20221110 Concept Verslag raadsvergadering Gorinchem

Nr. 16

Zitting van donderdag 10 november 2022 Voorzitter: mevrouw R.W.J. Melissant-Briene, burgemeester. Aanwezig zijn de leden: de heren B.C.S. Bahlmann en A. Boutachkourt, A.H.A. Foppen, D.R.E. van Gammeren en J.P. van der Geest, de dames P. de Groot en E.W.H. Hamann, de heren W.G. den Hartog, M.C. Houtepen, A.C. van Houwelingen, J. Klein, A. Koçak en A. Krol, de dames W. Loderus en G. Metz, de heren T.I. van der Meijden en J.C. Oostrum, mevrouw J. van Oversteeg, de heer M. de Pagter, mevrouw L.P.W. Pellikaan en de heren N. van Santen, P.C.J. Schefferlie, I. Tekir, D. van Veen en C. van Willigen. Griffier: de heer H. Sepers. Tevens aanwezig de heer M. de Boer, de dames E.L. Dansen, A. Mager en M.J. Molengraaf en de heer F. Polatli (wethouders), alsmede mevrouw H. Kromkamp (gemeentesecretaris).

* 1. Opening (15.00 uur). ..................................................................................................................................................2 2. Ingekomen stukken. ...................................................................................................................................................2 3. Vaststellen agenda......................................................................................................................................................2 4. Tussentijdse rapportage 2022 gemeente Gorinchem (2022-824790).........................................................................2 5.

Algemene beschouwingen fracties...........................................................................................................................12 Stadsbelang...............................................................................................................................................................13 Democraten Gorinchem ...........................................................................................................................................15 PvdA ......................................................................................................................................................................17 VVD ......................................................................................................................................................................21 ChristenUnie/SGP ....................................................................................................................................................25 Gorcum Actief..........................................................................................................................................................29 D66

......................................................................................................................................................................31

CDA ......................................................................................................................................................................36 SP

......................................................................................................................................................................38

Reactie van het college op de eerste termijn van de algemene beschouwingen ......................................................41 Wethouder mevrouw Molengraaf ............................................................................................................................41 Wethouder Polatli.....................................................................................................................................................50 Wethouder mevrouw Mager.....................................................................................................................................59 Wethouder De Boer..................................................................................................................................................62 Wethouder mevrouw Dansen ...................................................................................................................................70 Burgemeester............................................................................................................................................................72 Repliek .....................................................................................................................................................................75 Dupliek

.....................................................................................................................................................................90 6.a Vaststellen moties en amendementen begroting 2023. ..........................................................................................99 6.b Vaststellen Begroting 2023-2026.........................................................................................................................100 6.c Vaststellen Belastingverordeningen 2022 ............................................................................................................101 7. Begrotingswijzigingen 10 november 2022 ............................................................................................................101 8. Sluiting.................................................................................................................................................................101

P-1

1. Opening (15.00 uur).

De voorzitter: Dames en heren, leden van de raad, al degenen die hier op de publieke tribune zitten, hetzij beneden hetzij boven, al degenen die meekijken, van harte welkom in deze bijzondere raadsvergadering, bijzonder omdat we vandaag de begroting behandelen. Voorafgaande daaraan behadelen we ook de turap, de tussenrapportage, waarover ik zo wat meer zal zeggen. We zijn wat eerder begonnen dan we normaliter doen, omdat met name de begrotingsbehandeling de nodige tijd zal even. Voordat we beginnen, wil ik één persoon even in het zonnetje zetten: de heer Koçak, die vandaag jarig is. Hij is 50 jaar geworden! Dit feit kunnen we natuurlijk niet zomaar voorbij laten gaan. We hebben daarom snel wat geregeld. Het is feest, waar is het feestje?, hiér is het feestje! Om duidelijk te maken wie vandaag het feestvarken is, wil ik hem graag een sjerp omhangen, vergezeld van een bos bloemen. (Applaus) Mevrouw Loderus heeft laten weten wat later ter vergadering te zullen komen. Voor het overige zijn alle leden van de raad aanwezig. Moties en amendementen kunnen, voor zover ze nog niet zijn ingediend, worden toegestuurd aan griffie@gorinchem.nl. 2. Ingekomen stukken.

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt besloten conform de door de agendacommissie geadviseerde afdoening. 3. Vaststellen agenda.

De voorzitter: Dames en heren. Rondom de RES is sprake van de nodige ontwikkelingen. Wethouder De Boer zal daarover namens het college graag informatie verstrekken, en dat zal gebeuren in de reactie van het college op de eerste termijn van de algemene beschouwingen van de raad. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 4. Tussentijdse rapportage 2022 gemeente Gorinchem (2022-824790)

De voorzitter: Dames en heren. In eerste instantie was dit voorstel geagendeerd voor de raadsvergadering van 20 oktober jl., maar is vanwege de tijd verplaatst naar deze begrotingsvergadering. Tussentijds heeft de gemeenteraad schriftelijke vragen kunnen stellen en de antwoorden daarop zijn verwerkt in de bijgevoegde bijlagen. Ten aanzien van de turap zijn ook een paar moties aangekondigd. Met het oog op de te behandelen begroting verzoek ik u uw bijdragen over deze turap kort en bondig te houden. Het woord is allereerst aan de heer Tekir van D66. De heer Tekir: Voorzitter, dank u wel. Ik zal uw advies graag ter harte nemen. Zoals u inmiddels van D66 gewend bent, laten wij het moment van de tussentijdse rapportage niet zomaar voorbijgaan. Het is immers een belangrijk moment, omdat in de turap een tussenstand wordt gegeven van de uitvoering van de lopende begroting: doen we nog de dingen die we hadden afgesproken en levert dat financiële mee- of tegenvallers op? Kortom, als je de begroting vaststelt, is het ook relevant te weten hoe het staat met P-2

de uitvoering daarvan. Daarom ziet D66 de behandeling van de turap ook als een belangrijk bijsturingsmoment voor de raad. Tot zover de inleiding. Omwille van de tijd die we vandaag nog nodig hebben, ga ik nu niet integraal in op de turap, maar zal ik volstaan met een korte inleiding van een drietal moties, moties die gericht zijn op een bijsturing voor het lopende jaar. Allereerst de motie waarin we het college verzoeken om de Rijkscompensatie die bestemd is voor cultuur ook daadwerkelijk te besteden aan cultuur. Dat is toch vanzelfsprekend, zou je kunnen denken, maar in de turap lezen we dat het college voornemens is deze middelen te herbestemmen voor andere doeleinden, zoals reactivering van de economie. De fractie van D66 vindt dat een iets te voorbarige conclusie. Wij verwachten dat deze middelen ad twee ton nog broodnodig zijn voor cultuur. Als er één sector al jaren op z’n gat ligt in Gorinchem, is dat de culturele sector wel. Daar komen nu allerlei kostenstijgingen zoals de energierekening, ook nog eens overheen, terwijl de sector nog herstellende is van de coronapandemie. Kortom, D66 stelt voor deze middelen te blijven bestemmen voor cultuur, waarvoor ze trouwens ook van Rijkswege bedoeld zijn.

Wij roepen het college op dat in overleg te doen met culturele partijen uit de stad, zodat het ook bijdraagt aan een verdere versteviging van de culturele infrastructuur en daarmee de expressie en ontwikkeling van Gorcumse talenten. In de tweede motie verzoeken we het college de wachtlijsten voor het taalonderwijs terug te dringen, zo nodig door het beschikbare budget daartoe te verruimen. Ik moet daarbij aangeven dat in de voorbereiding, vlak voor de vergadering, deze motie iets is aangepast, waarin we vooral de terugdringing van de wachtlijsten primair stellen en niet per se het verruimen van het budget. Dat is gebeurd in overleg met ChristenUnie/SGP en de Partij van de Arbeid, die de motie mede indienen. Het gaat hier om taalonderwijs voor nieuwkomers, die vooral in de eerste periode behoefte hebben aan het leren van de Nederlandse taal, zodat ze een voortvarende start kunnen maken in Gorinchem. Nu wordt dat nog te veel belemmerd omdat mensen te lang op een wachtlijst staan D66 hecht aan een goed taalonderwijs vanaf dag één. Daarom vinden we dat alles in het werk gesteld moet worden om deze doelgroep taalonderwijs aan te bieden. Aan animo bij de deelnemers ontbreekt het in ieder geval niet.

De motie vraagt ook om het aanbestedingstraject voor taalonderwijs tegen het licht te houden, want het kan niet zo zijn dat al vanaf de start van een nieuwe taalaanbieder wachtlijsten ontstaan. Die mismatch had misschien vooraf voorkomen kunnen worden. De fractie van D66 heeft bij de voorbereiding voor deze motie overigens ook contact gehad met deelnemers én kandidaat-deelnemers, die dus nog op een wachtlijst staan. Vanaf deze plek willen we ze ook bedanken voor hun feedback. Tot slot een motie waarin we het college verzoeken om de inkomensgrens voor de bijstandsnorm van 130% met terugwerkende kracht in te voeren, dus met ingang van 1 januari 2022 in plaats van het nieuwe jaar. Het behoeft geen uitleg dat de koopkracht van Gorcumers dit jaar al onder druk staat. Laten we hen daarom nu al helpen, in plaats van te wachten tot 1 januari 2023. Op die manier kunnen we financieel kwetsbare inwoners helpen wanneer het nodig is, en wel zo snel mogelijk. Hiermee doen we overigens niets afwijkends, want ook de twee andere gemeenten binnen Avres, Vijfheerenlanden en Molenlanden, hebben hiertoe al besloten. Avres voert dit dus al uit en dan is het logisch om ook meteen de werkwijze gelijk te trekken voor de hele regio. Op die manier zorgen P-3

we dat Gorcumers niet achterblijven ten opzichte van anderen in de regio. Een dankwoord in de richting van de cliëntenraad van Avres, die de fractie van D66 hierop heeft geattendeerd is langs deze weg ook op z’n plaats. Deze motie wordt mede ingediend door de Partij van de Arbeid. Dank u wel. Motie M1: Rijkscompensatie voor cultuur besteden aan cultuur De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 10 november 2022; behandelend de tussentijdse rapportage 2022; verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - de Rijksmiddelen die zijn ontvangen ter compensatie van de lokale culturele infrastructuur daadwerkelijk te bestemmen voor de lokale cultuur en niet voor andere doeleinden zoals economie; - hiervoor in overleg te reden met culturele partijen uit de stad; - in de verantwoording 2022 te rapporteren over de besteding van deze middelen voor cultuur.

Motie M2: Taalonderwijs vanaf de start De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 10 november 2022; behandelend de tussentijdse rapportage 2022; verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - zich in te spannen om de wachtlijsten voor taalonderwijs terug te dringen, zo nodig door het beschikbare budget te verruimen; - het aanbestedingstraject voor formeel taalonderwijs te evalueren met als doel lessen te trekken uit de ontstane knelpunten; - inwoners die een aanmelding hebben gedaan beter te informeren en hun verwachtingen te managen; - hierover te rapporteren aan de raad. Motie M3: Minimaregelingen invoeren met terugwerkende kracht De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 10 november 2022; behandelend de tussentijdse rapportage 2022; verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - de verruiming van de minimaregelingen voor Gorcumers met een inkomen lager dan 130% van de bijstandsnorm met terugwerkende kracht in te voeren vanaf 1 januari 2022.

De voorzitter: Dank u wel. De heer Oostrum, PvdA. De heer Oostrum: Dank u wel, voorzitter. Ik zal nog korter zijn dan de heer Tekir al was, omdat de begroting 2023 nu eenmaal meer aandacht verdient dan een tussenrapportage 2022. Eigenlijk is deze turap het afsluitende document van het laatste stukje van de vorige collegeperiode, dus een tussenstand bij overdracht aan het nieuwe college, bovendien een tussenstand die sterk is beïnvloed door de coronacrisis, en hopelijk voor het laatst, zodat de beleidsmatige en financiële gevolgen, maar zeker ook het effect op de uitvoering van geplande projecten nu in beeld zijn. Wij zien dan ook geen aanleiding om nog uitgebreid op de turap in te gaan en hopen dat de doorgeschoven projecten nu ook voortvarend kunnen worden opgepakt. Voor een tweetal zaken willen wij toch nog even aandacht vragen. Ten eerste de zogenaamde POK-gelden, zijnde de gelden die eigenlijk door de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslagen zijn veroorzaakt, waardoor gemeenten wat extra middelen hebben gekregen om slachtoffers van de Toeslagenaffaire te ondersteunen. Wij zijn niet zozeer benieuwd hoe die centen precies zijn uitgegeven, als P-4

wel vooral of die slachtoffers nu allemaal in beeld zijn in Gorinchem en of ze ook echt voldoende ondersteund worden. Ten tweede. Op de lijst van ingekomen stukken voor de raadsvergadering van 20 oktober jl. staat een brief van de adviescommissie Kunst in de openbare ruimte waarin gevraagd om heroverweging van het besluit van het college om niet te willen, of te kunnen bijdragen aan de plaatsing van een kunstwerk van de Gorcumse, maar vooral veel bredere beroemde kunstenaar Peter Struycken. Die brief is door de gemeenteraad heel wijselijk om advies doorgeleid naar het college. In deze tussenrapportage constateren we dat in het coronasteunpakket voor het borgen van de lokale culturele infrastructuur een overschot wordt voorzien van twee ton, waarvan het college onderzoekt om deze in brede samenhang met cultuur nog breder in te zetten. De heer Tekir ging al op deze zelfde twee ton in en heeft daarover een motie ingediend die wij van harte kunnen ondersteunen. Wij constateren bovendien dat in de afgelopen raadsperioden erg weinig aandacht is geweest voor de plaatsing van kunstwerken in onze cultuurstad Gorinchem, en die verzameling kunstwerken in de openbare ruimte is culturele infrastructuur.

Onze fractie zou dan ook graag zien dat het gevraagde bedrag van 15.000 euro uit dit budget van twee ton wordt benut voor de plaatsing van het kunstwerk van Peter Struycken, nu er bovendien een positief advies ligt van de adviescommissie. Als het nodig is, dienen we daarvoor een motie in. Maar als u de motie nu wilt hebben, dien ik hem nu alvast in. Ik heb hem al toegestuurd aan de griffie, dus hij staat waarschijnlijk in iBabs. Motie M4: Bijdrage plaatsing kunstwerk Peter Struycken De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 10 november 2022; verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - een bedrag van € 15.000,- beschikbaar te stellen als bijdrage aan de initiatiefnemers voor de plaatsing van het kunstwerk ‘Vier bogen’ van Peter Struycken; - zich ervoor in te spannen dat instemming met plaatsing wordt verkregen van RWS, - dekking voor genoemd bedrag te vinden in (het restant van) de van het Rijk in het kader van de coronasteunpakketten ontvangen gelden voor borging van de culturele infrastructuur; - de begrotingswijziging(en) in het kader van de Turap 2022 daarop aan te passen.

De voorzitter: Dank u wel. Dan wordt de motie geacht te zijn ingediend. Het woord is aan wethouder Molengraaf. Wethouder mevrouw Molengraaf: Voorzitter. Over de motie ‘minimaregelingen’ die is ingediend kan ik kort zijn. Wij hebben even met Avres geschakeld of de motie uitvoerbaar zou zijn, want je kunt je afvragen of Avres zo snel kan schakelen en of het dan ook effectief is. Avres heeft aangegeven dat ze dit op zichzelf wel kan doen. Het dagelijks bestuur van Avres, waar ik zelf in zit, zal worden gevraagd of de periode waarin mensen dit met terugwerkende kunnen aanvragen kan worden verlengd tot 1 april 2023. Het geeft Avres in alle drukte die ze nu heeft wat meer gelegenheid om dat op te pakken. Het plan daarbij is te starten met de mensen die het afgelopen jaar afgewezen zijn, wat vaak is gebeurd op inkomensgronden, al zijn er ook andere gronden, en sowieso mensen uit te nodigen zich te melden als ze financiële problemen hebben, waarbij dan meteen kan worden nagegaan of zij in deze doelgroep vallen. De meerkosten van deze invoering met terugwerkende kracht zijn de ton die ook al in de begroting staat voor het volgend jaar, die komt er dan dus nog bovenop. Inderdaad wordt daarmee het gebeuren in de regio P-5

geharmoniseerd. Ik heb me er steeds over verbaasd dat dat niet meteen bij de perspectiefnota is gedaan, maar goed, dan corrigeren we dat bij dezen. Ik kan dus positief adviseren over deze motie. De voorzitter: Het woord is nu aan wethouder Polatli. Wethouder Polatli: Dank u wel, voorzitter. In motie M1 van D66 wordt het college verzocht de Rijksmiddelen die zijn ontvangen ter compensatie van de lokale culturele infrastructuur te bestemmen voor cultuur en niet voor andere doeleinden. Ik begrijp dat het niet helemaal duidelijk zou kunnen zijn, maar we hebben het hier over cultuur als middel om voor allerlei doelen te gebruiken, dus eigenlijk bedoelen we hetzelfde. Het bedrag van 200.000 euro word gebruikt voor cultuur, maar wel om doelen te bereiken. De heer Tekir: Voorzitter, zou ik een verduidelijkingsvraag mogen stellen? De voorzitter: Zeker. De heer Tekir: De aanleiding voor deze motie was onder andere de zin in de turap waarin staat dat het college de mogelijkheden onderzoekt om extra op reactivering en innovatie op sociaal en economisch vlak in te zetten. Hoe moeten we dat zien in het licht van dat die middelen alsnog bij cultuur terechtkomen? Is dat een omissie geweest? Wethouder Polatli: Sorry, die laatste heb ik niet begrepen De heer Tekir: Is die passage dan een omissie geweest, moeten we dat nu anders lezen? Daarin staat namelijk: ‘op sociaal en economisch vlak’.

Wethouder Polatli: Wat ik ermee bedoel, is dat we het budget gebruiken voor cultuur als middel om andere zaken te verbinden en te gebruiken, maar wel via cultuur. De heer Tekir: Komt dat dan neer op een herbestemming van deze middelen, of blijven deze middelen binnen het programma cultuur? Wethouder Polatli: Nee, zoals ik net heb aangegeven wordt het gebruikt voor cultuur als middel om doelen te bereiken. Dat zouden die doelen kunnen zijn en ook andere. De heer Foppen: De wethouder adviseert dus negatief over deze motie? Wethouder Polatli: Inderdaad. We gaan hetzelfde doen als waar de motie om vraagt. De heer Tekir: Neemt u de motie dan over, of adviseert u positief? Hoe moeten we dat zien? Wethouder Polatli: Nee, dan is de motie overbodig. De heer Tekir: Oké, maar dan zou ik toch wel van u willen horen dat de besteding van die middelen in de turap aanvankelijk iets ruimer is verwoord dan in de toelichting die u nu geeft.

P-6

De voorzitter: De wethouder heeft nu geantwoord op de inhoud. Ik stel voor zo meteen de wethouder voor financiën nog even het woord te geven, omdat die verantwoordelijk portefeuillehouder is voor de turap. Ik verzoek de wethouder nu in te gaan op de motie die door de PvdA is ingediend. Wethouder Polatli: In het college hebben we daarover negatief geadviseerd omdat het een precedent zou kunnen scheppen. Het bedrag van 15.000 euro voor kunst in de openbare ruimte is door uw raad vastgelegd in 2019. Ik zou de motie willen ontraden, of in ieder geval het bedrag niet verhaald te maken op diezelfde 200.000 euro als coronaimpuls, maar bij de jaarrekeningresultaten van 2022, als we die dan ook zouden kunnen aanpassen, dat in ieder geval. Maar we willen toch uitkijken voor vragen die hierna nog kunnen komen, dat we geen precedent scheppen. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik wethouder Mager het woord. Wethouder mevrouw Mager: Dank u wel. Volgens mij is dat voor de motie inzake taalonderwijs, zoals ik het maar even samenvat. In Gorinchem wordt zeer actief ingezet op taalonderwijs. Wij doen dat via IVIO. Er gaan verschillende geldstromen in om, maar taalonderwijs IVIO is voor iedereen. Komend jaar krijgen we vanuit Den Haag meer geld voor taalonderwijs, dus dat is een positieve ontwikkeling.

Zonet heb ik gehoord dat met name voor de groep jongeren, dus zeg maar 18-, in 2023 ook nog eens extra geld opzij wordt gezet, dus dat zijn allemaal positieve berichten. Verder is de IVIO een regionale aanbesteding geweest, dus de subsidie is in regionaal verband opgepakt. De rapportage hierover vindt ook plaats in reguliere perioden. In de motie wordt gerefereerd aan een wachtlijst, in feite het zwaartepunt van de motie. Die wachtlijst was er al, dus die is eigenlijk geërfd, om het maar zo te zeggen. Daar hebben ze een oplossing voor gevonden door een soort vooraanbod te doen voordat mensen naar IVIO gaan, om bij de bibliotheek een soort instroomcursus te doen. Wij hebben begrepen dat dat mensen ontzettend goed bevalt. Het is een soort zachte landing. Bij de bibliotheek heb je ook taalcursussen, het verschil is alleen dat je daar geen diploma haalt en bij IVIO wel. Het wordt over het algemeen als zeer positief ervaren om eerst bij de bibliotheek een cursus te volgen alvorens via de wachtlijst naar IVIO door te stromen. Dus in die zin – A. extra geld volgend jaar en B. geen klachten die ons hebben bereikt van de deelnemers – wil ik deze motie ontraden. Er is ook nog even gerefereerd aan de communicatie richting de deelnemers – of mensen die zouden moeten kunnen deelnemen, laat ik het zo zeggen.

Iedereen die belt om aan te geven dat er iets niet goed gaat wordt sowieso teruggebeld, dus er zijn geen restantjes die niet worden teruggebeld. Er vindt altijd een intakegesprek plaats voordat wat dan ook aangeboden gaat worden. Ook wordt samen wel eens overeengekomen dat een ander aanbod wellicht passender kan zijn, want behalve het traject waar we het nu over hebben zijn er in het vrijwilligerscircuit ook nog heel veel manieren waarop mensen de Nederlandse taal kunnen leren. We hebben onder andere een heel goed doorverwijssysteem bij Taalpunt. En wat misschien ook wel past bij wat u aanraadt is dat er goed wordt gekeken of de manier waarop we communiceren wellicht nog simpeler, nog directer en nog meer passend bij de doelgroep kan zijn. Verder is het natuurlijk ook altijd nog zo dat de mensen het ook zelf moeten willen. Dus mensen moeten ook wel zelf P-7

aangeven dat ze graag een taalcursus willen volgen. Eigenlijk had ik dat als eerste moeten noemen, want daar begint het allemaal mee. De voorzitter: De heer Van der Meijden. De heer Van der Meijden: Dank u wel, voorzitter. Een vraag over wat de wethouder net verteld heeft. In de turap staat ook dat er nog steeds wachtlijsten zijn. Zoals u in de motie hebt gelezen, ligt het zwaartepunt nu bij het terugdringen van die wachtlijsten. Er is nu ruimte geboden om dat niet alleen te doen via aanvullend budget, op aangeven van de ChristenUnie/SGP, maar om ook alternatieve oplossingen daarvoor aan te dragen, bijvoorbeeld het traject dat voorgaand beschikbaar was bij de bibliotheek. Dat zou opnieuw een oplossing kunnen zijnWethouder mevrouw Mager: Maar dat wórdt gedaan. De heer Van der Meijden: Volgens mij is het nu tijdelijk weer beëindigd, maar dan alsnog. Het tweede punt vraagt om een evaluatie. Want als er wachtlijsten zijn, is er iets in de subsidie, veronderstel ik , misschien aan mismatch gebeurd, dat ze beschikbaar geld erbij hebben gegeven, en het aantal wachtenden dat er nog is.

Dus ik zou toch de wethouder willen verzoeken, als zij het met ons eens is dat wachtlijsten onwenselijk zijn, om te kijken of er weer die alternatieve oplossingen zijn zoals die er eerder waren bij de bieb en om de subsidie en de aanbestedingsprocedure tegen het licht houden om te kijken of we alles goed hebben gedaan. En ten aanzien van de communicatie: men wordt gebeld en er is een intake. Dat klopt, maar het duurt vaak lang en het probleem is juist dat, als je de taal niet machtig bent, het heel lastig is om daar achter te komen. Dat geldt ook voor het proces naar de bieb. Het is moeilijk als je van de ene naar de andere aanbieder moetWethouder mevrouw Mager: Ik snap uw punt en ik denk dat u nu juist benadrukt waar mensen die met deze doelgroep te maken hebben tegenaan lopen. Maar u kunt van mij aannemen dat het naar beste vermogen wordt ingezet door iedereen die op enigerlei wijze mensen tegenkomt met een taalachterstand, of met een probleem om in Nederland zijn of haar weg te vinden, dus dat is niet alleen als mensen zelf komen, het wordt ook vaak aangeraden. Ik zou haast zeggen: iedereen die hier zit zou ambassadeur kunnen zijn om aan te geven, als iemand de Nederlandse taal niet machtig is, dat er mogelijkheden zijn om dat bij te spijkeren.

Ik weet zeker dat, op het moment dat er een wachtlijstprobleem is – en inderdaad: dat is onwenselijk, ik denk dat iedereen die hier zit dat vindt –, dat door de bibliotheek wordt opgenomen en dat daar een soort start wordt gemaakt, om vervolgens door te vloeien in het traject van IVIO. Wat betreft de rapportage waar u graag inzicht in wilt hebben: kijk, het is een subsidieregeling, het is een regionaal verhaal, wij doen dit samen in de regio en hebben dus ook samen het aanbestedingstraject gelopen. Dat is een jaar geleden en volgens mij gaan ze volgend jaar nog met IVIO door. De rapportage hierover geschiedt gewoon in de reguliere procedure, dus dat is niet iets waar je nog eens expliciet op hoeft in te gaan. De heer Van der Meijden: Voorzitter-

P-8

De voorzitter: Ik verzoek u het tot een hele korte vraag te beperken. De heer Van der Meijden: Ik heb er ook maar één. De wethouder geeft aan dat er wachtlijsten zijn en dat iedereen, inclusief het college, die onwenselijk vindt. Maar zich inspannen om ze te verkleinen, dat wil het college niet. Ik begrijp niet waarom niet. Wethouder mevrouw Mager: Dat wil het college wel, maar dat doet het college al. Ik kan nog wel een keer zeggen dat we ons gaan inspannen, maar dat is dan een inspanning bovenop de inspanning. Nou, so be it. Maar het is in beeld, er wordt aan gewerkt en IVIO en bibliotheek pakken samen deze uitdaging op. En ik zei al: ik roep ook u bij dezen op om daaraan mee te werken. Samen sterk. De voorzitter: Dank u wel. De heer Krol: Voorzitter, mag ik nog een vraag stellen over dit onderwerp? De voorzitter: Ga uw gang. De heer Krol: Ik hoor dat er veel in beweging is en veel staat te gebeuren. Ik proef ook dat er wel wat zorgen zijn over de situatie zoals die is, waarin mensen toch op wachtlijsten staan. Dat knelpunt hebben wij ook gehoord. Het schijnt dat er wel een aanbod is. Maar is het mogelijk om bijvoorbeeld aan het eind van het eerste kwartaal geïnformeerd te worden over wat het effect is van de aanvullende maatregelen, de aanvullende geldstromen die er komen, op uiteindelijk de situatie in het Gorcumse? Wethouder mevrouw Mager: Dat lijkt me een heel goed idee.

Ik denk dat het ook goed is om bijvoorbeeld aan het eind van het eerste kwartaal een I&O te beleggen om nader op een en ander in te gaan, waarbij misschien ook IVIO de manier kan toelichten waarop zij taalonderwijs geeft en wat de rol van de bibliotheek daarin is. De voorzitter: De heer Van Willigen. De heer Van Willigen: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor de wethouder zeggen dat er voldoende inspanningen worden geleverd, eigenlijk hoor ik haar ook zeggen dat het hartstikke goed gaat, zij het dat er wel wachtlijsten zijn. Volgens mij worden er dan niet genoeg inspanningen geleverd, en daar vraagt de motie nu juist om. Waarom ontkent u dan dat er wachtlijsten zijn, met als argument dat u enorm uw best doet en dat dat genoeg is? Dit is blijkbaar niet genoeg. Wethouder mevrouw Mager: Ik heb niet ontkend dat er wachtlijsten zijn, ik heb zelfs gezegd dat ook wij het niet fijn vinden dat die er zijn en dat ze geërfd zijn van het vorige onderwijsinstituut. In die zin zijn we daar niet onbekend mee. Ik denk dat we allemaal zoals we hier zitten geen fan zijn van wachtlijsten bij wat voor instantie dan ook. Maar ik kan geen ijzer met handen breken. Als er wachtlijsten zijn, wordt er hard aan gewerkt om die op te lossen, maar er moeten ook genoeg mensen zijn om taalonderwijs te kúnnen geven en zoals u ook weet, is het erg ingewikkeld om de vacatures die er zijn op dat gebied in te vullen.

Daarom proberen wij mensen door te geleiden naar de bibliotheek, opdat ze daar alvast kunnen beginnen met het zo broodnodige taalonderwijs.

P-9

De heer Van Willigen: Voorzitter. Op gevaar af dat ik te specialistisch ben: IVIO is ook te benaderen via scholen en ik snap niet dat het dan via de bibliotheek moet lopen. Wethouder mevrouw Mager: Dat zeg ik ook niet. Ik zeg dat de mensen die bij IVIO op de wachtlijst komen alvast de mogelijkheid wordt geboden om bij de bibliotheek taalles te gaan volgen. Het is als het ware een soort tussenoplossing voordat ze bij IVIO terecht kunnen. Ik denk dat dat alleen maar een mooie tussenoplossing is. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Hamann. Mevrouw Hamann: Dank u wel, voorzitter. Ook wij hebben het een en ander gehoord over de taallessen. Van vrijwilligers die daar voorheen les gaven aan vluchtelingen en statushouders hebben wij begrepen dat zij ermee gestopt zijn door gebrek aan ruimte en dat nu lessen worden gegeven op een veel te kleine locatie in wat vroeger De Haarhorst was. Er is wel degelijk een grote nood op het gebied van ruimte, maar ook aan mogelijkheden voor vrijwilligers om hierbij mee te helpen. Die noodkreet hebben we al een paar keer gehoord. De heer Tekir is ons vóór met een motie, wij hadden er schriftelijke vragen over willen stellen, maar dat maakt niet uit, het is nu toch aan de orde. De voorzitter: Wat is uw vraag? Mevrouw Hamann: Nou, meer een opmerking: dat er snel maatregelen getroffen moeten worden. Wethouder mevrouw Mager: Dank u wel.

De voorzitter: Wethouder Molengraaf. Wethouder mevrouw Molengraaf: Ja, voorzitter, de coronamiddelen voor de natuur. Het bedrag van twee ton is bestemd voor de lokale culturele infrastructuur en blijft daarvoor ook bestemd. De indruk bestaat dat het niet zozeer één op één nodig zal zijn voor culturele instellingen, het kan ook anders zijn, al heb ik daar op dit moment geen aanwijzingen voor. Wij verwachten dat dus niet voor die één op één-subsidies allemaal nodig te hebben. De bedoeling van de gemeenteraad in 2020 was ook het reactivatieplan cultuur, waarbij je cultuur in de breedte moet zien, dus ook evenementen, versterken van culturele uitingen in de stad en versterken van de levendigheid van de stad, op zich niks nieuws, want dat is al jaren een van de doelen van de cultuur in Gorinchem. Daar is die twee ton voor, daar blijft die voor en zo is die ook bedoeld. Ik hoop dat dat een antwoord is. De voorzitter: Ik kijk even rond. Is er behoefte aan een tweede termijn? De heer Van der Meijden: Voorzitter. Ik overweeg een motie aan te houden, maar dat wil ik graag even overleggen met de andere twee indieners. Dus als u anderhalve minuut zou willen schorsen, dan ronden we het even en dan hebben we ook geen behoefte aan een tweede reactie van het college op dat punt. De voorzitter: Goed. De vergadering is voor twee minuten geschorst (15.41 uur).

P - 10

Schorsing De voorzitter: Ik heropen de vergadering (15.43 uur). Het woord is aan de heer Tekir van D66. De heer Tekir: Voorzitter, dank u wel. De korte schorsing is effectief gebleken. Wij zullen de motie over het taalonderwijs aanhouden, nu de wethouder heeft toergezegd dat we op enig moment in I&O, of in een raadsinformatiebrief, zullen worden geïnformeerd over de voortgang met de terugdringing van de wachtlijsten. Maar we houden de motie ook nadrukkelijk aan, omdat we op enig moment, zo ongeveer bij de perspectiefnota, weer de stand zullen opmaken en dan gaan we ervanuit dat de wachtlijsten navenant omlaag gaan. Ik dank het college voor de omarming van de oproep om de inkomensgrens van 130% van de bijstandsnorm met terugwerkende kracht in te voeren in de gemeente Gorinchem, net zoals onze partners dat hebben gedaan. Fijn dat we op die manier kunnen harmoniseren en geen ongelijkheid creëren tussen inwoners uit Gorinchem, Vijfheerenlanden of Molenlanden. We hopen ook op raadsbrede steun daarvoor. Wat ingewikkelder ligt het met de motie over de cultuurmiddelen. Eerlijk gezegd zijn we door de beantwoording een beetje in verwarring gebracht, maar uiteindelijk is wel gebleken dat de toelichting die in de turap staat ertoe leidt dat het met die middelen alle kanten op kan en dat ze niet per definitie hoeven te landen bij culturele partijen.

Het bedrag van twee ton wordt gezien als middel voor cultuur en kan daarmee dus ook dienen voor reactivatie van de economie. Wij blijven tegen de inzet van culturele middelen als een soort melkkoe en daarom handhaven we de motie, in de hoop dat onze collega-fracties inzien dat de nood in de culturele sector dusdanig hoog is, met name ook door de energierekening, dat we cultuurgeld echt niet als wisselgeld moeten gebruiken in onze begroting. Gisteren stond in het AD nog een oproep van een van onze theaters die dat nogmaals onderstreept. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Anderen nog? Ja, de heer Oostrum. Dat betekent wel dat we nu een tweede termijn hebben; dit voor alle duidelijkheid. De heer Oostrum: Dank u wel, voorzitter. Ik begrijp het antwoord van wethouder Polatli volledig. In 2019 heeft de gemeenteraad een cultuurnota aangenomen en heeft verzuimd daarin bedragen te noemen en zelfs überhaupt over beeldende kunst in de openbare ruimte te spreken. Ik was erbij aanwezig en heb zitten slapen, net als andere raadsleden. Ik ben ervan overtuigd dat er ook in deze raad meer raadsleden zijn dan alleen ik met gevoel voor kunst en cultuur in de openbare ruimte. In die zin breng ik onze motie dan ook graag in stemming om uit het bedrag van twee ton 15.000 euro af te zonderen voor de aanschaf van een kunstwerk van Peter Struycken. De voorzitter: Dank u wel.

Ik stel vast dat niemand anders het woord wenst te voeren in tweede termijn. Dan gaan we over tot stemming. Aan de orde is allereerst motie M1, ‘Rijkscompensatie voor cultuur besteden aan cultuur’. De motie wordt in stemming gebracht en met 15 tegen 9 stemmen verworpen. P - 11

Tegen hebben gestemd de fracties van CDA, ChristenUnie/SGP, Gorcum Actief, SP, Stadsbelang en VVD. Voor hebben gestemd de fracties van D66, Democraten Gorinchem en PvdA. De voorzitter: Motie M2 is aangehouden. Aan de orde is motie M3, Minimaregelingen invoeren met terugwerkende kracht. De motie wordt in stemming gebracht en met algemene stemmen aanvaard. De voorzitter: Aan de orde is motie M4, Bijdrage plaatsing kunstwerk Peter Struycken De heer Van Willigen: Voorzitter. Ik wil graag een stemverklaring afleggen. Wij vinden dit een hele sympathieke motie en wij waarderen het werk van de heer Struycken ook, maar we willen voorkomen dat we in deze raad elke keer over individuele aanvragen gaan praten. Wij doen het liever op hoofdlijnen. Daarom zullen we tegenstemmen, hoewel we het werk bijzonder waarderen. Mevrouw Hamann: Daar sluiten wij ons graag bij aan, voorzitter. De motie wordt hierop in stemming gebracht en met 17 tegen 7 stemmen verworpen. Tegen hebben gestemd de fracties van ChristenUnie/SGP, Democraten Gorinchem, Gorcum Actief, SP, Stadsbelang en VVD. Voor hebben gestemd de fracties van CDA, D66 en PvdA. De voorzitter: Aan de orde is ten slotte het raadsvoorstel. Zonder hoofdelijke stemming wordt met algemene stemmen conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten. 5. Algemene beschouwingen fracties.

De voorzitter: Dames en heren. Het is nu 10 november en we moeten onze begroting 2023 vóór 15 november aanleveren bij de provincie. In de begroting staan heel veel zaken die we het komende jaar willen gaan doen en er staat ook bij hoeveel geld we daarvoor willen uitgeven. Binnen de kaders van die begroting gaat het college het komende jaar aan de slag. Daarnaast maken de nodige belastingverordeningen deel uit van dit voorstel. Het vaststellen daarvan door de gemeenteraad is van belang, omdat er anders geen aanslagen richting individuele personen opgelegd kunnen worden. Allereerst zullen nu algemene beschouwingen worden gehouden door de verschillende fracties. We hebben de afspraak gemaakt dat per fractie een spreektijd zal gelden van maximaal tien minuten, inclusief interrupties. Mochten er heel veel interrupties komen, dan zal ik wat soepeler omgaan met de tijd, maar in principe houden we een richttijd aan van tien minuten. Na de algemene beschouwingen, tussen half zes en half zeven, is een maaltijd gepland voor iedereen. Daarna volgt de beantwoording door het college. Vervolgens zal de vergadering opnieuw worden geschorst, waarna de tweede termijn voor de raad aan bod en na opnieuw een schorsing de tweede termijn voor het college. Hopelijk kunnen we dan overgaan tot de afronding. P - 12

In volgorde van de verkiezingsuitslag uit 2022 is als eerste het woord aan de heer Klein van de fractie Stadsbelang. Stadsbelang

De heer Klein: Voorzitter. Inmiddels vinden u en de rest van deze raad het natuurlijk enorm leuk dat ik hier zo vaak sta, maar voor alles is een eerste keer, dus ook zo voor de begroting en de behandeling daarvan, een begroting die is opgezet uit hoofdlijnen met veelal het voortzetten van bestaand beleid met hier en daar een kleine toevoeging, toevoegingen waarvan we nu al weten dat die invloed gaan hebben op de begroting en de beschikbare ruimte in 2023. Voorzitter. Een van deze toevoegingen, of beter gezegd een onttrekking, is het besluit om te stoppen met de hondenbelasting. Een keuze die wat Stadsbelang betreft al jaren geleden gemaakt had mogen worden, want de hoeveelheid misvattingen die er rondom deze belasting bestaan zijn bijna oneindig, uiteenlopend van dat het een doelbelasting is ten behoeve van de hondeneigenaar, tot de argumentatie dat iemand zich niet aan de regels zou hoeven te houden, omdat deze hondenbelasting betaalt. Beide natuurlijk complete onzin, maar laten we verder gaan met mijn beschouwing. Namens Stadsbelang wil ik de ambtelijke organisatie en het nieuwe college bedanken voor hun inzet en de oplevering van de heldere begroting die voor ons ligt. Het is een flink document geworden en ik ben dan ook zeer blij dat wij in onze fractie kunnen spreken van een financieel talent. En nee, dan heb ik het niet over mezelf! Voorzitter.

U hoort het goed: ik doe mijn best om mijn tien minuten spreektijd vol te krijgen. De voorzitter: Is niet nodig, het mag ook minder! De heer Klein: Oké! Als Stadsbelang zijn we blij om te zien dat de begroting voor de komende jaren sluitend en positief zal zijn. Natuurlijk ontbreekt nog het nodige aanvullende beleid vanuit het nieuwe college, maar vanaf deze plaats willen wij alvast ons vertrouwen uitspreken dat ze hierbij altijd het beoogde doel houden om de schulden van deze gemeente af te bouwen naar 115 miljoen euro in 2040. Met dat doel voor ogen zien wij als Stadsbelang ook niet de nood eindeloos te hoeven debatteren over beschikbare budgetten, weerstandsratio en andere potjes die we nu al kunnen oormerken. Nee, voorzitter, wij van Stadsbelang geven dit college liever het vertrouwen dat ze lopend beleid goed uitvoeren en zorgen dat er bij de perspectiefnota concrete plannen zijn, plannen waarbij, zoals eerder is afgesproken, de raad zijn input en prioritering kan geven, want ons inziens zijn we dan veel structureler bezig voor Gorinchem dan dat we nu keer op keer hapjes gaan nemen uit een begroting die gezien de vele ambities wel positief is, maar zeker niet ruim. Laten we onszelf in de spiegel aankijken als we het over de begroting hebben.

Ja, we zien dat er ruimte is, maar nee: er is, zoals wordt aangegeven in de begroting, nog geen verwerking geweest van de ambities en plannen voor de komende jaren. En als we heel eerlijk zijn, weten we ook al heel goed dat een heroverweging gemaakt zal moeten gaan worden over alle keuzes die we in het verleden gemaakt hebben. Kortom, laten we elkaar en het college hier wat ruimte geven en laten we het eens over de mogelijkheden tot sparen hebben om daadwerkelijk de grote ambities waar te maken.

P - 13

Maar voorzitter, ik wil in mijn beschouwing nog wel even stilstaan bij een aantal zaken die ons niet helemaal duidelijk zijn geworden en hopen op een stukje opheldering. Want er zijn vorig jaar twee moties van onder andere Stadsbelang aangenomen waarvan wij toch graag zouden willen horen wat hiervan de status is en of wij een toezegging kunnen krijgen over de uitwerking in de toekomstige plannen van dit college en daarmee terugkoppeling tijdens de aanstaande perspectiefnota. Dit zou namelijk het nodige papierwerk kunnen schelen. Op 8 juli 2021 werd gezamenlijk met Democraten Gorinchem, PvdA, Gorcum Actief en D66 de motie voor openbare toiletten unaniem aangenomen in de gemeenteraad. Nu lezen we wel iets over een inclusief toilet in het Gorcums Museum en een mogelijk permanent toilet Buiten de Waterpoort, maar wordt dit dan als uitwerking gezien van de motie? Wat Stadsbelang betreft zou dit namelijk erg minimaal zijn, of zelfs onvoldoende, om te voldoen aan het credo ‘een gastvrije stad’. En dan ook direct aanvullend maar een vraag over de volharding om dit daadwerkelijk tot een succes te brengen, want de tijdelijke oplossing voor Buiten de Waterpoort was helaas al snel verdwenen en daarmee was het wildplassen weer begonnen. Jammer, want juist dit zagen we als een stap in de goede richting.

Daarnaast is op 4 november 2021 gezamenlijk met Gorcum Actief een motie met ruime meerderheid aangenomen voor het aanpakken van de toegangswegen en bebording van en binnen Gorinchem. Ook hier willen we als Stadsbelang vragen om de status, en of hier ook de bebording boven en langs de Rijkswegen in mee wordt genomen, want het kan toch niet zo zijn dat we overal onverminderd verkondigen zo’n mooie stad en gemeente te zijn, maar dat het veelal een rommeltje is, of onduidelijk waar je nu eigenlijk bent aangekomen. Tot slot, voorzitter, willen wij vanaf deze plek alvast mededelen dat Stadsbelang het vooraangekondigde amendement van D66 met betrekking tot het warenhuis Gorinchem mede zal indienen, alsook de motie van Gorcum Actief om te onderzoeken hoe we kleine lokale ondernemers in acute nood kunnen helpen. Omwille van de tijd laat ik de verdere toelichting hiervan graag over aan mijn collega-raadsleden. Namens Stadsbelang zal ik nu wel de motie Buurt Bestuurt, die samen met Gorcum Actief, SP en D66 ingediend zal worden, officieel indienen. Voorzitter, ik doe de aanname dat iedereen de motie goed heeft ontvangen en zal me daarom beperken tot het belang van de motie. In het verleden hebben we diverse klankbordgroepen gehad welke uiteindelijk geen voet aan de grond kregen.

Hierdoor bestaat nog slechts een minimaal aantal van dit soort groepen en hebben de diverse wijken in Gorinchem hun stem binnen dit huis verloren. Natuurlijk ligt hier voor ons als volksvertegenwoordigers een belangrijke rol, maar juist ook vanuit de gemeente moeten er middelen zijn om direct over te gaan tot actie binnen een wijk. Zodoende hou je de bewoners aangesloten en de groep die hiermee bezig is levend en actief. En juist dit is waar De Buurt Bestuurt mogelijkheden geeft, want daarmee kunnen bewoners en gemeente middelen beschikbaar krijgen om initiatieven op te zetten, of op te roepen tot bijvoorbeeld handhaving of de aanpak van straatmeubilair en verlichting. Wij zien dit dan ook als een perfect verlengstuk van het wijkgericht werken, dat is aangekondigd in het coalitieakkoord en dat we ook al proberen te doen binnen de gemeente en de bestaande teams binnen de gemeente op dit

P - 14

moment. Juist daarom hopen we op een breed gedragen steun vanuit deze raad en het college. Bedankt voorzitter. Motie M5: De Buurt Bestuurt De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 10 november 2022; verzoekt het college: - te onderzoeken of De Buurt Bestuurt een goede methode is om de participatiesamenleving te bevorderen. Voorbeeld Rotterdam: https://www.rotterdam.nl/wonen-leven/buurt-bestuurt/ Voorbeeld Heusden: https://www.heusden.nl/organisatie-bestuur/buurt-bestuurt/ - de aansluiting te zoeken met het wijkgericht werken en daarmee De Buurt Bestuurt meer inhoud en slagkracht te geven; - in de aanloop naar de perspectiefnota te komen met voorstellen voor De Buurt Bestuurt.

De voorzitter: Dank u wel. Zesenhalve minuut, dus qua tijd gaat het in ieder geval goed! Complimenten. Dan mevrouw Pellikaan, Democraten Gorinchem. Democraten Gorinchem

Mevrouw Pellikaan: Voorzitter. Het college heeft een financieel solide begroting gepresenteerd. We spreken onze waardering daarvoor uit. In alle jaren is er een positief saldo en er is sprake van een reële sluitende begroting. Wij hebben ook het idee dat dit college de onzekere factoren en risico’s goed in beeld heeft. Een heel spannend verhaal is deze begroting dan ook niet. Maar voorzitter, eigenlijk hadden we dat wel gehoopt. Deze begroting is namelijk het eerste moment dat dit college volledig aan het roer staat en in de gelegenheid is zijn beleidsambities ten uitvoer te brengen. En daar zijn we toch wel nieuwsgierig naar. Waar kiest dit college voor? Welke beleidswijzigingen, welke andere koers wil dit college gaan varen? Wat ligt er onder de samenkomst van dit nieuwe gemeentebestuur? We zijn blij met de waardering die deze begroting eigenlijk uitspreekt voor wat er al was, maar we hoopten een glimp te kunnen zien van deze antwoorden, als vertaalslag van uw coalitievorming. We vinden het dan ook jammer dat hier nog langer de tijd voor wordt genomen door de aankomende maanden te werken aan uw collegeprogramma. Dat betekent namelijk dat pas in het voorjaar 2023 bij de perspectiefnota hierop terug wordt gekomen en concrete ambities pas landen in de begroting voor 2024. We zijn dan al halverwege deze raadstermijn.

Dat vinden we jammer, want we zijn oprecht nieuwsgierig naar de richting waarin u zich wilt gaan bewegen. We vinden het ook noodzakelijk dat hier snel duidelijkheid in komt. Want hoe technisch financieel kloppend deze begroting ook is, voorzitter, het echte verhaal is natuurlijk dat het helemaal niet zo goed gaat. De afgelopen jaren hebben wij als samenleving de problematiek en de crisissen zien opstapelen. De woorden die we hiervoor gebruiken zijn al omarmd als alledaags taalgebruik, woorden als pechgeneraties, klimaatcrises, en energiearmoede. De kranten staan er vol mee, en terecht. Maar laten we de betekenis van deze woorden niet vergeten. Want het raakt de waarden van onze samenleving. Het gaat hier over structurele ongelijkheid, over bestaanszekerheid, over toenemende wanhoop en zorgen bij mensen en de behoefte aan een overheid die doorpakt en die een route uitstippelt voor de lange

P - 15

termijn. Ook hier lokaal. Want juist als er zoveel gaande is, is kijken naar de eigen invloed zo belangrijk en hoe je die zo goed mogelijk kunt aanwenden. Met dat als hoofdlijn, voorzitter, vinden we de urgenties van deze tijd dan ook niet in de pas lopen met de voorzichtigheid van dit college, waarmee op het grootste gemak de tijd wordt genomen om te heroriënteren, om te kijken wat dit nieuwe college nu eigenlijk wil. Met name op het gebied van armoede zien we in deze begroting weinig urgentie. Zo staat er: “We volgen nauwlettend hoe het Rijk omgaat met deze uitdagingen en welke rol daarin voor de gemeente is weggelegd”. Ofwel: we wachten het nog even af. Maar wij zien liever de beweging andersom: zelf met goede ideeën komen en de mogelijkheden die er zijn benutten. Wat ons betreft is er nog veel winst te behalen in het zorgen dat we de mensen bereiken die dat nodig hebben. Want het komt nog te vaak voor dat inwoners in een kwetsbare situatie onvoldoende op de hoogte zijn van ondersteunende voorzieningen. We gaan in de begrotingen zelfs maar uit van 70% bereik bij de minimaregelingen. En dan kun je zeggen “dat is toch best wel hoog”, maar moet je nagaan dat we het dan nog over 30% hebben dat net op of onder deze armoedegrens leeft en geen financiële steun ontvangt.

Eigenlijk is dit te absurd voor woorden als je kijkt hoeveel tijd en energie er wordt gestoken in het sociaal domein. Ook in Gorinchem barst het van de initiatieven en goede mensen in het veld, maar toch krijgen we deze klus nog niet geklaard met elkaar. We moeten inwoners op een duidelijke en slimme wijze gaan ondersteunen, de informatie toegankelijker maken en actief brengen, beter rekening houden in de brede dienstverlening van de gemeente met het feit dat stress en zorgen ook iets doen met je vermogen om informatie op te nemen, en we moeten de mogelijkheden binnen de AVG ten volle benutten. We roepen daarom het college op niet te berusten in wat redelijkerwijs haalbaar lijkt, maar juist alle zeilen bij te zetten om voor die 100% te gaan. Voor ons is dit echt een belangrijk punt, en kijkend naar de moties vanavond concludeer ik voor andere partijen ook. Dan, voorzitter, wil ik graag kort iets zeggen over ontmoetingsplekken in de stad, heb ik een vraag over De Nieuwe Doelen en sluit ik af met een motie over de starterslening. Bij de perspectiefnota dit voorjaar hebben wij een motie ingediend die het college opriep om meer zitgelegenheden te creëren in de stad.

Meer bankjes, of een ander soort, vergroten de toegankelijkheid van de openbare ruimte en bieden gelegenheid, met name voor ouderen of mensen slecht ter been, maar ook voor iedereen die zin heeft in een praatje, een moment van rust. Deze motie werd positief ontvangen en de wethouder gaf aan deze als een oproep te zien om te gaan verkennen, samen met de wensen die leven in de stad en de partners daarbij. Hij deed daarbij de suggestie om dan ook te kijken naar dekking voor deze zitgelegenheden via subsidies die zien op meer bewegen. Bij de begroting 2022 zou hier op worden teruggekomen. Kan het college ons vertellen hoe het ervoor staat en welk bedrag hiervoor in de begroting is opgenomen? De Nieuwe Doelen. Wij lezen in de begroting dat er nog steeds een bedrag van 7 miljoen is opgenomen. Vind het college dit nog realistisch, aangezien een plank inmiddels twee keer zo duur is? We vinden het sowieso moeilijk om het standpunt van dit college te doorgronden op dit onderwerp. De raad heeft in een laatste debat hierover besloten om de aanbesteding breder in te zetten en ook andere locaties voor een groot podium te overwegen. Het huidige college heeft dit ook opgeschreven in zijn coalitieakkoord. Maar nu lezen wij in communicatieberichten, van de partij van de wethouder die dit in zijn P - 16

portefeuille heeft, dat eigenlijk toch wel heel erg de voorkeur uitgaat naar het pand van De Nieuwe Doelen. Zelfs met eigen politieke ogen is waargenomen dat de bouwkundige staat op ‘broodje aap-verhalen’ berust, die overigens dan notabene waarschijnlijk door hun eigen oud-wethouder destijds zijn opgetekend. Kan het college aangeven hoe het zich verhoudt tot deze uitspraken van Stadsbelang? Dan nu de starterslening. En, voorzitter, hier ben ik zelf erg enthousiast over. Want dit vind ik nu een mooi voorbeeld van hoe wij als gemeente zelf concreet onze ruimte kunnen pakken. Hier waren wij het als gemeenteraad al over eens begin 2021, toen het voorstel voor een starterslening unaniem werd aangenomen in deze raad. Ook in deze begroting wordt de starterslening weer benoemd als beleid dat moet worden voortgezet. En even ter opfrissing: de starterslening is bedoeld om starters te helpen hun eerste woning te kopen. Het overbrugt het verschil tussen de prijs van het huis en datgene wat bij de bank kan worden geleend met een maximum van 25.000 euro. Maar wat blijkt: in de regels is opgenomen dat de koopprijs van de woning niet meer mag zijn dan 284.000 euro om in aanmerking te komen voor de starterslening.

Met deze grens wordt een groot gedeelte van de startersmarkt niet bereikt, zeker niet in de huidige woningmarkt waarin de hypotheekrente en de huizenprijzen ook nog steeds stijgende zijn. Samen met de PvdA en D66 dienen we daarom een motie in die oproept om deze grens aan te passen en van de starterslening weer een goed werkbaar en realistisch instrument te maken. Wij stellen voor om de Nationale HypotheekGarantie (NHG)-grens aan te houden als uitgangspunt. Voor 2022 is dit 355.000 euro en in 2023 zal deze worden verhoogd. Ook andere gemeenten, waaronder Rotterdam, hanteren dit uitgangspunt voor de starterslening. Het is ook beter uitlegbaar, daar waar een starterswoning wordt gedefinieerd als een koopwoning waarbij de maximale koopsom gelijk is aan de kostengrens van de NHG. U kunt dit in de motie nog eens rustig nalezen. Daarin staat ook uitgelegd dat de verhoging van het maximale aankoopbedrag geen financiële consequenties heeft voor de gemeente. Bij invoering van de starterslening is 260.000 euro beschikbaar gesteld (maximaal 25.000 euro per verstrekking). Deze motie zorgt er juist voor dat inwoners weer gebruik kunnen maken van de starterslening en dat deze pot met geld ook daadwerkelijk kan worden ingezet. Voorzitter, we hopen dan ook op brede steun. Dank u wel.

Motie M6: Realistische starterslening De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 10 november 2022; roept het college op om een voorstel ter wijziging van de Verordening Starterslening voor te bereiden en aan te bieden; waarbij artikel 2 lid c van de Verordening Starterslening wordt gewijzigd in: ‘Voor de aankoop van bestaande en nieuwbouwwoningen in de gemeente Gorinchem met een maximale koop(/-aanneem)som van de van toepassing zijnde NHG-grens, inclusief verbeterkosten en meerwerk’ Was ‘Voor de aankoop van bestaande en nieuwbouwwoningen in de gemeente Gorinchem met een maximale koop(/-aanneem)som van 80% van de NHG, inclusief verbeterkosten en meerwerk’.

De voorzitter: PvdA

De heer Oostrum: Voorzitter. De eerste begrotingsbehandeling van een nieuw college is meestal een oefening om een beetje elkaars nieren te proeven, maar ja, dat hebben we P - 17

in ons geval in Gorinchem bij de eerste oefeningen achter de rug bij het bespreken van het coalitieakkoord op hoofdlijnen en bij het vervolg begin september om van het coalitieakkoord te komen tot een collegeprogramma, en dat we als raad met elkaar aan de slag gaan om te komen tot een raadsagenda. Dat laatste gaat binnenkort gebeuren en dat leidde binnen onze fractie in ieder geval tot de vraag hoe we deze begroting zouden aanvliegen nu er in de begroting 2023 geen of nauwelijks echte ambities of nieuw beleid zijn opgenomen. De uitkomst is geworden dat we ons nu met name zullen richten op een aantal punten die wij van groot belang vinden om onze inwoners met enige haast extra te ondersteunen op het gebied van bestaanszekerheid, wonen, energie en zorg. Daarnaast zullen wij toch een aantal moties indienen, noem het maar schoten voor de boeg, waarmee we het college vooruitlopend op de raadsagenda aan het werk willen zetten om alvast een aantal zaken voor ons uit te zoeken. Belangrijk is te constateren dat als financieel uitgangspunt voor het jaar 2023 en volgende jaren aanzienlijke bedragen beschikbaar zijn om oude ambities, met als basis een aantal in de vorige raadsperiode genomen raadsbesluiten, ten uitvoer te kunnen brengen.

Ik zeg bewust “kunnen”, voorzitter, omdat inmiddels bij de discussie over windturbines op Avelingen een basisbesluit van de vorige gemeenteraad, namelijk de Regionale Energiestrategie, op losse schroeven is komen te staan. Een slecht voorteken om de energietransitie ook in Gorinchem daadwerkelijk door te kunnen zetten ten gunste van inwoners en ondernemers. Wij wachten vooralsnog af hoe het college dit verlies aan duurzame energie in de volgende versie van de Regionale Energiestrategie gaat opvangen, maar wij zullen ons uiteraard ook blijven richten op mogelijke alternatieven. Daarnaast helpt energiebesparing altijd om de kosten van energie omlaag te brengen en hoewel u er in de begroting 2023 een aantal alinea’s aan heeft gewijd. dienen wij opnieuw onze motie ‘Bestrijding energiearmoede’ in, die bij de perspectiefnota op 5 juli 2022 is aangehouden. De motie wordt nu ingediend onder de naam ‘Energiebesparing’. Deze motie beoogt extra middelen in te zetten om via een meer actieve en gestructureerde wijkgerichte aanpak woningeigenaren en huurders niet alleen te stimuleren, maar ook te ondersteunen bij het uitvoeren van energiebesparende maatregelen, bijvoorbeeld met de klussendienst, of vrijwilligers van Het Nieuwe Wonen. Tot zover het hoofdstuk Energie, dat komt als belangrijk onderdeel van een hoofdstuk Duurzaamheid ongetwijfeld terug in de raadsagenda.

Op het gebied van bestaanszekerheid willen wij even stilstaan bij de pijler ‘Werk en inkomen’, een stevige basis voor bestaanszekerheid van ieder mens. Ondanks dat er sprake is van een overschot aan werkgelegenheid en een tekort aan werkzoekenden, blijkt uit cijfers van het UWV, landelijk in ieder geval, dat sprake is van stijgende jeugdwerkloosheid. De coronapandemie wordt aangemerkt als een van de belangrijkste redenen voor deze stijging, omdat jongeren bij een crisis vaak als eerste hun baan verliezen. Het aantal nieuwe WW-uitkeringen voor jongeren tot en met 25 jaar steeg volgens UWV-cijfers in het tweede kwartaal van 2020 met ruim 250% ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder. Deze informatie baart ons zorgen en daarom vragen wij het college om ons zo spoedig mogelijk te informeren of die situatie ook in Gorinchem speelt en of hier nog extra maatregelen nodig zijn. Een ander punt is dat ondanks een of twee betaalde banen voor veel huishoudens dit jaar en de komende jaren armoede een concreet en serieus probleem is. Boodschappen, P - 18

verwarming, verzekeringen, benzine, alles wordt duurder. Het college geeft een versterking van de aanpak aan, maar trekt de komende vier jaar telkens hetzelfde bedrag uit voor armoedebestrijding. Is dit wel realistisch en proactief genoeg?, vragen wij ons af. Ook het hoofdstuk ‘Bestaanszekerheid’ komt wat ons betreft zeker terug bij de raadsagenda, waaronder ‘Werk en Inkomen’ en ‘Armoedebestrijding’ zeker een plaats krijgen. Wij dienen bovendien de relevante moties van ChristenUnie/SGP en D66, die nog zullen volgen, mede in. Op het gebied van wonen blijven wij aandacht vragen voor alternatieve, of juist ook voor onconventionele maatregelen. Zeker nu weer vertraging dreigt bij nieuwbouwprojecten zijn onorthodoxe maatregelen des te interessanter. Daarom dienen wij een motie in om te onderzoeken welke leegstaande kantoor-/bedrijfspanden mogelijk kunnen worden omgebouwd tot flexibele wooneenheden, om deze vervolgens bij voorkeur via POORT6 te kunnen verhuren. Bovendien dienen wij de motie van Democraten Gorinchem over de starterslening mede in. De heer Van Santen: VoorzitterDe voorzitter: De heer Van Santen. De heer Van Santen: Ik hoorde u zeggen dat u kantoren en bedrijfspanden wilt ombouwen. Ik zat die motie eens te lezen en daar stond in dat het moet gaan om flexibele wooneenheden, om die via POORT6 om te katten naar huureenheden.