20220908 Concept Verslag raadsvergaderingen.docx

Alle gezinnen in Gorinchem zitten er niet op te wachten om nu ook nog eens vanuit de gemeente een onnodige OZB-verhoging te krijgen, met dank aan de VVD. Voorzitter. Ik zie geen reden om verder inhoudelijk te reageren op de samenvatting, omdat die zaken gewoon vastgesteld beleid zijn vanuit de vruchtbare, vorige raadsperiode. Dan het raadsvoorstel. Dat vond ik een worsteling, Van coalitieakkoord naar collegeprogramma. Doorgaans is een collegeprogramma gewoon een uitvoeringsroute waarin het college laat zien dat het de kaders goed heeft begrepen en dat daaraan op een bepaalde manier handen en voeten zal worden gegeven. Het is meestal ook een product dat vrij snel opgeleverd wordt, nadat die kaders in zo’n coalitieakkoord, of een raadsbreed akkoord, tot stand zijn gebracht. Bij ons is dat eigenlijk niet gebeurd, omdat we weten dat dit akkoord niet echt die vernieuwingen biedt. Daarvan zegt u: nee, maar dat gaan we heel graag samen doen, en met de stad. Op zich kan het mooi zijn om zaken verder uit te werken en er is ook zoveel, dat het best allemaal wat organisch en dynamisch mag, met uitzondering van uw verkiezingsthema, waarvan ik zeg: nou, daar had u die maanden voor kunnen gebruiken.

Wat wij echter wel belangrijk vinden, is dat het college de collegedingen blijft doen en dat het college verantwoordelijk is voor het maken van het collegeprogramma, als wij dat willen, en dat de raad over de eigen agenda gaat. Misschien is het ook wel mooi en hip dat zo’n collegeprogramma niet één keer gemaakt wordt en er dan voor vier jaar ligt, maar dat het dynamisch wordt, zodat we er telkens op kunnen inspelen en ook het collegeprogramma verfrist kan worden met wat in die raadsagenda allemaal naar voren komt. Het is een heel charmant punt van de nieuwe coalitie om ook bij het uitvoeringsprogramma van het college inwoners en anderen goed te betrekken, zodat niet alleen bij het bedenken van de kaders, maar ook bij het uitvoeren ervan participatie een plek wordt gegeven en kennis uit de samenleving word opgehaald. Er zitten dus wel mooie dingen in, maar wij dienen een amendement in om ervoor te zorgen dat wat een raad hoort te doen en wat een college hoort te doen goed gescheiden worden

M - 19

gehouden, zodat een mooie vorm van dualisme in stand blijft waarin iedereen goed betrokken wordt en de raad z’n eigen agenda bepaalt. Dank u wel. Amendement A2: Vergroten aanbod starterswoningen De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 8 september 2022; stelt het volgende amendement voor: • beslispunt 3 om te nummeren naar beslispunt 4; • als beslispunt 3 op te nemen: In bijlage 1, in de groene kolom(8) onder thema ‘stedelijke ontwikkeling’ het onderwerp ‘vergroten aanbod starterswoningen’ toe te voegen. Amendement A3: Onderwerp 25 bijlage 1, ‘RES Alblasserwaard. Herijken windonderdeel in RES 1.0’ De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 8 september 2022; stelt het volgende amendement voor: • beslispunt 3 om te nummeren naar beslispunt 4; • als beslispunt 3 op te nemen: Onderwerp nummer 25 uit bijlage 1:‘RES Alblasserwaard. Herijken wind-onderdeel in RES 1.0’ te verplaatsen van ‘oranje’ (kolom 7) naar ‘groen’ (kolom 8). Amendement A4: Coalitieakkoord en raadsagenda De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 8 september 2022; stelt het volgende amendement voor: het dictum te wijzigen in: 1. Het college de opdracht te geven het coalitieakkoord 2022-2026 met de stad uit te werken tot een collegeprogramma. 2.

Waarbij de gesprekken met de stad zo georganiseerd zijn dat een zo breed mogelijk groep kan meedoen, het proces zo transparant mogelijk is, de doelgroep zo representatief mogelijk is. 3. De raad een raadsagenda opstelt. 4. De thema’s voor deze agenda te baseren op de input van de raad en de griffie te verzoeken hiervoor een bijeenkomst te organiseren. 5. De raad te laten besluiten over de concrete aanpak en de griffie te verzoeken hiervoor een voorstel te doen.

De voorzitter: Dank u wel. Stadsbelang, de heer Klein. De heer Klein: Bedankt, voorzitter. Ik had een heel mooi pleidooi, maar zal het nu iets aanpassen omdat er inmiddels heel veel input bij is gekomen – blijkbaar zijn er op donderdag ook mensen met heel veel vrijetijd. Anyway, ik zal eerst even ingaan op een aantal opmerkingen die zijn gemaakt over het niet erkennen dat er veel goede plannen zijn. Ik denk dat ik dat meermalen heb gedaan, maar vanaf deze plek nogmaals: er zijn heel veel mooie plannen en ik denk dat het nu vooral tijd is om ze te laten landen. Beginnen wil ik met een stukje waarin ik inga op het plan dat er ligt vanuit het college. Voor het zomerreces heb ik uitgebreid gesproken over de inhoud van het coalitieakkoord, dus ik ga ervan uit dat een verdere toelichting daarop nu niet nodig is. Vanuit Stadsbelang hebben wij meermalen benadrukt dat dit een uitgestoken hand is. Die uitgestoken hand naar de stad, de belanghebbenden en de leden van deze gemeenteraad is volgens mij juist waar het raadsvoorstel voor staat. Dit is een eerste stap om gezamenlijk die uitgestoken hand te gaan aanpakken. M - 20

Vanuit Stadsbelang kan ik zeggen dat we blij zijn met dit voorstel, dat een structuur biedt om ter aanvulling op het gemaakte coalitieakkoord een raadsbreed stadsprogramma hieraan toe te voegen waaruit uiteindelijk een collegeprogramma zal voortvloeien. Meteen wil ik nu reageren op de opmerking van de heer Schefferlie dat het dynamisch zal moeten zijn. Ik denk dat het altijd dynamisch zal moeten zijn, omdat je moet kunnen inspelen op actualiteiten. Daarnaast biedt deze structuur misschien wel een belangrijker aspect, namelijk dat wij als gemeenteraad de kans krijgen om vroegtijdig, en misschien wel continu, prioriteiten te blijven stellen voor de inzet van middelen, financiën en de aanpak van verschillende onderwerpen. Vanuit Stadsbelang zijn wij erg benieuwd naar het verloop van deze gesprekken. We kijken ernaar uit om met elkaar in gesprek te gaan over deze verschillende onderwerpen.

Een aantal onderwerpen waar wij misschien wel met name naar uitkijken, naast de grote, belangrijke onderwerpen die al eerder zijn genoemd, is het werken vanuit de wijken, het vinden van de juiste gesprekspartners in de stad – ik denk dat het daaraan de afgelopen jaren misschien wel heeft ontbroken –, het investeringsprogramma, het herijken van de plannen om de juiste investeringen te doen en juist ook het kijken naar creatieve, nieuwe oplossingen voor diverse uitdagingen – ik noem een aantal mobiliteitsknelpunten in de stad, alsook het elektrisch laden. Er zijn echter ook onderwerpen waarbij we niet de luxe hebben om rustig te plannen. Stadsbelang zou dan ook graag van het college vernemen wat de vorderingen zijn, en wanneer we die kunnen verwachten, op onderwerpen als energiearmoede bij de inwoners van Gorinchem, waarvan de groep gedupeerden groter en groter wordt door stijgende prijzen, en de overlast in de stad door bijplaatsingen, asociaal rijgedrag en vandalisme, want we willen uiteindelijk toch allemaal wonen in een veilige en schone stad. In deze termijn zal ik niet op alle moties en amendementen reageren, ik wil daarop vooral het college zijn input laten leveren. Waar op een gegeven moment werd gezegd dat wind niet mag worden uitgesloten, wijs ik erop dat dat ook niet wordt gedaan. Wij willen wind niet uitsluiten, maar wij willen het herijken.

Laat vooral duidelijk zijn dat wij vanuit Stadsbelang niet willen dat er windturbines bij Avelingen komen. Dat betekent niet dat we wind uitsluiten, maar we willen wel op zoek gaan naar alternatieven, zoals in het coalitieakkoord staat. De wens om voor het sociaal domein een apart hoofdstuk op te nemen kan ik me voorstellen, maar zoals de heer Oostrum ook al aangaf, valt dat in de hoofdstukkenstructuur onder Samenleving. Ik denk dat we het daarmee juist breder trekken en het effectiever maken om het op die manier te behandelen. De verschillen bieden ruimte voor discussie. De vraag werd gesteld hoe het kan dat we daar nu over gaan praten. Ik denk dat het juist het mooie is van deze nieuwe structuur dat we de verschillen gaan bespreken als gehele raad. Dat is juist onderdeel van die handreiking. Voor nu wil ik het hierbij even laten, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. VVD, de heer Van Santen. De heer Van Santen: Toen ik jong was, waren dingen anders. Smartphones bestonden nog niet, iedereen rookte in restaurants of in discotheken en een scooterrijbewijs was niet nodig. Sommige dingen, zoals het kunnen candy crush’en in de trein of het facetimen met je kinderen als je voor een opdracht elders bent, zijn wij wat mij betreft een verrijking M - 21

van onze samenleving. Van andere zaken heb ik genoeg leed gezien om te weten dat het goed is dat we het nu anders doen. Maar goed dus dat dingen veranderen. Zelf ben ik in Gorinchem opgegroeid, net als een groot aantal van jullie meegegroeid met de stad als het ware, want een stad verandert en ontwikkelt zich ook. Stilstaan is immers achteruit gaan. Zo werkt het in het bedrijfsleven ook. We moeten blijven doorontwikkelen. Een stad die meegaat met z’n tijd, zodat al onze kinderen kunnen blijven opgroeien in een mooie en leefbare stad. Tegelijkertijd moeten we ook zorgen voor een stad waarvan de steunpilaren overeind blijven, kernwaarden behouden van onze samenleving, die wat ons betreft aardig overeenkomen met de kernwaarden van onze partij: vrijheid, verantwoordelijkheid, verdraagzaamheid, gelijkwaardigheid en sociale rechtvaardigheid. Kort vertaald: een stad waar inwoners met plezier wonen, waar mensen zich vrij voelen en waar ze hun eigen leven vorm kunnen geven. Het bewaken en ontwikkelen daarvan is de belangrijkste inzet van onze fractie voor de aankomende tijd. Voor ons ligt het raadsvoorstel om gezamenlijk te komen tot die fijne stad, een collegeakkoord als uitwerking op basis van het coalitieakkoord. Het plan om met de raad als geheel deze uitwerking te kunnen oppakken, om zoveel mogelijk draagvlak met elkaar te vinden, lijkt ons goed.

Wij gaan graag de gesprekken aan op al deze belangrijke onderwerpen om, op basis van goede argumenten, gedachten uit te wisselen. Hoe kunnen we de stad blijven ontwikkelen voor iedereen met zoveel mogelijk draagvlak? De bijlage bij dit raadsvoorstel, die jullie allen hebben gezien, neem ik aan, is een indeling en een eerste aanzet van het college om daartoe te komen. Er zijn veel punten waarmee de VVD erg tevreden is, zoals ook de vorige keer door onze fractie aangegeven. Vanavond wil ik er twee kernpunten uit halen die voor onze fractie van belang zijn voor de aankomende periode en die ook de doorslag gaven om onze handtekening op dit akkoord te zetten. Deze kernpunten zijn, met alle grote uitdagingen en verantwoordelijkheden die je als gemeente hebt, voor ons ook steunpilaren om verder te bouwen aan die stad, nodig als basis om een mooie stad te kunnen blijven bieden voor de toekomst van onszelf en onze kinderen. De eerste is veiligheid, want voor de komende jaren is wat de VVD-fractie betreft veiligheid prioriteit. Iedereen moet zich veilig kunnen voelen in zijn of haar omgeving, op straat, thuis, in het verkeer en in het onderwijs. Voor ons is het belangrijk dat toezicht en handhaving op orde zijn, dat we ondermijning verder aanpakken en ook dat we meer inzetten op verkeersveiligheid. Gelukkig zien we dat ook terug in het lopende beleid en in de plannen.

Een tweetal open eindjes op dit punt. Hoe staat het met het cameratoezicht? De antwoorden op onze recente vragen zorgden eigenlijk alleen voor nog meer vragen. Is het een idee om hiervoor – en dan kijk ik naar jullie allemaal – binnenkort, puur op dit onderwerp, cameratoezicht in Gorinchem en hoe we hiermee om willen en moeten gaan, een sessie met de raad te organiseren? Het belang is groot. Eerder zei u iets over de autobranden en daar werd ook de oproep gedaan om camerabeelden te delen. Het belang van camera-inzet is dus vrij groot. Een vraag aan het college en aan de collega’s. En ook fietsveiligheid. Wij willen graag dat de knelpunten snel aangepakt worden, ook in het kader van de ontwikkeling Gorinchem-Noord en onze onderwijshuisvesting. Wat ons betreft kan dit niet snel genoeg opgepakt worden. En misschien een detailvraag: wordt het niet eens tijd om goed te overwegen om die fietspaaltjes weg te halen en daar een

M - 22

andere oplossing voor te bedenken? Onlangs werd door Veilig Verkeer Nederland nog geroepen dat dit best een gevaar op de weg is en dat het wachten is op ongelukken. Het tweede kernpunt voor ons is zorg voor iedereen. In de vorige periode hebben we ons, met succes mag ik wel zeggen, hard gemaakt voor bijvoorbeeld het behoud van de bloedbank, de inzet van de dierenambulance, het voorkomen van problemen bij onze jeugd met lachgasperikelen of gehoorschade. Hoe kunnen we blijven waarborgen dat onze inwoners gezond kunnen blijven leven? Een paar highlights daarin. De VVD Gorinchem is groot voorstander van behoud van onze spoedeisende zorg. Gorinchem heeft een belangrijke regiofunctie. Hierover voert onze fractie gesprekken met collega’s van provincie, Tweede Kamer en buurgemeenten en met elkaar moeten we hiervoor blijven opkomen. Ik zag dat een aantal andere fracties dat gelukkig ook doen. Ook onze huisartsen krijgen hierin een goed vestigingsbeleid. De druk op deze groep, in werk en in ruimtegebrek, is ongekend. Zonder goede zorg dichtbij en met alle opvang van dien in de wijken is het nodig om hier een goed strategisch beleid op te voeren. Laten we de zaken meer van bovenaf bekijken en daar als gemeente meer de regie op pakken. Verder wil ik de zorg voor dieren noemen, met een dierenwelzijnsplan. Dieren zijn wat ons betreft een integraal onderdeel van de samenleving.

Ze horen net zo goed op de wereld als wij en dus moeten wij ervoor zorgen dat ze niet de dupe worden van ons beleid. Fijn dat we in deze periode ook een groot aantal nieuwe beleidsstukken gaan opstellen die zorgen voor een veilige en zorgzame stad. Ik wil nu even reageren op wat de heer Schefferlie net zei. Hij wil de OZB verlagen en die ambitie hebben wij ook. Daarin kunnen we elkaar vinden, dat is hartstikke mooi. Maar mede door uw partij zijn de afgelopen jaren heel veel plannen bedacht die nog tot uitvoering moeten komen. U zegt dat er heel veel geld over is, dat is logisch als je een heleboel dingen niet uitvoert, maar om die pot nu maar te gaan verteren terwijl je als stad in een totaalplaatje nog heel veel moet doen, doorontwikkelen, gaat ons te ver en helpt onze inwoners nietDe heer Schefferlie: VoorzitterDe heer Van Santen: Maar als u wel kansen ziet, horen wij dat graag en ben ik ook benieuwd wat u daar structureel tegenover stelt. De voorzitter: De heer Schefferlie. De heer Schefferlie: Ja, graag een interruptie. Het kan toch niet zo zijn dat de heer Van Santen dit niet wist toen hij het veelbelovende verkiezingsprogramma van de VVD opstelde? Toen wist hij toch welke plannen er waren en wat de financiële vooruitzichten waren? Sterker nog: ze zijn nu veel gunstiger dan toen u dat opschreef. Dus u hebt als VVD de kiezer voor de zoveelste keer in het ootje genomen.

U kunt dit gewoon niet zeggen, u wist het toen al. De heer Van Santen: Ik vind het mooi dat de heer Schefferlie dat zegt, maar hij doet nu net alsof we al vier jaar verder zijn en we hebben nog een aantal jaren de tijd om samen tot goede plannen daarin te komen. Dit is er eentje van, die we samen verder zouden kunnen oppakken. Daarom zeg ik tegen u: als u een structurele oplossing heeft,

M - 23

bijvoorbeeld het liberaliseren van iets, dan kijken we graag naar het totaalplaatje en dan wil ik graag met u meedenken over dat plan. De heer Schefferlie: Als u gewoon goed kijkt naar de meerjarenbedragen, die merkwaardig hoog zijn vanuit het uitkeringsfonds, kunt u gewoon heel makkelijk die OZB bevriezen, of zelfs verlagen. U wilt het gewoon niet meer, maar dan moet u het ook niet meer opschrijven voortaan. De heer Van Santen: Zoals gezegd: wij gaan niet de pot verteren. Wij gaan voor een gezond financieel beleid, ook op lange termijn, en voor een structureel plan daarin. Dat gezegd hebbende, denken wij ook dat het qua tijdslijn in het procesvoorstel goed is om vaart te maken met de lopende zaken en met de grote dossiers die nog voor ons liggen op het gebied van inderdaad bijvoorbeeld wonen en duurzaamheid, maar zeker ook op de onderwerpen zorg en veiligheid. Onze fractie vindt het belangrijk om juist in deze fase de nodige aandacht te geven aan deze punten. Wij zijn bereid daarvoor een stapje harder te lopen, door te pakken met elkaar. Met een goede fundering en solide basis bouw je aan een stabiele groei. Laten we niet proberen elkaars blokkentorens om te gooien, maar doorbouwen aan deze stad. Bouwen onze collega’s met ons mee, of blijven we mokken en morren? We horen graag waar we elkaar deze periode kunnen vinden. De voorzitter: Dank u wel.

ChristenUnie/SGP, de heer De Pagter. De heer De Pagter: Dank u wel, voorzitter. het nieuwe collegeakkoord staat. Het is wat ons betreft een prima akkoord met concrete punten per hoofdstuk voor beleid dat moet worden uitgevoerd, beleid waar we als raad nog op kunnen inspelen en nieuw beleid dat we als raad met elkaar kunnen vormgeven. Het collegeakkoord bevat ook de diverse uitvoeringen van ambities uit het vorige college, vastgelegd in raadsvoorstellen en beleidsplannen, waar zowel financiën als de benodigde capaciteit bij komen kijken voor de uitvoering. Het zal dan ook een periode worden waarin de ambities daadwerkelijk worden omgezet in uitvoeringen en concrete acties gerealiseerd worden. Daardoor is er ook beperkt ruimte voor nieuw beleid en ook beperkt ruimte voor financiën. We zullen de komende jaren scherp aan de wind moeten sturen waar het gaat om de besteding van de financiën, want we kunnen het geld immers maar één keer uitgeven en er liggen grote opdrachten voor de komende vier jaar waaraan invulling gegeven moet worden en waarvoor ook reserveringen moeten worden gedaan voor de langere termijn, over acht of twaalf jaar. Al met al is het een positief en concreet akkoord, met daarbij de ruimte om met elkaar verder in gesprek te gaan.

Daarom steunen wij ook het raadsvoorstel, met de uitnodiging om met elkaar in gesprek te gaan en met elkaar inspraak te hebben, waarbij het mogelijk is nieuwe onderwerpen te bespreken, waar het gaat over het bespreken van knelpunten die kunnen opkomen vanuit een mobiliteitsvisie die wellicht nog niet voorzien zijn en welke budgetten we hieraan koppelen, het versnellen van verduurzaming van woningen, vanavond al vaker gehoord, beleid omtrent het plaatsen van laadpalen in onze stad, het ontwikkelen van een vestigingsbeleid voor huisartsen, maar ook toerisme: hoe gebruiken we de aantrekkingskracht van onze vestingstad? Allemaal positieve punten waarmee we aan de slag kunnen gaan. We staan als Gorinchem goed in de marketing, we hebben niet voor niets het predicaat ‘aantrekkelijkste vestingstad van Nederland’ gekregen. Daarnaast M - 24

gaat het bijvoorbeeld ook om het herinrichten van het Gorcums Museum, als we het hebben over cultuur. Kortom, er is sprake van ambitie, zeker ook daarvan. Bij veel concrete punten die uitgevoerd gaan worden is er ook ruimte om inbreng te leveren. Meerdere malen is de uitgestoken hand aangeboden en het is nu zaak om die uitgestoken hand ook op te pakken. Daarbij geldt wel ook de kanttekening dat niet alles kan. Wellicht kunnen sommige zaken helemaal niet vanwege beperkt budget of beperkte capaciteit. De vraag is hoe we met elkaar dit proces gaan invullen. Waar gaan wij met elkaar de prioriteiten leggen? In onze fractie liggen de aandachtspunten bij verduurzaming, windenergie en de discussie daaromtrent, de regels die daar gelden op klimaat, en daarnaast zeker ook de zorg voor armen in onze samenleving, armoede in het geheel en ook de zorg voor anderen in onze samenleving. Met de coalitiepartijen is ervoor gekozen om niet alle verenigingen en maatschappelijke instanties vooraf te benaderen, of te noemen in het akkoord, maar het akkoord is duidelijk en heel helder, dat we samen met deze verenigingen en maatschappelijke organisaties, inwoners en ondernemers aan de slag willen gaan, bijvoorbeeld door echt werk te maken van uitdaagrecht en participatie verder vorm te geven.

Hierover is ook duidelijk met elkaar te communiceren, hoe procesinhoudelijk een en ander gaat verlopen en waar uitdaagrecht en participatie mogelijk zijn en volgens welke kaders dit moet gaan passen. Het kan nimmer een vrijbrief zijn zonder kaders. Zoals we al zeiden: het coalitieakkoord en het raadsvoorstel zijn een handreiking en ik verzoek u ook om deze te steunen, want het is de lakmoesproef om zaken anders te organiseren in Gorinchem en met het college, de fracties en alle anderen, zoals eerder genoemd, aan de slag te gaan. Het is een open en democratisch proces, waardoor ruimte wordt geboden om goede ideeën te concretiseren in heldere acties en plannen. Daarnaast zien we ook grote opgaven voor onze stad, en dan gaat het over het stellen van prioriteiten. Dat is niet te vermijden. Opgaven als de mobiliteitsvisie, het uitvoeren van structureel onderhoud aan bruggen, andere infrastructurele onderwerpen die er zijn en onze aandacht vragen, bestrijding van armoede, opvang van vluchtelingen en asielzoekers, het veiliger maken en verbeteren van het fietsverkeer en doorstroming in Gorinchem, het onderhouden ook van betrekkingen met de regio en de noodzaak om op het juiste moment en op de juiste plekken lobbywerk in te zetten. Vaart is zeker wel vereist. Voorzitter. Ik heb er vertrouwen in dat de uitgestoken hand ook wordt opgepakt.

Juist wanneer er sprake is van polarisatie in de samenleving, is het, denk ik, onze taak om te laten zien dat we juist heel veel overeenkomsten hebben en hierin samen optrekken. Als laatste een punt dat zeer urgent is en waarvoor we onze ogen niet kunnen sluiten. We hebben vanavond een gedachtewisseling over het proces om te komen tot verdere concretisering van het collegeprogramma. Het is best interessant om het spectrum tussen raadsbrede inbreng en gebrek, of juist wel aanwezigheid van ambitie verder te verkennen. Maar onze zorg gaat nu eigenlijk vooral uit naar de vele huishoudens in onze gemeente die het water aan de lippen staat als gevolg van de stijgende prijzen, in het bijzonder de ontketende energieprijzen. Het doet ons dan ook goed dat meerdere partijen, zowel coalitie als oppositie, met elkaar gesproken hebben over de wens om de eenmalige energietoeslag van 1300 euro in 2022 in de komende maanden ook beschikbaar te stellen voor mensen met een klein inkomen tot 130% van het sociaal minimum. Andere ideeën, M - 25

ook door andere partijen genoemd, kunnen we verder uitwerken. De Stichting Urgente Noden is een particulier initiatief, dat meestal ook wordt ondersteund door diaconieën van kerken. Maar gesterkt door de ambitie in het coalitieakkoord om het minimabeleid uit te breiden, de raadsbreed gesteunde motie van D66 van 7 juli jl., die tot hetzelfde opriep, en de recente vragen van Democraten Gorinchem over de energiearmoede, voorzien wij een brede raadssteun voor urgente actie door het college. We horen graag of het college bereid is met de grootste urgentie de energietoeslag voor de grote groep lage inkomens beschikbaar te stellen. Ik wens een ieder in deze raad en ook het college veel wijsheid toe in de komende periode. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Gorcum Actief, mevrouw Hamann. Mevrouw Hamann: Dank u wel, voorzitter. Wij zijn hartstikke trots op het coalitieakkoord voor Gorinchem. Het akkoord op hoofdlijnen biedt ruimte voor nieuw beleid en nieuwe ideeën. Een van de grootste daarvan is een andere bestuurscultuur: niet langer denken in wij/zij. Een aantal belangrijke dossiers willen we samen uitwerken. Dat kost tijd, ja, maar het brengt ook heel veel, namelijk meer draagvlak voor de besluiten. Wij moeten hier het dualisme, een nieuwe werkwijze, eigenlijk nog een beetje gaan uitvinden, en dat is een grote uitdaging op zich. De helft van deze gemeenteraad is nieuw.

Hoe gaan zij het vak van raadslid leren en hoe gaan wij, de beetje oudere garde, dat doen? Wij doen nu in ieder geval een handreiking en ik verwacht dat het gezonde verstand hierin leidend zal zijn. Het is niet de bedoeling “u roept, en het college moet maar gaan draaien”, of voor de bühne allemaal leuke voorstellen te gaan doen; dat is niet het idee. Het is wel de bedoeling om te overleggen. Te allen tijde zal het akkoord de onderliggende basis zijn. Die basis ligt er dus wel. Voorzitter. Wij moeten het allemaal nog leren: gezond dualisme en betere democratische processen. We werken er graag aan mee, maar it takes two to tango: de handschoen moet wel worden opgepakt. Daarbij moeten we rekening houden met het volgende. De gemeente Gorinchem heeft te maken met beperkte financiële middelen en beperkte capaciteit. Er zullen keuzes gemaakt moeten worden, soms vast wel pijnlijke. Dat willen we dus in gezamenlijkheid gaan doen. We pleiten voor een investeringsagenda waarin we prioriteiten aangeven. We kunnen immers niet alles tegelijk. Ook stedelijk programmeren op de keuzes die we moeten maken op het gebied van ruimtelijke ordening lijkt ons een raadsbrede zaak. En natuurlijk het IHP, het Integrale Huisvestingsplan voor scholen, dat schreeuwt om aandacht. Veel schoolgebouwen zijn er heel slecht aan toe, en dat in een tijd dat juist een gezond binnenklimaat zo belangrijk is.

Maar er zijn ook zaken die wat ons betreft niet langer mogen wachten. Voor De Nieuwe Doelen bijvoorbeeld verwachten wij nu voorstellen, besluiten en uitvoering. We moeten wel iets doen. Heel urgent zijn nu armoedebeleid en klimaatadaptatie en de energiestrategie. Iedereen heeft ze al wel genoemd vanavond en daarop ga ik nu niet te diep meer in. Deze zomer zijn we allemaal met de neus op de feiten gedrukt. Het was snikheet en er was allemaal onrust met betrekking tot de energiecrisis en de grote inflatie. We hebben al vaker aangegeven in relatie tot de energietransitie: ga nou eerst eens die woningen en bedrijven isoleren en zonnepanelen plaatsen. Dat kan gewoon nu al. Waarom is daar nog nooit wat aan gedaan? En waar blijft POORT6 nu eigenlijk? Huurders M - 26

komen allemaal in de knel de komende winter met de huidige energieprijzen en de inflatie. Ik zou zeggen: ga nou maar eens aan de gang! Het mes snijdt in dit geval aan twee kanten: armoedebestrijding en energiebesparing tegelijk. De vorige wethouder beloofde steevast dat besparingen ook meetellen in de RES. Dus daar kunnen we alvast mee beginnen. Doén, zeggen we weer: gewoon doen. Dat is namelijk al lang niet gebeurd. We zullen ook energie moeten opwekken. In de RES 1.0 zijn samen met onze collegagemeente Molenlanden de verschillende mogelijkheden verkend, onderzocht en er zijn besluiten genomen. Zoals bekend, zijn voor ons, Gorcum Actief, windturbines op Avelingen een ‘no go’. Een windpark binnen de bebouwde kom van Gorinchem, we hadden er nooit aan moeten beginnen. We zouden wat ons betreft beter kunnen stoppen met al die onderzoeken en peperdure toestanden. Daarover ben ik het helemaal eens met de heer Tekir. Voor de Rijkspilot Windpark Avelingen is onlangs een goedbezochte informatiemarkt gehouden. De heer Tekir had het er ook al over; hij was er ook, net als wij. Maar inhoudelijke vragen van ongeruste inwoners werden daar helemaal niet beantwoord. Wij vinden dus dat deze pilot maar meteen moet stoppen. Is Gorcum Actief dan mordicus tegen alle vormen van windenergie? Ik zie meneer Schefferlie al kijken, hij wil het nú horen.

Nee hoor, natuurlijk niet, dat is niet zo, lekker puh. Dat hebben wij ook nooit beweerd, ook niet in verkiezingstijd. We hebben altijd gezegd dat het ánders kan, namelijk in samenwerking met onze buurgemeente – sowieso samenwerking, dat ontbreekt nu ook al –, zodat inwoners en bedrijven ook kunnen deelnemen en ook de lusten kunnen delen, en niet alleen de lasten krijgen. Het laatste woord zal hierover nog niet gesproken zijn, maar ondertussen dienen zich nog andere zaken en alternatieven aan. Als alternatief willen wij graag eens goed kijken naar geothermie. Het warme water zit hier wel diep, maar na twintig jaar, sinds het vorige onderzoek, zijn er heel veel nieuwe technieken ontwikkeld en wellicht zijn er nu wel mogelijkheden. Daar zien wij kansen. Dus dat willen we onderzoeken. Voor de rest: 2.0. Eventueel zullen wij hiervoor op een later tijdstip een motie indienen. We vragen ook aandacht voor de luchtkwaliteit van Gorinchem. We liggen in de fijnstoffall out van twee drukke Rijkswegen en scheepvaart. Velen zullen in de komende winter vast wel als alternatief hun kacheltjes gaan opstoken. Dat geeft een heleboel fijnstof en kan ook gevolgen hebben voor de luchtkwaliteit in de stad en de gezondheid van onze inwoners. We willen het graag in kaart brengen en dienen ook daarvoor eventueel op een later tijdstip een motie in. We vragen nu de wethouder daarop te reageren.

Ten slotte vragen wij met klem aandacht voor klimaatadaptatie: watergangen in de binnenstad upgraden, bomen planten, nog eens bomen planten en nog eens bomen planten. Oftewel: hittestress bestrijden. Het is heel hard nodig, hebben we gemerkt. Zorgen dat er in de wijken genoeg oppervlaktewater is voor opvang van hoosbuien, want heus: die gaan ook komen, stoepen en tuinen vergroenen, nou ja: we hebben het allemaal al gezegd. Er is veel werk te doen en we moeten het nu eens gewoon gaan doen. Hoe ver is de wethouder hiermee? Voorzitter. Dit zijn ongeveer onze belangrijkste punten. Resumerend hebben wij de directe vragen aan het college: wat is de stand van zaken met betrekking tot het isoleren van woningen en bedrijven, wat is de stand van zaken met betrekking tot zonnepanelen op daken, onderzoek naar geothermie, onderzoek naar luchtkwaliteit en maatregelen met betrekking tot klimaatadaptatie? M - 27

Dit was onze bijdrage. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan de SP, mevrouw Stevens. Mevrouw Stevens: Dank u wel, voorzitter. Het reces is duidelijk weer achter de rug en vanaf vandaag start de raad met een nieuw coalitieakkoord en een nieuwe bestuurscultuur. Zoals we allemaal wel weten, heeft de politiek in de maatschappij al lange tijd een vies en onbetrouwbaar imago, dat eerder slechter wordt dan beter. Daarin moeten wij als gemeenteraad, of onze rol nu groot of klein is, ook onze verantwoordelijkheid nemen, om het te herkennen, te erkennen en te veranderen. Voor onze politieke veranderingen is een frisse blik noodzakelijk, met nieuwe ideeën, nieuwe processen en nieuw handelen. En ik begrijp: dat is eng en onwennig. We zijn allemaal mensen en veranderen is nou eenmaal niet gemakkelijk, maar wanneer we echt willen, kunnen we samen de richting weer de goede kant op draaien. Uiteraard zal dat niet zonder fouten gaan, maar zonder fouten kan men niet leren. En om nog maar eens een credo te herhalen uit het akkoord: een goed idee is een goed idee. Vanuit deze gedachte is de SP blij met het voorstel van het college.

Het is eens wat anders: geen pasklaar ontwerp dat tijdens de onderhandelingen door een paar mensen in elkaar is gezet en voor jaren mee moet gaan, dit is een boek waar we allemaal aan mee kunnen schrijven, raadslid, inwoner en iedereen die betrokken is bij onze stad. Want politiek gaat over ons allemaal. Daarom wil de SP nog maar eens benadrukken dat de wijkgerichte insteek een goede vernieuwing is, waar Gorinchem aan toe is. Ook juicht de SP de aanwezigheid van de wethouder armoedebeleid van harte toe, want wethouder: u bent ontzettend nodig. De kosten blijven maar stijgen, zonder einde in zicht, van essentiële levensbehoeften, zoals energie en voedsel, naast al die andere vaste lasten, zoals voor wonen en zorg. Grote groepen mensen raken hierdoor in armoede, en een nog grotere groep kinderen, met alle gevolgen van dien voor hun toekomst. De grens van minimaregelingen in Gorinchem wordt verhoogd van 120% naar 130% van het sociaal minimum, en dat is goed nieuws. In een aangenomen motie en de presentatie van het coalitieakkoord werd overduidelijk dat deze vraag gelukkig unaniem en raadsbreed is. Voor de SP is duidelijk dat in een tijd als deze, waarin steeds meer mensen problemen krijgen om rond te komen, deze verhoging meer dan noodzakelijk is voor de meest kwetsbare huishoudens.

Om nog maar eens terug te komen op de grootste oorzaak van de huidige inflatie: de energierekening, die drastisch blijft stijgen. Het Rijk heeft daarom voor 2022 een eenmalige energietoeslag geïntroduceerd van inmiddels 1300 euro, die kan worden aangevraagd bij de gemeente. Voor de SP is dit een doekje voor het bloeden, maar goed, het is beter dan niets. Alleen wil ik, samen met D66, ChristenUnie/SGP en Democraten Gorinchem, en inmiddels vele anderen, een pijnpunt op tafel leggen. Hoewel de verhoging van het sociaal minimum een fantastisch begin is, dreigen er mensen tussen wal en schip te vallen, en dat zijn de mensen die in de 130% van het sociaal minimum vallen, maar op dit moment nog geen recht hebben op de eenmalige energietoeslag. Als het beleid sneller gemaakt kon worden, of de energietoeslag niet alleen in 2020 kon worden aangevraagd, zou het probleem wat beter te overzien zijn, maar dat is niet het geval. Deze huishoudens kunnen, ondanks de aangenomen motie en het coalitieakkoord, straks niet op tijd deze eenmalige 1300 euro aanvragen, en dat is meer dan ongelukkig. Daarom wil de SP samen met D66, ChristenUnie/SGP, Democraten Gorinchem en de niet M - 28

genoemde partijen die inmiddels duidelijk hebben laten weten zich hierin te kunnen vinden, de wethouder oproepen: geef het minimabeleid alle voorrang die het nodig heeft. En wanneer het inderdaad zo mocht zijn dat het beleid niet altijd af kan komen, zoek dan naar een financiële oplossing voor de huishoudens die deze eenmalige toeslag wel hadden mogen aanvragen als de datum van de kalender wat gunstiger voor hen was gestemd. Want ook deze categorie heeft de eenmalige toeslag echt ontzettend hard nodig, zoals de wethouder straks waarschijnlijk ook zal beamen. Wat wij de wethouder ook willen vragen, is: wanneer een oplossing gevonden is, wat voor velen een pak van hun hart zal zijn, licht deze mensen dan zo goed en zo helder mogelijk in: wanneer ze er recht op hebben, maar ook hoe ze het moeten aanvragen. In de media is namelijk nu al te horen dat de groep die er nu recht op heeft ook al moeite heeft om de juiste weg naar de toeslag te vinden. Dus we hopen dat de wethouder wil kijken hoe de kennisgeving en de actieve deelname vanuit de gemeente verbeterd kunnen worden. We horen graag het antwoord van de wethouder. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik constateer dat alle fracties het woord hebben gevoerd in eerste termijn. U zult begrijpen dat het college zich graag wil beraden op de opmerkingen die zijn gemaakt en de moties en amendementen die zijn ingediend.

Ik schors daarom de vergadering voor een halfuur (21.18 uur). Schorsing De voorzitter: De vergadering is heropend (22.02 uur). In eerste termijn hebben de fracties hun zienswijze gegeven op het coalitieakkoord 2022-2026 en het raadsvoorstel ‘Van coalitieakkoord naar collegeprogramma’. Er zijn ook een aantal moties en amendementen ingediend en nu is het college aan zet. Graag wil ik allereerst wethouder Molengraaf het woord geven. Wethouder mevrouw Molengraaf: Ja, voorzitter, en ik doe dat als eerste omdat ik bestuurlijke verhoudingen in mijn portefeuille heb en wij vonden dat het procesvoorstel van het college om te komen van coalitieakkoord naar collegeprogramma toch wel heel veel te maken heeft met bestuurlijke verhoudingen en met de bestuurscultuur. Ik heb me overigens voorgenomen om het woord ‘bestuurscultuur’ zo min mogelijk te gebruiken, want we kunnen eindeloos gaan beppen over bestuurscultuur, maar het is vooral iets wat we willen gaan doén, wat we willen laten zien aan u, en ik hoop ook met elkaar. Voorzitter. Het college is blij met de vooral positieve insteek van de verschillende raadsfracties op het raadsvoorstel.

We zijn ons ervan bewust dat we iets anders doen dan we gewend waren en dat dat best wat hersengymnastiek heeft gevraagd, van u, maar ook van ons, en dat het voor ons allemaal, college en raad, zoeken is naar “en hoe gaan we hier nu verder invulling aan geven, wat is van het college en wat is van de raad?” We zijn het eens met de scherpe splits die de heer Schefferlie voorstelt tussen wat van de raad is en wat van het college is. Kijk ik dan naar het vijfpunten-amendement dat de heer Schefferlie namens Democraten Gorinchem heeft ingediend, dan kunnen we daar volledig mee instemmen. De punten 1 en 2 zijn van het college en de andere punten zijn van de raad. Het is úw proces en het gaat wat ons betreft vooral om de beweging die we M - 29

ermee willen inzetten: de beweging om met de hele raad tot verrijking te komen, ruimte te bieden om invloed uit te oefenen op het product, het collegeprogramma, en natuurlijk gaat het college dat schrijven, sowieso; dat is niet optioneel. Het is niet zo dat, als u hier gezegd zou hebben “we doen niet mee”, er dan geen collegeprogramma zou komen. Dat gaan we dus sowieso schrijven, en zo snel mogelijk. En de suggestie om van dit programma een dynamisch stuk te maken, vindt het college een hele mooie. Het hoé van dat proces is aan u. Natuurlijk reiken we u graag ideeën aan, een avond met thema’s, of misschien een soort teambuilding-dag met de hele raad waarop heel veel voorstellen langs kunnen komen. Dat is aan u. Het lijkt ook een mooie kans om als raad – er zitten veel nieuwe raadsleden in – met elkaar aan de slag te gaan. Vanavond zijn heel veel interessante onderwerpen genoemd, fietsveiligheid en heel veel dingen die zeker een plek in uw agenda moeten gaan vinden en daar dan ook inhoudelijk besproken zullen gaan worden. We zien uit naar het samenspel waardoor we onderwerpen op een goede manier kunnen aanvliegen en tot betere voorstellen kunnen komen. Dan wil ik nu ingaan op de moties die over mijn portefeuille zijn ingediend. D66 heeft een motie ingediend over de middeninkomens.

Wij hopen en verwachten, met veel hoop, dat op Prinsjesdag, 20 september, het een en ander aan reparatie voor middeninkomens gedaan gaat worden, ook al omdat het – heel eerlijk – ons vermogen als gemeente te boven gaat. Het zijn de minima, de middeninkomens, de bedrijven, de verenigingen, álles staat onder druk. Het wordt voor de gemeente een haast onmogelijke taak om dat allemaal te gaan compenseren. Daarnaast moet je je als gemeente ook afvragen in hoeverre je aan inkomenspolitiek kunt doen. Hier moet echt ‘Den Haag’ uitkomst gaan bieden. Natuurlijk zullen we die ontwikkeling goed in de gaten houden en daarop inspelen. Wat de middeninkomens betreft, want daar vraagt u naar, kunnen we onderzoeken wat de mogelijkheden zijn op het gebied van vroegtijdiger ondersteuning bij schuldhulpverlening. De verbreding die u bij de perspectiefnota hebt afgesproken om de minimaregelingen tot 130% uit te breiden gaat daar natuurlijk ook wel ietwat bij helpen. De motie vraagt in beeld te brengen wat de mogelijkheden zijn en zelf zou ik dat ook willen verbreden naar in kaart brengen om hoeveel mensen het dan gaat, want dat is ook wel belangrijk. Verder is het in lijn met het integraal sociaal beleid en de voorgenomen uitbreiding van de kans die in dat integraal sociaal beleid zit van integrale aanpak schulden naar bestaanszekerheid. Dus een prima motie.

Bij die kans ‘integrale aanpak schulden’ willen wij in het bijzonder kijken naar de armoede bij kinderen. Op 22 september wordt u over dat integraal sociaal beleid en de kansen daarin in een I&O bijgepraat. Wij blijven dus extra aandacht geven aan de huidige problematiek rond schulden en armoede, zeker ook de energiearmoede. Daar heb ik heel veel fracties over gehoord en u kunt ervan verzekerd zijn dat het ook in het college een grote zorg is. We zien hoe urgent die situatie is en zodra we weten hoe de septembercirculaire uitpakt, zullen wij bij u terugkomen met een afgewogen pakket. Tegelijkertijd proberen we heel goed te monitoren, om te kunnen inspelen op schrijnende gevallen, zodat er in Gorinchem geen grote ongelukken gaan gebeuren. De motie menstruatiearmoede vind ik een hele mooieDe voorzitter: De heer Tekir.

M - 30

De heer Tekir: Nog even over de motie middeninkomens. Dank voor de uitgebreide reactie daarop. Ik probeer even goed te begrijpen wat mevrouw Molengraaf nu voorstelt. Wij zien ook hoe het leed zich verplaatst naar de middeninkomens en ik begrijp heel goed dat de gemeente niet alles kan oplossen. Het zal een totaalpakket moeten zijn waarmee vooral het Rijk aan zet is. De motie vraagt echter te onderzoeken wat we aanvullend kunnen doen en wat er mogelijk is binnen onze regelingen, en niet per definitie het optuigen van nieuwe regelingen, juist omdat de armoedegrens zo aan het opschuiven is en vandaag of morgen misschien zelfs die 130%-grens niet meer voldoet om de minima op te vangen. Kortom, wij pleiten voor een inventarisatie, of een onderzoek – hoe u het noemen wilt –, om na te gaan of we die middeninkomens nog iets meer kunnen ondersteunen in de bestaande regelingen. Eigenlijk is de motie er dus op gericht om binnen de huidige regelgeving te kijken wat er mogelijk is, specifiek ook voor kinderen, omdat die vaak in de knel komen in kansarme gezinnen. Wethouder mevrouw Molengraaf: Helder. Ik heb in mijn antwoord al aangegeven, maar misschien niet duidelijk genoeg, dat we het daarmee eens zijn, dat we dat onderzoek ook willen doen en dat armoede bij kinderen onze speciale aandacht heeft. De heer Tekir: Dan begrijpen we elkaar.

We snappen heel goed dat wij niet alles kunnen oplossen. Wethouder mevrouw Molengraaf: Het is vervelend, maar waar. Als de motie menstruatiearmoede niet is ingediend – ik had hem wel op mijn lijstje staan – heb ik niet goed opgelet, en dan is dit mijn beantwoording tot nu toe. De voorzitter: De heer Van Santen. De heer Van Santen: Ik weet niet welke wethouder het beantwoordt, maar wij hadden nog een vraag gesteld over de fietspaaltjes. Wethouder mevrouw Molengraaf: Ik heb het zo begrepen dat u de fietsveiligheid, en de vraag wat we met de fietspaaltjes doen is daar weer een onderdeel van, hebt willen aandragen als een onderwerp dat u wilt meenemen in de raadsagenda. We willen een beetje voorkomen dat we vanavond tot half één bezig zijn met allerlei antwoorden op dat soort heel specifieke vragen. Het idee is echt dat u zelf bij elkaar een beeld krijgt van wat de verschillende fracties belangrijk vinden. Op een aantal onderwerpen tekent zich een beeld af, armoede, duurzaamheid, tegengaan van energiearmoede door én ondersteuning én isoleren – daarover zal mijn collega De Boer nog het een en ander zeggen –, en dat helpt u ook om te zien wat de onderwerpen worden.

De heer Van Santen: Ik begrijp dat het een detailvraag is, en het is inderdaad iets wat we bij het vraagstuk mobiliteit verder moeten meenemen, maar het ging ons erom dat onlangs door Veilig Verkeer Nederland bekend is gemaakt dat het misschien meer gevaar oplevert dan veiligheid, en dan is het logisch om daar eens goed naar te kijken. Wethouder mevrouw Molengraaf: Natuurlijk gaan we daar naar kijken. Ik had dat onderzoek ook gezien, want u had het me toegestuurd.

M - 31

De voorzitter: De heer Koçak. De heer Koçak: Dank u wel, voorzitter. U verzekerde ons dat er in het college grote zorgen bestaan over energiearmoede. Betekent dit dat het college hiervoor in de komende periode met concrete voorstellen zal komen? Wethouder mevrouw Molengraaf: Het is een hele lastige afweging, want het gaat best om een fiks bedrag. En zal dat eenmalig zijn? Als we heel eerlijk zijn, is dat maar de vraag. Tot hoe ver kun je als gemeente mensen gaan compenseren, waar leg je dan precies de grens en hoe gaan we dat financieel inrichten? Het zijn allemaal vragen waarmee we bezig zijn, maar de wil is er om daar met urgentie heel serieus naar te kijken, dus daarover zijn we in gesprek en daarop komen we zo snel mogelijk bij u terug. De heer Krol: Voorzitter, ik zou graag aan mevrouw Molengraaf willen vragen wat de definiëring is van ‘zo snel mogelijk’. Uitvoeringstechnisch zal het best wat vragen van Avres als we de verruiming van die regeling gaan krijgen en mevrouw Stevens heeft terecht al aandacht gevraagd voor het communicatieaspect, dat ook tijd zal vragen. Dat alles roept de vraag op hoeveel tijd we hebben om er dit jaar nog stappen in te zetten. Wethouder mevrouw Molengraaf: Dat snap ik en dat zullen de mensen die het betreft ook graag willen weten. Ik kan natuurlijk niet zeggen “het is zoveel weken”, of zo.

Ik heb de vraag uitgezet of Avres dat eventueel kan doen dit jaar; hebben ze daar de handjes voor? Daarop is het antwoord: ja, dat zou mogelijk moeten zijn. We zien dat de energietoeslag tegelijkertijd iets van duizend extra huishoudens in beeld heeft gebracht. Er is wel gezegd, ik weet niet meer door wie, dat mensen die er recht op hebben de weg niet weten te vinden, maar iets van duizend extra huishoudens hebben die wel gevonden, mensen die eerder nog niet in beeld waren bij Avres. Er is dus heel veel in beweging daarin en daarmee moeten we vooral ook verder gaan. Als u een termijn wilt horen, ja: zo snel mogelijk is zo snel mogelijk. Het college gaat er de komende week over spreken, we hebben ook nog de tweedaagse van het college en dan kunnen we er ook nog over spreken. Ik hoop daarover eind van de maand, begin oktober, toch echt wel duidelijkheid over te kunnen verschaffen. De heer Krol: Dank u wel. De voorzitter: De heer Van der Meijden. De heer Van der Meijden: Ik zou het toch nog iets scherper willen stellen. De wethouder geeft aan dat ze gaat kijken wat mogelijk is en of het uitvoerbaar is. De SP heeft ook aangegeven dat er een motie achter de hand is voor het geval er geen volwaardige toezegging komt.

Ik zou daarom graag van de wethouder willen weten of dit nu de toezegging is om het te gaan doen, of heeft ze toch nog twijfels? Wethouder mevrouw Molengraaf: Ik heb in die zin twijfel, dat weliswaar de wil er is om het te gaan doen, maar dat we moeten kijken hoe we dat gaan financieren.

M - 32

De heer Van der Meijden: Helpt het dan als er een uitspraak ligt van deze raad dat hij dit wil, waarmee u mag veronderstellen dat u de financiën vrij mag maken om dit te gaan uitvoeren? Wethouder mevrouw Molengraaf: Ik heb genoeg fracties gehoord die vinden dat we hier werk van moeten maken., dus ik heb die motie niet nodig. De voorzitter: Mevrouw Stevens. Mevrouw Stevens: Dank u wel, voorzitter. Eind deze maand is er nog een raadsvergadering en ik vroeg me af of u dan, net als mevrouw Dansen dat eerder deed, aan het begin van de raadsvergadering even een update kunt geven, zodat we weten waar we aan toe zijn. Wethouder mevrouw Molengraaf: Dat kan altijd. Mevrouw Stevens: Hartstikke fijn, dank u wel. De voorzitter: De heer Schefferlie. De heer Schefferlie: Ik heb er begrip voor dat de uitvoerbaarheid sowieso een grote uitdaging zal worden, maar ik hoorde u ook zeggen dat het wel eens veel kosten met zich kan brengen. Ik was in de veronderstelling, en die wil ik graag toetsen, dat, als wij die norm oprekken, het grootste deel van de kosten uiteindelijk gewoon vanuit de Rijksregelingen vergoed wordt. Weet u hoe dat zit? Misschien helpt het ons ook om de kansrijkheid ervan in te schatten. Wethouder mevrouw Molengraaf: Wij krijgen tot 120% voor de minimaregelingen en de toeslagen vergoed. Alles daarboven betalen we zelf.

Uw motie bij de perspectiefnota is opgenomen in de begroting en dat kost, uit mijn hoofd gezegd, iets van 83.000 euro voor de minimaregeling, dus Stichting Leergeld en dat soort dingen meer. Voor de toeslagen komen we in de buurt van een half miljoen, als we dat met terugwerkende kracht voor dit jaar zouden willen doen, en dat komt voor eigen rekening, tenzij het kabinet iets anders zou besluiten. Dus iedereen die een lijntje met Den Haag heeft: go for it! De voorzitter: De heer Koçak. De heer Koçak: Onze wethouder zegt enerzijds dat de wil er is, maar dat er anderzijds ook twijfel is over de uitvoering. U hebt net gehoord dat er instemming is van de raad, de meerderheid in ieder geval, dan verwacht ik ook van het college, zoals ook in het programma is aangegeven, dat het met scenario’s zal komen voor het financiële kader, waarna wij als raad kunnen besluiten wat we willen en hoe we dat gaan doen. Wethouder mevrouw Molengraaf: Ja, helemaal eens. De voorzitter: Dank u wel. Dan wethouder Polatli. Wethouder Polatli: Dank u wel, voorzitter. Allereerst wil ik opmerken dat ik de motie ‘Help verenigingen de winter door’ heel sympathiek vind. We maken ons allemaal zorgen M - 33

over hoe de verenigingen deze winter door komen. We hebben nauw contact met de Gorcumse verenigingen, vandaag nog hebben we contact gehad met een aantal sportclubs, vooral voetbalverenigingen, en de hockeyvereniging. In de culturele sector wordt een inventarisatie uitgevoerd naar de veelal gemeentelijke panden. Verenigingen maken zich inderdaad zorgen, en we maken ons allemaal zorgen; de motie is hiervan een bevestiging. Op Prinsjesdag, 20 september a.s., zal het Energieplan gepresenteerd worden en wij willen afwachten welk steunpakket hieruit zal komen. Het is niet ondenkbaar dat maatschappelijke ondernemingen ondersteuning krijgen. Daarom wil ik voorstellen deze motie aan te houden. Natuurlijk komen we kort daarna bij de raad terug, om u verder te informeren. Ondertussen kan ik de blokkades op het gebied van regelgeving uitzoeken. De voorzitter: De heer Tekir. De heer Tekir: Bij wijze van interruptie, en vooral bedoeld ter verheldering. Toen deze problematiek een aantal weken geleden al speelde vanwege de exorbitante huurverhogingen bij instellingen lag er een toezegging om bij excessen de tekorten op te lossen. Uit de beantwoording van de wethouder nu begrijp ik dat dat niet mogelijk is.

Hoe moeten we nu die toezegging zien die er lag om de tekorten op te lossen in het licht van deze motie om deze tekorten dan niet op te lossen? Wethouder Polatli: Ik heb het niet over niet oplossen, maar vraag even de tijd om af te wachten wat er uit Prinsjesdag komt. Daarmee hebben we niet gezegd dat, als daar niet voldoende uit komt, de gemeente niets zal doen. We hebben allemaal een warm hart voor de verenigingen. De heer Tekir: Maar kunnen we er nog steeds van uitgaan, zoals een aantal weken geleden is toegezegd, dat verenigingen bij excessen ondersteund zullen worden, ook financieel, om te voorkomen dat ze kopje onder gaan? Wethouder Polatli: Ik denk dat u daar wel van uit mag gaan, want we willen als college natuurlijk geen enkele club verliezen door de crisis waarin we nu zitten. De heer Tekir: Helder. De voorzitter: De heer Van Houwelingen. De heer Van Houwelingen: Dank u wel. Ik heb de motie ook gelezen en ik heb een vraag over zowel de motie als de beantwoording van de wethouder. Het feit dat lokale regelgeving bij verduurzaming de verenigingen nogal in de weg zit is een punt van aandacht. De belangrijkste vraag daarbij is eigenlijk: waar lopen ze tegenaan? Vanmiddag kregen we een mail van Unitas en uit die noodoproep begrijp ik niet dat die lokale regels in de weg zitten, maar dat ze vooral gemiste kantine-inkomsten door corona hebben en dat de kas leeg is.

Uit de jaarstukken 2021 concludeer ik dat daar besloten is tot kwijtschelding van de huurlasten en dat de buitensportverenigingen gecompenseerd zijn. Ik vraag me af of het dan mis gegaan is met die compensatie, want als die compensatie is gekomen en de huurlasten zijn kwijtgescholden, dan houd je geld over om op dat moment de lopende energierekeningen te betalen. En in de noodoproep zie ik niet welke lokale regels nu op de weg liggen. De vraag is dus eigenlijk tweeledig. M - 34

Wethouder Polatli: We zijn op dit moment vier weken na de vakantie bezig, we hebben contacten en we hebben ook een aantal verenigingen bezocht. Vooral op cultureel gebied is het al begonnen, maar we moeten echt stappen zetten. We gaan proberen hen te helpen, op wat voor manier dan ook. Ook hier is de wil dat we geen vereniging in de kou laten staan, vooral niet door de stijgende energieprijzen, want iedereen, elke club, maakt zich hierover zorgen. Ik heb echter begrepen dat op dit moment geen van hen een direct probleem heeft. De heer Van Houwelingen: Wat ik hoor, is dat u verenigingen niet laat vallen, maar mijn vraag ging meer over de compensatie waartoe in 2021 is besloten. Ze hebben namelijk compensatie gekregen voor gemiste inkomsten, maar is die wel aangekomen? En ten tweede: wat is die regelgeving waar ze nog steeds tegen aanlopen wat betreft verduurzaming? Wethouder Polatli: Duidelijk. Ik heb me vooral gericht op de motie die er lag, maar het antwoord hierop moet ik schuldig blijven. De voorzitter: Mevrouw Hamann. Mevrouw Hamann: Ik heb een heel andere vraag. We hebben begrepen dat het Caribabad ongeveer een halfjaar geleden als gevolg van de stijgende energiekosten met een extra kostenpost van een miljoen is geconfronteerd, alleen voor het verwarmen van het bad.

De wethouder, destijds de heer Van Zanten, zei dat ook het college zich daarover zorgen maakte, maar op dat moment was nog niet bekend wat de gevolgen waren voor alle sportaccommodaties van de Stichting Sportaccommodaties Gorinchem. Dat zou in kaart gebracht worden, maar dat is nog niet gebeurd. Misschien is het handig om ook eens in kaart te brengen of SGS dit gaat doorberekenen aan de verenigingen, want dan wordt het, denk ik, een heel ander verhaal. Wethouder Polatli: Natuurlijk zijn we daarmee bezig. In dat geval betreft het gemeentelijke panden en staan wij voor de energiestijging. Mevrouw Hamann: Hebt u er enig idee van wanneer de uitkomst van dat onderzoek bekend zal zijn? Wethouder Polatli: Dat kan ik u nu niet vertellen. Mevrouw Hamann: We houden een vinger aan de pols. De voorzitter: De heer Van der Geest. De heer Van der Geest: Om met het laatste te beginnen: volgens mij is het een belangrijke toezegging van de wethouder dat, als er stijgende energielasten zijn in het gemeentelijk vastgoed, wat drie sporthallen zijn en het zwembad, die niet zullen worden doorbelast aan de verenigingen, maar door de gemeente zullen worden gedragen. Die toezegging zou ik graag genoteerd zien, want dit is een belangrijke die aan mevrouw Hamann gedaan wordt. Met betrekking tot de motie reageer ik zowel op de heer Van Houwelingen als op de wethouder.

Mijnheer Van Houwelingen, dit betreft vooral wat ik afgelopen week M - 35

terugkreeg rond de molenbiotoop, dat een paar centimeter zonnepaneel niet mag omdat de molenbiotoop op Molenvliet zit die zonnepanelen op daken- Volgens mij hebben we daar een rol in als gemeente om dat samen met de provincie mogelijk te maken, dus als die locaties er zijn, kunnen we daar volgens mij wat aan doen. De wethouder hoorde ik zeggen dat hij graag de tijd wil hebben tot Prinsjesdag, dat is twaalf dagen vanaf nu. Volgens mij is dan een inventarisatie best mogelijk. Neem dan gewoon Prinsjesdag mee als input om tot een voorstel te komen. Ik hoop dat we dan elkaar tegemoet kunnen komen en dat u dan positief kunt adviseren over de motie. Wethouder Polatli: Ik heb er erg veel moeite mee om u te verstaan, meneer Van der Geest. Dat zal misschien komen omdat ik er nog niet aan gewend ben om u via de speaker te horen. Het zijn inderdaad nog twaalf dagen en de vraag is of we ‘m kunnen aanhouden en kunnen kijken wat er met Prinsjesdag uit gaat komen. De heer Van der Geest: Ik zal proberen iets langzamer te praten, want daar zit vaak het probleem krijg ik van meerdere kanten thuis en op het werk te horen. U zegt dat u graag de input van Prinsjesdag wilt meenemen, wij zeggen: dat is prima – ik kijk ook even naar de mede-indieners aan de overkant, maar volgens mij is dat prima.

Dan kunt u die twaalf dagen tot aan Prinsjesdag gebruiken om die inventarisatie te doen, dan kunt u de input daarvan meenemen en daarna gewoon met een plan komen. Volgens mij komen we elkaar dan prima tegemoet en kunt u positief adviseren over de motie. Wethouder Polatli: Ik kan u niet beloven dat dat binnen die twaalf dagen echt afgerond is, maar we gaan echt opschieten. We hebben al wat vergelijkende lijstjes met welke kant we uitgaan met de stijging en hoe dat eruit ziet. De heer Van der Geest: Tot slot merk ik ter geruststelling op dat in de motie staat dat we uiterlijk bij de begroting een voorstel verwachten. Dat is in november, dus dan heeft u de tijd. Wethouder Polatli: We zullen er zo snel mogelijk op terugkomen, en dat kan ook eerder zijn dan de datum die u stelt. Mijn vraag is, nogmaals, om deze motie, die ik hartstikke sympathiek vind, even aan te houden, maar ik sta er ook helemaal achter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Mager. Wethouder mevrouw Mager: Dank u wel. Ons coalitieakkoord voor Gorinchem is natuurlijk mijn leidraad voor de komende vier jaar, het is ónze leidraad voor de komende vier jaar. Bij de concrete voornemens voor de stedelijke programmering heb ik op een van mijn eerste werkdagen opgeschreven: stand van zaken, samenhang, uitvoeringsplan.

Derhalve was ik eigenlijk best blij met het amendement van Democraten Gorinchem en de motie van D66 ‘Bouwen aan Gorinchem’ hangt hier nauw mee samen. De uitbreiding van het aanbod aan starterswoningen zal hier ongetwijfeld een onderdeel van zijn. Met elkaar hebben we de afgelopen vier jaar veel visies geformuleerd, veel ruimtelijke trajecten gelopen en de omgevingsvisie is in de maak. En ja, zeker – ik kijk toch even naar rechts, maar eigenlijk ook dié kant op, en ik denk eigenlijk naar de hele raad –: wij snappen uw ongeduld, we snappen uw drive en we zijn blij met zowel de motie als het M - 36

amendement. Mede naar aanleiding hiervan zullen we op korte termijn – volgens mij staat dat ook nog te lezen in uw motie voor de perspectiefnota, dus ik denk dat dat helemaal goed gaat komen – een sessie inplannen waarin we inzetten op scenariodenken, uiteraard op realiteitszin en ook de sociale afwegingen een plaats zullen krijgen. Op die manier willen we ook de integraliteit in beeld brengen tussen “waar gaan we bouwen, wat is de bereikbaarheid en hoe stellen we ons de leefbaarheid voor?” Dus van hieruit zou ik zeggen: dank voor de motie, dank voor het amendementDe heer Schefferlie: Voorzitter, bij wijze van interruptieDe voorzitter: De heer Schefferlie. De heer Schefferlie: Ik heb, denk ik, een heel teleurstellende winstwaarschuwing. Eerder heb ik mevrouw Molengraaf horen zeggen dat ze positief staat tegenover ons amendement waarin een scheiding wordt aangebracht tussen het collegeprogramma dat u zelf gaat opwerken en de raadsagenda, waar de raad over gaat. Het treurige effect is: als de raad dat ook vindt, en dat hoop ik maar na de aanbeveling van mevrouw Molengraaf, zijn de andere twee amendementen, waarin wij voorstellen om de lijst op weg naar het collegeprogramma te amenderen, eigenlijk niet meer van toepassing, omdat we er dan niet meer over gaan.

Vanuit uw enthousiasme zal ik in ieder geval proberen, als wij de raadagenda gaan opstellen, om diezelfde urgentie over windmolens en over de starterswoningen opnieuw op te voeren, maar de amendementen moeten helaas ingetrokken worden als het eerste amendement over het collegeprogramma en de raadsagenda wel doorgaat. Maar dat hoeft u er natuurlijk niet van te weerhouden om dit ook in het collegeprogramma bovenaan de lijst te zetten. Wethouder mevrouw Mager: Het is goed te horen dat u zo enthousiast bent over zowel het collegeprogramma als de raadsagenda. In onze optiek kunnen die twee heel goed naast elkaar bestaan, sterker nog: elkaar op een enorme manier aanvullen. Als we op die manier met elkaar in gesprek blijven, niet op basis van het één of het ander, maar de zaken met elkaar samen brengend, denk ik dat we een heel eind komen. Dank u wel! De voorzitter: Toch nog een mooie avond! De heer Oostrum: VoorzitterDe voorzitter: U gaat dat hopelijk niet bederven? De heer Oostrum: Ik heb een vraagje aan mevrouw Mager. Ik mis namelijk een reactie op de door ons ingediende motie om de bestaande woningvoorraad aan een onderzoek te onderwerpen, om eens te kijken of de maatregelen die in het rapport van Platform 31 staan ook in Gorinchem van toepassing zouden kunnen zijn. Wethouder mevrouw Mager: Dat gaat helemaal goed komen, die zijn we echt niet vergeten.