20220707 Concept Verslag raadsvergadering.docx

Nr. 12

Zitting van donderdag 7 juli 2022 Voorzitter: mevrouw R.W.J. Melissant-Briene, burgemeester. Aanwezig zijn de leden: de heren B.C.S. Bahlmann en A. Boutachkourt, mevrouw E.L. Dansen*, de heren D.R.E. van Gammeren** en J.P. van der Geest, de dames P. de Groot en E.W.H. Hamann, de heren W.G. den Hartog**, M.C. Houtepen, A.C. van Houwelingen**, J. Klein, A. Koçak en A. Krol de dames A. Mager* en G. Metz, de heren T. van der Meijden en J.C. Oostrum, de dames J. van Oversteeg en W. Paans, de heer M. de Pagter, mevrouw L.P.W. Pellikaan, de heren F. Polatli*, N. van Santen en P.C.J. Schefferlie, mevrouw D. Stevens en de heren I. Tekir, D. van Veen en C. van Willigen. ** tot beëdiging als wethouder ** na beëdiging als raadslid Griffier: de heer H. Sepers. Tevens aanwezig mevrouw H. Kromkamp (gemeentesecretaris) en de heer P. Sleeking (formateur), alsmede de wethouders R.P. van Doesburg, E.C.M. Kraaijeveld en D. van Zanten (tot de beëdiging van de nieuwe wethouders) en de wethouders M. de Boer, F. Polatli, mevrouw E.L. Dansen, mevrouw A. Mager en mevrouw M.J. Molengraaf (na hun beëdiging).

* 1. Opening (19.30 uur). ..................................................................................................................................................1 2. Vaststelling agenda. ...................................................................................................................................................2 3. Coalitieakkoord 2022-2026........................................................................................................................................2 4. Benoeming en beëdiging wethouders periode 2022-2026. ......................................................................................30 5. Installatie nieuwe raadsleden. ..................................................................................................................................44 6. Sluiting...................................................................................................................................................................45

1. Opening (19.30 uur).

De voorzitter: Goedenavond, dames en heren. Welkom in deze vergadering waarin het concept-coalitieakkoord wordt gepresenteerd en ook een raadsvoorstel is voorgelegd met betrekking tot de benoeming en beëdiging van nieuwe wethouders. Hartelijk welkom aan leden van de raad, aan degenen die aanwezig zijn op de publieke tribune en ook aan degenen die thuis meekijken. Een bijzonder woord van welkom ook aan de formateurs in ons midden. Mochten er moties en amendementen zijn, dan verzoek ik u die, zoals gebruikelijk, bij de griffie in te dienen. Berichten van verhindering hebben we niet ontvangen, dus iedereen is aanwezig en dat is natuurlijk wel heel fijn op zo’n bijzonder moment.

L-1

2. Vaststelling agenda.

De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 3. Coalitieakkoord 2022-2026.

De voorzitter: Dames en heren. Het stuk is eerder onder embargo aan de pers en aan de raadsleden toegezonden en vanavond om half acht op iBabs geplaatst. Het coalitieakkoord zal in twee termijnen worden besproken. In deze eerste termijn zal allereerst een toelichting op het coalitieakkoord worden gegeven door een van de formateurs, de heer Sleeking. Ik geef hem graag het woord. De heer Sleeking: Dank u wel, voorzitter. Geachte leden van de raad en overige aanwezigen. Ik stel het erg op prijs om bij de afsluiting van het formatieproces nog wat reflectie te mogen geven op de stappen die zijn gezet om tot het resultaat te komen dat vandaag in hard copy op uw tafel ligt en dat u eerder onder embargo hebt ontvangen. Na de raadsverkiezingen van maart volgde eerst een informatieronde, die een vervolg kreeg in een formatieopdracht, die in de laatste week van april is gestart. Door de toenemende diversiteit, ook op lokaal niveau, is een coalitie van vijf partijen noodzakelijk gebleken om tot een werkbare meerderheid te komen, in dit geval een coalitie die in ieder geval op 14 van de 25 raadszetels kan rekenen. Een formatieperiode met vijf partijen en zo’n tien gespreksdeelnemers, met begeleiding en ondersteuning erbij nog wat meer, vraagt sowieso meer tijd dan wanneer je met drie partijen aan tafel zit om tot een coalitie te komen, zult u begrijpen.

Gesprekken en informatie delen met de burgemeester, de gemeentesecretaris en de griffier maakten natuurlijk ook deel uit van het hele traject, evenals diverse presentaties vanuit de ambtelijke organisatie, die input en verheldering opleverden om tot dit akkoord op hoofdlijnen te komen. De ambtelijke ondersteuning bij dit proces was onmisbaar en is zeer gewaardeerd. In het bijzonder wil ik mijn, en onze dank denk ik, nogmaals uitspreken aan Evert Wolters, vanavond ook aanwezig zag ik, en Puck Fillekes voor hun tomeloze inzet gedurende dit hele proces. Ook onze waardering voor de overige medewerkers die hebben bijgedragen aan het uiteindelijke resultaat. Dank ook aan de heer Herman van Santen, die beschikbaar was als extern ondersteuner tijdens bepaalde fases in het hele proces. Hij wilde vanavond aanwezig zijn, zijn stoel was gereserveerd, maar vanwege fysieke omstandigheden moest hij dit helaas toch aan zich voorbij laten gaan. Hij zal ongetwijfeld thuis kennisnemen van deze avond. Dank ook aan de burgemeester, die in de gelegenheid is gesteld om een reactie te geven op het bereikte akkoord, zoals ook is voorgeschreven vanuit de VNGregels, of wetgeving, de Gemeentewet geloof ik zelfs.

Tijdens de hele formatie was het vooral zaak om een zekere complexiteit terug te brengen naar de kernpunten: waar willen we heen met de gemeente, en op welke wijze, wat willen we zeker continueren en op welke onderdelen willen we zaken herijken, anders prioriteren en wensen inbrengen vanuit verschillende partijprogramma’s? Het is ook een proces van vooral veel luisteren, vragen stellen, overzichten maken, analyses en vervolgens komen tot het formuleren van een visie en concrete voornemens. De sfeer was uitstekend. Er is heel veel tijd geïnvesteerd, maar er ligt een resultaat waar we trots op zijn en waarmee het nieuwe college, samen met de raad en de stad, aan de slag kan. De financiële kaders L-2

en de toetsing op de mogelijke financiële gevolgen van dit akkoord op hoofdlijnen maakten deel uit van de start van het hele traject en vormden tevens het sluitstuk. Bij de uitwerking van het akkoord en de presentatie in een later stadium van concrete voorstellen aan de raad komen deze ongetwijfeld opnieuw aan de orde, ook in relatie tot de voorbereiding van de begroting voor het volgend jaar. Ook in Gorinchem reiken de bomen niet tot in de hemel. De wensen en ambities voor de stad zijn omvangrijk, niet alleen bij de coalitiepartijen die aan dit akkoord hebben gewerkt, maar ik heb vastgesteld dat het bij de hele raad het geval is. Het stellen van prioriteiten is daarbij onontkoombaar. Het akkoord is ook een uitgestoken hand naar de gehele raad, naar de stad en naar de vele partijen en organisaties die de stad rijk is. Er is een grot bewustzijn over de betrekkingen met de regio, die te versterken waar mogelijk, en de noodzaak om op de juiste plekken en de juiste momenten lobbywerk in te zetten om de grote opgaven waar de stad voor staat ook echt te kunnen realiseren. Het was me een genoegen en een eer om bij te mogen dragen aan de vorming van een nieuwe coalitie en een coalitieakkoord voor Gorinchem.

Ik wens de nieuwe wethouders, die naar ik hoop straks niet alleen voorgedragen, maar ook benoemd zullen worden, het college, de raad en de ambtelijke organisatie veel wijsheid toe om de komende periode met elkaar te werken aan de uitvoering van dit akkoord en alle andere uitdagingen die ongetwijfeld op uw pad zullen komen. Ik dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Klein van Stadsbelang. De heer Klein: Bedankt, voorzitter. Voordat we verder gaan over de inhoud wil ik een kort dankwoord uitspreken aan de formateurs. Vanaf deze plek wil ik de twee heren bedanken voor het advies en de begeleiding tijdens het formatieproces. Piet Sleeking, een bekende Dordtenaar en zwaargewicht in de lokale politiek, vanuit een adviserende rol eigenlijk onverwacht, en ongepland misschien wel, ineens in een formerende rol terechtgekomen, maar zijn flexibiliteit heeft iedereen hier vanaf dag één enorm kunnen waarderen, wat ook weer de sfeer ten goede kwam, zoals de heer Sleeking ook aangaf, net als de sturing en de begeleiding tijdens het formeren zelf. Het was zeker niet altijd een gladgestreken route, maar het gezamenlijke einddoel bleef onverminderd in zicht.

Omdat het om een onverwachte rol ging en de heer Sleeking na een roerige carrière toch ook graag van zijn tijd geniet, was er, met alle respect, ook een invaller: Herman van Santen, geen onbekende binnen Gorinchem, en zeker ook niet binnen dit huis. Net als de heer Sleeking zou je de heer Van Santen kunnen scharen onder de zogenoemde zwaargewichten. Voor de formerende partijen was het wel even wennen, want iedere voorzitter heeft zo z’n eigen gebruiken en in dit geval werden de teugels iets korter gehouden, want het zou de heer Van Santen absoluut niet gebeuren dat in de afwezigheid van de formateur vertraging opgelopen zou worden. Kortom, zonder er meer woorden aan vuil te maken, wil ik namens iedereen mijn dank uitspreken aan de formateur en zijn tijdelijke vervanger en de ambtelijke ondersteuning die daarmee natuurlijk gepaard ging. Zonder deze support was het niet mogelijk geweest dit akkoord te realiseren. Vanuit de gemeente Gorinchem mag ik dan ook wat aanbieden. (Applaus)

L-3

De voorzitter: Namens de formerende partijen. Dan gaan wij nu over tot de presentatie van het coalitieakkoord door de beoogde coalitiefracties. Er is een volgorde afgestemd op basis van het aantal behaalde stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen. Allereerst heeft de heer Klein namens Stadsbelang het woord. De heer Klein: Opnieuw bedankt, voorzitter. Eindelijk, daar zijn we dan: ‘we’, een sterk lokaal georiënteerde groep met een veelzijdige signatuur. Sinds de verkiezingen een leerweg van om en nabij zestien weken, met uiteindelijk een resultaat om trots op te zijn, en dat zijn we dan ook. Het akkoord is, zoals eerder aangekondigd, een akkoord op hoofdlijnen geworden, op hoofdlijnen om richting te geven, maar ook ruimte te bieden voor verandering. Juist nu, in een financieel onzekere tijd, met oorlog in Oekraïne, inflatie en rentestijging, is het van groot belang jezelf juist niét vast te zetten, maar open te staan voor de actualiteit, suggesties, ontwikkelingen en samenwerking op diverse vlakken. Precies dit is wat het nieuwe akkoord voor de komende vier jaar zo mooi maakt. In het akkoord wordt gekozen voor een richting waarin we zichtbaar aan de slag gaan, plannen laten landen en met een afgewogen prioriteit tot uitvoering gaan brengen. We gaan duidelijkheid scheppen over langlopende dossiers, dossiers waarvan het hoog tijd wordt een keuze te maken.

Dit alles gaan we doen met een uitgestoken hand naar inwoners, ondernemers, belanghebbenden en deze gemeenteraad, voor een toegankelijke overheid die wijkgericht en in begrijpelijke taal zal gaan communiceren. Laten we met z’n allen die uitgestoken hand aanpakken en de wij/zijcultuur beëindigen. Ieders mening telt en een goed idee is simpelweg een goed idee, want samen doen we het allemaal voor Gorinchem. De komende jaren staan we, zoals zojuist al aangegeven voor serieuze uitdagingen, waarbij een lobby in de regio, provinciaal, maar ook landelijk, van groot belang kan zijn. We zullen hierop dan ook extra inzetten, om bestaande en nieuwe ambities waar te gaan maken. Naast de o zo belangrijke lobby voor extra middelen en gezamenlijke doelstellingen, zullen we ook realistisch moeten zijn. Bestaande plannen, visies en ambities zullen in het huidige daglicht gezet moeten worden. Samen met deze hele raad zullen we moeten kijken waar onze prioriteiten gaan liggen, op welke wijze we kunnen temporiseren en waar we overwegen lopende zaken te herijken. Maar laten we er geen negatieve avond van maken, want met de juiste intenties, durf en creativiteit zal het mogelijk zijn heel veel mooie dingen mogelijk te maken, zonder dat we de schulden van de gemeente Gorinchem onnodig laten oplopen. Ik zal nu een aantal grepen uit het akkoord nemen, om jullie daarin mee te nemen.

We gaan voor een goede en veilige bereikbaarheid van Gorinchem voor alle weggebruikers, de verbinding van wijken en voorzieningen, en daarbij zal de oostwestverbinding van groot belang zijn. Daarbij streven we ook naar bereikbaarheid van wijken en voorzieningen door het openbaar vervoer. Dit zal het woongenot en het vestigingsklimaat van Gorinchem verhogen. We nemen de verantwoordelijkheid voor de energietransitie en de klimaatadaptatie serieus. We zetten erop in om op korte termijn stappen te maken. Voorbeelden hiervan zijn een lokaal isolatieakkoord, want niet verbruikte energie hoef je immers niet op te wekken, de inzet van zonnepanelen op creatieve manieren en het toegankelijk maken

L-4

ervan voor een groter publiek. We actualiseren en verruimen het gemeentelijk bereik rondom laadsystemen, publiek en privaat. Hierdoor moet het elektrisch rijden in Gorinchem eenvoudiger en toegankelijker worden. Bij een aantrekkelijke gemeente met een goed vestigingsklimaat hoort natuurlijk ook cultuur: een bibliotheek, een museum en waar mogelijk een groot podium. We willen dan ook eindelijk duidelijkheid gaan scheppen over het groot podium. De huidige locatie van De Nieuwe Doelen blijft naar de mening van Stadsbelang de meest logische locatie, maar met respect naar het democratisch proces zullen we open staan voor andere suggesties. Daarbij moet wel duidelijk zijn dat het bestaande financiële kader leidend blijft. Voor een levendige stad zijn ook inwoners nodig, inwoners die graag in hun eigen wijk, stad en gemeente willen blijven wonen. Daarom gaan we vol inzetten op stedelijke ontwikkeling en de realisatie van woonruimte. Op korte termijn zetten we in op inbreiding, transformatie van locaties, maar ook leegstaande panden. Op lange termijn bouwen we verder aan de ingezette lijn van de vleugels van de stad, met de aanvullende ambitie daar een samenhang in te krijgen met het stationsgebied en Gorinchem-Noord. Door middel van onder andere deze ontwikkelingen kan Gorinchem doorgroeien naar een gemeente en stad met 40.000 of misschien wel meer inwoners.

Naast deze huisvesting van Gorcumers biedt het passeren van de grens van 40.000 inwoners de gemeente ook financiële ruimte, ruimte om het hoge voorzieningenniveau en de kwaliteit ervan te waarborgen. Dit betekent niet alleen dat we blind gaan bouwen. We gaan op zoek naar de juiste mix en behoefte van woonruimte, waar ook de bevordering van de doorstroming onderdeel van is. Maar bovenal zetten we in op kwaliteit, samenhang en samenwerking. Dit zal om integraal werken vragen en een verbinding tussen de overheid, inwoners, wijken, leeftijdsgroepen, instellingen, clubs, verenigingen, noem het maar op. We streven er dan ook naar dat iedere wijk een ontmoetingsplek heeft waar men logischerwijs kan ontmoeten en activiteiten kan organiseren. Hierbij gaan we verkennen wat de mogelijkheden zijn voor bestaande locaties, zoals bijvoorbeeld brede scholen. In het kader van de samenleving en de langlopende dossiers willen we zo snel mogelijk komen tot een duurzame asielopvang, een kleinschalige locatie onder verantwoordelijkheid van het COA – de vuistregel hiervoor blijft de door de raad eerder gestelde 150 asielzoekers –, alsook de wens voor een andere locatie dan het oude belastingkantoor.

De locatie van het oude belastingkantoor zou dan, zoals net al aangegeven, een mooie locatie kunnen zijn voor transformatie voor bijvoorbeeld woningen, of woningen in combinatie met voorzieningen voor de wijk en de stad. Zoals al een aantal keren aangegeven, gaan we aan de slag met de stad en de gemeente en haar kwaliteiten. Misschien ten overvloede, maar dit betekent natuurlijk ook het beschermen en versterken van de kwaliteiten van de vesting, de zichtbaarheid hiervan en de aantrekkelijkheid van de stad als geheel en daarbij ook haar toegangswegen. Onderhoud van de buitenruimte, zoals straatwerk, straatmeubilair, groenvoorziening en kunst, zal hieraan een grote bijdrage kunnen leveren, alsook het verkleinen van het kernwinkelgebied. Hierbij willen we trajecten als het warenhuis Gorinchem en de doorontwikkeling van Gorinchem Citymarketing stimuleren. Ook hier kan door goed integraal werken iets moois neergezet worden.

L-5

Tot slot wil ik wel aangeven dat al dit moois staat of valt met goede zorg, goede zorg voor elkaar en voor de stad. Naast het uitvoeren van plannen en ambities gaan we aan de slag met actuele ergernissen die spelen. Denk hierbij aan bijplaatsing van vuilnis, verkeershufters, ongedierte en het ongewenste vrachtverkeer in de woonwijken. Laten we er nu voor gaan zorgen dat onze mooiste vestingstad ook de mooiste blijft, voor Gorinchem. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De VVD, de heer Van Santen. De heer Van Santen: Dank u wel, voorzitter. Voor ons ligt een nieuw akkoord voor Gorinchem, een akkoord dat tot stand is gekomen met een brede vertegenwoordiging van onze stad, een akkoord op hoofdlijnen voor alle belangrijke thema’s in Gorinchem, niet dichtgetimmerd, zodat de raad nog veel input kan geven. De VVD voelt zich daar comfortabel bij. Het dualisme is belangrijk voor onze lokale democratie. Wij kijken met een goed gevoel terug op de totstandkoming van dit akkoord en de prettige, open sfeer tijdens de besprekingen, constructief, onder goed voorzitterschap en met professionele ambtelijke ondersteuning. Dank daarvoor. Er is veel wat ons verbindt. We respecteren daarnaast verschil in standpunten. Dat is het uitgangspunt, in het belang van Gorinchem. In veel zaken zal de raad verder worden geraadpleegd.

Met elkaar hebben we al veel ambities, plannen en visies geformuleerd en daar bouwen we op voort, met een drive om te gaan doen. Ik noem een paar belangrijke pijlers voor de VVD: meer integraal werken, dichterbij inwoners door participatie, buurtpreventie, het intensiveren van contacten met buurgemeenten, regio, provincie, Den Haag door lobbytrajecten, oog voor ondernemend Gorinchem, arbeidsmarkt en ontwikkelkansen en het herijken waar nodig op basis van actuele ontwikkelingen, zoals financiën, bouwkosten, vluchtelingen en duurzaamheidsopgaven. De VVD ziet in dit akkoord veel mogelijkheden. Bij de stedelijke ontwikkeling heeft mobiliteit een prominente rol. Veilige verbindingen, integraal beleid, denk aan de Lingeoevers, en aan de slag met die noordelijke infrastructuur, heel belangrijk voor de ontwikkelingen van de Groote Haar en de scholen. Aandacht voor de lastendruk voor de inwoners en ondernemers, gemeentelijke schuldafbouw verder doorzetten en de hondenbelasting afschaffen. En we gaan aan de slag met creativiteit en initiatieven in onze stad, en faciliteren dit door het opzetten van een cultuurfonds. Verdere inzet van Citymarketing en het opfrissen van het Vestingplan.

En als laatste voor wat betreft stadsontwikkeling: we zetten ook in op het wonen en bouwen voor de diverse doelgroepen, een goed vestigingsklimaat voor bedrijven en vestigingsbeleid voor onze huisartsen en zorg, inclusief het behoud van de spoedeisende hulp in Gorinchem. De VVD kijkt uit naar de samenwerking de komende jaren. Vandaag een presentatie op hoofdlijnen en na het reces meer op de inhoud. We gaan de klus met elkaar klaren voor Gorinchem. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. ChristenUnie/SGP, de heer De Pagter. De heer De Pagter: Dank u wel, voorzitter.

L-6

Geachte voorzitter, geachte raadsleden, aanwezigen. Dank allereerst ook aan de formateurs, dank aan de ambtelijke ondersteuning in de afgelopen periode. Dat wordt heel erg gewaardeerd. Namens de fractie mag ik zeggen dat het een fijn proces is geweest waarin we elkaar hebben gevonden en gekomen zijn tot dit coalitieakkoord voor Gorinchem. Trots, dat zijn we, trots op het akkoord dat vandaag voor u ligt. Het heeft enige tijd geduurd en wat tijd gekost om hier te komen, maar we hebben met elkaar vijf programma’s vergeleken en ontdekt waar we elkaar kunnen vinden. Op die manier hebben we een sterk en goed programma voor de stad gerealiseerd. Het coalitieakkoord is ook een uitgestoken hand, om gezamenlijk op te trekken en samen te werken, om gezamenlijk dienstbaar te zijn aan onze stad. Onlangs las ik een column over bestuurscultuur, een column die politiek ademt en waarin ik veel herkenning zag met de zaken die we hier in dit huis met elkaar behandelen. Als partijen dienen we ervoor te waken dat we onze eigen positie koste wat het kost willen beschermen door de plannen van een ander, of een andere partij, als onbetrouwbaar neer te zetten. In de column stond geschreven dat het gebruik van de frase ‘een nieuwe bestuurscultuur’ met name de oude bestuurscultuur markeert. Dus wat ons betreft gaan we het daar niet meer over hebben, maar gaan we het gewoon doen.

Laten we daarom met elkaar met dit akkoord aan de slag gaan, optimistisch, positief, constructief en met een uitgestoken hand om samen te werken, om het beste in elkaar naar boven te halen. Binnen onze gemeente moet het gaan over dienstbaarheid aan de algemene zaak, dienstbaarheid aan elkaar en de stad. Met het huidige coalitieakkoord geven we ook ruimte om die dienstbaarheid in te vullen en de komende vier jaar vorm te geven. Laten we elkaar vinden. Dat vraagt verantwoordelijkheid van meerdere kanten. Als ChristenUnie/SGP vertrouwen we erop dat we hiertoe met elkaar in staat zijn. In aanvulling op de voorgaande sprekers merk ik op dat het akkoord bomvol staat met ambities, maar ook zaken waarmee we aan de slag kunnen gaan. Vanuit onze fractie hebben we ook onze punten daarin kunnen zetten en we hebben met elkaar dit akkoord gesloten. Als fractie willen we behoedzaam te werk gaan en inzetten op onderwerpen die in ons DNA zitten, zoals op financieel gebied vasthouden aan het afgesproken schuldenplafond met dito investeringsruimte, dat we gaan inzetten op de lobby om alternatieve financiering te vinden voor plannen die we hebben, of ontdekken waar mogelijk koppelkansen liggen. Inzetten op het reserveren voor cruciale zaken, zoals onderwijs, het opleiden van de generaties na ons, duurzaamheid, verantwoordelijkheid voor het omgaan met natuur en klimaat, en mobiliteit.

Inzetten op heroriëntatie en herijking van grote plannen: wat is nu echt nodig, wanneer kan dat en wat kan eventueel later? Inzetten op overleg en samenwerking met de stad, op de 130%-norm, die al jaren in ons programma staat, waarvoor we de afgelopen jaren hard hebben gewerkt en die afgelopen dinsdag unanieme steun heeft gekregen met een motie. Kortom, we willen graag met u als raad optimistisch, kritisch en constructief inzetten op de plannen van dit coalitieakkoord, waarbij samenwerking de boventoon voert. Een goed idee is een goed idee, samen dienstbaar aan de slag voor Gorinchem. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Gorcum Actief, mevrouw Hamann.

L-7

Mevrouw Hamann: Dank u wel, voorzitter. Wij willen allereerst onze dank en waardering uitspreken voor de inzet en steun van de ambtelijke organisatie gedurende het afgelopen proces. Het zal vast niet altijd makkelijk geweest zijn, maar het resultaat is goed: een coalitieakkoord voor Gorinchem, daar doen we het voor, het staat als een huis. Wij, Gorcum Actief, zijn blij en trots op dit nieuwe akkoord, ook omdat wij zoveel van onszelf hierin kunnen herkennen én omdat het recht doet aan de verkiezingsuitslag. Het is een open akkoord op hoofdlijnen geworden, een handreiking naar de stad, maar ook naar deze gemeenteraad, om in een duaal systeem samen te gaan werken. Samen geven we verder invulling aan de uitvoering van het beleid. Geen wollige taal dus, maar gewoon doen via een normaal democratisch systeem. Om niet in herhaling te vervallen, sluiten we ons aan bij de vorige sprekers. We pikken wel even een paar krentjes uit de pap, als de voorzitter dat goed vindt. Dit is natuurlijk met stip op 1 voor ons duurzaamheid, in de breedste zin van het woord. We gaan samen aan de slag voor een energietransitie anders, de goede keuzes maken, en die liggen nu haast voor het oprapen. Er is sprake van een energiecrisis, inflatie, enz. Inwoners nu helpen met verduurzamen van woonruimte heeft hoge urgentie, maar ook scholen, openbare gebouwen, voorzieningen zoals sporthallen en zwembaden.

In het akkoord wordt niet alles letterlijk benoemd, maar geloof me: dit wordt een coalitie van doen. Natuur, milieu, biodiversiteit, water en groen: het staat allemaal hoog in het vaandel. Voor een goede energietransitie moet de relatie met het bedrijfsleven op Avelingen worden hersteld. Het zijn grote opgaven, waarbij gezamenlijk andere keuzes moeten worden gemaakt, al naar gelang draagvlak en nieuwe wetgeving. Dat is democratie. Er zal de komende jaren veel werk worden uitgevoerd. Grote uitdaging daarbij is om een financieel gezonde gemeente te blijven. Er worden nieuwe, duurzame wijken gebouwd, voor de bereikbaarheid van de stad is heel veel aandacht, we gaan een besluit nemen over het theater en er worden scholen gebouwd en/of opgeknapt – grote opgaven die een wissel trekken op de financiën. Dit akkoord heeft ook een mooi sociaal gezicht. Echt werk maken van armoedebestrijding en laaggeletterdheid, de gemeente gaat de wijken in met wijkgericht werken, duurzamer wonen, maar hopelijk wordt het na twee coronajaren ook wel weer wat gezelliger in de wijken met activiteiten in centra en brede scholen. De directe leefomgeving is zo belangrijk en het is goed dat inwoners bij de gemeente kunnen aankloppen en ook gehoor vinden als er iets aan de hand is. Nieuw zijn onder andere erfgoedbeleid en beleid voor dierenwelzijn.

We zijn blij met het voornemen om de hondenbelasting nu eindelijk eens af te schaffen. En we kijken naar mogelijkheden voor toeristenbelasting. Voorzitter. Het is allemaal te veel om op te noemen. Voor mij persoonlijk gold altijd: allen ga je sneller. Maar nu zijn we samen. Dat is leuker en samen komen we ook verder. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De SP, mevrouw Stevens. Mevrouw Stevens: Voorzitter. De SP is verheugd om hier vandaag te staan met dit mooie akkoord in onze handen, met een kleurtje waar wij als socialisten nog blijer van worden, maar dat terzijde. Samen met Stadsbelang, ChristenUnie/SGP, Gorcum Actief en de VVD zijn we misschien een bont gezelschap, maar vanaf de eerste dag voelde deze L-8

samenstelling verrassend goed, waarbij respect voor onze diversiteit en herkenning in onze overeenkomsten altijd de boventoon hebben gevoerd. Vanaf dag één hebben we allemaal benoemd dat we hard ons best moeten doen om de politiek in Gorinchem weer toegankelijk te maken door afstand te nemen van het wij/zij-denken en onze armen te spreiden voor alle goede initiatieven en ideeën die zullen gaan komen, vanuit de raad, de inwoners en iedereen die Gorinchem een warm hart toedraagt. De gemeente is er voor Gorinchem en dat doen wij vanuit de politiek nu eenmaal niet alleen. Daarom is dit akkoord niet dichtgetimmerd met vele pagina’s en groteske plannen, maar juist open en flexibel. We hebben de hoofdstukken van het boek geschreven, maar nog niet het hele boek. Dat doen we graag samen, het liefst in begrijpelijke taal, want politiek is al moeilijk zat. Maar dat betekent zeker niet dat het akkoord zonder inhoud is. Namens de SP wil ik nu ook graag benoemen waar wij erg enthousiast van worden. De politiek gaat de wijk in, en dat is gewoon fantastisch. Deze wijkgerichte aanpak is niet alleen vernieuwend in Nederland, maar zorgt er ook voor dat de gemeente Gorinchem persoonlijker en socialer wordt. Als SP dromen we van een toegankelijke en menselijke gemeente, en deze vernieuwde blik is voor ons een goed begin van iets moois.

En nu voor het eerst een wethouder voor armoede en participatiebeleid, dat is positief nieuws. In Gorinchem zou geen enkel kind in armoede moeten opgroeien en nu komt er eindelijk de aandacht voor die het verdient. Daarbij staat ook de laaggeletterdheid in ons akkoord, want wie niet goed kan lezen of schrijven, loopt altijd achter. Maar ieder mens verdient dezelfde kansen, want iedereen doet ertoe. Niemand mag veroordeeld worden op diens afkomst, levensovertuiging of identiteit. In een tijd van crisis op crisis is het belangrijk dat we keuzes maken en daar ook werk van maken. Of het nu gaat om wonen, de zorg of het klimaat: het wordt tijd voor handelen. Voor de SP is een duurzame en sociale gemeente de toekomst, waar we met liefde en toewijding aan willen werken, samen met iedereen die ons wil helpen. Uiteraard wil ik de heer Piet Sleeking, de heer Herman van Santen en de ambtelijke ondersteuning, Puck Fillekes en Evert Wolkers bedanken voor hun tijd en advies tijdens de formatie. De SP heeft uw aanwezigheid tijdens de ijverige gesprekken zeer gewaardeerd. Tegen de ambtelijke ondersteuningen zeggen we graag ‘tot snel’ en de heren Sleeking en Van Santen wensen we veel plezier met al hun vrije tijd. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan is het nu tijd voor de overige fracties om een reactie te geven op het akkoord.

Allereerst geef ik Democraten Gorinchem het woord, de heer Schefferlie. De heer Schefferlie: Voorzitter, dank u wel. Allereerst natuurlijk de felicitaties aan de formerende partijen met het bereiken van een akkoord en een nieuwe collegesamenstelling. Wat je er ook allemaal van mag vinden, het is altijd mooi dat de stad na al het gedoe, de verkiezingen, de strijd, het tumult, uiteindelijk ook weer gewoon een bestuur krijgt en een akkoord. Felicitaties daarmee. Ik ga u beloven, voorzitter: ik ga positief beginnen en ik ga ook positief eindigen. Dus wat een mooie avond moet dit worden! Bij een felicitatie kijk je eerst naar de lichtpuntjes, en die zijn er. In de eerste plaats dat mevrouw Hamann in de raad blijft! Dat vinden wij fijn, want ze is toch een kleurrijke L-9

collega. Pas geleden heeft ze mevrouw Pellikaan gecomplimenteerd vanwege haar passie. Nou, die herkennen wij ook bij u en we zijn blij dat die opvallende inbreng gewaarborgd blijft. Nog een lichtpuntje is dat wij als relatief nieuwe partij vandaag onze eerste oppositiedag beleven. Voor de politieke ontwikkeling van een beweging is het natuurlijk een must om ook het perspectief van een oppositierol te doorleven. We willen iedereen hartelijk danken die zich daarvoor heeft ingezet! Voorzitter. We zien nog een lichtpuntje. De nieuwe coalitie benadrukt de wens om het vooral samen te doen in deze raad. Dat is van nature een opgave, want het systeem van oppositie en coalitie zet haast van nature partijen tegenover elkaar. Het is misschien wel het minst slechte systeem, maar dat is nu eenmaal zo: er zijn altijd mensen teleurgesteld en er zijn altijd andere verwachtingen, en dan is het allemaal niet zo makkelijk. Maar wij pakken die uitnodiging graag op, voorzitter, wij gaan er ons best voor doen. Gelukkig wenst de nieuwe coalitie zich ook kwetsbaar op te stellen en vraagt zij iedere fractie om een kritische houding. Nou, ik heb me daar natuurlijk ook wel toe uitgenodigd gevoeld. Om dan maar te starten bij het akkoord: het is toch zo dat wij een paar zaken anders hebben ervaren, maar dat zal u, denk ik, niet helemaal verbazen.

Een politiek akkoord heeft normaal gesproken toch de betekenis van een overeenkomst waarin verschillende wensen en inzichten tot een gezamenlijk strijdplan worden gesmeed, maar dat vinden wij uw akkoord niet. Het is eigenlijk geen akkoord, maar vooral een samenvatting van bestaand beleid onder de titel ‘Voor Gorinchem’. Aan de ene kant is het wel mooi door z’n eenvoud. Bij de titel moet ik ook een beetje denken aan het radioprogramma ‘Candlelight’, met uw akkoord als een soort diepe, deemoedige hulde aan alles wat er al was. En daarbij een haast vergeten lichtpuntje: wat fijn dat ook de SP nu niet anders dan positief kan zijn over al die bestaande visies en beleid. Dat is echt prachtig. Maar goed, ‘Voor Gorinchem’ dus, voor wie anders? Niet voor Sleeuwijk, want ondanks dat de windturbines door veel partijen als een one issue zijn gebruikt in de campagne, wordt het woord in het akkoord volledig vermeden. Was het nou niet fair geweest – dat is mijn eerste vraag die ik straks graag beantwoord zie – van bijvoorbeeld Gorcum Actief, Stadsbelang en de VVD om fier uit te spreken: geen windturbines op Avelingen? Die duidelijkheid is helaas weggewaaid en wij zouden die juist graag hebben. Vanuit dit soort perspectief hebben we ook nog wat verbonden punten en hier en daar wat vragen. Een van onze grootste verwonderpunten is de aanvliegroute van het akkoord.

Als je schrijft dat je het zo graag samen wilt doen, waarom is dat dan in zulke duisternis gebeurd? Vier jaar geleden lag er in mei al een akkoord, dat was uitgebreid met de samenleving en door alle raadsfracties bespiegeld, iedereen kon er vooraf op reageren. U heeft het best wel zo bij uzelf gehouden dat u in onze blik eigenlijk niet bent gestart met hoe u juist wilt zijn. Practice what you preach, zeggen ze zo mooi in het Engels. U verstrekt eigenlijk pas vier werkdagen voor de behandeling, en dan ook nog onder embargo, het akkoord. Dan denk ik: hoezo embargo? Er staat niks nieuws in en al zeker geen geheim. Dat is jammer, een gemiste kans. Zeker in de recordtijd die u hebt benut was het mooi geweest als u de samenleving en andere partijen echt de geloofwaardigheid had meegegeven van uw schone aanbod om het samen te gaan doen. Dat vind ik echt een

L - 10

gemiste kans. Ook over het vervolgproces dat u nog voor u ziet hadden wij graag meegedacht, et cetera. Een terugblik op de formatie. Iedereen mag z’n eigen meerderheid vormen, dat is het fijne van de democratie. De manier waarop ons dat is overkomen hebben we nog niet verwerkt, dat zeg ik u eerlijk. Wij blijven dat onfatsoenlijk vinden. Een formateur kan in onze ogen pas aan het werk na aanstelling door de raad. Vooral de manier waarop Stadsbelang ons als Democraten Gorinchem, maar ook de Partij van de Arbeid en het CDA, heeft afgeserveerd blijven wij ver beneden peil vinden. Ik zal nooit vergeten dat de heer Klein belde van: goh, we gaan aan de slag met een andere adviseur. Maar hij durfde niet te zeggen: en nog wat, u doet eigenlijk niet meer mee. Dat mochten we dezelfde dag uit de pers vernemen. Dat heeft niks te maken met “o, we zijn nog zo nieuw”, het is gewoon fatsoen in het maatschappelijk verkeer. U hoeft mij echt niet uit te nodigen op de barbecue, maar het was charmanter geweest, juist als je er zo voor pleit om het wat gezelliger te doen in de raad, dat je daarop eens had teruggeblikt en misschien had moeten inzien: ja, dat had toch wel anders gekund. De formateur verdient wat ons betreft ook een terugblik.

We hadden een prima gesprek en voelden ons gehoord, al ging het nauwelijks over de inhoud, zoals wel was aangekondigd, maar over eigenlijk zijn mening over de instabiliteit van een van de partijen. Daar had hij zich zorgvuldig over gebogen, wel zo zorgvuldig dat een dag later die partij weer stabiel bleek. Hij wenste immers niet echt te gaan informeren, ook al deed hij dat wel bij de Partij van de Arbeid, CDA en D66, maar er mocht maar één partij binnenlopen op dat moment, en geen twee, ondanks de pogingen in diezelfde week achter de schermen. Het moest allemaal in het diepste geheim gebeuren en het proces terug naar de openbaarheid brengen, navolgbaar voor de stad, zo’n belangrijk onderdeel van de lokale democratie, is toen niet gebeurd. Wat ons betreft leidt dat tot een weeffout in de uitkomst. In de perspectiefnota zagen we eigenlijk al de gevolgen, nu de ervaring van een goed college is weggeduwd. Maar goed, we gaan het zien. Wie weet, vergissen wij ons. Heeft de heer Sleeking dan helemaal geen goede ideeën of inzichten? Wel degelijk, denken wij. Ik roep u op zijn Twitterberichten van april eens te bekijken, waarin hij buitengewoon goed uitlegt hoe waanzinnig het is om onnodig een formatie uit te breiden met een extra wethouder. We vinden het wel jammer dat dat scherpe inzicht niet is overgebracht.

Een vraag die wij graag aan de heer Van Santen willen stellen, is de volgende. Ik weet niet of u mij daarnet van mijn stoel hebt zien vallen, maar wij begrijpen nu dat er nog een tweede formateur was. Nou begrijp ik wel dat we een soort dorpje zijn hier in Gorinchem, maar er zijn toch wel ongeschreven parlementaire regels waarin een formateur wordt aangewezen door het parlementair orgaan, in dit geval de gemeenteraad. We horen echt werkelijk vandaag pas dat er nóg een formateur was! Dat vind ik echt waanzinnig. Daarover had u ons moeten informeren, maar het is kennelijk in de duisternis en in uw eigen naarbinnengekeerdheid niet gelukt om een keer op dat idee te komen. Ik vind het vooral jammer van de formateurs zelf, want die hebben toch wel de achtergrond om u op dit punt enigszins op te voeden, als u daar nog onwetend in zou zijn. U bouwt wel door op de bestaande visies, dat is dan weer goed, en fijn dat iedereen daarmee blij is, maar wij vragen ons wel af of u echt elkaars nieren hebt geproefd. Is het niet zo dat u wat bent weggedoken voor de keuzes waar het eigenlijk om gaat? Bij het L - 11

breed betrekken dat u aankondigt vragen wij ons daarom af dat wel echt een passie is, of meer een excuus. Inhoudelijk is het namelijk wat ons betreft zeldzaam arm als het gaat om vernieuwing en nieuwe richtingen in het akkoord. Wij missen nieuwe impulsen. Het lijkt een beetje van: sla een echt tekort maar een keertje over, het gaat goed zo. Ik moet u eerlijk zeggen dat mijn wekelijkse boodschappenbriefje nog meer verrassingen bevat dan dit akkoord. U hebt, kortom, niet de slag met elkaar durven aangaan ten aanzien van de thema’s die ertoe doen en waarvoor de kiezer toch nog een keer, althans bijna de helft toch, bereid was om naar de stembus te gaan. Wij zijn daar wat verbaasd over en hebben wat nieuwsgierigheid over thema’s die tot een aantal vragen leiden. Te beginnen bij Gorcum Actief. Wij vragen ons echt af wat Gorcum Actief nu heeft belemmerd om die duidelijkheid over de windturbines ook in het akkoord te laten opnemen. Stadsbelang heeft de stad, zij het illegaal, volgeplakt met die mooie spandoeken van starterswoningen. Wij zijn erg benieuwd waarom u geen geld heeft geclaimd voor een offensief voor die starters. U schrijft “Wij houden de behoefte in de gaten”. Dan denk ik: hélp die starters, juist nu er geld is, kom op, gebruik je positie, maak dan waar wat je zo hebt geroepen, laat er iets van zien en schitteren.

Nog zo’n vraag aan Stadsbelang: wat is er met The Mall gebeurd, waar u zo uitgesproken over was? Heeft dat dan ook geen woord verdiend aan duidelijkheid in uw akkoord? Van de SP hadden we het prettig gevonden als er meer sociale huur werd aangekondigd, of sluit u zich nu gewoon aan bij de VVD op dit punt? Allemaal mooie thema’s, die echt vernieuwing hadden kunnen brengen in het akkoord in plaats van het samenvatten van dat wat er al was. Zelfs het nieuwe stationsgebied dat u nog als een nieuwe ontwikkeling beschrijft was er natuurlijk al lang. Dan het meest bizarre, voorzitter. Het is eigenlijk al in de perspectiefnota naar voren gekomen, maar de heer Van Santen heeft inmiddels twee dagen gehad om er dieper over na te denken. Sinds St. Juttemis staat in de verkiezingsprogramma’s van de VVD: en nu gaan we die lokale lasten eens verlagen en de OZB aanpakken. Sterker nog: er staat gewoon ‘verlagen’.

In een periode waarin nog nooit eerder dan nu de financiële ruimte geweest is om het in ieder geval voor een tijdje te bevriezen, vragen wij niet eens om het te verlagen, maar om het te bevriezen, en wat zegt de VVD: ja, maar dat is heel lastig voor de bedrijfsvoering, want alle kosten stijgen! Ja, natuurlijk, en dat was zeker ook het geval toen u het programma schreef, toen was de financiële situatie van de gemeente nog wat slechter, en u wilde zelfs verlágen, niet eens bevriezen! Dus wat een onzin. Ik wil vandaag een serieus antwoord op de vraag waarom u daar niet in mee bent gegaan en ook heel graag hoe u wilt reflecteren op die belofte van de VVD die u zo duidelijk deed naar de kiezer en hoe u daarmee in het vervolg wenst om te gaan. Voorzitter. Je zou het bijna vergeten en bang voor worden, maar ik zou positief eindigenDe voorzitter: Precies, dat woord ‘eindigen’ spreekt me heel erg aan! De heer Schefferlie: Misschien waren we vergeten u te vertellen dat mij binnen de oppositie – dat is toch ook een enigszins georganiseerd iets, ondanks onze geneigdheid om te staan popelen om met u allen samen te werken – wat spreektijd is gegund van de collega’s. Die positieve afsluiting wilt u natuurlijk niet missen. Wij vinden het mooi dat in het akkoord aangekondigd is om het zicht op de GR te versterken, dat is absoluut nodig. De L - 12

samenwerking in de raad: ik weet best wel dat we er allemaal wat in te doen hebben, daar heb ik nooit een geheim van gemaakt, goed dat we het toch gaan proberen. Nou, ik ga niet terugvallen op wat ik daarnet zei. De hondenbelasting afschaffen, ja, het gaat natuurlijk niet om privébelangen, maar enige lol zie ik er wel van in. Het is in ieder geval ook een goed idee, want het is een heel ouderwetse belasting die niemand meer begrijpt. Fietsroutes en meer openbaar vervoer, daar zijn we erg blij mee. We hopen u goed te ondersteunen in mooie ideeën. De binnenstadsdistributie, ook een mooie vernieuwing die verder geholpen kan worden. Ten slotte zijn we heel blij dat u zo wilt inzetten op de aanpak van ondermijning, want aan ondermijning mogen we nooit toegeven. Mooier dan dat kan ik de eerste termijn niet afsluiten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan de PvdA, de heer Oostrum. De heer Oostrum: Dank u wel, voorzitter. Voor ons ligt ter kennisname het coalitieakkoord 2022-2026 van de nieuwe coalitie van Stadsbelang, VVD, ChristenUnie/SGP, Gorcum Actief en SP. Ik feliciteer de partijen ermee dat ze dat voor elkaar gekregen hebben. 7 juli 2022, 113 dagen na de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart, ligt er een akkoord waar partijen in volledige beslotenheid met elkaar over hebben gesproken en onderhandeld.

Ondanks de goede afspraken die we met elkaar vooraf hadden gemaakt over transparantie naar buiten, het betrekken van inwoners en ondernemers om het vertrouwen in de politiek te herstellen, heeft het hele proces zich achter gesloten deuren drie maanden voortgesleept. We zijn daarover ernstig teleurgesteld en het vertrouwen heeft een forse deuk opgelopen. Ondanks de stevige beleidsmatige financiële basis die in de afgelopen periode is gelegd voor de toekomst, en waarvan de nieuwe coalitie aangeeft daarop verder te willen bouwen, kiezen zij ervoor om plannen te herijken, te temporiseren en indien nodig te herformuleren. Wij missen echt nieuwe zaken en lezen vooral terug wat al in gang is gezet en wat al is opgeschreven in het overdrachtsdocument dat voor de verkiezingen ambtelijk is opgesteld. Voorgaande sprekers namens de coalitie benoemden al een aantal van deze zaken. Geen enkele aanwijzing dat extra wordt ingezet op de woningbouwopgave en het klimaat. Denk aan de ombouw van kantoorpanden, vergroening van de stad, energietransitie en andere duurzaamheidsmaatregelen, Gorinchem als stad van tolerantie en een stad waarin de meeste mensen deugen en iedereen kan meedoen. Zaken die wij als Partij van de Arbeid belangrijk vinden voor een goede toekomst van onze kinderen en onze kleinkinderen. Wij vinden dat een ernstig gemis, voorzitter.

Natuurlijk zijn wij als Partij van de Arbeid teleurgesteld dat wij zelfs voordat een eerste gesprek over de inhoud had plaatsgevonden, werden uitgesloten van verdere besprekingen, maar ondanks die teleurstelling blijven we ook als niet-coalitiepartij vastbesloten om ons de komende raadsperiode in te zetten om het beste voor Gorinchem, de Gorcumse inwoners en ondernemers te bereiken, om voort te bouwen op wat al is bereikt en in gang gezet. Voorzitter, ook ik eindig positief. Wij hopen en verwachten dat door de nieuwe coalitie nog een zorgvuldig proces zal worden ingezet om alsnog bij inwoners en ondernemers, bij de maatschappelijke partners en bij de niet-coalitiepartijen, input op te halen om te komen tot een programma voor de periode 2023-2026, een proces dat niet ophoudt met een L - 13

inhoudelijke behandeling van dit coalitieakkoord in de gemeenteraad in september. Een zorgvuldig proces om inwoners en ondernemers te betrekken is keihard nodig, nee, het is zelfs voorwaarde voor het herstel van wederzijds vertrouwen. Voorzitter, dat vertrouwen is een voorwaarde voor een goede opkomst bij de volgende verkiezingen, in het belang van alle partijen, en zeker in het belang van Gorinchem. Tot zover de eerste termijn van de PvdA, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. D66, de heer Tekir. De heer Tekir: Dank u wel, voorzitter. Het had wat voeten in de aarde, maar na lang wachten is vanavond een coalitieakkoord gepresenteerd, een coalitieakkoord op hoofdlijnen. Het is hoe dan ook een prestatie om 14 neuzen dezelfde kant op te krijgen. Daarom wil ik vanavond beginnen met een felicitatie richting alle formerende partijen. Voorzitter. Zoals u weet, proberen wij bij D66 de inhoud altijd voorop te stellen. Het zal u dan ook niet verbazen dat wij dit akkoord op inhoud hebben beoordeeld. Wat mag de stad de komende jaren van deze coalitie verwachten? Die hamvraag staat voor ons vanavond centraal en wat ons betreft is het antwoord daarop tweeledig. Als je het glas als halfvol ziet, kun je vanavond benadrukken dat het echt nog een akkoord op hoofdlijnen is en dat er nog van alles uitgewerkt moet worden.

Als je het glas als halfleeg ziet, kun je benadrukken dat het maar een vaag akkoord is, zonder echte keuzes. De eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat beide stellingen waar zijn. Ja, het is een vaag akkoord. Die vaagheid blijkt niet alleen uit de titel van het akkoord, maar vooral uit prangende vraagstukken die nu in het luchtledige blijven hangen. Neem bijvoorbeeld de discussie over de windmolens. Partijen die nu de coalitie vormen waren daar in de campagne klip-en-klaar over: geen windmolens in Gorinchem. Nu blijft u steken in ambtelijke vaagheden, met termen als ‘herijken van het bod op windenergie’. Kunt u gewoon duidelijk zeggen of er wel of geen windmolens komen in Gorinchem? Dat is meteen onze eerste vraag. Een ander voorbeeld dat siert in vaagheid is de aanpak van de woningnood, een landelijk tekort dat ook in Gorinchem met de dag nijpender wordt. Het is dan best teleurstellend om te lezen dat de ambitie in het akkoord niet verder reikt dan “passende woningen hebben voor verschillende doelgroepen”, of “we zullen starten met een stedelijke programmering”. Voorzitter, starters kunnen niet wonen in een stedelijke programmering. Kunt u niet gewoon zeggen hoeveel woningen u wilt toevoegen de komende jaren en hoe de sociale-woningvoorraad zich gaat ontwikkelen? Dan geeft u al die woningzoekenden een duidelijk perspectief. Zo kan ik nog wel even doorgaan.

Ook het thema mobiliteit blijft helaas steken in vaagheden. Niets over het oplossen van de files op de Banneweg, niets concreets over nieuwe oost-westverbindingen en ook niets over de Randweg-Noord. Allemaal beloftes die voor de verkiezingen luid en duidelijk klonken en nu lijken te zijn vergeten. Op het afschaffen van de hondenbelasting na zijn een heleboel zaken niets meer dan continuering van bestaand beleid, en dat is toch wel frappant, aangezien zo’n beetje de hele oppositie/coalitie op z’n kop is gegaan. Wat verder opvalt, is dat geen enkel voornemen is voorzien van een financiële vertaling, en dat is toch best gedurfd voor een coalitie die oproept tot behoedzaamheid en zorgvuldigheid. Zonder die financiële vertaling lijkt het wel een blanco cheque die we vanavond zien. L - 14

Maar, voorzitter, zoals gezegd: je zou het glas ook als halfvol kunnen zien, en daar wil D66 zeker niet aan voorbijgaan. Het voordeel van een vaag akkoord is dat we als raad nog volop aan zet zijn. Die ruimte zal D66 de komende tijde dan ook grijpen om allerlei voorstellen te doen. De uitgestoken hand van de nieuwe coalitie stellen we daarmee graag op de proef. Wel verwachten we dan een andere houding dan we eerder deze week hebben gezien. De scheidslijn tussen de nieuwe coalitie en de oppositie was meteen pijnlijk zichtbaar. Als we op die voet verder gaan, zal niet alleen de kloof in de raad toenemen, maar ook de kloof tussen de raad en onze inwoners. Die voorkomen we alleen als we in de raad tot nieuwe kruisbestuivingen komen, oftewel samenwerkingen die coalitie- en oppositie-overstijgend zijn. Het coalitieakkoord biedt daar gelukkig ook de ruimte voor. Dit brengt mij bij enkele onderwerpen die het coalitieakkoord niet hebben gehaald, maar waar de vijf formerende partijen zich in hun programma’s wel over hebben uitgesproken. Zo wil Stadsbelang net als D66 initiatieven voor HBO-onderwijs in Gorinchem blijven steunen. Stadsbelang noemt daarbij ook expliciet het initiatief van de Stichting Hoger Onderwijs Gorinchem, dat vooralsnog op on hold staat.

Wij zijn benieuwd of de fractie van Stadsbelang bereid is om samen met D66 een voorstel uit te werken en dat aan te bieden aan de gemeenteraad. Een ander onderwerp dat het coalitieakkoord niet heeft gehaald is de versterking van tegenmachten in onze lokale democratie. Te denken valt dan bijvoorbeeld aan sterke lokale media, of het werken met een lokale ombudsman. ChristenUnie/SGP en D66 staan daarin programmatisch op één lijn. Op dit punt doen we daarom een handreiking aan deze fractie, met de vraag: bent u bereid om met ons de handschoen op te pakken en een voorstel uit te werken op dit punt? Eentje waar we natuurlijk ook niet aan voorbij kunnen gaan is de inflatiecrisis, De kosten voor de energierekening, boodschappen, tanken gaan allemaal door het dak. De druk op schuldhulpverlening zal hierdoor navenant toenemen. Het overnemen van schulden van inwoners kan een tijdige interventie zijn om te voorkomen dat inwoners met schuldproblemen in een bodemloze put terechtkomen. De wens om schulden over te nemen wordt gedeeld door zowel de SP als D66. Daarom hier het verzoek aan de SP om gezamenlijk een voorstel uit te werken en de vraag of ze daartoe bereid is. Een ander onderwerp waar D66 urgentie ziet, is huiselijk geweld. Helaas is de eigen woonomgeving niet voor iedereen per definitie een veilige haven.

Zo ligt het aantal meldingen van kindermishandeling in Gorinchem al geruime tijd aanzienlijk hoger dan het landelijk gemiddelde. Ook de VVD heeft deze vaak onzichtbare groep slachtoffers een prominente plek gegeven in haar programma. Daarom hier de oproep aan de VVD om dit onderwerp samen bij de kop te pakken en een voorstel uit te werken. We zijn benieuwd of u meedoet. Tot slot, voorzitter. Dit coalitieakkoord is veelbelovend als het gaat om een wijkgerichte aanpak. De wens is om in iedere wijk een gesprekspartner te hebben naar het voorbeeld van klankbordgroepen en wijkbelangen. Voor een deel zijn die gesprekspartners er al, maar zij missen slagkracht. Gorcum Actief heeft daar, net als D66, goede ideeën over, zoals de introductie van wijkbudgetten. Geef klankbordgroepen daarmee echt ruimte om zaken aan te pakken, zonder dat ze eerst langs een bureaucratische molen hoeven. We horen dus graag of Gorcum Actief bereid is om daarvoor samen met D66 een voorstel uit

L - 15

te werken. En, voorzitter, u begrijpt: daar waar partijen worden genoemd, staat het alle andere partijen vrij om hierbij aan te sluiten. Voorzitter, u merkt al: genoeg te doen in Gorinchem. Het is tijd om door te pakken en vooral om sámen door te pakken. D66 is bereid om die scheidslijn te doorbreken, maar dat kunnen we niet alleen. Daarom zijn we in de tweede termijn erg benieuwd naar de reactie vanuit de formerende partijen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. CDA, de heer Van der Geest. De heer Van der Geest: Voorzitter, dank u wel. Ook namens het CDA Gorinchem allereerst felicitaties aan de partijen Stadsbelang, VVD, ChristenUnie/SGP, Gorcum Actief en de Socialistische Partij voor het bereiken van het akkoord. Dank ook aan- ik heb nog ‘formateur’ staan, maar het blijken formateurs te zijn, de heer Sleeking en de heer Van Santen sr., voor hun begeleiding van deze partijen. Ook dank dat het akkoord op 2 juli, afgelopen vrijdag, naar ons toegezonden is. Dat gaf ons toch wat meer voorbereidingstijd en daardoor hebben we het goed tot ons kunnen nemen. En, zoals al vaker gezegd vanavond: eindelijk. Want sinds de kaping van het formatieproces op 12 en 13 april zijn we 85 dagen verder, sinds de verkiezingen van 14, 15 en 16 maart zelfs 113.

Ik heb gelukkig hetzelfde aantal geteld als de heer Oostrum, kwam ik achter, dus dat is fijn! De stad en de regio zitten al een tijdje op ons te wachten. Dit is alles behalve een goed begin, maar daarover later meer, voorzitter. Laten we ons eerst even op de inhoud richten. Het is een hoofdlijnenakkoord, al kun je je soms afvragen of het wel een akkoord is, maar hoofdlijnen zijn het zeker. Vaak is het simpelweg een omschrijving van een feitelijke situatie, zoals dat de raad met een initiatiefvoorstel kan komen, tja, of teksten die nog velerlei betekenis kunnen hebben en nog verdere geconcretiseerd dienen te worden. Hopelijk kunt u daar elkaar, en ons, ook in vinden. Toch, voorzitter, zijn wij in grote lijnen wel positief over de inhoud. Zo zijn wij positief over het schetsen van scenario’s en raadsvoorstellen en benen-op-tafelgesprekken. We kijken uit naar die sessies. Dit vraagt ook een andere opstelling van ons als raad: niet meer op microniveau detailvragen stellen, maar ook met ideeën komen en zelf met voorstellen komen. En verder een aantal korte positieve dingen: de persoonlijke dienstverlening die niet alleen digitaal zal zijn, een diverser personeelsbestand, invoering van toeristenbelasting, wel graag vooral richting Citymarketing die ingezet kan worden en investeringen voor onze bezoekers, de aanpak van de top-10 fietsknelpunten en een lokaal isolatieakkoord.

Dat zijn mooie plannen, voorzitter. Er staan meer goeie dingen in, maar dat komt vooral omdat voortgeborduurd wordt op het beleid van de afgelopen jaren, op de raadsbesluiten. Helaas is het niet genoemd, maar dat is misschien toch ook wel een compliment aan onze vorige raad en zelfs aan de coalitie en het college. Er is blijkbaar toch wel een goed fundament neergelegd waar onze stad verder mee kan en we als politiek verder op kunnen bouwen. Dat blijkt ook uit het merendeel van de 59 concrete voornemens: het gebeurt gewoon al. Het is continuering van afspraken, raadsbesluiten of beleidslijnen. Meer dan de helft zijn dat er. Natuurlijk zijn we daar positief over, maar we zitten ook met vragen. En hoe reflecteren een aantal van die aanstaande coalitiepartijen dan vaak op hun eigen zure, frustrerende rol daarover? Viel het dan toch allemaal wel L - 16

mee? En als toch zoveel hetzelfde blijft, waarom is hier drie maanden tijd voor nodig geweest? Of was het het understatement van de formateur al eerder “Gorinchem zal niet op z’n kop worden gezet”? Want dat is inderdaad zo. Wij zijn er in ieder geval niet van ondersteboven. Er is al een categorie te benoemen van “hoe dan?” en “wat staat hier nou eigenlijk?” We praten verder in september, maar ik beperk me toch tot twee dingen. Eentje is wonen, in elk verkiezingsprogramma met hoofdletters geschreven, en dan staat in het akkoord het volgende: “Voor het onderwerp wonen houden we de behoeften van inwoners en huidige en toekomstige ontwikkelingen goed in de gaten. Het doel is om passende woningen te hebben voor verschillende doelgroepen, zoals voor starters, ouderen en ook huurders. Daarbij is een goede doorstroming en een goede verdeling van verschillende soorten woningen over de stad heel belangrijk.” Ja, voorzitter, hier kan niemand op tegen zijn, want hier staat gewoon niks. Waar is die ambitie, waar zijn alle ideeën? We hadden hier echt veel meer van verwacht en op gehoopt. Ook de formateur zei het al eerder: er zijn twee onderwerpen die politiek prominent gespeeld hebben, De Nieuwe Doelen – we zijn erg benieuwd naar de bredere aanbesteding en kijken ook uit naar het uitgewerkte raadsvoorstel – en de windmolens.

Alle vijf formerende partijen stonden op het spandoek – ik dacht, ik probeer nog even het in mijn binnenzak te steken, om de partijen eraan te herinneren, maar dat lukte net niet –, maar een hard ‘nee’ lezen we niet in het akkoord. Geen duidelijkheid. Ook hier weer een hele vage tekst, die al eerder aangehaald is door de heer Tekir. 85 dagen met elkaar praten achter gesloten deuren en dan niet verder komen dan een vage tekst. Daarbij wel de vraag: staat de RES-ambitie nog wel overeind? Want dat stond volgens mij ook in een deel van uw verkiezingsprogramma’s. Tot slot. Ondanks bij vlagen vage teksten kunnen wij ons in algemene zin in dit hoofdlijnenakkoord wel vinden. We zullen dat ook wel steunen. Graag gaan we dat gesprek aan na de zomer, om als raad met elkaar en met het college het gesprek te voeren. Onze inzet daarbij zal natuurlijk zijn aan de hand van ons verkiezingsprogramma: voor de verantwoordelijke samenleving, goed en gezond leven, voor een Gorinchem dat werkt en een overheid waarop je kunt vertrouwen. En, voorzitter, het woord ‘verenigingen’ ontbreekt volledig in dit akkoord. Een pijnpunt wat ons betreft, zeker voor een sportgemeente als Gorinchem. Dit baart zorgen.

U kunt bij die gesprekken wel rekenen op een constructief-inhoudelijk CDA, want de afgelopen jaren hebben we namelijk ook gezien dat met zuurheid en procesfrustratie de stad niet beter wordt, en de verhoudingen in deze zaal net zo min, maar dat vergt wel echt een andere houding van u als vijf partijen richting de regio, de stad en ons als raad. Tot nu toe schrijft u, of de formateur namens u, telkens heel netjes dat u graag constructief-kwetsbaar een open gesprek aangaat. Uw daden hebben telkens wat anders gezegd. Daarmee hebt u zichzelf op een 3-0-achterstand gezet. Wij willen graag samen met u aan de slag. Ik hoor dat gelukkig de meerderheid, eigenlijk iedereen vanavond eigenlijk, ook wel zeggen. Wij zijn ervan overtuigd dat er meer is wat ons bindt dan wat ons scheidt en we kijken uit naar die gesprekken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan zijn we aangekomen bij de tweede termijn. Even nog voor de duidelijkheid: het akkoord is vandaag gepresenteerd en dit zijn de eerste reacties. De agendacommissie heeft voorgesteld om op 8 september een extra raadsvergadering te

L - 17

houden, waarvoor het akkoord expliciet op de agenda staat. De geplande parallelsessies verhuizen dan naar andere tijdstippen. Hoe of wat zullen we nog bespreken met de agendacommissie. Dit is dus echt nog maar een eerste bespreking, een eerste schets, en op 8 september zullen we daar met elkaar uitgebreider bij stilstaan. Ik zeg dit heel bewust even, omdat we inmiddels toch alweer enige tijd bezig zijn en we nog andere agendapunten hebben te bespreken. De agendacommissie heeft aangegeven dat voor de tweede termijn zowel voor de beoogde coalitie als voor de oppositie maximaal vijftien minuten spreektijd zal gelden. Ik stel voor echt beknopt op zaken in te gaan. Uiteraard zijn interrupties in de tweede termijn toegestaan, maar probeer ook die beknopt te houden en ook beknopt antwoord te geven, anders moeten velen – en ik zie de eersten al verschijnen in de hal – wachten. Nogmaals: op 8 september gaan we verder met de bespreking hiervan, dus houd het kort. In de tweede termijn is het woord allereerst aan Stadsbelang. De heer Klein: Bedankt, voorzitter. Ik denk dat ik mij zojuist versproken heb, dus laat ik dat om te beginnen even rectificeren. We hebben het niet over twee formateurs, maar over één formateur en een invaller. Mocht u daaraan twijfelen en denken dat ik dat nu uit mijn hoofd verzin: een WOB-verzoek mag. Ik heb mij versproken.

De heer Van Santen was een invaller die gewoon als voorzitter optrad en geen formateur was. Er zijn sowieso een aantal mooie dingen gezegd, en ik ben blij dat er toch ook positieve reacties zijn gekomen. Om te beginnen wil ik een klein citaat aanhalen uit een boek dat ik de laatste tijd veel lees; ik lees het vaker omdat iemand het heel leuk vindt in mijn gezin en het komt uit onze mooie bibliotheek. “Je hoeft niet te brullen om iets te bereiken en je hoeft niet te grommen om sterker te lijken”. Enfin, ik vind het elke keer een hele leuke zin. Op dat moment valt hij ook meestal in slaap, maar in ieder geval: ik vind het een leuk ding. Wat ik hiermee eigenlijk wil zeggen is: laten we nou die uitgestoken hand die ik aangaf aangrijpen, laten we het nu samen gaan doen. De heer Tekir refereerde eraan als negatief afgelopen dinsdag, maar ik zag het toch anders: namelijk dat we in ieder geval een positieve stap hebben gezet in die samenwerking. De heer Tekir: Voorzitter, als ik daarover toch iets mag zeggen – want ik denk dat juist dit soort momenten van belang is om begrip te tonen voor elkaars positie.