20220929 Concept verslag raadsvergadering

Nr. 14

Zitting van donderdag 29 september 2022 Voorzitter: mevrouw R.W.J. Melissant-Briene, burgemeester. Aanwezig zijn de leden: de heren B.C.S. Bahlmann en A. Boutachkourt, D.R.E. van Gammeren en J.P. van der Geest, de dames P. de Groot en E.W.H. Hamann, de heren W.G. den Hartog, M.C. Houtepen, A.C. van Houwelingen, J. Klein, A. Koçak en A. Krol, de dames W. Loderus en G. Metz, de heren T.I. van der Meijden en J.C. Oostrum, mevrouw J. van Oversteeg, de heer M. de Pagter, mevrouw L.P.W. Pellikaan en de heren N. van Santen, P.C.J. Schefferlie, I. Tekir, D. van Veen en C. van Willigen. Griffier: de heer H. Sepers. Tevens aanwezig de heren M. de Boer, F. Polatli, mevrouw E.L. Dansen, mevrouw A. Mager en mevrouw M.J. Molengraaf (wethouders), alsmede mevrouw H. Kromkamp (gemeentesecretaris). Afwezig: mevrouw D. Stevens.

* 1. Opening (19.35 uur). ..................................................................................................................................................2 2. Ingekomen stukken. ...................................................................................................................................................4 3. Vaststellen van de agenda. .........................................................................................................................................4 4. Vaststellen notulen voorgaande raadsvergadering en parallelsessies. .......................................................................5 5. Vragenuurtje raadsleden / informatie vanuit college. ................................................................................................5 6. Hamerstukken. .......................................................................................................................................................16 7.

Bespreekstukken ....................................................................................................................................................16 7.a Realisatie parkeerplaatsen Bullekeslaan (2022-812112).......................................................................................16 7.b Meicirculaire gemeentefonds 2022 (2022-813424)...............................................................................................16 7.c 7e wijziging Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ (2022-821507)..........................16 8. Begrotingswijzigingen september 2022 (2022-827489) ..........................................................................................16 9. Moties vreemd aan de orde van de dag. ...................................................................................................................16 9.a Motie CDA, DG, PvdA, SB, SP – Gratis menstruatieproducten voor minima......................................................16 9.b Motie PvdA, CDA, D66, DG - Energienoodfonds ................................................................................................19 9.c Motie GA – Verduurzaming gewmeentelijk vastgoed...........................................................................................38 10. Sluiting.

..................................................................................................................................................................43

N-1

1. Opening (19.35 uur).

De voorzitter: Goedenavond dames en heren, leden van de gemeenteraad, mensen op de publieke tribune, mensen thuis. Welkom in deze raadsvergadering. We beginnen ietsje later dan gepland, en dat heeft een bijzondere reden. We wilden namelijk dat het hele gezin van Atti Mager aanwezig zou zijn, want het is een feestelijk moment. Ik verzoek mevrouw Mager even plaats te nemen op het bankje voor haar fractie. Sommige mensen zullen al een vermoeden hebben, want die weten dat, als ik namens de Koning iets moet doen, ik iets oranje draag. U gaat het horen! Een speciaal welkom voor Atti Mager en haar gezin. Ik richt graag het woord tot u, mevrouw Mager, Atti – het is bijna moeilijk om mevrouw te zeggen, want iedereen kent je natuurlijk als Atti. Je was vele jaren een vertrouwd gezicht in onze gemeenteraad. Je bent recent verder gegaan als wethouder van onze gemeente, met in je portefeuille onder meer economie, stedelijke ontwikkeling, onderwijs en citymarketing. Het zijn hele belangrijke thema’s voor onze stad, maar vanavond gaan we het daar even niet over hebben, want vanavond zet ik je in het zonnetje vanwege je vele waardevolle bijdragen in de gemeenteraad. Je zat maar liefst 12 jaar in de gemeenteraad, waarvan 8 jaar als fractievoorzitter voor de VVD. In die periode ben je lid van de agendacommissie geweest en heb je parallelsessies voorgezeten.

Ook nam je deel aan klankbordgesprekken met mij als burgemeester, maar ook aan die met mijn voorgangers. Je maakte je vooral sterk voor open communicatie en participatie. Verder had je – tenminste: dat schatten we allemaal zo in – ook wel een dagtaak aan het in toom houden van de mannen in je fractie. Atti. Je bent, wat sommigen zo mooi zeggen – anderen vinden het weer een foeilelijk woord, maar in de kern drukt het toch wel uit wie je bent –, een mensenmens. Je bent iemand met ongelooflijk veel contacten, je lijkt iedereen in de stad en regio te kennen, en anderen – ook niet onbelangrijk – kennen jou. Maar je hebt ook allerlei vriendschappen die je ijverig onderhoudt. Zelf zeg je dat je aan een overmaat aan trouw en loyaliteit lijdt. Naast je gezin, werk en politiek was en is er ook altijd ruimte voor maatschappelijke betrokkenheid. Zo ben je al jaren lid van en betrokken bij de Rotary. Daarnaast kwam mij nog een mooie anekdote ter ore die jouw maatschappelijke betrokkenheid bevestigt. Want ooit won je één minuut gratis winkelen. Fanatiek en grondig als jij bent, bereidde je dat strategisch voor. Je ging als een speer voor wasmiddel en koffie en leverde dat vervolgens af bij de voedselbank. Dat kenmerkt jou als mens. Atti. Bij jou is het glas altijd halfvol.

Je humor en enthousiasme zijn zeer aanstekelijk en je bent liberaal in hart en nieren, met als belangrijke kernwaarden verdraagzaamheid, verantwoordelijkheid nemen en, uiteraard, vrijheid. Je hebt in al die jaren in de raad de standpunten van de VVD duidelijk voor het voetlicht gebracht. Je mening stak je niet onder stoelen of banken. Je was nadrukkelijk aanwezig in de raadsvergaderingen. Beste Atti, geachte mevrouw Mager. Hartelijk dank voor de inzet hier in de raad betoond. Het is me dan ook een groot genoegen u te mogen mededelen dat het Zijne Majesteit de Koning heeft behaagd u te benoemen tot Lid in de Orde van Oranje Nassau. Ik verzoek u naar voren te komen, zodat ik u de versierselen kan opspelden. (Applaus) Ik schors enige minuten de vergadering, zodat de decorandus gefeliciteerd kan worden (19.41 uur).

N-2

Schorsing De voorzitter: Ik heropen de vergadering (19.51 uur) Zoals gebruikelijk, heb ik weer een leuk stukje ontvangen van René van Dijk van het Regionaal Archief Gorinchem. Dit keer sluit het aan bij agendapunt 7.a, betreffende de realisatie van parkeerplaatsen op de Bullekeslaan. Je ziet ze er oprecht nooit: toeristen in de Bullekeslaan. Zo op het eerste gezicht is er ook weinig bezienswaardigs: een Russisch tankstation, een gordijnatelier, een praktijk voor kunstgebitten, enkele woningen en een gemeentelijk gebouw, dat gaat verdwijnen voor extra parkeerplaatsen. Niet lang geleden zaten er de gemeentereiniging, een rioolwaterzuiveringsinstallatie en een gemeentelijk woonwagenkamp. Dat kamp voldeed volgens de krant aan werkelijk alle comforteischen – ‘eischen’ werd toen nog gespeld met sch –, want er waren wasbakken. Maar het is bekend: stille wateren hebben diepe historische gronden. Het water hier, al eeuwen gedempt, liep langs de straat als een tak van de Schelluinsevliet die uitkwam in de Merwede en een functie had voor de afwatering van nota bene de Vijfheerenlanden. Er stond dan ook een watermolen. Op een oude kaart zie je een bochtig verloop van het water, wat wijst op een oorsprong als veenriviertje, nog van vóór de ontginning. Het gebied aan de oostkant ervan heet ‘De Bullekens’, ook wel “De Bollekens’.

Dat kan heel goed de verklaring voor de naam zijn, ‘land dat ietsje bol liep’, iets hoger dan het moeras eromheen. Opmerkelijk genoeg was een deel van het land eigendom van een mannenklooster bij Heusden. Een ander deel van de Heilige Geest, een vrome organisatie, waarvan de kapel nog altijd in de Arkelstraat staat. In die kapel deed men uitdelingen aan de armen en is nu kleding te koop voor de iets minder armen. Terug naar het land dat altijd een agrarische bestemming had. Eén keer brak een koe los en sprong met een boog op een fiets. Net op tijd was de 20-jarige dienstbode Antje afgestapt. Pas in 1905 kwam er enige bedrijvigheid in de vorm van een kalkblusserij in wat nu het slooppand is. Hier zaten de gebroeders Knijff, die ook bouwmaterialen leverden, zoals trottoirtegels voor de gemeente. Ze lieten gasverlichting aanbrengen, geleverd door de gemeentelijke gasfabriek aan het Heerenlaantje, en het terrein verderop, nu bestemd voor het warmtenet, om juist van het gas af te raken, had de gemeente met vooruitziende blik al gekocht in 1846. Aart Knijff had gewoond in Chili en Amerika en had dus een open mind. Hij richtte een liefdadige toneelvereniging op, genaamd ‘Doe stil voort’. De in De Doelen gebrachte blijspelen met Aart in de hoofdrol waren een doorslaand succes. Zo kon met de opbrengst de tuberculosevereniging een patiënt onderbrengen in het sanatorium.

Het is toeval, maar in 2013 kon in Knijffs voormalige bedrijfspand de gemeente de Cultuurfabriek onderbrengen. Echter, toeristen lokken naar de laan van de bollekens, hoe dan? Simpel: verrassen met een bus zoute bollekens. De vergadering is geopend. Ten aanzien van moties en amendementen: zodra ze ontvangen zijn door de griffie, en digitaal ingediend, zullen ze aan iBabs worden toegevoegd. Mail ze vooral aan de heer Vink via griffie@gorinchem.nl. Afwezig met kennisgeving is mevrouw Stevens. In het kader van de mededelingen wil ik nog even stilstaan bij de aanstelling van twee fractieassistenten de heer Scholsberg is aangetreden als fractieassistent van Stadsbelang

N-3

en mevrouw Van Gorkom – mooie naam! – is aangesteld als fractieassistent bij de VVD. Ik wil hen van harte feliciteren en graag een bloemetje uitreiken. (Applaus) De voorzitter: De heer Scholsberg is afwezig, begrijp ik; hij zal het bloemetje op een andere wijze krijgen. Van de heer Van der Ploeg, fractieassistent van ChristenUnie/SGP, hebben wij het bericht ontvangen dat hij vanwege een verhuizing naar elders niet meer actief zal kunnen zijn als fractieassistent. Vanaf deze plek zeg ik hem van harte dank voor zijn werkzaamheden. (Applaus) 2. Ingekomen stukken.

De voorzitter: Dames en heren. Bij de stukken bevindt zich de memo ‘Moties en toezeggingen’. In de agendacommissie is zojuist op voorstel van D66 besloten motie 179, ‘Open schoolplein’, nog niet af te doen, zodat deze op de lijst za blijven staan. Ik heb begrepen dat de heer Van der Meijden van D66 hierop nog een aanvulling heeft. De heer Van der Meijden: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Ik verzoek u de afdoening van de openstaande toezegging onder nr. 351 aan te houden. Daarmee wordt ingestemd. Met inachtneming van deze wijzigingen wordt besloten conform de door de agendacommissie geadviseerde afdoening. 3. Vaststellen van de agenda.

De voorzitter: Zijn er nog moties vreemd aan de orde van de dag? Mevrouw De Groot: Mede namens de dames Van Oversteeg, Pellikaan, Metz, Loderus en Stevens en heer Van der Meijden wil ik graag de motie ‘Gratis menstruatieproducten aan minima’ indienen. De voorzitter: Dat is de motie die we nog van de vorige raadsvergadering hadden staan. Ik stel voor die als agendapunt 9.A te agenderen. Aldus wordt besloten De voorzitter: De heer Oostrum. De heer Oostrum: Dank u wel, voorzitter. Namens de fracties van de Partij van de Arbeid, CDA, D66 en Democraten Gorinchem wil ik een motie indienen om te komen tot een energienoodfonds voor sociale ontmoetingsplaatsen en verenigingen. De voorzitter: Ik stel voor die te agenderen als agendapunt 9.B. Aldus wordt besloten. De voorzitter: De heer Bahlmann. De heer Bahlmann: Voorzitter. Wij willen ook een motie indienen, ‘Verduurzaming gemeentelijk vastgoed’. N-4

De voorzitter: Ik stel voor die te agenderen als agendapunt 9.C. Aldus wordt besloten. De agenda wordt aldus gewijzigd vastgesteld. 4. Vaststellen notulen voorgaande raadsvergadering en parallelsessies.

De voorzitter: Dames en heren. Ten aanzien van het verslag van de parallelsessie I&O Stand van zaken SGS is door de heer Krol verzocht op pagina 4 bij spreker de heer Dekker de zin toe te voegen: “Er zijn nog geen grote financiële problemen in beeld.” Ik stel voor akkoord te gaan met deze wijziging. Aldus wordt besloten. Met inachtneming hiervan worden de notulen van de raadsvergadering van 8 september 2022, alsmede de verslagen van de 220922 I&O 1e Burap en begrotingswijziging DG&J 2022, 220922 I&O Integraal Sociaal Beleid, 220922 I&O stand van zaken SGS en 220922 I&O programma en actieplan Omgevingswet worden vastgesteld. 5. Vragenuurtje raadsleden / informatie vanuit college.

De voorzitter: Bij dit agendapunt kunnen fracties mondeling vragen stellen, die in principe vóór maandagavond 24.00 uur behoren te zijn ingediend. Na dat tijdstip kunnen alleen nog vragen in behandeling worden genomen die echt een heel spoedeisend karakter hebben. Voor vanavond zijn de nodige vragen ingediend. Ik verzoek u die vragen kort en bondig te stellen en het college uiteraard om ze kort en bondig te beantwoorden. Allereerst is het woord aan de heer Van der Geest, die mede zal spreken namens Democraten Gorinchem, PvdA en D66 over het onderwerp ‘ondersteuning verenigingen’. De heer Van der Geest: Dank u wel, voorzitter. Dat scheelt in ieder geval weer één zin. Op donderdag 8 september haalde een motie van Democraten Gorinchem en CDA om de verenigingen de winter door te helpen het helaas niet, ondanks steun van de PvdA en D66. Het college wilde toen eerst Prinsjesdag afwachten, maar helaas is er, althans voor zover wij weten, nog niks aan gedaan door de Rijksoverheid, los van de inmiddels unaniem door de Tweede Kamer aangenomen motie volgens welke het kabinet uiterlijk 1 november tot actie moet overgaan. Wij, de vier partijen die de burgemeester noemde, zijn nog steeds van mening dat de gemeente de verenigingen niet in de kou moet laten staan.

Na de twee coronajaren waarin de gemeente haar verantwoordelijkheid heeft gepakt, moeten verschillende verenigingen daarvan desondanks nog steeds herstellen. We zien dat heel veel andere gemeenten in het land inmiddels al actie ondernemen, terecht, en hopelijk – de heer Oostrum kondigde al een motie aan vanavond – gaan wij dat ook doen. Daarom hebben wij mede namens Democraten Gorinchem, PvdA en D66 de volgende vragen. Klopt onze informatie dat er nog niks is geregeld voor verenigingen door het Rijk in de Miljoenennota? Geldt datzelfde voor onder andere maatschappelijke instellingen, stichtingen en religieuze instellingen? Wat zijn de acties van de gemeente naar N-5

verenigingen en andere, in ieder geval sinds 8 september, dus de afgelopen drie weken? Zijn er signalen van verenigingen, stichtingen en maatschappelijk instellingen bij de gemeente binnengekomen, specifiek ook na de huurverhogingen bij de maatschappelijke partners? Wanneer kunnen wij uiterlijk een plan verwachten van het college om deze maatschappelijke partijen de winter door te helpen en de contributie niet enorm te laten stijgen? Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Polatli. Wethouder Polatli: Dank u wel, voorzitter. Ingaande op vraag 1 – ik hoef de vragen zelf niet te herhalen, denk ik –: tijdens de algemene politieke beschouwingen is inderdaad, zoals de heer Van der Geest zei, een motie aangenomen, met het verzoek aan het kabinet om vóór 1 november met een antwoord te komen om maatschappelijke instellingen en verenigingen te ondersteunen, daarbij kijkend of de gemeente een rol kan spelen. Vraag 2 heb ik hiermee ook beantwoord, denk ik. Dat ging over religieuze verenigingenDe heer Van der Geest: Dat was wat breder: maatschappelijke instellingen, religieuze instellingen en stichtingen in de breedste zin des woords. Wethouder Polatli: Voor religieuze verenigingen en accommodaties geldt volgens mij hetzelfde.

Daarmee heb ik antwoord gegeven op vraag 1 hè? Waren we het daarover eens? De heer Van der Geest: Als u daarmee hetzelfde bedoelt, dan inderdaad, ja. Wethouder Polatli: Oké, dank u wel. Op vraag 3 kan ik zeggen dat wij met elke vereniging en aanbieder op dit moment nauw contact hebben over de impact die dit voor hen betekent. Het verbruik, dat heb ik twee weken geleden ook gezegd, is inmiddels van nagenoeg elke vereniging binnen. Gezamenlijk kunnen we bezien welke verbeterpunten daar te halen zijn. Gisteravond nog hebben we de binnen- en buitensportverenigingen gesproken. Wat ik ook nog heel even wil zeggen, is dat van de brandbrief die binnen was gekomen is gezegd dat we die misschien beter nog even niet hadden kunnen sturen, want op dit moment was er niet direct nood aan de man. De vraag of er signalen zijn binnengekomen kan ik bevestigend beantwoorden. Natuurlijk zijn er signalen binnengekomen, vooral over de toekomst: dat ze niet weten wat hen te wachten staat op het gebied van de huurverhoging en de impact daarvan. Daarvoor worden twee verenigingen gecompenseerd, ze moeten het alleen nog aanvragen, t.w. de stichting Boukie van Centraal Punt en de stichting Fluxus in het ULO. Die twee worden over 2022 gecompenseerd voor een halfjaar, wat natuurlijk te maken heeft met het feit dat zij ook dit jaar een huurverhoging hebben gehad.

Voor 2023 is in de gemeentebegroting een stelpost opgenomen waarop in 2023 alle andere verenigingen die te maken hebben met een huurverhoging een beroep kunnen doen. Vraag 5. De energiecrisis vraagt om maatwerk, zoals ik de vorige keer ook heb gezegd, en dat zal zo meteen ook nog ter sprake komen. Geen gebouw is hetzelfde, geen energiecontract is hetzelfde. Sommige verenigingen hebben daarmee dan ook niet te maken, omdat ze gebruikmaken van een andere accommodatie, en die zijn hierin dan ook niet meegenomen. Sommige verenigingen hebben langlopende contracten, andere zitten N-6

nu al aan de variabele. Wij zijn constant in gesprek met culturele verenigingen, stichtingen, maatschappelijke partijen en buurthuizen. Op het gebied van sport zijn de lijntjes echt heel kort en wordt goed met elkaar in contact gebleven. In deze tijden waarin we zoveel nadelen hebben, is het een voordeel dat mensen elkaar toch weer opzoeken, omdat we elkaar weer nodig hebben. In de gemeentebegroting zitten we toch wel tegen de kaders aan, ook omdat er nog geen duidelijkheid is over de uitkomst van het energievraagstuk van het Caribabad. Het raadsvoorstel voor het Caribabad hebben we gepland voor de B&A-sessie van 6 oktober. De voorzitter: Dank u wel. De heer Schefferlie: Voorzitter, mag ik hierover een aanvullende vraag stellen? De voorzitter: Ga uw gang. De heer Schefferlie: Deze vragen en ook een paar moties vanavond zijn mooi in de geest van de schriftelijke vragen die wij 26 augustus hebben gesteld over deze onderwerpen. Fijn dat de aandacht daarop scherp blijft. Een van de vragen die toen is gesteld was of de gemeente ook van betekenis kan zijn in financiële zin in een versnelde verduurzaming van gebouwen voor scholen, voor verenigingen en het opvangen van die energielasten. Je kunt hierover allemaal wel in gesprek gaan, maar dan moet je je ook wel goed bewust zijn van wat je hebt te bieden.

Waar ik dan ook benieuwd naar ben is of er al wat meer te zeggen is over de financiële speelruimte. Bent u al bezig te verkennen wat de financiële speelruimte van de gemeente kan worden om hierin van betekenis te zijn? Wethouder Polatli: Op dit moment zijn we daar met man en macht mee bezig. Natuurlijk heeft dit op dit moment topprioriteit. Gisteravond is de verenigingen nog gewezen op het revolverend fonds. Daarop komen nu ook nieuwe aanvragen binnen, omdat dat nu nog belangrijker is geworden. De ene vereniging heeft al aardig verduurzaamd, de andere wat minder. Voor de DUMAVA zijn door de gemeente ook nog tien panden opgegeven om te verduurzamen en gebruik te maken van die subsidie. De heer Schefferlie: Dat zijn mooie voorbeelden, maar is er ook zicht op dat er een verruiming van de beschikbare middelen komt voor deze doeleinden? Wethouder Polatli: Daar zijn we op dit moment mee bezig, in combinatie met wat op 1 november van het Rijk gaat komen en wat dan nog van de gemeente nodig is. Daaraan wordt dus tegelijkertijd gewerkt. De heer Van der Geest: Ik heb nog een korte vervolgvraag, voorzitter. De wethouder zei dat er korte lijnen zijn tussen hem en de verenigingen, die zijn er volgens mij ook tussen ons als raadsleden en de verenigingen en die geven toch wat zorgelijke signalen af.

Huurverhogingen zijn al doorgevoerd, kantineprijen zijn al doorgevoerd, we zien dat heel veel andere gemeenten wel al actie ondernemen, hopelijk wij vandaag ook en dan moet de raad dat initiatief maar nemen. Als er geen concrete datum is om tot een plan te komen van het college, zou ik in ieder geval de wethouder willen vragen om de toezegging dat hij ons periodiek op de hoogte stelt van het maatwerk dat volgens hem

N-7

geleverd moet worden. Ik vind het wel relevant om dat te weten, want wij krijgen andere signalen vanuit verenigingen. De voorzitter: We hebben een B&A-sessie gepland staan op 6 oktober en het lijkt me goed daar dit soort vragen te stellen. De heer Van der Geest: Maar die gaan specifiek over SGS, voorzitter, over de sporthallen en het zwembad en niet over de verenigingen met een eigen pand en met een eigen energierekening. Ik zou die twee echt wel willen splitsen. Ik verzoek de wethouder dus toe te zeggen dat hij ons periodiek op de hoogte zal stellen van de acties die ondernomen worden en hoe de verenigingen ervoor staan. De voorzitter: Wethouder Polatli. Wethouder Polatli: Meneer Van der Geest, ik heb dezelfde moeite als twee weken geleden, maar kort uw vraag? De heer Van der Geest: Zou u ons periodiek op de hoogte willen stellen van de acties die u met verenigingen hebt en hoe ze ervoor staan de komende tijd? Wethouder Polatli: Die vraag kan ik met ‘ja’ beantwoorden natuurlijk. De voorzitter: Dank. Dan gaan wij naar de volgende vragen, die zullen worden gesteld door de heer Krol namens ChristenUnie/SGP, Democraten Gorinchem, SP en D66, over het onderwerp ‘energietoeslag’. De heer Krol: Dank u wel, voorzitter. Van het huishoudboekje van verenigingen naar het huishoudboekje van kwetsbare huishoudens in Gorinchem.

Ik richt me, denk ik, maar tot wethouder Molengraaf met de volgende vragen: 1. Kunt u aangeven hoeveel huishoudens in Gorinchem de eenmalige energietoeslag van 1300 euro tot nu toe toegekend hebben gekregen door Avres? 2. Hoeveel aanvragen van Gorinchemse huishoudens zijn nog in behandeling? 3. Wat is de prognose wat betreft de uitnutting van het budget dat via de meicirculaire aan Gorinchem is toegekend voor uitkering van deze energietoeslag? 4. In de raadsvergadering van 8 september jl. gaf wethouder Molengraaf aan dat, zodra de effecten van de septembercirculaire in beeld zouden zijn, mogelijk aanvullende maatregelen vanuit het college zouden worden genomen om meer huishoudens steun te bieden als gevolg van de fors gestegen prijzen, waaronder voor energie, dit ook in lijn met een breed levende wens binnen de raad, met verwijzing naar de suggestie om een grotere groep in aanmerking te laten komen voor de eenmalige energietoeslag. Ongetwijfeld heeft u een eerste indicatie gekregen van het effect van de vorige week gepubliceerde septembercirculaire. Kunnen we een voorstel vanuit het college verwachten en, zo ja, wanneer, en indien ja: kunt u een tipje van de sluiter lichten wat betreft de strekking van een beoogde regeling? Dank u wel. De voorzitter: Wethouder Molengraaf.

N-8

Wethouder mevrouw Molengraaf: Voorzitter, dank u wel. Ik ga oplepelen wat ik hier allemaal heb verzameld aan informatie over de vragen die u gesteld heeft. De eerste vraag: hoeveel huishoudens? Dat kan ik niet tot op de puntkomma zeggen, omdat tot het einde van het jaar de mogelijkheid bestaat om een aanvrage in te dienen. Tot nu toe is de stand met de ambtshalve uitbetaling, die mensen soort van automatisch krijgen omdat ze bekend zijn bij Avres, 1.857. Tot 26 september zijn er op aanvraag nog 459 huishoudens bijgekomen. Verder zijn er 115 aanvragen van inwoners uit Gorinchem die nog afgehandeld moeten worden. Vanochtend hoorde ik bij Avres dat er bovengemiddeld veel aangevraagd wordt, wat natuurlijk ook logisch is, want het gaat om substantieel geld. De prognose is dat het beschikbare budget in ieder geval volledig op zal gaan. Wellicht zal ook sprake zijn van een overschrijding, maar dat weten we nog niet. De heer Krol: Maar de rekensom is toch eenvoudig 2400 huishoudens keer 1300 euro? Wethouder mevrouw Molengraaf: Dat klopt. De heer Krol: Een forse overschrijding dus, nu al in beeld. Wethouder mevrouw Molengraaf: Ja. De heer Krol: Helder. Wethouder mevrouw Molengraaf: Avres heeft dat, denk ik, nog niet helemaal financieel uitgerekend, maar het is duidelijk dat we er geld op zullen toeleggen.

Het is wel zo dat de overheid in principe tot en met 120 procent aanvult, daar gaan we tenminste vanuit, dus we gaan dit wel bij de VNG aankaarten. Het zal nog moeten blijken of dat toegekend zal worden, maar daar ga ik eigenlijk wel een beetje vanuit. U vroeg ook naar een voorstel vanuit het college. Op 8 september heb ik gehoord hoe de raad erover dacht, en ook de urgentie, die ik zelf ook voel, om mensen gerust te stellen. Het voorstel dat in de maakt is zal op 20 oktober in de raad komen. Er zit best wel druk achter en omdat de raadsagenda echt propvol zit, zullen de gebruikelijke B&A- en I&Osessies ingewikkeld worden. Daarom hebben we het voorstel gedaan aan de agendacommissie, ik heb nog niet terug gehoord of dat akkoord is, maar de voorzitter zit te knikken, dus de agendacommissie heeft ingestemd met een schriftelijke vragenronde voor technische vragen over het voorstel, en dan gaat het direct ter bespreking naar de raadsvergadering van 20 oktober. Een tipje van de sluier: we willen een bedrag gaan reserveren voor de aanpak van de energiearmoede tot 130 procent, een bedrag van een half miljoen. Voor de invulling gaan we in overleg met Avres, want we willen zoveel mogelijk aansluiten bij de dienstverlening die Avres al biedt. Dat hoeft niet per se uitbetaling te zijn, het kan ook zijn dat mensen naar schuldhulp of budgethulp geleid worden.

We gaan echt proberen voor dit stukje maatwerk te leveren, zodat het op een goede manier gebeurt. Maar het kan dus ook zijn dat we wel uitkeren. Daarnaast is duidelijk geworden dat de gemeenten in 2023 opnieuw de energietoeslag mogen gaan uitkeren. Het is zelfs zo dat 500 euro van die toeslag van volgend jaar naar voren gehaald kan worden. Gezegd werd namelijk dat die energietoeslag wel leuk is, en het prijsplafond dat wordt ingesteld vanaf november eveneens, maar dan zitten mensen N-9

nog met een gat. De Rijksoverheid heeft daarom besloten die 500 euro naar voren te trekken. Mensen kunnen dus nu nog 500 euro aanvragen, maar als ze dat doen, krijgen ze volgend jaar nog 800 euro. Daarmee kan ook een beetje maatwerk worden geboden. Niemand kan garanderen dat we iedereen uit de schulden houden, maar daar zijn we wel heel hard mee bezig. Ik hoop dat dit voldoende is. De heer Schefferlie: VoorzitterDe voorzitter: Ik zag eerst de heer Koçak. De heer Koçak: Dank je wel, voorzitter. Over de energietoeslag heb ik twee vervolgvragen te stellen. Eén: tot welke datum kan een energietoeslag worden aangevraagd voor het eerste deel? Twee: ik weet niet of het waar is, maar ik heb vernomen dat de einddatum 31 december van dit jaar is. Als dat zo is, kunt u dan toezeggen dat met betrekking tot de datum van indiening coulance zal worden betracht? Wethouder mevrouw Molengraaf: Ik denk dat de einddatum inderdaad 31 december is, maar dat weet ik niet helemaal zeker, daarom zal ik dat nog even navragen. Ik weet wel dat Avres een organisatie is die probeert heel coulant met deze dingen om te gaan, ook bijvoorbeeld in het geval mensen een paar tientjes meer verdienen. Overigens wijs ik erop dat de bijstandsuitkering 10 procent omhoog gaat en dat heeft ook gevolgen voor de hele opbouw daarna.

Het betekent dat de grens van 130 procent ook hoger komt te liggen en dat dus meer mensen in aanmerking komen. Dat is gunstig voor de lage- en middeninkomens, denk ik. Ik ga nog voor u navragen hoe het zit en natuurlijk ga ik pleiten voor coulance. De voorzitter: De heer Van Houwelingen. De heer Van Houwelingen: Ik hoorde net cijfers van 1800+ en 400+. Is de groep van 400 de groep die er net buiten valt, of is dat veel breder? Wethouder mevrouw Molengraaf: Nee, dit is de groep tot 120 procent. Wat je nu bij Avres ziet, is dat door deze energietoeslag eigenlijk veel meer minima in beeld komen. Bij mensen die voorheen niet bekend wilden staan als minima staat het water nu aan de lippen en zij vragen daarom de toeslag aan. Zo komen ze in beeld en worden dan meteen ook gewezen op alle andere minimaregelingen. Dus het gaat ons allemaal meer geld kosten, en eigenlijk is dat toch ook wel een succes. Maar dit gaat om de mensen tot 120 procent. Je zou het de verborgen minima kunnen noemen. De voorzitter: De heer Schefferlie. De heer Schefferlie: Dank u wel. Allereerst: goed te horen hoe jullie allemaal bezig zijn. U triggerde me echter wel een beetje met de opmerking dat geprobeerd wordt iedereen uit de schulden te houden. We zullen ons wat voorzichtiger moeten uitdrukken.

Ik krijg echt nare mailtjes, en ik denk dat u ze zelf ook wel krijgt, van mensen die daarboven zitten en de komende maanden gewoon niet uit de voeten kunnen. Die plafondregeling gaat pas per 1 januari gelden en we krijgen nu vragen van mensen die helemaal niet tot

N - 10

die minima behoren, zal ik maar zeggen, en zich echt geen raad meer weten met die bedragen. Door de verhoging van het minimumloon gaat de bijstandsnorm inderdaad wat stijgen, zoals u zei, maar er zijn ook een hele hoop loongolven, dus mensen verdienen wel wat meer, maar het schiet gewoon niet op tegenover deze hoge lasten. Ik zou u dus willen vragen wat voorzichtig te zijn met zo’n opmerking als dat geprobeerd wordt iedereen uit de schulden te houden, want dat gaat ons echt niet lukken, hoewel…: er zijn ook andere, vooral wat grotere, gemeenten die er wat meer stappen in zetten, zoals bijvoorbeeld Utrecht, en gaan kijken wat je aan die andere categorieën kunt doen die niet tot deze doelgroepen behoren. Ik ben eigenlijk wel nieuwsgierig of ook dit college zich beraadt op de vraag of wij ook voor die categorieën nog van betekenis kunnen worden, en dat moet natuurlijk wel heel snel, want het gaat vooral om de periode tot 1 januari. Wethouder mevrouw Molengraaf: U hebt gelijk. Ik probeer hier zeker niet te beloven dat ik iedereen uit de schulden ga houden, want ik weet niet of dat mogelijk is. Het is een hele ingewikkelde toestand, want ook als de grens van 130 procent naar boven opschuift, vallen toch ook weer mensen die een paar tientjes teveel verdienen erbuiten, en met de verhoging van je salaris kan het net maar zo zijn dat je aan de verkeerde kant uitkomt.

Ik denk ook dat je niet helemaal kunt zeggen: het is de categorie tot 120, 130 of 140 procent. Het hangt er ook vanaf hoe mensen hun financiën hebben ingericht. Als je een goed salaris hebt en je hebt precies tot op de cent uitgerekend of je het kon doen, dan zak je door deze situatie toch door het ijs, hoe goed je salaris misschien ook is, als je geen buffers hebt opgebouwd. Dus de diversiteit van mensen die in de problemen gaan komen is veel groter en daar zullen we dus maatwerk op moeten zetten. Mensen met een veel hoger inkomen die niet voor deze regeling in aanmerking komen, maar toch in de problemen komen, roep ik ook op zich te melden, omdat we dan kunnen kijken of we maatwerk kunnen leveren. Dat zal wellicht niet meteen in de vorm van een zak geld gaan, maar misschien wel met andere hulpverlening. Hoe dat er precies uitziet, is een vraag waarover we nog goed moeten nadenken. We willen wel zoveel mogelijk mensen helpen om hier doorheen te komen. De heer Schefferlie: Dat vind ik een heel belangrijk signaal, waarvan akte. Ik denk dat het ook goed gecommuniceerd moet worden. Ik hoor de oproep dat, als je in de problemen zit, je je ook hier bij de gemeente kunt melden, ik hoor ook de winstwaarschuwing: er staat dan niet meteen een zak geld klaar. Mensen zullen natuurlijk wel nieuwsgierig zijn naar wat dan wel.

Dit voornemen is goed, maar ik roep u dan ook echt op om met de grootste urgentie te kijken waar die hulp dan wel uit bestaat, zodat we mensen ook geen lege verwachtingen bieden. Want het is net wat u zegt: mensen van wie je nooit hoorde dat er financieel iets aan de hand wasDe voorzitter: Uw punt is nu gemaakt. We zijn hier bezig met de mondelinge vragen en het wordt nu wel heel uitgebreidDe heer Schefferlie: Het is volgens mij ook hartstikke belangrijk. De voorzitter: Ik wil het nu even toespitsen op de vraag of er echt nog een aanvulling is, want de urgentie heeft de wethouder wel begrepen. Ze heeft ook vanuit het college

N - 11

duidelijk gemotiveerd dat het college die urgentie ook voelt. Dus alleen als u nog iets extra’s heeft, en dan graag beknopt. De heer Koçak. De heer Koçak: Als aanvulling, voorzitter. Het melden is niet toereikend voor mijn fractie. We hebben ook concreet vier gevallen, en dan heb ik het over middeninkomens. Ik verzoek u in het college na te gaan welke zorgvuldige maatregelen ook voor middeninkomens kunnen gelden. Wethouder mevrouw Molengraaf: Als ik daarop mag reageren, voorzitter. Ik zeg dat volgens mij wel vaker: we hebben hier in de raad het gentleman’s agreement dat, als er specifieke gevallen zijn, u die gewoon meldt. Dus daar staan we zeker voor open. Ik ga echt ook binnen Avres in gesprek, want ook daar bestaat zorg over mensen die je normaal niet bij Avres zou verwachten, met de winstwaarschuwing dat we niet precies weten wat we allemaal voor hen kunnen betekenen. Maar ik ga er wel achteraan. De voorzitter: De heer Van de Meijden. De heer Van der Meijden: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Een korte vraag. De wethouder gaf net aan dat er meer aanvragen binnenkomen, ook omdat de bijstandsuitkering met 10 procent omhoog gaat, dus de 120 procent wordt breder. Daarnaast hebben we nog de motie over de opschaling naar 130 procent.

Informeert u ons in oktober over alle allebei die ontwikkelingen en over de communicatie die mevrouw Stevens heeft gevraagd over hoe we die 130 procent-tussengroep gaan bereiken? Wethouder mevrouw Molengraaf: Uw eerste conclusie is niet juist. De inkomens gaan omhoog, dus de 130 procent-grens gaat ook omhoog en daarom vallen er meer mensen binnen die groep. Het is dus niet zo dat er ineens meer mensen in die groep zouden hoeven te vallen. Dat kán. Ik heb alleen maar gezegd dat het aan de bovenkant wellicht gunstiger uitpakt voor mensen, dat er nu inderdaad mensen binnen die 130 procent vallen die er anders misschien niet onder zouden vallen. Dat is een beetje de verwachting. Er vallen dus niet meer mensen binnen de 120 procent-grens- Nou, ik moet nog even goed rekenen! De heer Van der Meijden: Ik ook. Maar de vraag was concreet: u informeert ons, wat u ook bedenkt, over beide in oktober? Wethouder mevrouw Molengraaf: Over beide? De heer Van der Meijden: Als er een ‘beide’ is dan over beide, en als er één is over één. Wethouder mevrouw Molengraaf: Dat moet u even uitleggen want ik ben blijven hangen bij uw eerst opmerking, als ik heel eerlijk ben. Toen dacht ik “hoe ga ik dat uitleggen?”, en de rest heb ik even niet goed gehoord. De heer Van der Meijden: Oké, laat ik hem dan proberen plat te slaan.

De financiële gevolgen door het uitbreiden van 120 naar 130 procent: daar vallen nu meer mensen in, zei u, de groep neemt daardoor toe omdat ook de norm opschuift. Wethouder mevrouw Molengraaf: Dan zullen mensen met een hoger inkomen onder die 130 procent vallen, ja. N - 12

De heer Van der Meijden: Exact. Dat is volgens mij een verandering ten opzichte van de motie van destijds, want toen was die regeling er nog niet. Mijn vraag was: gaat u dat allemaal meenemen in het moment waarop u ons informeert over welke gevolgen dat heeft qua financiën en de opmerking van mevrouw Stevens over de communicatie, hoe we de mensen die dan wel in die groep vallen gaan informeren? Wethouder mevrouw Molengraaf: Ja. De heer Van der Meijden: Dank. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we verder met vragen van de VVD, bij monde van de heer Den Hartog, over het onderwerp ‘groene parkeervakken’. De heer Den Hartog: Dank u wel, voorzitter. Door klimaatverandering zullen regenbuiten extremer worden en door klimaatverandering zal onze stad warmer worden. Het KNMI heeft hierover onlangs nog een rapport gepubliceerd. Reden om hiermee snel rekening te houden. Meer groen in ons straatbeeld zal ervoor zorgen dat regenwater makkelijker de grond in kan zakken tijdens buien en ook zal het ervoor zorgen dat groene parkeervakken de stad minder snel zullen opwarmen. Op dit moment zijn meerdere initiatieven vanuit de gemeente gericht op onze inwoners om de stad te laten afkoelen. Echter, vanuit ons als gemeente zijn deze nog beperkt. Een uitdaging voor vergroening van de stadsgronden zou kunnen zijn dat de functionaliteit van een stuk grond niet mag veranderen.

Maar als vergroening niet ten koste hoeft te gaan van de functie van de locatie, is deze uitdaging al weggenomen. Onder andere de gemeenten Waalwijk en Midden-Delfland zijn reeds bezig met het aanleggen van groene parkeerplekken, juist voor het verbeteren van de regenwaterafvoer. Hierdoor kan water, zoals ik al eerder zei, makkelijker de grond in zakken, maar ook het stuk grond dat hiervoor is getransformeerd kan nog steeds gebruikt worden als parkeerlocatie. Tijdens de sessie over stedelijke vernieuwing van Haarwijk-oost is al door meerdere partijen aandacht gevraagd voor groene parkeervakken, waarop door POORT6 positief werd gereageerd. Op dit moment hebben we in Gorinchem maar weinig groene parkeervakken. Ze zijn er wel, maar volgens mij slechts op twee of drie locaties, terwijl het wel kan bijdragen aan leefbaarheid en klimaatadaptatie van de stad. Daarom hebben wij twee vragen voor het college. Hoe staat het college tegenover het vervangen van huidige, bestrate parkeervakken door groene vakken en waar ziet het mogelijkheden om dit in de stad uit te voeren? Hoe staat het college tegenover het aanbrengen van groene parkeervakken in bestaande en toekomstige plannen, bijvoorbeeld in het plan Bullekeslaan waar we het later vanavond over hebben? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder De Boer. Wethouder De Boer: Dank, voorzitter, dank ook voor de gestelde vragen.

Ik kan u vertellen dat het college hier positief tegenover staat. Ik heb overigens begrepen dat het voor een deel ook al gebeurt. In de Gildenwijk zijn enkele plekken en ook bij de nieuwe brede school in Hoog-Dalem zijn een aantal groene parkeerplekken gerealiseerd. Het is echter nog niet wijd verspreid in de hele stad. Het college is voornemens vaker N - 13

buitenruimte te vergroenen, met name op natuurlijke momenten waarop een straat toch al open gaat, bijvoorbeeld als de riolering wordt aangepast. Daar is ook budget voor. In het Gemeentelijk RioleringsPlan is een budget toegevoegd voor maatregelen die het riool ontlasten bij hevige regenval, en dit zou precies zo’n maatregel kunnen zijn. Verder wil ik dit punt graag meenemen in de lokale klimaatadaptatiestrategie. Op dit moment wordt daar hard aan geschreven en ik verwacht die ergens begin volgend jaar met u te kunnen delen, ook als een van de typen maatregelen die we kunnen inzetten om onder andere hevige regenval beter te kunnen opvangen in onze stad, maar wellicht ook op het gebied van hittestress; het mes snijdt aan meerdere kanten. De voorzitter: De heer Den Hartog. De heer Den Hartog: Dank voor de beantwoording. Hoor ik dan tussen de antwoorden door een toezegging dat u echt vanaf vandaag gaat kijken waar de uitvoerders ook de Bullekeslaan in optie kunnen nemen? Wethouder De Boer: Of dat specifiek voor de Bullekeslaan zou kunnen is een vraag waarop ik het antwoord even schuldig moet blijven, maar ik wil dat best nog even nagaan. In z’n algemeenheid hebben we budget om dit vaker te gaan doen en in de lokale adaptatiestrategie willen we dat ook meenemen.

U kunt ervan op aan dat op het moment dat er herinrichtingsplannen zijn, we elke keer zullen kijken welke maatregelen op dat moment getroffen kunnen worden om de stad verder te vergroenen. Aan de ene kant kan het op de ene manier uitpakken, een andere keer kies je bijvoorbeeld voor groene parkeerplaatsen. Het zal niet altijd overal gebeuren. U moet zich realiseren dat het ook iets vraagt in het onderhoud als er veel groen tussen de tegels vandaan komt. Er zijn mensen die dan de gemeente gaan bellen omdat ze denken dat het er slecht bij staat. Het is misschien ook niet overal het beste toepasbaar, maar we zullen het zeker serieus meenemen. De voorzitter: Dank u wel. Dan vragen van D66, de heer Tekir, over het onderwerp ‘optoppen’. De heer Tekir: Ja, voorzitter, u zegt het goed: het woord ‘optoppen’. Ik had er eerlijk gezegd nog niet van gehoord en ik was even benieuwd wie wel eigenlijk in deze zaal. Ik zie handen: een minderheid, maar wel fijn dat het bekend is. Het idee achter optoppen blijkt eeuwenoud en heel simpel. Het betekent namelijk het toevoegen van een of meer bouwlagen aan bestaande gebouwen. In heel veel steden, zoals in Rotterdam, is het al een doorslaand succes.

En waarom: omdat het niet alleen een oplossing is voor het woningtekort, maar vooral ook voor het ruimtetekort, want laten we eerlijk zijn: woningen zijn schaars, maar in steden als Gorinchem is vooral bouwgrond schaars en we moeten dus ook verkennen hoe we nog slimmer de lucht in kunnen gaan. Het is verleidelijk om voorbeelden te noemen, maar u kunt bijvoorbeeld denken aan appartementen zoals op de Tiende Penninglaan, waar dit mogelijk realiseerbaar zou kunnen zijn. Twee vragen aan het college hierover. Vraag 1: hoe kijkt het college aan tegen het idee van optoppen als een van de oplossingen voor de woningnood in stedelijke gebieden zoals de onze? Vraag 2: is het college bereid om het potentieel aan extra woningen als gevolg N - 14

van optopping in beeld te brengen voor Gorinchem? Zo nee, waarom niet? Zo ja, heel fijn, en wanneer komt u daar dan mee terug? De voorzitter: Wethouder Dansen. Wethouder mevrouw Dansen: Mevrouw de voorzitter: De eerste vraag van de heer Tekir luidde hoe het college aankijkt tegen het idee van optoppen. Heel eerlijk: ik kende het woord ook niet. Ik wist wel hoe je het kon doen, maar niet hoe het heette! Dat zal meer mensen overkomen, denk ik. Het optoppen van gebouwen en woningen kan natuurlijk een bijdrage leveren aan het toevoegen van extra woningen in Gorinchem. Het college staat hier dan ook positief tegenover. Bij twee appartementengebouwen, aan de Voermanstraat en recent het pand aan de Stationsweg 45, is het ook gedaan. Toch verwachten we dat het in Gorinchem maar een beperkte bijdrage kan leveren, aangezien zowel het gebouw als de plek zich hiervoor moet lenen. De tweede vraag luidde of wij bereid zijn om het potentieel aan extra woningen als gevolg van optopping in beeld te brengen. Het is een mooie vraag, maar het in beeld brengen van het potentieel aan extra woningen is een nogal complexe onderneming, omdat veel aspecten moeten worden bekeken. Denk aan de bouwkundige kant, de ruimtelijke aspecten, de wijk, de buurt, lokaal verkeer, parkeren, maar ook de verhouding appartementen en laagbouw.

Globaal kunnen wij wel aangeven dat optopping van reguliere woningen in den regel zal leiden tot grotere woningen en niet tot extra woningen. Het aantal woningen in appartementencomplexen kan soms door optopping wel worden uitgebreid. Voorwaarde is dan wel – dat zult u ook snappen – dat de constructie van het gebouw het toestaat – je kunt er niet zomaar een laag bovenop leggen – en dat de optopping ruimtelijk inpasbaar en wenselijk is. Zoals hiervoor al genoemd, gaat het dan niet alleen om stedenbouwkundige aspecten, hoewel die wel belangrijk zijn, maar ook om bijvoorbeeld de extra parkeerplaatsen, of de gewenste verhouding tussen appartementen en woningen in een gebied. Ik kan u wel zeggen dat, indien eigenaren met initiatieven voor optopping komen, wij serieus naar de mogelijkheden zullen kijken. De heer Tekir: Voorzitter. Ik ben blij met deze beantwoording. Heel fijn dat u niet alleen positief staat tegenover dit idee, maar ook bereid bent om plannen daarvoor te beoordelen. Ik snap dat het niet een-twee-drie geregeld is, maar gelukkig hebben we straks de Omgevingswet, waardoor het wel makkelijker kan. Misschien nog de suggestie om hieraan bredere bekendheid te geven via gemeentelijke kanalen, zodat woningeigenaren ook daadwerkelijk met dit idee de gemeente kunnen benaderen, dus dat we wat opener de stad oproepen om dit te overwegen.

Want het initiatief moet wel uit de stad komen, dat is duidelijk. Wethouder mevrouw Dansen: Ik snap uw idee daarover, maar we moeten natuurlijk ook oppassen dat we geen verwachtingen gaan wekken waaraan we niet kunnen voldoen, want zoals ik al zei: het is een complexe zaak en lang niet overal mogelijk. Ik wil er best over nadenken, maar het is wel een vraag waarover we ook echt met ambtenaren moeten nadenken, of dit wel kan. De heer Tekir: Helder, maar daar waar wel mogelijk staat u daarvoor open?

N - 15

Wethouder mevrouw Dansen: Dat zei ik zojuist al, ja. De heer Tekir: Fijn, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan hebben we hiermee de mondelinge vragen gehad. 6. Hamerstukken.

Geen. 7. Bespreekstukken

De voorzitter: Dames en heren. Met de bespreekstukken is vanavond iets bijzonders aan de hand. Normaliter heeft een hele voorbehandeling plaatsgevonden in allerlei parallelsessies, maar dat is bij deze stukken niet het geval. Daarom zijn ze ook bij de bespreekstukken beland, waarbij het natuurlijk niet de bedoeling is dat u spreekt om het spreken. Als u nog iets wilt toevoegen, of er een opmerking over maken, kan dat natuurlijk, maar anders kunnen we het vrij snel afhameren. 7.a Realisatie parkeerplaatsen Bullekeslaan (2022-812112)

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten. 7.b Meicirculaire gemeentefonds 2022 (2022-813424)

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten. 7.c 7e wijziging Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ (2022-821507)

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten. 8. Begrotingswijzigingen september 2022 (2022-827489)

Zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming wordt conform het voorstel van burgemeester en wethouders besloten. 9. Moties vreemd aan de orde van de dag. 9.a Motie CDA, DG, PvdA, SB, SP – Gratis menstruatieproducten voor minima

De voorzitter: Het woord is aan mevrouw De Groot van de PvdA. Mevrouw De Groot: Voorzitter. Tijdens deze raadsvergadering vraag ik graag nog aandacht voor een belangrijk probleem. De afgelopen weken zijn al verschillende crises aangestipt. Alles wordt duurder, van de energierekening tot de boodschappen. Bij dat laatste horen ook menstruatieproducten. Menstruatiearmoede komt helaas te vaak voor. Een op de tien vrouwen en meisjes heeft hiermee te maken. Meerdere gemeenten zijn ons voorgegaan om dit probleem aan te pakken. Zo willen wij, mevrouw Van Oversteeg, N - 16

mevrouw Pellikaan, mevrouw Metz, mevrouw Loderus, mevrouw Stevens, en met instemming van mevrouw Alba Heijdenrijk, en ik, dit probleem ook aanpakken. In de al verzonden motie leest u wat er in Gorinchem al gebeurt. Onze stad kent actieve maatschappelijke partners, zoals de voedselbank en de speelgoedbank en die delen nu al gratis menstruatieproducten uit. Echter, ook zij zien een grotere vraag. De voedselbank krijgt elke week steeds meer aanvragen van mensen die hun hulp nodig hebben. Helaas heerst er ook nog een taboe rondom dit onderwerp, waardoor niet alle vrouwen en meisjes gebruik durven te maken van de aangeboden producten. Daarom roepen wij in deze motie het college op om ook met scholen, buurthuizen, verenigingen en andere maatschappelijke partners het gesprek te voeren over de rol die zij hierin kunnen en willen vervullen. Voorzitter. In het hele land zijn al mooie voorbeelden te vinden. Laten wij de meisjes en vrouwen die dit nog nodig hebben dit ook bieden in Gorinchem. Motie M1: Gratis menstruatieproducten voor minima De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 29 september 2022; overwegende dat: - bijna 1 op de 10 meisjes en vrouwen soms te weinig geld heeft om tampons of maandverband te kopen; - dit duidt op menstruatiearmoede. Dit is een extra groot probleem vanwege het taboe dat erop rust.

Dit leidt tot ziekmelding op school, verzuimen op het werk en sociaal isolement. Het heeft een negatief effect op meisjes en vrouwen op hun zelfbeeld en voor hun zelfvertrouwen; - op dit moment er gratis menstruatieproducten worden verstrekt door de voedselbank en speelgoedbank en zij een toename zien van het aantal vrouwen dat hierop een beroep doet; roept het college op: - te onderzoeken of we vanuit het armoedebeleid gratis menstruatieproducten kunnen verstrekken aan de meisjes en vrouwen die tot deze groep behoren; - in gesprek te gaan met scholen, buurthuizen, verenigingen en andere maatschappelijke partners over de rol die zij hierin kunnen en willen vervullen; - de raad hierover uiterlijk in november 2022 te informeren.

De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Meijden, D66. De heer Van der Meijden: Dank u wel, voorzitter. De indieners van deze motie wil ik bedanken voor het goede initiatief en ook voor het feit dat ik als vervanger van mevrouw Heijdenrijk als enige man bij de indieners mag staan. Mijn fractie stelt het zeer op prijs dat we deze motie mogen ondersteunen en we zien uit naar de uitwerking van het college. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Bahlmann. De heer Bahlmann: Dank u wel, voorzitter. Ook wij vinden het een sympathieke motie, maar we wachten graag de reactie van het college af, want misschien liggen er inmiddels al plannen voor. We weten dat het een maatschappelijk probleem is en we vinden het jammer dat alleen vrouwen hierbij betrokken zijn. Wij als mannen hebben daar ook een idee over, dus wij hadden graag betrokken willen zijn bij deze motie. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer De Pagter.

N - 17

De heer De Pagter: Dank u wel, voorzitter. Ook wij vinden dit een goed voorstel van de indienende partijen. Qua communicatie sluit ik me aan bij de heer Bahlmann. Ik verbaas me daar enigszins over, alsof mannen totaal geen verstand of inlevingsvermogen hebben in dezen. Het slaat de plank ook mis wat mij betreft. Daarnaast heeft onze voormalige fractievoorzitter op 8 juli 2021 bij de behandeling van de perspectiefnota al een voorstel ingediend bij de toenmalige wethouder. Onze fractievoorzitter is met een vooruitziende blik momenteel zelf wethouder, dus ik denk dat we haar antwoord ook even af moeten wachten, om te kijken welke mogelijkheden er liggen binnen haar bevoegdheden om dit verder vorm te geven. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Pellikaan. Mevrouw Pellikaan: Voorzitter, dank u wel. Dit initiatief is inderdaad bij de vrouwen van de raad ontstaan. Wij hebben natuurlijk eigen ervaring bij dit onderwerp en onze positie om hierover te spreken is daardoor ook anders. Vanuit die positie hebben wij elkaar ook gevonden. Dat betekent niet dat dit onderwerp alleen vrouwen aangaat, uiteraard niet, het is een maatschappelijk onderwerp, vandaar dat u ook van harte bent uitgenodigd om deze motie te ondersteunen. Daartoe is ook al enkele weken eerder een verzoek uw kant op gekomen. Dank u wel. De voorzitter: Wethouder Molengraaf. Wethouder mevrouw Molengraaf: Voorzitter, dank u wel.

Als het mag wil ik eerst even terugkomen op wat ik daarnet heb gezegd in de beantwoording van de vragen over het kunnen aanvragen van de energietoeslag. Het gaat hier echt razendsnel. Inderdaad kunnen mensen tot 31 december een aanvrage indienen en Avres heeft zelf al voorgesteld die termijn te verlengen. De heer Koçak: Daarmee wil ik u graag complimenteren. Wethouder mevrouw Molengraaf: Nou, het is niet mijn werk, het zijn de ambtenaren die dat doen. De motie is inderdaad een goed idee. Ik heb daarvoor op 8 juli 2021 geen voorstel ingediend, maar het idee geopperd aan de toenmalige wethouder, die het ook heeft meegenomen. Het is vooral ook een goed idee, omdat het inderdaad een probleem is en daar een taboe op rust, waardoor je ook een manier wilt kiezen die toegankelijk is, niet alleen maar “je kunt het daar afhalen”, maar ook dat je dat zonder al te veel schaamtegevoelens kunt doen. Dus dat vind ik ook nog wel een puntje. Zoals u vorige week donderdag in de parallelsessie Integraal Sociaal Beleid hebt gezien, is de bestrijding van armoede en schulden een van de kansen binnen dat beleid en daar valt menstruatiearmoede ook onder. Ik heb dat zelf ook als een van de eerste dingen volgens mij aangekaart toen ik met het team in gesprek was. Op dit moment zijn we bezig te onderzoeken wat we hierop kunnen betekenen. We willen deze motie dus ook graag meenemen in een breder kader.

U hebt zelf al aangegeven dat er drie punten zijn waar deze producten worden uitgedeeld. Ze worden betaald vanuit het armoedefonds. We N - 18

hebben ook contact met deze punten, dus we erkennen het probleem. We hebben het opgepakt en willen ook kijken naar de rol die andere partners hierin kunnen vervullen en of er goede voorbeelden in den lande zijn waarmee wij ons voordeel kunnen doen. Je zou dan wel kunnen zeggen dat de motie overbodig is, maar dat vind ik ook een beetje flauw. We zijn ermee bezig en ik wil de motie gewoon zien als een mooie steun in de rug. Mevrouw De Groot: Voorzitter, mag ik nog even iets meegeven aan de wethouder? De voorzitter: Mevrouw De Groot. Mevrouw De Groot: Laatst werd ons door een inwoner uit Woudrichem gevraagd of wij ook het idee van menstruatiecups wilden meenemen, in het belang van duurzaamheid. Wethouder mevrouw Molengraaf: Ik zal niet uit de school klappen over de ervaringen die ik daarmee hebDe voorzitter: Nee, doet u dat vooral niet! Laten we het zakelijk houden. Wethouder mevrouw Molengraaf: Nou ja, aan mijn gezicht is wel te zien dat ik het geen succes vond, maar ik neem het mee! Volgende onderwerp! De voorzitter: Kijk, en daar kunnen mannen dan weer niet over meepraten! De motie wordt hierna zonder hoofdelijke stemming met algemene stemmen aanvaard. 9.b Motie PvdA, CDA, D66, DG - Energienoodfonds

De voorzitter: Het woord is aan de heer Oostrum van de PvdA. De heer Oostrum: Dank u wel, voorzitter. Het lijkt misschien een beetje dubbelop ten opzichte van de vragen die aan het begin van de vergadering zijn gesteld door de heer Van der Geest, mede namens onze fracties, maar toch willen wij de ernst van de situatie voor verenigingen benadrukken met deze motie. Voorzitter. We leven in een tijd van meerdere crises, dat werd gisteravond in Op1 nog eens heel duidelijk gemaakt door faculteitshoogleraar Beatrice de Graaf. Het zijn crises waarin van de overheid wordt verwacht dat deze de samenleving daar doorheen leidt en begeleidt. In het kader van de energiecrisis, met name de sterk gestegen prijs van elektriciteit en gas, heeft de landelijke overheid gelukkig maatregelen genomen en aangekondigd mensen met lagere- en middeninkomens te beschermen met een energietoeslag en een energieplafond. Maar daarmee worden niet alle problemen opgelost. De maatregelen van de regering zijn helaas niet van toepassing op het verenigingsleven en andere maatschappelijke instellingen. De sterke kostenstijgingen kunnen niet door die verenigingen en instellingen worden gedekt met contributieverhoging, of het verhogen van kantineprijzen. Voorzitter.

Een stabiele lokale economie, een bloeiend verenigingsleven, een levendig en veelzijdig sportief en cultureel klimaat zijn essentieel voor de leefbaarheid in onze stad. We zullen dan ook als gemeentelijke overheid alles in het werk moeten stellen om dat verenigingsleven en andere maatschappelijke instellingen te steunen als ze door de gestegen energielasten in de problemen dreigen te raken. Diverse fracties hebben contact N - 19

gehad met verschillende verenigingen, grotere zoals Unitas en GJS, maar ook kleinere zoals een biljartclub, waar ook het water tot de lippen staat. Het zijn verenigingen die via Unitas en GJS ons al een brandbrief hebben geschreven. Daarom dienen wij als PvdA, samen met CDA, D66 en Democraten Gorinchem – en inmiddels gesteund door meerdere fracties, begrijp ik – een motie in om over te gaan tot het instellen van een energienoodfonds, waarop sociale-ontmoetingsplaatsen, zoals buurthuizen, sport-, cultuur- en andere verenigingen en maatschappelijke instellingen een beroep kunnen doen, om te voorkomen dat deze omvallen. Zojuist hebben we begrepen dat met het positieve resultaat van de meicirculaire daarvoor financiële ruimte aanwezig moet zijn. Dank u wel. Motie M2: Energienoodfonds Sociale Ontmoetingsplaatsen De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op donderdag 29 september 2022; verzoekt het college van B&W: - om een energienoodfonds in te stellen waarop sociale ontmoetingsplaatsen zoals buurthuizen, sport-, cultuur- en andere verenigingen en maatschappelijke instellingen een beroep kunnen doen om te voorkomen dat deze omvallen wanneer zij de energierekening niet kunnen betalen; - om de gemeenteraad bij voorkeur vóór de begrotingsraad 2023, doch uiterlijk in december 2022 te informeren over de uitvoering van deze motie.

De heer Van Houwelingen: Mag ik hierover een verduidelijkende vraag stellen, voorzitter? De voorzitter: De heer Van Houwelingen. De heer Van Houwelingen: In de Tweede Kamer zijn door drie van de vier partijen al twee moties ingediend. Ik zie dit eigenlijk als een versnelling. Waarom kunnen we niet even wachten tot 1 november? De heer Oostrum: Ik denk dat verenigingen ook niet even kunnen wachten. Meestal duurt het maanden, zoal niet een halfjaar, voordat regeringsmaatregelen daadwerkelijk geëffectueerd worden. In het tweede punt van de motie even wij aan dat wij van het college verwachten dat het heel snel actie kan ondernemen in de richting van verenigingen en dan bij de raad kan terugkomen, het liefst voor de begrotingsbehandeling, maar in ieder geval nog dit jaar voor de decemberraad, om te laten zien wat er concreet kan gebeuren in de richting van verenigingen, en dat het maatwerk is. Ik heb goed geluisterd naar de eerdere antwoorden van wethouder Polatli op de vragen en ik denk dat dit helemaal in de lijn is van wat het college op dit moment aan het doen is. Daarom denk ik dat wij raadsbreed én als college aan verenigingen kunnen laten zien dat wij hen willen ondersteunen. De heer Van Houwelingen: Duidelijk antwoord. Dank u wel. De voorzitter: De heer Tekir, D66. De heer Tekir: Voorzitter, dank u wel.

Het is tijd, als dat nog niet duidelijk was uit de woorden van de vorige spreker, om een lans te breken voor het Gorcums maatschappelijk middenveld, als het al niet te laat is: de duizenden Gorcumse vrijwilligers die zich dag-

N - 20

in, dag-uit tomeloos inzetten voor hun cluppie, buurthuis of theater, één voor één socialeontmoetingsplaatsen die de chemie vormen van de maatschappij, of de smeerolie, hoe u het noemen wilt. Maar die smeerolie moet bijgevuld worden. De motor piept en kraakt, niet door gebrek aan inzet, maar door energietarieven die niemand meer in de hand heeft, maar wel zo dreigend zijn dat sluiting soms boven het hoofd hangt, of in ieder geval verhoging van contributies, die weer opgebracht moeten worden door inwoners die het al niet makkelijk hebben. Kortom, het is nu echt tijd om de daad bij het woord te voegen. Als we al die verenigingen en stichtingen echt waarderen, is nu het moment daar om hen door de winter te helpen. Daarom dienen wij vanavond mede de motie in om een energienoodfonds in het leven te roepen, zoals zojuist gememoreerd. De noodzaak hiervoor is ons eens temeer duidelijk geworden in de gesprekken die wij de afgelopen weken bij verschillende clubs hebben gevoerd. Het voorbeeld van het Caribabad is weliswaar bij iedereen ‘top of mind’, maar dit probleem speelt breder en vraagt dan ook om een stadsbrede aanpak. Een noodfonds waarvan alle sociale-ontmoetingsplaatsen gebruik kunnen maken biedt voor iedereen een gelijke kans om aanspraak te maken op gemeenschapsmiddelen, zonder enige vorm van willekeur.