk Oost, voor de versnelling van woningbouw en midden huur, en de inzet van externe capaciteit en expertise voor de stedelijke ontwikkeling 3.0 Gorinchem West. Daarnaast is subsidie toegekend voor meekoppelkansen dijkversterking Gorinchem – Waardenburg vanuit de erfgoedlijn Oude Hollandsche Waterlinie / erfgoeddeal en restauratie van het schilderij in het Gorcums museum ‘Kwartierstaat der Arkels’ door de Vereniging Rembrandt. Voor het onderwijs zijn subsidies toegekend voor de onderwijshuisvesting van leerlingen uit Oekraïne en voor verbetering van het binnenklimaat in bestaande schoolgebouwen.
22
Jaarstukken 2022 Onderwerp
Toelichting aandachtspunten Ook is een subsidie toegekend voor de realisatie van een circulair ambachtscentrum door Waardlanden. Voor de verdere inzet van externe capaciteit en expertise voor woningbouwontwikkeling en de herinrichting van Buiten de Waterpoort gericht op inspannen en ontspannen, zijn eind 2022 subsidies aangevraagd. Voor de verduurzaming van het gemeentelijke vastgoed is in 2022 een aanvraag ingediend. Door uitputting van de eerste tranche is de aanvraag afgewezen en nu wordt een aanvraag overwogen in de volgende tranche die naar verwachting in 2023 wordt opengesteld. Voor versnelling van de woningbouw rond de Arkelsedijk is door het Ministerie van Binnenlandse Zaken een reservering gemaakt van € 8 mln. voor infrastructurele en bereikbaarheidsmaatregelen. In 2023 wordt voor deze middelen een formele subsidieaanvraag ingediend. Het beheer van de provinciale subsidies voor de regio AV is voortgezet en deze subsidies worden in 2023 met de provincie afgewikkeld.
Lobby bovenregionale financiering
In 2022 zijn REACT EU-gelden (‘Europese subsidie om uit de coronacrisis te komen’) toegevoegd aan de ESF-subsidieregelingen (Europees Sociaal Fonds). Hieruit is een subsidie toegekend voor Actieve Inclusie door Avres. Daarnaast is een eerste subsidie toegekend uit het nieuwe ESF+ programma voor arbeidstoeleiding van leerlingen in het PrO/vso voor de praktijkscholen.
Reguliere taken Onderwerp
Toelichting reguliere taken
Klant Contact Centrum (KCC)
Het KCC is de eerste toegang voor inwoners voor telefoon, social media en live chat. In 2022 is WhatsApp weer toegevoegd aan onze dienstverleningskanalen. Contacten en dienstverlening via online dienstverlening en live-chat zijn toegenomen. In 2022 hebben we bijvoorbeeld 2797 chatberichten ontvangen. Desondanks blijft telefonie ook populair en blijft het aantal telefoontjes bij het KCC gelijk. Aan de hand van managementinformatie en nieuwe kennisbank hebben we onze dienstverlening verder kunnen ontwikkelen. Met als doel de dienstverlening toegankelijker, begrijpelijker en efficiënter te maken. De medewerkers van het KCC merken dat de directe digitale contacten een goede communicatie bewerkstelligt.
Adres- en identiteitsfraude
De Rijksoverheid zet in op adres-en identiteitsfraude en ondersteunt dit ook vanuit de Landelijke Aanpak Adresfraude (LAA). Dit vraagt extra inzet van gemeenten zoals het opstarten van adresonderzoeken. De gemeente krijgt maandelijks risicosignalen door en deze adressen moeten worden onderzocht. Het is een intensief maar noodzakelijk traject. Het aantal onderzoeken op het gebied van huisvesting van arbeidsmigranten en huurtoeslagen- en zorgtoeslagenfraude neemt verder toe. In 2022 zijn er 270 zaken opgestart t.o.v. 200 in 2021.
Toename controle brondocumenten
Gorinchem heeft te maken met een sterke toename van inwoners die niet afkomstig zijn uit Nederland. In 2022 hebben we 434 afspraken gehad voor inschrijving uit het buitenland. Deze burgers moeten vanuit de wet Basisregistratie Personen (BRP) brondocumenten inleveren. In 2022 zijn er 281 brondocumenten ingeleverd. Deze documenten worden op echtheid gecontroleerd en daarna verwerkt in de BRP. Deze controle is bewerkelijk vanwege de diversiteit in documenten en de landen van herkomst. De grote toename komt onder andere doordat er 277 gevluchte Oekraïners zijn ingeschreven in de BRP.
Visie dienstverlening Om aan te sluiten bij de wensen en verwachtingen van onze inwoners zijn wij gemotiveerd om onze dienstverlening verder verbeteren. De ambities op het gebied van
23
Jaarstukken 2022 Onderwerp
Toelichting reguliere taken dienstverlening zijn vastgelegd in de visie Dienstverlening 'Gastvrij Gorinchem'. In 2022 hebben we gewerkt aan de activiteiten uit deze Visie zoals de herinvoer van WhatsApp en het steeds meer inzetten van live-chat. Ook werken we aan onze digitale dienstverlening. Zo is in 2022 18% van de rijbewijzen digitaal aangevraagd met behulp van de landelijke pilot Digitaal Aanvragen Rijbewijs.
Fixi
Vanaf 1 januari 2021 werkt de gemeente Gorinchem met een nieuw meldingssysteem voor de openbare ruimte ‘Fixi’. In 2022 zijn er in totaal 7.151 meldingen binnengekomen. In 2022 hebben we een Fixi-gebruikersonderzoek gehouden. Wij vroegen inwoners een rapportcijfer te geven voor Fixi. Voor het gebruiksgemak gaf men een gemiddeld rapportcijfer 7,5 en voor de app in het algemeen een 7,3. De Fixi-app is zeker van toegevoegde waarde.
Burgerpeiling
Met de tweejaarlijkse monitor wordt de tevredenheid onder de inwoners gemeten ten aanzien van het woon- en leefklimaat, de relatie inwoner - gemeente, de gemeentelijke dienstverlening en zorg & welzijn. In 2022 is gewerkt aan de aandachtspunten uit de Burgerpeiling 2021. Zo is het punt ''Relatie inwoner -gemeente'' betrokken bij het participatiebeleid. Het aandachtspunt ''Woon- en leefklimaat'' is betrokken bij Kijk op de Wijk en het doorontwikkelen van de welzijnsvoorzieningen.
2.1.3
Wat heeft dit gekost?
Exploitatie (bedragen x € 1.000 V = voordeel en N = nadeel)
Jaarrekening 2021
Begroting primitief 2022
Begroting na wijziging 2022
Jaarrekening 2022
Verschil
TV01 Bestuur
1.816
2.277
3.220
3.079
141 V
TV02 Burgerzaken
1.173
1.156
1.290
1.259
31 V
525
617
632
622
10 V
TV03 Beheer overige gebouwen en gronden Lasten Bestuur en Ondersteuning
3.514
4.050
5.143
4.961
182 V
TV01 Bestuur
131
3
3
546
544 V
TV02 Burgerzaken
509
495
549
547
2N
TV03 Beheer overige gebouwen en gronden
419
666
453
396
57 N
Baten Bestuur en Ondersteuning
1.058
1.163
1.005
1.489
485 V
Totaal saldo van baten en lasten
-2.456
-2.887
-4.138
-3.471
666 V
285
0
0
0
0V
0
0
0
0
0V
-2.741
-2.887
-4.138
-3.471
666 V
Stortingen reserves Onttrekkingen reserves Resultaat
TV01 Bestuur De gemeente draagt de pensioenlasten van de gewezen wethouders. Hiervoor is een voorziening gevormd, waarop jaarlijks rente wordt bijgeschreven. Doordat de rente stijgt wordt er meer bijgeschreven op de voorziening, hoeft er niet te worden bijgestort en kan een deel van de voorziening vrijvallen. Dit leidt tot een voordeel van € 240.000 aan de lastenkant en € 544.000 aan de batenkant. In verband met de gemeenteraadsverkiezingen en de vorming van een nieuw college zijn extra kosten gemaakt tot een bedrag van € 38.000. De voorziening wachtgelden voor bestuurders is geactualiseerd. Hieruit is gebleken dat er € 59.000 extra moest worden toegevoegd aan de voorziening.
24
Jaarstukken 2022
TV03 Beheer overige gebouwen en gronden De leegstand in de vastgoedportefeuille heeft als gevolg dat de gerealiseerde baten € 57.000 lager zijn uitgevallen dan aanvankelijk begroot. Er lopen gesprekken met diverse partijen om een oplossing voor dit probleem te vinden.
2.1.4
Met welke verbonden partijen doen we dit samen?
• GR Regio AV
25
Jaarstukken 2022
2.2
Programma 2 Veiligheid
Taakvelden Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid
2.2.1
Wat hebben we bereikt met het programma Veiligheid?
Doel Gorinchem is een schone, veilige en leefbare stad waarin bewoners zich veilig en prettig voelen. Dat doen we door een veilige en door burgers gewaardeerde sociale en fysiek leefomgeving te creëren. Aan de hand van de speerpunten uit het integraal veiligheidsprogramma 2019-2022 gaan we met inwoners, ondernemers en partners aan de slag. Daarnaast gaan we aan de slag met wijkgericht werken, op basis van vertrouwen en maatwerk stimuleren we bewoners om een eigen bijdrage aan de leefomgeving te leveren en stimuleren we bewonersparticipatie. Samen in de regio en met de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid beheersen we de veiligheidsrisico's van onder andere transport en opslag van gevaarlijke stoffen en zorgen we voor een adequate voorbereiding op de bestrijding van incidenten en crisissen door een goede verbinding met hulpdiensten en een slagvaardige organisatie van gemeentelijke processen bij ernstige incidenten.
Vastgesteld beleid Beleidskader
Vastgesteld door de raad in
Prostitutiebeleid
2007
Drank - en Horecaverordening
2014
Beleid Vergunningen Toezicht en Handhaving (VTH)
2019
Evenementenbeleid
2019
Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2019-2022
2019
Algemene Plaatselijke Verordening (APV)
2022
26
Jaarstukken 2022
Maatschappelijke effecten Indicator
B/F
Eenheid
Verwijzingen Halt
B
Per 1.000 jongeren
PI
Winkeldiefstallen
B
Aantal per 1.000 inwoners
PI
Geweldsmisdrijven
B
Aantal per 1.000 inwoners
PI
Diefstallen uit woning
B
Aantal per 1.000 inwoners
PI
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare B ruimte)
Aantal per 1.000 inwoners
PI
Aandeel dat zich veilig voelt in de buurt
Soort
F
% vanuit Gorcumse burgerpeiling
PI
Mate van overlast van buurtbewoners Ten minste F enige mate van overlast
% vanuit Gorcumse burgerpeiling
PI
Indicator
Steefwaarde 2022
Hebben we dit bereikt?
Voelt zich veilig in de buurt
89%
Ondanks externe ontwikkelingen, zoals de maatregelen rondom corona en de oorlog in Oekraïne, voelen de meeste inwoners van Gorinchem zich veilig (86%).
27
Jaarstukken 2022
2.2.2
Wat hebben we daarvoor gedaan?
Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerp
Toelichting prioriteiten
Startnotitie Integraal De startnotitie Integraal Veiligheidsplan is op 19 mei 2022 door de gemeenteraad Veiligheidsplan (IVP) vastgesteld en diende als vertrekpunt voor het opstellen van het Integraal Veiligheidsplan 2023 - 2026. Het Integraal Veiligheidsplan is vastgesteld op 26 januari 2023. Wijkgericht werken
De kerngroep Wijkgericht werken is het begin om als gemeentelijke organisatie (meer) wijkgericht te werken, met het doel om eind 2023 wijkgericht werken bij alle collega’s bij nieuwe projecten/plannen/ideeën aan de basis te laten staan. In 2022 nam buurtbemiddeling ElkWelzijn 38 casussen in behandeling: - 19 casussen zijn afgerond met een positief resultaat; - op 9 casussen is geadviseerd en geïnformeerd; - 8 casussen zijn niet opgelost. De aanmeldingen voor buurtbemiddeling kwamen van Poort6 (34%), inwoners zelf (42%), politie (16%) en de gemeente (8%).
Onderwerp
Toelichting aandachtspunten
Buurtpreventieteams In Gorinchem is Buurtpreventieteam Oost actief in de wijken Dalem, Laag Dalem en Hoog Dalem. In 2022 is er een schoonmaakactie in het Haagje gehouden en in oktober een regionaal Donkere Dagen Offensief (DDO). Preventieteam Gorinchem
Het preventieteam Gorinchem zakkenrollen is, in overleg met alle betrokkenen, per 30 juni 2022 gestopt. Er was een zeer beperkt aantal aangiften van zakkenrollerij. Ondanks wervingsacties bleek er geen belangstelling meer om lid te worden van het inmiddels kleine team. De politie, gemeente en winkeliers zijn unaniem van mening dat er geen noodzaak meer is om het team in stand te houden.
Reguliere taken Onderwerp
Toelichting reguliere taken
Veilige wijken
Aan wijkveiligheid is integraal samengewerkt met politie, (wijk)boa’s, jongerenwerkers en woningcorporatie Poort6. In 2022 zijn er 17 verwijzingen naar HALT geweest. Er is zowel preventief als repressief ingezet op onze jeugd, onder andere door het gemeentelijk risico-jongeren-overleg en de inzet van HALT.
28
Jaarstukken 2022 Onderwerp
Toelichting reguliere taken In september 2021 zijn 27 leerlingen van verschillende basisscholen in de Gildewijk gestart met het project Politiekids, waarin zij trainingen in weerbaarheid krijgen. De tweede helft van de opleiding is vanwege de corona-maatregelen afgerond in het voorjaar van 2022. De Politiekids zijn na het behalen van de opleiding met de wijkagent preventief aan de slag gegaan in de eigen wijk en namen deel aan Boef in de Wijk in oktober. Op de inwonersavond in de Lingewijk is informatie gegeven over verschillende veiligheidsonderwerpen en is input verzameld ten behoeve van het nieuwe Integraal Veiligheidsplan. Tijdens de jaarwisseling 2022-2023 had Gorinchem twee vuurwerkvrije zones.
Zorg en veiligheid
In samenwerking met de zorg- en veiligheidspartners zoals de politie, Veilig Thuis en het Zorg- en Veiligheidshuis ZHZ hebben we ingezet op een gezamenlijke aanpak van complexe casuïstiek, waarbij de belanghebbende centraal stond. Daarbij is aandacht voor de kwetsbare inwoners, zoals de van aanpak onbegrepen gedrag en is ingezet in op tijdige signalering om (verdere) escalaties en crisissituaties zoveel mogelijk te voorkomen.
Vermogens- en De gemeente zette onverminderd in op een verdere daling van vermogens- en geweldscriminaliteit geweldscriminaliteit. Hierbij zetten we vooral in op de versterking van de eigen rol van de inwoners en ondernemers. Zo was het preventieteam van de Stichting Aanpak Fietsendiefstal in april 2022 aanwezig en zijn inwoners tijdens het Donkere Dagen Offensief in de winterperiode gewezen op het nemen van maatregelen om woninginbraak te voorkomen. In het voorjaar van 2022 is lokaal aandacht gegeven aan de landelijke campagne Senioren en veiligheid. Tijdens de Week van de Veiligheid in oktober organiseerden we in regionaal verband een succesvolle steekwapen-inleveractie en in december was er de vuurwerkinleveractie met positief resultaat. De boa’s controleerden op de in- en verkoopregisters van bedrijven die handelen in tweedehandsgoederen. Ondermijning