20221110 Concept Verslag raadsvergadering Gorinchem

Dus die wilt u dan opkopen of zoiets waarschijnlijk. Nou, dat kan, maar als u nu kijkt naar de markt, waar woningnood heerst, zegt u eigenlijk ook dat u niet wilt dat die eigenaren van panden overgaan tot verkoop, of dat ze woningen in de markt zetten. Mag dat ook van u, en denkt u niet dat het omzetten naar enkel huurwoningen juist de omzetting van kantoorpanden vertraagt? Zou het niet beter zijn woningeigenaren ook de gelegenheid te geven om tot verkoop over te gaan, en niet aan POORT6 bedoel ik dan? De heer Oostrum: Wij staan daar niet al te strak in. Het enige is dat wij zien dat het grootste probleem zit in de goedkopere woningvoorraad, voor huurwoningen met name, en dat bij uitstek POORT6 een partij is die op die manier met huureenheden kan omgaan. Dat doen ze gewoon, dat is hun dagelijkse werk. Daarom richten wij ons in de motie vooral op pogingen om panden die we kunnen vinden om te bouwen, om vervolgens te kijken of POORT6 die verhuur kan regelen. Dan is het in handen van een sociale woningcorporatie. Kan het college overigens aangeven of de Porthos-uitspraak door de Hoge Raad effect heeft op de ontwikkeling van de Vleugels van de Stad of de nieuwbouw van de Van Zomerenlaan? Leidt dat tot vertraging? Uiteraard komt het hoofdstuk ‘Wonen’ wat ons betreft zeker terug bij de raadsagenda, en ik denk dat dat raadsbreed leeft.

Ten slotte kom ik bij ons zorgpunt, het integraal sociaal beleid. Wij vroegen bij de bespreking van het coalitieakkoord om hiervan een apart hoofdstuk te maken, maar uw college / de wethouder gaf aan dat wij het college eerst maar eens de kans moeten geven om dit als onderdeel van het hoofdstuk Samenleving op te pakken. Voorzitter, die kans krijgt u. Wij zullen uiteraard heel scherp blijven dat dit ook in de raadsagenda voldoende integraal blijft en niet te veel versnippert in de kaderstelling. Ook hier toch nog een paar vragen.

P - 19

Waar het gaat om de integraliteit van onze inclusieve samenleving loopt de algemene toegankelijkheid voor mensen met een beperking nog steeds achter op de wensen die eerder in deze gemeenteraad regelmatig aan de orde waren. Wij vragen daar opnieuw de aandacht voor, en dit komt zeker ook terug op de raadsagenda. Daarnaast willen wij het college via een motie alvast laten uitzoeken hoe gratis openbaar vervoer voor AOWgerechtigden en voor huishoudens met een minimuminkomen – en daarbij gaan we uit van tot 130% – gerealiseerd zou kunnen worden, in navolging van inmiddels een groot aantal gemeenten. Op die manier bevorderen we de mobiliteit van deze groepen inwoners en daarmee de bereikbaarheid van voorzieningen, en daarmee ook deelname aan het maatschappelijk leven en bestrijding van eenzaamheid bij onze senioren. Een laatste punt voor dit moment betreft de huishoudelijke ondersteuning, waarover u ons vorige maand een raadsinformatiebrief heeft gestuurd, waarvoor dank. Met de komst van het abonnementstarief is het gebruik van huishoudelijke ondersteuning door mensen met hogere inkomens, die voorheen particuliere hulp inhuurden, toegenomen, zo schrijft u. Het abonnementstarief wordt in 2025 weer afgeschaft, omdat ook het Rijk inziet dat dit tot ongewenst gebruik heeft geleid en u onderzoekt de mogelijkheid om vooruitlopend op die wetswijziging weer een inkomenstoets in te voeren.

Aldus uw raadsinformatiebrief. De PvdA-fractie ziet uw voorstel voor deze wijziging van de Wmo-verordening liever vandaag dan morgen. Misschien is zelfs de oude verordening wel toereikend. Kunt u dat voorstel dan nog in de komende raadsvergadering voorleggen? Tot zover onze eerste termijn. Dank u wel. Motie M7: Energiebesparing De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 10 november 2022; roept het college van burgemeester en wethouders op: - als gemeente Gorinchem aan te sluiten bij de landelijke Energiebesparingscampagne en het Nationaal Isolatie-programma, door middels een extra inspanning samen met POORT6 via een wijkgerichte aanpak huurders, woningeigenaren en VVE’s te benaderen om zoveel mogelijk woningen te laten voldoen aan de redelijkerwijs best mogelijke isolatiestandaard; - daarvoor in de begroting 2023 extra financiële middelen beschikbaar te stellen om eigenaren en bewoners actief te stimuleren de noodzakelijke werkzaamheden te verrichten en hen daarbij te (laten) ondersteunen; - de klussendienst, het Nieuwe Wonen en andere beschikbare vrijwilligers extra mogelijkheden te bieden om eigenaren en bewoners te helpen met aanbrengen van energiebesparende maatregelen.

Motie M8: Onderzoek ombouw leegstaande kantoor-/bedrijfspanden De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 10 november 2022; roept het college van burgemeester en wethouders op: - te onderzoeken welke leegstaande kantoor-/bedrijfspanden in Gorinchem zouden kunnen worden ingezet als (flexibele) wooneenheden; - met de betreffende eigenaren van die panden in gesprek te gaan of zij bereid zijn om samen met de gemeente en POORT6 te onderzoeken of hun pand(en) ingezet kunnen worden als (flexibele) wooneenheden; - samen met POORT6 te onderzoeken op welke wijze de geschikt bevonden beschikbare kantoor-/bedrijfspanden kunnen worden ingezet als (flexibele) huureenheden; - de gemeenteraad bij de perspectiefnota 2024-2028 resp. bij de begroting 2024 te informeren over de stand van zaken. Motie M9: Gratis openbaar stadsvervoer voor AOW-gerechtigden en minima De raad van de gemeente Gorinchem,

P - 20

in vergadering bijeen op donderdag 10 november 2022; verzoekt het college: - bij gemeenten die reeds gratis openbaar vervoer aanbieden aan ouderen, te informeren hoe zij dit geregeld hebben; - met het in Gorinchem actieve openbaar vervoerbedrijf in overleg te gaan om AOWgerechtigde inwoners en mensen met een minimuminkomen in Gorinchem gratis openbaar stads- en/of regionaal vervoer aan te bieden; - de gemeenteraad in het eerste kwartaal van 2023 over de mogelijkheden te informeren om gratis openbaar vervoer aan te bieden aan de doelgroepen (afzonderlijk resp. beide): AOW-gerechtigde inwoners van Gorinchem huishoudens met een inkomen tot 130% (bijstandsnorm); - de gemeenteraad een voorstel voor te leggen om deze doelgroepen in Gorinchem (afzonderlijk of beide) gratis openbaar stads- en/of regionaal vervoer aan te bieden.

De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Santen, VVD. VVD

De heer Van Santen: Voorzitter. Over twee nachten komt, als alles goed gaat, Sinterklaas aan in Gorinchem. Hartstikke mooi! Ieder jaar weer kent onze goedheiligman daarbij de nodige problemen. Zo hebben we bijvoorbeeld in recente jaren meegemaakt – ik heb ze allemaal meegekeken – dat de pakjes vermist waren, de deur naar de machinekamer op slot zat en dat het paard Ozosnel was weggelopen. Ik hou mijn hart vast voor dit jaar! Ook in onze wereld houdt het niet op. De ene crisis volgt de andere op. Maar als je terugkijkt in de geschiedenis, dan zijn crisissen ook eigenlijk van alle tijden. Als overheid moet je dan vooral niet in paniek raken en goed met de middelen omgaan die je hebt; slim inzetten dus. Wij zijn immers geen Sinterklaas. Waar liggen dan nu de prioriteiten voor de aankomende jaren? Belangrijk voor onze fractie is dat we vooral ook de grotere uitdagingen die er liggen zoveel mogelijk oppakken. Ik noem, net als vorig jaar, wederom een aantal pijlers die wat de VVD betreft belangrijk zijn voor de stabiele stadsontwikkeling. ● Een veilige en plezierige leefomgeving. Veiligheid – dit hebben we ook eerder aangegeven – is wat onze fractie betreft een van de speerpunten de aankomende periode. De onzekerheden in de samenleving nemen toe – dat hoorde ik bij mevrouw Pellikaan ook –, wat zorgt voor veel spanning en problematiek.

Hoe zorgen we ervoor dat onze inwoners veilig zijn en blijven? Zet wat ons betreft in op aanpak van ondermijning. Gelukkig zien wij daarin goede ontwikkelingen, laten we daar vooral op doorpakken! Gebruik daarbij ook slim de inzet van cameratoezicht, waar mogelijk mobiel – we wachten de resultaten van het onderzoek daarin verder af. Voor onze fractie is het overigens een doorn in het oog dat er geen toezicht meer is rond het stationsgebied. Er zijn te veel incidenten die dit wel noodzakelijk maken lijkt ons. Hoe kunnen we ons hiervoor blijven inspannen richting ProRail, zodat zij dit toch mogelijk kunnen maken? Zorg ook voor de juiste handhaving. Pak problemen zoveel mogelijk bij de bron aan. Een paar voorbeelden die wij nog graag aangepakt zouden zien: o Vuurwerkoverlast in de stad – het zijn echt bommen midden in de nacht. Mensen zelf vragen te gaan handhaven lijkt ons een vrij kansloze zaak. Dat blijkt ook maar weer uit het initiatief voor vuurwerkvrije zones onlangs. Dat gaat het probleem gewoon niet oplossen. Ik weet ook niet of het op te lossen is, maar misschien helpt het als mensen beelden van camera’s delen of iets melden. Is er iets aan te doen? P - 21

o Het verkopen van illegale middelen als Snus – zorg ervoor dat dit in Gorinchem niet

kan. Onze jongeren worden hiermee geconfronteerd. Ga hierover ook in gesprek met het onderwijs waar dat nog niet gebeurt. Dat hebben we in de vorige periode ook gedaan met lachgas en daarmee hebben we, denk ik, als raad en stad een goede zet gemaakt. Pak ook dit probleem aan! Een positieve ontwikkeling is dat Gorinchem steeds meer op de kaart komt als aantrekkelijke stad. De VVD-Gorinchem wil dat Gorinchem ook een aantrekkelijke stad blijft en daarin groeit. Dus: zorg voor meer cruisevaartmogelijkheden en stadstoegang, investeer in citymarketing en ideeën die onze binnenstad verrijken, pak ideeën daarin op samen met onze ondernemers. Dan denken wij bijvoorbeeld ook aan het Warenhuis van de stad, tevens onderdeel van het coalitieakkoord 'Voor Gorinchem' en vaker onderwerp van gesprek in deze raad. Hij staat wel benoemd in de begroting, maar een bedrag ontbreekt. Is dit een omissie? Het lijkt ons goed om dit nog te herbevestigen. Vandaar dat wij hiervoor samen met een aantal andere collega’s een amendement hebben opgesteld. Die zal een van mijn collega’s straks verder voordragen. Zet dus in op het bevorderen van het toerisme en investeringen die zich daarin terug laten betalen. Alleen zo creëren we een veilige en plezierige woon – en leefomgeving. ● Wonen en bereikbaarheid.

Wij denken overigens – dit richting de heer Oostrum – dat er wel meer behoefte is aan koopwoningen en niet zozeer sociale-huur in Gorinchem, dus zet vooral daarop in, zou ik zeggen. Wonen en bereikbaarheid zijn Ying en Yang wat ons betreft, want hier liggen de grote ontwikkeluitdagingen, waarbij wij scherp in de gaten blijven houden wat de gevolgen zijn en wat echt nodig is. De grote opgaven die voor ons liggen in het kader van mobiliteit baren ons zorgen. Zonder goede bereikbaarheid en infrastructuur gaat onze stad het afleggen qua vestingklimaat. Bedrijven zullen zich simpelweg elders vestigen. Wat baart ons nog meer zorgen: o De verkeersdoorstroming, zoals recent ook gespreksonderwerp met de Banneweg. Hoe verhoudt dit zich tot de Haarwijk en tot de aanpak van de noordelijke infrastructuur? Deze laatste wordt, als het goed is, wel onderdeel van de mobiliteitsvisie. Maar we moeten niet alleen maar pleisters plakken. Fors ingrijpen kan wel eens veel efficiënter uitpakken. o Parkeren, vooral in de binnenstad, maar tegenwoordig ook bij nieuwbouw. Wat opvalt is de filosofie die een aantal keer in het stadhuis naar voren is gekomen, gedragen ook door POORT6, dat de parkeernorm bij nieuwbouw onder de gemeentelijke norm kan om mensen zo meer de auto uit te krijgen. Wij geloven daar niet in. Je gaat mensen niet de auto uitjagen puur met het verlagen van de parkeernorm.

Dat is echt een illusie. De druk in wijken en omliggende straten neemt daardoor alleen maar toe. Dus zorg dat je goede parkeergelegenheden biedt, al dan niet met parkeergarages, of hanteer direct een juiste parkeernorm. Punt wat overigens ook tot veel irritatie lijdt bij onze inwoners is het te lang bezet houden van laadpalen door bedrijven die leenauto’s bieden. Is hier wat tegen te doen? o En ja, als het even kan, pak dan de fiets. Dat vinden wij ook. Dan is het fijn dat we inzetten op de aanpak van de fietsknelpunten, niet alleen voor mensen die wel op de fiets naar het werk kunnen, maar ook voor andere doelgroepen. Gorinchem is een stad met een grote regiofunctie als het gaat om onderwijs en scholieren fietsen over het P - 22

algemeen. Dan is de aanpak van fietsknelpunten ontzettend belangrijk. Een fietsroute langs de A15 voor scholieren van Oost richting de scholen – en dan bedoel ik richting de Oude Hoven / Nieuwe Hoven, die kant op – lijkt ons overigens ook een verrijking daarbij. ● Een goed draaiende economie in een zorgzame samenleving. Als het gaat om het sociaal domein, vinden wij het juist positief om in te blijven zetten op schuldenaanpak, het bevorderen van sociaal contact en vroegsignalering. Een aantal ontwikkelingen hebben daarbij ons oog: o In het kader van beter voorkomen dan genezen vinden we het ontzettend positief dat we nu een vestigingsbeleid voor onze zorg, nu de huisartsen, gaan opzetten, iets waar onze fractie nog niet zo lang geleden ook voor gepleit heeft. Broodnodig om meerdere redenen: betere verdeling van de werkdruk, meer mogelijkheden voor wijkgerichte aanpak en dus ook in het kader van de bereikbaarheid, zoals net genoemd, en last but not least, wij hebben in Gorinchem ook een goede ketensamenwerking met onze hulpdiensten en onze spoedeisende hulp. Door integraal te werken in de keten kunnen wij onze zorg efficiënt en betaalbaar houden. Zorg dicht bij huis werkt daarbij ook het beste.

o Wat wij overigens een goede inzet vinden is dat de hondenbelasting nu helemaal afgebouwd wordt – eigenlijk ook geen surprise, want dit is al een raadswens van twee perioden terug, en een trend die landelijk gaande is om verschillende redenen. Dus terecht wat ons betreft. Dieren, zoals honden en Ozosnel niet te vergeten, horen wat onze fractie betreft bij onze samenleving. Ze hebben een grote sociale functie. Fijn dat dit nu gelijk komt te staan met vele andere gemeenten in Nederland. o Ook fijn om te lezen dat er nu eindelijk een cultuurfonds komt. De uitwerking wachten we nog even af, maar het is een fijne aanvulling op ons cultuuraanbod. Een stad moet blijven ontwikkelen en groeien, zeker op het gebied van cultuur. En dat moeten we ook zoveel mogelijk aan onze inwoners overlaten. Zo hou je de ziel in de stad! o Over de stad zelf: de lokale winkeliers hebben het daar vooral zwaar. En zij zijn wat ons betreft toch ook een drijvende kracht in de lokale economie. We willen met elkaar voorkomen dat er leegstand ontstaat door een crisis als deze. Vandaar dat we ook samen met Gorcum Actief een motie indienen om te zorgen dat onze bakkers en slagers het hoofd boven water kunnen houden. De heer Tekir: VoorzitterDe voorzitter: De heer Tekir. De heer Tekir: Een verduidelijkingsvraag over de steun die beoogd is richting ondernemers, wat nu ook van Rijkswege plaatsvindt.

Hoe ziet u dat in relatie tot staatssteun, wat verboden is? De heer Van Santen: Nou, ik denk dat het primair moet gaan om die staatssteun. Ik zag ook dat onlangs veel nieuwe initiatieven vanuit het Rijk zijn aangekondigd. Dat omarmen wij heel erg. Wat wij vooral beogen met deze motie is dat de winkels niet noodgedwongen nu abrupt hun deuren moeten sluiten, zodat we straks zonder bakker en slager komen te zitten. Wij zien de motie niet zozeer puur financieel of iets dergelijks, maar vooral als een oproep om gesprekken aan te gaan met die ondernemers, kijken of ze daaraan voldoende P - 23

hebben en anders proberen middelen te vinden of initiatieven te ontplooien om ze het hoofd boven water te bieden. En dat kan van alles zijn. Ik durf daar nu geen uitspraak over te doen, maar denk aan duurzaamheidsmaatregelen, denk aan het helpen, misschien ook financieel, hoe ze leningen beter verstrekken, of hoe er beter aanspraak kan worden gemaakt op landelijk beleid. Dus wij zien het vooral als een aanvullende motie, zeg maar, daarop. ● Duurzaamheid Hier is nog een flinke weg af te leggen. Zet in op innovatie, pak nieuwe ideeën op en kijk ook goed naar initiatieven of pilotuitkomsten bij andere gemeenten. Gelukkig heeft de wethouder onlangs een aantal mooie toezeggingen gedaan op dit vlak, zoals rond de groene parkeervakken en de zonnepanelen op daken in de binnenstad. Verder zou het goed zijn als het stadhuis zich aan zijn voorbeeldfunctie houdt, zonder van anderen een malle piet-karikatuur te willen maken overigens, en dan kijk ik ook even naar de heer Van der Geest, die dat de vorige keer al aangaf. Dan heb ik het over verlichtingen ‘s avonds bij kantoorpanden. We begrijpen het argument veiligheidsgevoel.

We snappen ook dat het in de marge is als het gaat om sommige stadsverlichting, maar waarom moet bijvoorbeeld bij een pand als dat van Avres vaak het licht ‘s avonds zo lang aanblijven over het gehele pand? En zo zijn er meer gemeentelijke gebouwen waarbij we dit ons afvragen. Is het niet in het kader van duurzaamheid, dan is het wel tegen de lichtvervuiling ‘s nachts – volgens mij is daar in 2019 al een motie voor aangenomen. Kan het college dit beleid nog eens goed onder de loep nemen en ook de gesprekken hierover aangaan met organisaties en bedrijven? ● Participatie Participatie hebben wij hoog in het vaandel staan, in de zin dat we graag willen dat onze inwoners betrokken blijven en andersom – dat wij als politiek ook aangehaakt blijven op wat er speelt in de samenleving. Zo heeft onze fractie zich samen met de fractie van Gorcum Actief hard gemaakt voor goede participatie rond het tracébesluit van de Waaldijk. Wij hebben begrepen dat daar nu ook weer wat ruimte ligt om de belangen van iedereen mee te nemen. Het lijkt ons goed als het college zich daar ook voor inspant. Het vertrouwen van Gorcumers in de politiek is laag, bleek al tijdens de verkiezingen.

Hoe kunnen we nu zo goed mogelijk luisteren naar de wensen van onze inwoners? Welke ideeën leven er nog meer? Zijn er dingen die wij over het hoofd zien, of mensen die zich om wat voor reden dan ook niet gehoord voelen? Ik wil dan ook afsluiten met een uitnodiging naar de stad en een motie die wij samen met de fracties van ChristenUnie/SGP en SP indienen, de motie ‘Motiemarkt in Gorinchem’. Het komt erop neer dat wij, in navolging van andere steden, graag een motiemarkt in Gorinchem willen organiseren, waarbij raad en inwoners met elkaar in gesprek gaan omtrent ideeën die er leven om de stad beter te maken. Wij hopen hiermee een mooi middel in te kunnen zetten voor de raad en voor de stad, om zo de betrokkenheid naar elkaar en de stad te vergroten. Hartelijk dank voor de aandacht. Motie M10: Motiemarkt in Gorinchem De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 10 november 2022; constaterende dat: - er elders in het land diverse motiemarkten zijn georganiseerd en diverse gemeenten dat inmiddels jaarlijks organiseren;

P - 24

overwegende dat: - Gorinchem participatie hoog in het vaandel heeft staan en inwonerinitiatieven wil stimuleren; - het goed is voor wederzijds begrip, als inwoners meer betrokken zijn bij de Gorcumse politiek, ook bij besluitvorming van de gemeenteraad; - het van belang is dat inwoners breed betrokken worden en we op deze manier meer (andere) inwoners kunnen bereiken; - samenwerking tussen inwoners en gemeente leidt tot onderlinge inspiratie en ervoor kan zorgen dat er nog creatiever en flexibeler wordt gedacht en geacteerd; - direct contact tussen inwoners en raadsleden de vertegenwoordigende rol van raad versterkt met een instrument als een motiemarkt; - ideeën van inwoners niet altijd geld hoeven te kosten en, in veel gevallen, zelfs kunnen helpen bezuinigingen - al dan niet op lange termijn - te realiseren; stelt voor: - een pilot motiemarkt, bij voorkeur fysiek maar eventueel -in combinatie met- online, in Gorinchem te faciliteren - zodat door raadsleden geadopteerde ideeën van inwoners ingediend kunnen worden als motie/amendement bij een speciale raadsavond of de perspectiefnota 2023; - bij de ontwikkeling van de markt en het communicatieplan samen te werken met een vertegenwoordiging van de raad als partner aangaande inbreng, keuzes en opzet; - de middelen te reserveren voor ontwikkeling en realisatie van de motiemarkt en de bijhorende communicatie, binnen het budget

voor burgerparticipatie en burgerinitiatieven en indien daar de ruimte niet toereikend is - het resterende deel uit het budget voor onvoorziene uitgaven te halen.

De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer De Pagter van ChristenUnie/SGP. ChristenUnie/SGP

De heer De Pagter: Dank u wel, voorzitter. Gorinchem is en blijft een fantastische stad om te wonen, te werken en te verblijven. De stad groeit. Voor ChristenUnie/SGP is het belangrijk dat Gorinchem een stad met menselijke maat blijft. We geloven nog steeds in een stad waar het niet gaat om ‘ik’ maar om ‘wij’. Voor Gorinchem is het credo van het coalitieakkoord dat we als raad de komende jaren zullen gebruiken als onze gids, met goede en gedegen plannen voor de stad. Juist in deze tijd van sterke polarisatie in politiek en samenleving willen we een verbindende factor zijn naar elkaar en naar de samenleving, niet voor onszelf maar voor de ander. Dit is een goed bijbels principe dat we als fractie graag nastreven. Wij zijn ook dankbaar dat dit ook doorklinkt in het huidige coalitieakkoord. Het nieuwe college is voortvarend aan de slag gegaan met diverse thema’s en vraagstukken. Waar het nodig was, heeft het college daadkracht en lef getoond en actie ondernomen, waar het nodig was op het gebied van energie en andere crises die er in den lande zijn. Dit neemt niet weg dat er nog belangrijke dossiers liggen waar we kritisch moeten zijn op de inhoud. In de afgelopen periode is door met lef kritische dossiers aan te pakken alvast een stukje van de zure appel genomen, om daar doorheen te bijten.

De juiste keuzes worden op de juiste momenten gemaakt in overleg met het ambtelijk apparaat. Tactisch, kundig en een open benadering. Het eerlijke verhaal vertellen en met bijhorende realistische plannen komen in een tijd die vol staat van hectiek, waarin we moeten omgaan met de gevolgen van landelijk beleid op lokaal niveau met een diversiteit van uitdagingen. Dit college toont aan dat het kan en dat biedt ook vertrouwen voor de komende raadsperiode, waar nog diverse lastige dossiers wachten. De begroting 2023 was, zoals gezegd, een beleidsarme begroting, in navolging van de perspectiefnota. Echter, de begroting is voor een deel alweer verrijkt vanuit het coalitieakkoord en we gaan verder met elkaar aan de slag door binnenkort samen te P - 25

werken aan een raadsagenda richting de nieuwe perspectiefnota. We zullen daarin keuzes moeten maken en zaken moeten gaan afwegen. Met betrekking tot dat nieuwe beleid zullen we kritisch moeten zijn voor wat betreft de financiering van nieuw beleid. Later deze maand komt de raad met de raadsagenda en de bijbehorende financieringsbehoefte. Vanuit onze fractie zien we hier erg naar uit, omdat we graag samen willen werken om met elkaar de juiste zaken tot stand te laten komen. Juist omdat het een coalitieakkoord op hoofdlijnen is, willen we aan de slag gaan en naar de uitvoering van belangrijke plannen voor onze stad. Daarvoor moeten we ook in kaart brengen welke financiering ervoor nodig is. Het coalitieakkoord is daarin realistisch en doelgericht. Ook hebben we al geplande investeringen staan waarvan de prijsstijgingen nog verwerkt moeten worden, wat een effect zal hebben op de investeringsruimte in de komende jaren. Dat is een belangrijk punt waar we naar uit moeten kijken. Daarnaast dienen we ook te sparen en geld te reserveren voor de vervanging van kapitaalgoederen, in navolging van de motie van Frank Barth in de vorige raadsperiode. We moeten sparen voor enkele miljoenen. Kortom, waar halen we het geld vandaan en hoe gaan we dat doen? Het is niet een luxe positie ondanks dat de begroting sluitend en positieve cijfers laat zien.

Ik roep ons allen daarom op ervoor te waken om onszelf niet te rijk te rekenen. Wanneer we kijken naar de ambities die er zijn, kunnen we ook Gorinchem Citymarketing benoemen, een aantrekkelijke en veilige stad. Gorinchem is niet voor niets de mooiste vestingstad van Nederland. Laten we dit ook zo houden door te investeren in de stad en de vesting. Het is nu momentum om gebruik te maken van dit predicaat en de toeristische aantrekkingskracht te benutten. Het gaat hierbij niet alleen om toeristen, maar zeker ook om de kansen te creëren en te benutten in samenwerking met lokale ondernemers. Daarnaast is het ook van belang dat onze eigen inwoners trots kunnen zijn op hun stad en genieten van alle faciliteiten en het moois dat Gorinchem te bieden heeft. Om dit alles te bereiken zijn we positief gestemd dat de eerder opgelegde taakstelling voor het bestuur van Citymarketing is teruggedraaid en dat zij zich toekomstbestendig kan maken. Wat betreft participatie, een punt dat bij ons ook hoog on het vaandel staat, kijken we ook naar de aanpak van de Elzenhof, waarbij het Right to Challenge-principe is gebruikt. We zien dat er positieve resultaten zijn. Zo ook doen wij mee met de motie van de VVD inzake de motiemarkt, omdat we nog steeds vinden dat interactie tussen onze inwoners en de lokale politiek belangrijk is.

We hebben positieve ervaringen van de afgelopen verkiezingen, toen we met z’n allen in onze jasjes op de Markt stonden, letterlijk. Mensen hebben ons benaderd en waren heel blij en positief gestemd over de veelkleurigheid van onze jasjes en dat we in de stad waren. Dus laten we daar vaker gebruik van maken. Wat betreft de schulden en het investeringsplafond: we vinden als fractie dat we ons moeten houden aan de afspraken omtrent het investeringsplafond. Deze afspraken zijn niet voor niets gemaakt. Ze zijn gericht op de realisatie van een gezonde financiële huishouding en veerkracht die nodig is in moeilijke tijden en daarnaast ook gericht is op continuïteit. We moeten daarom zuinig met de budgetten omgaan en als goed rentmeester een gedegen langetermijnvisie hebben en blijven ontwikkelen. De huidige crises roepen op om direct keuzes te maken, maar we mogen de lange termijn daarbij niet uit het oog verliezen. Regeren is immers vooruitzien. Daarnaast mogen we ook als een goed rentmeester met de budgetten omgaan en verantwoord investeren, om te kijken hoe we de samenleving verder kunnen laten groeien P - 26

en er daarbij voor te zorgen dat niemand achterblijft, er tussenuit valt, of achterop raakt. Of het nu gaat om ondernemers, sociale partners, inwoners, of stichtingen: met elkaar vormen we de samenleving van Gorinchem.. We hebben oog voor elkaar en zorgen voor elkaar, dat moet onze norm zijn. Wij zien het als doelstelling om de gemeentelijke schulden niet te veel te laten oplopen, volgens de afspraken die we gemaakt hebben en zoals ze beschreven zijn.. Na de piek in 2026, en liefst eerder, moet de weg terug naar beneden worden ingezet. We willen graag aansturen op een duikvlucht in plaats van een boemelgangetje. De langetermijnvisie is gericht op sparen en voldoende reserveringen aan te leggen voor geplande en nieuwe investeringen. Daarbij zijn financieel en tactisch inzicht nodig en goed doordachte financiële besluitvorming. Wat betreft de armoedeaanpak en de verhoging van de inkomensgrens voor het minimabeleid: dit is ook voortvarend aangepakt. Ook de gevolgen van de explosief gestegen prijzen voor energie en de inflatie zijn adequaat aangepakt door de meest kwetsbaren in onze samenleving te compenseren door de energietoeslag en het verruimen van de inkomensgrens naar 130% van de bijstandsnorm, de zojuist aangenomen motie van onze collega’s van D66. Hierdoor kan een grote groep inwoners een extra steun in de rug krijgen.

Binnen Gorinchem is reeds veel mogelijk om kwetsbare inwoners in financiële nood te ondersteunen. Echter, in sommige gevallen is urgentie nodig. De al aanwezige infrastructuur volstaat in sommige gevallen niet, waardoor urgentie niet geleverd kan worden en de betrokkene niet in aanmerking komt voor ondersteuning. In diverse steden in het land zijn er goede ervaringen met Stichting Urgente Noden. Daarvoor dienen wij graag een motie in, die breed wordt gedragen. We dienen hem in met de PvdA, SP, CDA, Democraten Gorinchem en D66. De motie roept op om te verkennen of de Stichting Urgente Noden van toegevoegde waarde kan zijn in Gorinchem. Het gaat daarbij om het snel kunnen verstrekken van veelal een kleine gift, of een kleine lening. Dat snelle schakelen blijkt te fungeren als Haarlemmerolie. Ook in Gorinchem zou de Stichting Urgente Noden van toegevoegde waarde kunnen zijn. De fractie van ChristenUnie/SGP staat achter veilige en snelle fietsverbindingen. Gorinchem is een prima fietsstad qua oppervlakte. In die zin is het niet nodig om met de auto kriskras door Gorinchem te rijden. Echter, de stad mag de fietser wat meer verleiden om daadwerkelijk de fiets te pakken en ook veilig te kunnen fietsen. Prachtig dat we grote ambities hebben, maar laten we zeker oog hebben voor wat er is en dat onderhouden. Investering en onderhoud van fietspaden in Gorinchem zijn nodig.

Op menig fietspad in de gehele stad is achterstallig onderhoud te constateren, wat leidt tot onveilige situaties. Graag willen wij het college vragen om een toezegging voor het onderhoud van de fietspaden. Een voorbeeld is het fietspad, of fietsdijk, tussen Wijdschild en GorinchemOost. Als je daar midden in de nacht fietst, moet je bijna slalommen om de kuilen om niet van de dijk af te rijden. Klimaatneutraal is de norm. Ook voor het klimaat willen we ons hard maken. Wij zien het als een belangrijke taak om goed voor de aarde te zorgen, om het rentmeesterschap zoals genoemd in de Bijbel vorm te geven. Het rentmeesterschap dat hier bedoeld wordt is niet gericht op winstmaximalisatie en uitputting, nee: het is gericht op het zorgvuldig omgaan met en grenzen te stellen aan je eigen belang en eerst na te denken over en aan een ander. Kortom, we leven, ondernemen en maken gebruik van grondstoffen niet alleen P - 27

voor onszelf, maar we houden rekening met en zorgen voor elkaar. Daarom streven we ook naar groene en schone straten, groene wijken, gezonde lucht, schone energie, een circulaire economie, duurzaam openbaar vervoer en de afname van het gebruik van energie. Zo gaan we de komende raadsperiode inzetten op een lokaal isolatieakkoord, om zo snel mogelijk het energieverbruik terug te dringen. Heel concreet: op korte termijn willen we werken aan een gezonde en schone lucht. Als ChristenUnie/SGP hechten we belang aan een groene en gezonde leefomgeving. Om die reden dienen we graag samen met Gorcum Actief een motie in om tot verbetering van de luchtkwaliteit te komen. Mevrouw Hamann zal die straks verder toelichten en verwoorden. Onderwijs en bedrijfsleven is ook een belangrijk punt voor onze fractie. We staan komende jaren voor forse investeringen in onderwijsvastgoed. Het drukt zwaar op onze gemeentelijke begroting dat Gorinchem een zeer grote regiofunctie heeft wat betreft onderwijs. Het is ook niet voor niks dat ons college en onze landelijk werkende partijen – samen met vergelijkbare gemeenten – lobbyen voor voldoende budget om kwalitatief goede en gezonde huisvesting voor onze onderwijsinstellingen te blijven borgen.

Vanuit de bespreking van de perspectiefnota is er nog een los eindje, namelijk een amendement dat is aangehouden om enkele verhuisbewegingen en investeringen nog eens goed tegen het licht te houden. De voorzitter: U bent al wat over uw spreektijd heen. Misschien kunt u het iets compacter maken? De heer De Pagter: Ik ben bijna aan het eind. Daaronder ook zeker het I-lab, dat nu —inhuizend bij het Da Vinci - wat op stoom begint te komen. Het is mooi om te horen dat scholen / schoolklassen gebruikmaken van het I-lab. Toch verwachten wij nog veel meer van het I-lab. Het moet niet alleen een leuke incidentele lesomgeving zijn voor scholen, maar een broedplaats, een marktplaats, waar bedrijven en studenten samen werken om tot echte innovaties te komen. Namens mijn fractie verzoek ik het college om een inhoudelijke evaluatie over het eerste jaar van het I-lab en zicht op de ontwikkeling voor het tweede jaar, zodat wij als raad ook meegenomen worden in de dynamiek hieromheen en voldoende het gevoel hebben dat de lat inderdaad zo hoog ligt zoals wij dat voor ons zien. Kan het college ons een evaluatie van het I-lab toezeggen? Tot slot willen we het college, de raad en de ambtelijke organisatie wijsheid en Gods zegen toewensen voor het komende jaar. Laten we met elkaar optrekken voor het groter goed van onze stad en samenleving.

Motie M11: Stichting Urgente Noden Gorinchem De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 10 november 2022; roept het college op om een uitgebreide verkenning te doen met stakeholders naar haalbaarheid van de opstart van een Stichting Urgente Noden (SUN) in Gorinchem. Motie M12: Frisse wind door Gorinchem De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 10 november 2022; stelt voor: 1) dit najaar (2022) adviezen voor houtstook te communiceren aan inwoners via de gebruikelijke media;

P - 28

2) op de website van de gemeente een linkje te plaatsen van de RIVM Stookwijzer en het Stookalert; 3) als gemeente Gorinchem aansluiting te zoeken bij het Schone luchtakkoord. www.schoneluchtakkoord.nl.; 4) binnen dit akkoord actie te ondernemen gericht op verbeteren van de lokale situatie; 5) in afstemming met de omgevingsdienst tot een periodieke monitoring van luchtkwaliteit te komen, gebaseerd op WHO-normen.

De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw Hamann, Gorcum Actief. Gorcum Actief

Mevrouw Hamann: Dank u voorzitter. Het is alweer volop herfst en we komen misschien wel in zwaar weer. Maar het goede nieuws is: zaterdag komt Sinterklaas! Er is mooi weer voorspeld, dus de intocht zal weer een druk en kleurrijk spektakel worden in de Lingehaven. Wij realiseren ons na de coronajaren dat het helemaal niet vanzelfsprekend is dat er een intocht voor Sint Nicolaas wordt georganiseerd. Dat doet namelijk nu een nieuwe stichting, een groep vrijwilligers die zich afgelopen jaar enorm heeft ingespannen dit te organiseren. Dus het feest kan wel doorgaan. En wat is dan mooier dan daar met een drone een leuke film van te maken? Een drone boven de Lingehaven, niet boven de mensen hoor! Voorzitter, waarom màg dat niet? Waarom niet dit kleine kersje op de taart? Juist nu het zware weer dreigt in veel sectoren, moeten we extra blij zijn met alles wat wèl lukt om de komende winter goed door te komen en toch ook warmte te beleven. Naast de Sinterklaasintocht ook een Winterfestijn, mede dankzij sponsoring. Veel dank daarvoor, maar gaat dit ondanks de energiecrisis volgens programma allemaal gewoon door? Dezelfde vraag stellen wij met betrekking tot sfeerverlichting gedurende de wintermaanden. In veel gemeenten wordt immers nu door de energiecrisis op sfeerverlichting bezuinigd.

Na de corona-lockdowns denken wij ook aan warmte en belangstelling voor elkaar en voor de eigen leefomgeving in de wijken. Vroeger hadden we daarvoor contact met klankbordgroepen, maar die zijn er niet meer. Gorcum Actief is een warm voorstander van wijkgericht werken en het zou goed zijn als groepjes initiatiefnemers ook over een budget kunnen beschikken. Concreet gezamenlijk zaken aanpakken die in bepaalde wijken of buurten spelen. Wij zijn daarom mede-indiener van de motie van Stadsbelang De Buurt Bestuurt en horen graag van de wethouder wat hij daarvan vindt. Eén van de hoofdthema’s bij wijkgericht werken is de publieke ruimte, groenonderhoud, klimaatadaptatie, hittestress enzovoort. Anderen hebben ook duurzaamheid genoemd; wij sluiten ons daar graag bij aan. Na de afgelopen hete en droge zomer kan iedereen daarover meepraten. De grote hoosbuien zullen vast nog wel komen. Kan de wethouder aangeven hoe we ervoor staan met betrekking tot vergroening en klimaatadaptatie? Schoon, heel en veilig heeft ook betrekking op de luchtkwaliteit. Het verkeer dendert onverminderd voort over de Rijkswegen waartussen onze stad is ingeklemd. Fijnstof dwarrelt als een fall-out over ons heen, veelal ongemerkt. Wat we wel merken dit najaar is de toename van houtstook. Door de energiecrisis porren we graag de kachel of openhaard even op. Lekker warm.

Heel begrijpelijk, maar hebben de stokers wel altijd in de gaten dat laaghangende rook niet alleen hinderlijk voor de buurt kan zijn, maar ook ongezond is en voor mensen met een longaandoening zelfs ‘killing’? Inwoners hierop attenderen middels voorlichting kan misschien al wel helpen. En wij zouden ook graag P - 29

eens monitoren of de lucht in Gorinchem echt zo vervuild is als het lijkt. We dienen hiervoor samen met ChristenUnie de motie Schone Lucht in. Voorzitter. Als zwaar weer dreigt en recessie op de deur klopt, is het zaak om als overheid te helpen met investeren. In de vorige raadsperiode hebben we uitgebreid gesproken over de omvorming van het kernwinkelgebied naar een Warenhuis van de Stad. Voor zover wij weten was dat ook financieel rond, maar dat is nu niet als zodanig in de boeken opgenomen. Wij zijn daarom mede-initiatiefnemer van het amendement om dat recht te zetten en we zien uit naar een goede samenwerking om de binnenstad te upgraden; de ‘Allermooiste Vestingstad van Nederland’ waardig. Klimaatadaptatie en vergroening horen daar wat ons betreft bij. Inflatie en energiecrisis slaan hard toe bij inwoners én bedrijven. We hebben al maatregelen getroffen om energiearmoede te verlichten. Mensen met voldoende inkomen hebben waarschijnlijk niets te vrezen, maar ‘de onderkant van de maatschappij’ zoals het genoemd wordt, zit in de gevarenzone. We kunnen helpen als het gaat om zelfredzaamheid en weerbaarheid. Wij steunen daarom sowieso de motie ‘Stichting Urgente Noden’ van ChristenUnie/SGP . De situatie is anders bij winkeliers.

Sommige branches, zoals bakkerijen, slagerijen, stomerijen, zien hun kosten soms verdrievoudigen of meer, afhankelijk van het energiecontract dat je hebt. De regering schiet te hulp, eerst pas in april, maar nu horen we weer andere berichten uit Den Haag, maar vast zeker na de winter. We hebben geen zicht op de huidige situatie bij het midden- en kleinbedrijf. Sommige winkels sluiten, andere gaan failliet, en bij weer andere is er niets aan de hand. We dienen daarom samen met VVD en Stadsbelang een motie in om in de stad eens te gaan inventariseren wat de problemen zijn en daar eventueel middels maatwerk iets aan te doen. Tijdens de coronajaren was er een soort ‘tussen wal en schip-regeling’. Misschien is er nu weer zoiets mogelijk, maar ga eerst maar eens praten met de winkeliers. Een kleine rondgang van Gorcum Actief leerde al dat de één echt heel zwaar in de problemen zit en sluiting dreigt, maar voor de ander is de situatie weer helemaal niet zo moeilijk. Bij herinrichting van de binnenstad is het zaak een goed en gevarieerd winkelaanbod te hebben. En in de wijken zijn winkels ook voorzieningen, van belang voor de leefbaarheid in de wijken. Ten slotte, voorzitter, willen wij iets zeggen over de begroting 2023, want daarvoor zijn we tenslotte met z’n allen hier. Een heel goed leesbaar document. Complimenten daarvoor. En financieel gezien robuust.

Ziet er goed uit, daar zijn we blij mee. Toch maken we ons zorgen. Gorinchem is namelijk een van de allerkleinste gemeenten in Nederland, maar we hebben de ambities en een schuldenlast van een grote gemeente. De schuld bedraagt nu 100 miljoen, de investeringen die gepland staan kosten ook nog eens 100 miljoen. Dat mag je niet zomaar optellen, weet ik wel, maar het geeft wel aan dat we nogal wat van plan zijn. Zonder tegenvallers, heb ik te horen gekregen, loopt de schuld op tot 185 miljoen in 2025. Daarom hebben we een investeringsplafond van 5 miljoen per jaar met ‘vreemd vermogen’. Voor ‘eigen beleid’, of als we een keer wat anders willen, onverwachte zaken, moeten we putten uit begrotingssaldi. Dat kan nog best veel zijn, blijkt uit wat er bespaard is de afgelopen jaren. Maar goed, in die jaren is immers niks uitgevoerd. Die tijd komt nú. Er staat een datum gepland (ik meen 22 november) voor de gemeenteraad om te prioriteren en te temporiseren. In dat licht hebben wij de Visie van de Stad, GO32, eens even uit de kast gepakt. Deze visie was de basis van de vorige coalitie. P - 30

Een van de hoofddoelen was en is om als gemeente te groeien naar 40.000 inwoners. Maar dan zijn we nog steeds een van de kleinste gemeenten van Nederland, die onmogelijk een voorzieningenniveau voor 130.000 inwoners in de lucht kan houden.. We moeten dus nadenken over waar we naartoe willen met onze gemeente in de toekomst. Het is in dat licht ook van het grootste belang een financieel gezonde gemeente te blijven; alleen dan kunnen wij en onze inwoners ook zelf over onze toekomst beslissen. Die discussie willen wij graag met de raad en de stad aangaan. De rekenkamer heeft in het verleden aangegeven dat wij, als raad, meer grip moeten krijgen op de financiën. Dat lukt voor een deel met het investeringsplafond. Maar door rentestijgingen en inflatie, gecombineerd met de investeringen die nu gepland staan, pleiten wij voor ook nog een schuldenplafond, dat we als raad jaarlijks vaststellen, een soort bovengrens voor de schulden, van: tot hier en niet verder; dat kunnen we nog lenen om gezond te blijven als gemeente. Zo houden wij als gemeenteraad grip op onze eigen financiële situatie en dus ook op de toekomst van onze gemeente. We dienen hiervoor een motie in en hopen hierover eens te kunnen praten met elkaar. Zie dit als een eerste aanzet daartoe.

De motie roept op om voortaan jaarlijks een schuldenplafond vast te stellen en om geen voorschot te nemen van eventuele winsten uit toekomstige jaarrekeningen. Ook daar kunnen we over praten. Voorzitter. We begonnen met Sinterklaas en eindigen daar eigenlijk ook een beetje mee. De gemeente kan en mag tenslotte niet op de stoel van deze goedheiligman gaan zitten. Dank u wel. Motie M13: Help kleine ondernemers de winter door De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 10 november 2022; stelt voor: op korte termijn te inventariseren welke lokale winkeliers een acuut probleem hebben met de energierekening en te onderzoeken of middels maatwerk ondersteuning kan worden geboden. Motie M14: Grip op schuldpositie De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 10 november 2022; stelt het college voor: jaarlijks bij de perspectiefnota een schuldenplafond voor te leggen aan de raad en te verantwoorden dat de schuldpositie houdbaar is voor de toekomst.

De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Tekir van D66. D66

De heer Tekir: Voorzitter, dank u wel. Hoewel het besef niet altijd doordringt, leven we in een tijd van opeenvolgende crises. De coronacrisis is nog maar net achter de rug en met de oorlog in Oekraïne verkeren we al in een volgende humanitaire crisis. En zoals iedere oorlog, leidt ook deze tot een vluchtelingencrisis. Maar ook een energiecrisis. En die gaat weer hand in hand met de inflatiecrisis, die de koopkracht van veel mensen flink onder druk zet. Armoede is weer aan de orde van de dag. En dan heb ik de wooncrisis en de klimaatcrisis nog niets eens genoemd. Het moge duidelijk zijn dat de begroting die nu voorligt in het licht van al deze onzekere én ongrijpbare ontwikkelingen is opgesteld. Dat is uitdagend en vraagt om een ware balanceeract. Die balanceeract wordt het meest zichtbaar bij de financiële keuzes die in deze begroting worden gemaakt. Er is daarbij één uitgangspunt, dat min of meer randvoorwaardelijk is P - 31

voor de gemaakte keuzes: namelijk, het investeringsplafond van 5 miljoen euro per jaar. De fractie van D66 vindt het niet alleen verantwoord, maar ook dapper om hieraan vast te blijven houden. Dat dit investeringsplafond vervolgens via een omweg wordt opgerekt, door aanvullend 4 miljoen euro uit de algemene reserve in te zetten, kan de fractie van D66 alleen maar toejuichen. Het benutten van de extra ruimte in het weerstandsvermogen is iets waar D66 al sinds jaar en dag om vraagt. Natuurlijk wordt het daarmee balanceren op een dun koord, maar daarmee ontstaat wel de investeringsruimte die de stad verder brengt. Er zijn overigens ook kanttekeningen te maken bij die financiële keuzes. Zo roept D66 het college op om terughoudend te zijn met de inzet van toekomstige begrotingssaldi. En ik ben blij dat wij niet de enige fractie zijn die daartoe oproept – Gorcum Actief ook. We leggen namelijk nu al een claim van 3,2 miljoen euro op het begrotingsresultaat van 2024: een begrotingsjaar dat zich nota bene nog moet aandienen. De onzekerheid waarin we leven vraagt om behoedzaamheid met toekomstige resultaten. We weten immers niet in welke crisis we nog terecht zullen komen – om de tijdsgeest waarin we leven nog maar even in herinnering te brengen. Een andere kanttekening is het renterisico, dat door de almaar stijgende rente nóg nadrukkelijker in beeld komt.

Op dit moment varen we met een rentebudget van 2,6 miljoen euro scherp aan de wind, maar dat moet wel zo blijven. In dat licht geeft de ongekend hoge begrotingsruimte een ietwat misleidend beeld, want de rentekosten kunnen ineens omhoog schieten en daarmee een flink beslag leggen op de begrotingsruimte. De tijd waarin geld lenen goedkoop was, ligt simpelweg achter ons. Een externe factor die ik in dit kader niet ongenoemd wil laten, voorzitter, is de factor Rijksoverheid. Net zoals in de coronacrisis zien we ook nu dat de Rijksoverheid de portemonnee flink opentrekt en inwoners, ondernemers maar ook lokale overheden ruimschoots compenseert voor de geleden schade. Deze week nog is bekend gemaakt dat de energieregeling voor ondernemers wordt verruimd. Oftewel, zonder het ongekend hoge steunpakket van dit kabinet van 23,5 miljard euro had deze begroting vandaag simpelweg niet gepresenteerd kunnen worden, niet met deze keuzes althans. De eerlijkheid gebiedt ons dat ook te constateren en te erkennen. Dan voorzitter, kom ik toe aan de inhoudelijke beschouwing van de begroting – die natuurlijk minstens zo interessant is als de financiën, ook hier weer in het licht van een opeenstapeling van crises. Wij zien het als onze plicht om daar waar we kunnen de pijn voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners te verlichten.

En zoals gebruikelijk doen we dat met enkele moties en vandaag ook met een amendement. Laten we met de ondernemers beginnen. Zoals u weet ,ligt er al geruime tijd een plan op de plank om de Gorcumse binnenstad te presenteren als een warenhuis. Gorcumse ondernemers, die het al zwaar te verduren hebben gehad in de coronacrisis, staan te popelen om hiermee aan de slag te gaan. Een plan om de binnenstad een upgrade te geven, die ook passend is bij de mooiste vestingstad van Nederland. Voor de zomer heeft D66 hier al een motie over ingediend, die toen is ontraden omdat dit bedrag toch al in de begroting opgenomen zou worden. Nu dat niet het geval blijkt, zien we ons genoodzaakt om met een herstelactie alsnog de benodigde bijdrage van anderhalve ton te reserveren. Daartoe dient D66 samen met de VVD, CDA, Stadsbelang en Gorcum Actief een amendement in. P - 32

Overigens, ook dat moet gezegd worden: het verdient alle lof dat Hartje Gorkum haar deel van het huiswerk heeft gedaan, door zelf ook middelen te reserveren op de BIZbegroting. Daarmee is een mooie basis gelegd voor deze publiek-private samenwerking. Voorzitter. Van de lokale economie naar mobiliteit. Als er één beleidsdomein is waar de plannen voor het oprapen liggen, dan is het mobiliteit wel. Zo hebben we al enige tijd een lijst met top-10 fietsknelpunten: concrete locaties waar fietsers dagelijks last van ondervinden en in onveilige situaties terechtkomen. Dat verdient prioriteit, zou je denken. In de begroting lezen we hierover dat we in 2023 op zoek gaan naar een strategie en financiële middelen om de fietsknelpunten stap voor stap aan te pakken. Dit vinden wij eerlijk gezegd wat mager, voorzitter. Daarom de vraag aan het college: bent u het met ons eens dat de top-10 fietsknelpunten in 2023 met prioriteit aangepakt zouden moeten worden? Dan, voorzitter, fietsen we door naar De Nieuwe Doelen. En laat ik meteen met de deur in huis vallen. Wij vragen ons echt af of die Europese aanbesteding een succes gaat worden om tot een toekomstbestendig podium te komen. Het voelt heel erg als iets met een kanon en een mug. Op onze vraag of ook subsidieverstrekking is overwogen, komt het college niet verder dan dat er al is besloten voor een Europese aanbesteding.

Dat stelt ons eerlijk gezegd nog niet gerust. Zo ongeveer overal in het land worden theaterexploitanten gesubsidieerd, maar wij in Gorinchem blijven stug volhouden dat we Europees moeten aanbesteden. Voor de bouw van het gebouw zou je dat best kunnen doen, maar toch niet voor de exploitatie? Alsof iemand uit Polen straks naar Gorcum komt om ons theater te runnen! D66 had gehoopt dat de verbreding van locaties ook op dit punt tot een heroverweging zou leiden. We hopen dat dit er allemaal niet toe leidt dat het groot podium op de lange baan wordt geschoven en dat Gorcumse talenten elders hun heil moeten zoeken. Over Gorcumse talenten gesproken: Door de almaar dalende koopkracht, komt het helaas steeds vaker voor dat kinderen uit gezinnen met een middeninkomen in de knel komen, bijvoorbeeld wanneer ouders geen geld meer hebben voor de contributie van de sportvereniging of voor een culturele activiteit. Deze signalen kregen wij voor het eerst bij een plaatselijke voetbalvereniging, die opvallend veel leden zag vertrekken na een verhoging van de contributie met slechts enkele euro’s. Voor D66 is de kansenongelijkheid die hierdoor ontstaat onwenselijk. Daarom vragen we om een verkenning naar maatregelen om te voorkomen dat kinderen van ouders met een middeninkomen niet meer kunnen deelnemen aan sport en culturele activiteiten.

Een concreet idee daarbij is een eventuele aansluiting bij het Jeugdfonds voor Sport en Cultuur. De betreffende motie is reeds rondgestuurd en de PvdA dient deze met D66 mede in. In dat kader zijn we trouwens ook benieuwd naar de uitvoering van de motie om een energienoodfonds in te stellen voor sociale ontmoetingsplaatsen, zoals buurthuizen maar ook sportverenigingen en culturele partijen. In de motie werd gevraagd om bij voorkeur voor de begrotingsraad de raad te informeren. We zijn daarom benieuwd naar de stand van zaken. Ook zijn we benieuwd of er inmiddels zicht is op de uitputting van de bestemmingsreserve die is ingesteld voor de energierekening van SGS. Is daar al iets over bekend? P - 33

Dan de wooncrisis, voorzitter. Voor D66 één van de meest urgente opgaven voor de komende jaren. Daarom zijn we continu op zoek naar mogelijkheden om woonruimte te creëren. En we zien gelukkig dat daar raadsbreed ook aandacht voor is. Zo dienen we de motie om startersleningen aantrekkelijker te maken van Democraten Gorinchem mede in. Een niet meer dan logische stap om die extra starterslening van 25.000 euro aan de man te brengen, of aan de vrouw. Maar om die leningen daadwerkelijk te kunnen verstrekken, moet er ook voldoende woningaanbod zijn. En daar loopt het vaak spaak in een compacte stad als Gorinchem. Dat vraagt wat D66 betreft om nieuwe initiatieven, initiatieven waarmee we onze neuk uitsteken. Nu de verkenningen naar nieuwbouwlocaties elders in Gorinchem zijn afgerond, denk aan de Vleugels van de Stad, is de tijd rijp om ook het potentieel op Gorinchem-Noord te verkennen. De gemeente Gorinchem heeft daar nog de nodige uitbreidingsruimte. In de motie die reeds is rondgestuurd, verzoeken wij om deze verkenning nadrukkelijk in gezamenlijkheid op te pakken met de gemeente Molenlanden. Het zou een win-win kunnen opleveren als beide gemeenten daar kansen voor woningbouw zien en de krachten bundelen om dat te realiseren. Mevrouw Hamann: Voorzitter, misschien mag ik een verduidelijkingsvraag stellen? De voorzitter: Mevrouw Hamann.

Mevrouw Hamann: Welk deel van Gorinchem-Noord bedoelt de heer Tekir, het deel waar wij een bedrijventerrein gepland hebben? De heer Tekir: Nee, zeker niet. Waar u aan kunt denken, is bijvoorbeeld de oostzijde van de Vlietskade, om daar maar eens te beginnen. Mevrouw Hamann: Tegenover de begraafplaats, waar eerst het station was gepland? De heer Tekir: Ja, en nu niet meer, dus daar zou nog een verkenning op kunnen plaatsvinden. Mevrouw Hamann: Die locatie is dus bekend. Dank u wel. De heer Tekir: U vroeg waar ik aan denk, en dat is een locatie waaraan ik denk om de verkenning mee te starten. Maar dat is helemaal aan het college. We zijn vooral benieuwd naar de uitkomsten van een dergelijke verkenning, omdat er misschien ook andere mogelijkheden zijn, die wij nu niet zien. Wij vinden een dergelijke verkenning oprecht kansrijk, omdat de grens die daar loopt met de gemeente Molenlanden echt de kans biedt om samen op te trekken. Gorinchem is niet de enige gemeente met woningnood, ook in de gemeente Molenlanden bestaan daar ideeën voor, dus waarom niet samen optrekken? Tot slot, voorzitter, een project dat al enige tijd in de steigers zit: de gastvrije Waaldijk. Ik weet niet of het iedereen wat zegt, maar de gastvrije Waaldijk is al enkele keren in deze raad besproken en wij voelen ons genoodzaakt om dat nog een keer te doen.

Het is op zich een treffende naam voor de herinrichting van het 80 kilometer lange tracé dat deels in Gorinchem ligt. Ik weet dat de voorzitter dagelijks uitkijkt op het Gorcumse deel van de Waaldijk-

P - 34

De voorzitter: Ja, ik word daar dagdagelijks mee geconfronteerd, maar alles vvoor de goede zaak! De heer Tekir: Zo is dat. De Dalemsedijk en de Merwededijk om precies te zijn, het deel van dat 80 km lange tracé dat in Gorinchem valt. Hoewel het plan inmiddels is goedgekeurd door betrokken gemeenten, waaronder dus ook Gorinchem, is de discussie erover helaas nog niet ten einde. U hebt er afgelopen week ook een artikel over kunnen lezen in het AD. Veel participanten zijn teleurgesteld over de uitkomst. Ze vrezen voor een uniforme brede dijkweg, met ruim baan voor autoverkeer, terwijl de dijk gastvrij zou zijn voor fietsers en voetgangers. Maar er is ook een lichtpunt in deze discussie. De inzet van al die participanten heeft er namelijk toe geleid dat gemeenten lokaal maatwerk mogen toepassen. Daarbij is gemeenten zelfs geadviseerd om de mogelijkheden te onderzoeken voor terugdringing van gemotoriseerd verkeer. Volgens veel betrokkenen, bewoners en gebruikers van de dijk, kan dat met simpele aanpassingen, zoals visuele markeringen. Het plan hoeft echt niet helemaal ondersteboven. D66 verzoekt het college daarom om de mogelijkheid van lokaal maatwerk optimaal te benutten en daarvoor in overleg te treden met de betrokkenen, in de hoop dat we daarmee het Gorcums deel van de Waaldijk gastvrijer kunnen inrichten en het vertrouwen van onze eigen inwoners kunnen terugwinnen.

Over het vertrouwen van die inwoners gesproken: het idee van Buurt Bestuurt, een werkwijze waarbij inwoners zelf bepalen wat er in hun buurt aangepakt moet worden, spreekt D66 zeer aan. Daarom dienen we de motie hiertoe van Stadsbelang en Gorcum Actief mee in. Het strookt bovendien ook met de handreiking die wij voor de zomer hebben gedaan aan Gorcum Actief om met ons mee te denken over het verstevigen van de klankbordgroepen. Wij hopen dat de inwonerscomités volgens het principe van Buurt Bestuurt ook een beperkt werkbudget meekrijgen om praktische zaken zelf snel te regelen. We zijn benieuwd hoe het college hiertegen aankijkt bij een eventuele uitvoering van de motie. Tot zover de eerste termijn van D66, voorzitter. Dank u wel. Amendement A1: Gorcumse binnenstad als warenhuis De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 10 november 2022; behandelend de begroting 2023; stelt voor het voorliggende voorstel als volgt te amenderen: 7. Het plan van Hartje Gorkum om de binnenstad als één warenhuis te presenteren financieel mede mogelijk te maken en hiervoor: een bestemmingsreserve te vormen t.h.v.

€ 150.000; dekking hiervoor in eerste instantie te zoeken binnen programma Economie (begrotingsjaar 2022) en anders ten laste te brengen van het begrotingssaldo 2023; deze reserve in te zetten als bijdrage vanuit de gemeente Gorinchem om het 5jarenplan van Hartje Gorkum op te kunnen starten; naast deze gemeentelijke bijdrage dragen de ondernemers zelf ook bij aan het plan met middelen die reeds zijn gereserveerd op de BIZ-begroting Motie M15: Ondersteuning kinderen van ouders met middeninkomens bij sport- en cultuuractiviteiten De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 10 november 2022; verzoekt het college van burgemeester en wethouders:

P - 35

-

-

te verkennen welke maatregelen getroffen kunnen worden om te voorkomen dat kinderen van ouders met een middeninkomen niet meer kunnen deelnemen aan sport en culturele activiteiten; te verkennen of een aansluiting bij het Jeugdfonds Sport en Cultuur in dat kader een waardevol instrument is; over de (financiële) resultaten van de verkenning(en) te rapporteren aan de raad.

Motie M16: Verken mogelijkheden voor woningbouw op Gorinchem-Noord De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 10 november 2022; verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - de mogelijkheden voor woningbouw te verkennen op Gorinchem-Noord; - dit in nauw overleg te doen met de gemeente Molenlanden, vanwege de gemeentegrens en eventuele gezamenlijke woningbouwontwikkeling; - hierover uiterlijk bij de perspectiefnota 2023 te rapporteren aan de gemeenteraad. Motie M17: Maak Gorcums deel van de Waaldijk echt gastvrij De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 10 november 2022; verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - de mogelijkheid om lokaal maatwerk binnen het concept ‘Gastvrije Waaldijk’ te benutten door het Gorcums deel (Dalemsedijk en Merwededijk) met enkele simpele aanpassingen gastvrijer in te richten voor voetgangers en fietsers; - hiervoor in overleg te treden met de betrokkenen vanuit o.a. de Klankbordgroep Oost die zich al geruime tijd inzetten voor dit project; - hiervoor uiterlijk bij de perspectiefnota 2024 een voorstel te doen aan de gemeenteraad.

De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw Van Oversteeg, CDA. CDA

Mevrouw Van Oversteeg: Voorzitter. Het lezen van deze begroting deed ons soms denken aan de Donald Duck. Als een ware Dagobert Duck zien we wethouder Molengraaf in haar kluis vol munten en stapeltjes geld zitten. Eerst wordt er vooral veel geld verzameld, waarna we later gaan uitwerken wat we daarmee gaan uitvoeren. Degenen die het hardst riepen ‘eerst beleid, dan geld’ zitten hier nu in een andere rol. Soms is het zo dat je eerst geld nodig hebt om daarna met de uitwerking te komen. Het CDA heeft hier begrip voor, maar let wel: er ligt een solide basis om tot uitvoering over te gaan. Her en der heroverwegen is goed om aan te blijven sluiten op de actuele situatie, maar laten we de focus houden op de uitvoering en geen voornemens stapelen, of alles in de ijskast gaan zetten. We zien hier soms een zoekend college. Het CDA wil oproepen om in deze onzekere tijd, met zoveel gaande op het wereldtoneel, focus aan te brengen, leiderschap te tonen en te durven besturen op belangrijke thema’s. Wees geen Willie Wortel die alles opnieuw gaat proberen uit te vinden, maar bouw voort. Allereerst feliciteren we het college met de nette structureel en realistisch sluitende begroting. Veel dank en waardering ook voor de ambtelijke inspanningen om hiertoe te komen.

De economische situatie wordt onzekerder en daarom zijn we blij dat er een koers wordt voorgesteld om, hoewel het geld tegen de plinten klotst, toch het investeringsplafond te behouden en aandacht te houden voor onze schuldenpositie. Zeker nu de rente stijgt, zien wij het belang van het verder afbouwen van onze schulden. Dit zorgt voor een toekomstbestendige gemeente, in onze woorden ‘Voor een Gorinchem dat we door willen geven’, of om in de sfeer te blijven, voor Kwik, Kwek en Kwak. Daarbij voorzien we nog flinke investeringen in bijvoorbeeld het zwembad en willen we nog het