20220705 Concept Verslag raadsvergadering.docx

Nr. 11

Zitting van dinsdag 5 juli 2022 Voorzitter: mevrouw R.W.J. Melissant-Briene, burgemeester. Aanwezig zijn de leden: de heren B.C.S. Bahlmann en A. Boutachkourt (vanaf 20.25 uur), de dames E.L. Dansen, P. de Groot en E.W.H. Hamann, de heren M.C. Houtepen, J. Klein, A. Koçak en A. Krol, de dames A. Mager en G. Metz, de heren T. van der Meijden en J.C. Oostrum, mevrouw W. Paans, de heer M. de Pagter, mevrouw L.P.W. Pellikaan, de heren F. Polatli, N. van Santen en P.C.J. Schefferlie, mevrouw D. Stevens, de heren I. Tekir, D. van Veen en C. van Willigen. Griffier: de heer H. Sepers. Tevens aanwezig de wethouders R.P. van Doesburg, J.P. van der Geest, E.C.M. Kraaijeveld en D. van Zanten, alsmede mevrouw H. Kromkamp (gemeentesecretaris). Afwezig: mevrouw J. van Oversteeg.

* 1. Opening (20.00 uur). ..................................................................................................................................................2 2. Ingekomen stukken / mededelingen. ..........................................................................................................................2 3. Vaststellen agenda......................................................................................................................................................2 4. Raadsvoorstel Perspectiefnota 2023-2026 2023 (811800).........................................................................................2 5. Algemene beschouwingen vanuit de fracties.

............................................................................................................3 Stadsbelang.................................................................................................................................................................3 Democraten Gorinchem .............................................................................................................................................4 PvdA ........................................................................................................................................................................5 VVD ........................................................................................................................................................................8 ChristenUnie-SGP ......................................................................................................................................................9 Gorcum Actief..........................................................................................................................................................11 D66

......................................................................................................................................................................12

6. Schorsing (20.48-21.33)...........................................................................................................................................14 7. Eerste termijn college...............................................................................................................................................14 Wethouder Van Zanten ............................................................................................................................................15 Wethouder Kraaijeveld ............................................................................................................................................16 Wethouder Van der Geest ........................................................................................................................................18 Wethouder Van Doesburg ........................................................................................................................................19 8. Schorsing (22.03-22.37)...........................................................................................................................................25 9. Tweede termijn fracties............................................................................................................................................26 10.

Schorsing (23.37-23.54) ...........................................................................................................................................45 11. Tweede termijn college ............................................................................................................................................45 12. Schorsing (00.07-00.26) ...........................................................................................................................................48 13. Afronding en besluitvorming....................................................................................................................................48 14. Sluiting. ....................................................................................................................................................................52

K-1

1. Opening (20.00 uur).

De voorzitter: Dames en heren, leden van de raad, van harte welkom in deze ingelaste vergadering waarin we gaan spreken over de perspectiefnota. Hartelijk welkom ook alle mensen op de publieke tribune en uiteraard ook de mensen die thuis meekijken, nu of later. Bericht van verhindering is ontvangen van mevrouw Van Oversteeg. Wij wensen haar beterschap. De heer Boutachkourt heeft laten weten wat later ter vergadering te zullen komen. 2. Ingekomen stukken / mededelingen.

De voorzitter: Dames en heren. Ingekomen stukken zijn er niet voor deze vergadering, behalve de stukken die betrekking hebben op de perspectiefnota die we vanavond gaan behandelen. Bij wijze van mededeling kan ik u wel het volgende melden. Bij dit soort bijzondere vergaderingen, een van de hoogtepunten in het politieke jaar, doet het gemis van de mensen die op dit moment niet aanwezig kunnen zijn zich extra voelen. Vanuit de raad zal een bloemetje gaan richting mevrouw Alba Heijdenrijk van D66, daarmee aangevend dat we haar niet zijn vergeten. We wensen haar heel veel beterschap. Tegelijkertijd zijn we ook blij met haar vervanger, de heer Van der Meijden. 3. Vaststellen agenda.

De voorzitter: Dames en heren. Vanuit de agendacommissie is aangegeven dat in deze vergadering geen ruimte is voor mondelinge vragen. Er liggen ook geen verslagen ter vaststelling voor, zodat we ons geheel kunnen richten op de perspectiefnota. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. De voorzitter: Dames en heren. Zoals eerder aangegeven, kan mevrouw Van Oversteeg wegens ziekte vanavond niet aanwezig zijn. Een aantal van de opmerkingen die zij had willen maken heeft zij doorgegeven aan de heer Oostrum, die een gedeelte van de spreektijd van het CDA hiermee zal invullen, maar dat zullen in totaliteit zeker niet de minuten spreektijd zijn die het CDA anders zouden toevallen. 4. Raadsvoorstel Perspectiefnota 2023-2026 2023 (811800).

De voorzitter: Dames en heren. In de raadssessies is hierover gesproken en we gaan nu over tot de algemene beschouwingen van de fracties. De fracties geven hun visie op de perspectiefnota 2023. U kunt vragen stellen aan elkaar en aan het college, er kunnen moties en amendementen ingediend worden en u kunt de stukken, zoals bekend, toesturen aan griffie@gorinchem.nl, die vervolgens in iBabs zullen worden geplaatst. Een korte inleiding voor degenen die zich afvragen wat de perspectiefnota eigenlijk is, want dat is toch echt wel een beetje jargon in gemeenteland. De perspectiefnota is een stuk waarin de beleidsuitgangspunten staan voor de begroting die het college aan het voorbereiden is. We bespreken vanavond dus eigenlijk de kaders waarbinnen het college de begroting opstelt voor het volgend jaar, en ook wel in meerjarenperspectief. Die begroting gaan we behandelen in het najaar. Dat is het moment waarop de raad kan K-2

toetsen of het college, gegeven de uitspraken van de raad in deze vergadering, z’n werk goed heeft gedaan en de begroting dus keurig binnen die kaders is gebleven. Deze vergadering is daarom best belangrijk. Tegelijkertijd zitten we ook wel een beetje in een bijzondere situatie, want dit noemen we een zogenaamde beleidsarme perspectiefnota, d.w.z. dat er niet echt nieuw beleid in zit, en dat komt omdat we midden in een collegewisseling zitten, en dan is het bestuurlijk niet heel chic om er allerlei nieuwe elementen in op te nemen terwijl het nieuwe college aanstaande is. Aan de andere kant moeten we wel een perspectiefnota vaststellen, want er zullen beleidsuitgangspunten vastgesteld moeten worden om een begroting te kunnen opstellen. Op deze manier hoop ik het een beetje uitgelegd te hebben. Mochten er mensen zijn, bijvoorbeeld op de publieke tribune, of thuis, die er wat meer van zouden willen weten, dan kunnen ze altijd contact opnemen met mij, met de griffie, met leden van het college, of de gemeenteraad. 5. Algemene beschouwingen vanuit de fracties.

De voorzitter: De algemene beschouwingen zullen worden gehouden in volgorde van fractiegrootte. Afgesproken is een spreektijd van maximaal vier minuten per fractie, waarbij aan de PvdA iets meer spreektijd zal worden toebedeeld in verband met de afwezigheid van mevrouw Van Oversteeg van het CDA. Het woord is om te beginnen aan de heer Van Veen namens Stadsbelang. Stadsbelang

De heer Van Veen: Dank u wel, voorzitter. Geachte aanwezigen. Voor ons ligt de perspectiefnota 2023-2026. Mede door ontwikkelingen in het gemeentefonds kunnen we voor de jaren tot en met 2026 uitzien naar positieve begrotingssaldi, van 2023 oplopend tot en met 2026, met een piek in 2025 en eindigend in 2026 met een plus van 2,5 miljoen euro. Het is een perspectiefnota voorgesteld door het huidige college, waarbij wij als Stadsbelang ons kunnen vinden in een groot gedeelte van de uitgangspunten, zoals deze zijn opgesteld vanuit het huidige beleid. Hoewel wij in 2021 met incidentele meevallers te maken hebben gehad, noteerden wij voor 2021 ook een flinke plus als deze niet zouden hebben plaatsgevonden. Zoals nu uit de perspectiefnota blijkt, is dat ook voor de komende jaren het geval. Er zijn echter ook veel zaken blijven liggen en vooruitgeschoven, dat kunnen we niet ontkennen. Maar we staan in de aankomende periode ook voor grote uitdagingen, waardoor er ook geïnvesteerd zal moeten worden. Doordat de gemeente qua bandbreedte boven de weerstandsratio zit, is er een mogelijkheid om bijna 4 miljoen euro vanuit de algemene reserve vrij te maken voor aanvullende investeringen, zonder dat de schuldpositie in gevaar komt. Er zijn uitdagingen op het gebied van mobiliteit, klimaat en niet te vergeten De Nieuwe Doelen.

We kunnen nu wel heel mooi zeggen dat we een begrotingsoverschot hebben, maar zolang dat geld niet in liquide vorm op de bank staat, zul je dat geld toch echt moeten lenen. Dat wil je natuurlijk zoveel mogelijk voorkomen met rentestijgingen in het vooruitzicht en de daaruit voortvloeiende kapitaallasten. Mede door de grote uitdagingen willen wij daarom de onderwijsinvesteringen, IHP, nog even parkeren, zodat het nieuwe college zich hierover ook nog kan ontfermen. Mijn collega van ChristenUnie/SGP zal hierover een amendement indienen en ook verder toelichten. K-3

Resumé. Vooralsnog begroot een begrotingsoverschot voor de aankomende jaren, maar grote uitdagingen in het verschiet, waarbij wij echt goede keuzes moeten gaan maken en prioriteiten stellen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Democraten Gorinchem, mevrouw Pellikaan. Democraten Gorinchem

Mevrouw Pellikaan: Voorzitter. Vanavond bespreken we de laatste perspectiefnota van dit college, een college dat vier jaar geleden gestart is met een stevig en noodzakelijk ambitieniveau en dit ook heeft waargemaakt, of de route daarvoor heeft uitgestippeld, via visies, investeringen en concrete realisaties op het gebied van onder andere duurzaamheid, woningbouw, onderwijshuisvesting en mobiliteit. Ik begin mijn eerste termijn dan ook graag met te stellen dat wij trots zijn op de afgelopen vier jaar en hoe dit college een robuust toekomstperspectief voor de stad heeft gecreëerd, niet alleen door het hoge ambitieniveau vast te houden, maar ook door perspectief te bieden op het afbouwen van de schuldenpositie en gelijktijdig financiële ruimte over te laten voor toekomstige colleges en ambities, en dat ook nog eens tegen de achtergrond dat gemeenten al lange tijd te maken hebben met te weinig compensatie vanuit het Rijk, een coronacrisis door ons land is getrokken en een voortdurende oorlog in Oekraïne een andere economische realiteit heeft veroorzaakt. Voorzitter, dan kan het op papier wel een perspectiefnota zijn met voornamelijk technische en feitelijke ontwikkelingen, maar het kunnen creëren van zo’n financiële uitgangspositie voor de stad, terwijl je ambities waarmaakt en blijft investeren, beseffende de zojuist geschetste context, dan is dat gewoon erg bijzonder.

Inzoomend op de perspectiefnota, kunnen we zien dat de gemeente in het financieel meerjarenperspectief miljoenen euro’s overhoudt op de begroting. Dit komt voornamelijk door een opwaartse bijtelling van het gemeentefonds. Ook zien we dat de algemene reserve een ongekende omvang heeft, waardoor naast het gebruikmaken van het begrotingssaldo een tweede mogelijkheid ontstaat om nieuwe investeringen mogelijk te maken. Wat ons betreft wordt deze ruimte benut voor starterswoningen, het verduurzamen en vergroenen van onze stad en het bestrijden van armoede. Op dit laatste punt komen wij ook meteen een concrete suggestie. Wij dienen samen met de Partij van de Arbeid, D66 en het CDA een amendement in om de lokale lasten in 2023 niet te verhogen. Door de energie- en woningcrisis, waardoor energierekeningen torenhoog zijn en huishoudens soms noodgedwongen een te hoge huur betalen, en de enorme prijsstijgingen in 2022, nemen de financiële zorgen onder de Gorcumse huishoudens toe. Naast de minima-huishoudens zien we ook dat de financiële kwetsbaarheid van de middeninkomens toeneemt en ook zij door de koopkrachtdaling en de energiecrisis in de problemen zijn, of dreigen te komen. Voorzitter, dan vinden wij een verhoging van de lokale lasten bovenop alle lasten die voor inwoners nu al stijgen niet uit te leggen, zeker niet als de gemeente zelf miljoenen overhoudt per jaar.

Om die reden stellen wij via een amendement voor om de lokale lasten in 2023 niet te verhogen met de geïndexeerde 3%. Wij vinden het belangrijk dat de gemeente hier haar invloed pakt en zijn dan ook blij met de motie van D66, die later vanavond wordt ingediend, om de inkomensgrens van de minimaregelingen te verhogen naar 130% van het wettelijk sociaal minimum. Hierdoor zal de financiële kwetsbaarheid van onze inwoners nog meer ondervangen kunnen worden. K-4

Als laatste willen wij het college graag via een motie oproepen om meer zitgelegenheden te creëren in de stad, op verschillende locaties een voorziening waar men even kan gaan zitten, waar mensen worden verleid elkaar te ontmoeten, want bankjes maken de openbare ruimte voor iedereen, mensen zonder eigen buitenruimte, ouderen, of mensen die slecht ter been zijn, om even uit te rusten. Daarom roepen we via de motie ‘Meer bankjes in de stad’ het college op concreet meer zitgelegenheid te realiseren door 25 bankjes te plaatsen voor juli 2023 en hiervoor een budget van 50.000 euro beschikbaar te stellen. Hierbij willen we het college ook meegeven gebruik te maken van de in de stad aanwezige creativiteit en instellingen, zoals scholen en dagbestedingen, om de zitgelegenheden te realiseren. Voorzitter. We hebben als gemeente te maken met grote opgaven op het gebied van duurzaamheid, wonen, mobiliteit en armoede. We kijken ernaar uit om op die punten de scherpte met elkaar te vinden tijdens de behandeling van het coalitieakkoord, nog maar twee nachtjes slapen! Dank u wel.

Amendement A1: Geen verhoging van gemeentelijke lasten De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 5 juli 2022; stelt het volgende amendement voor: als beslispunt 2a te wijzigen in: de financiële uitgangspunten vast stellen waarbij punt 4 van deze uitgangspunten (blz 20 PPN) wordt gewijzigd in: De tarieven voor onroerende en roerende zaakbelasting, precariobelasting, leges, hondenbelasting, begrafenisrechten en markt- en kadegelden in 2023 niet te verhogen door geen correctie op basis van het indexcijfer (3,0%) toe te passen. Motie M1: Meer bankjes in de stad De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 5 juli 2022; roept het college op: - de stad meer zitgelegenheden aan te bieden in de buitenlucht; - hierbij gebruik te maken van de in de stad aanwezige creativiteit en instellingen, zoals scholen, werkvoorzieningschappen en dagbestedingen, om de zitgelegenheden te realiseren. - deze bankjes door de gehele stad te plaatsen op plekken waar veel beweging is van wandelaars en fietsers. - ernaar te streven om voor juli 2023 25 bankjes geplaatst te hebben en hiervoor een budget van € 50.000 beschikbaar te stellen.

De voorzitter: Dank u wel. PvdA, de heer Oostrum. PvdA

De heer Oostrum: Dank u wel, voorzitter. Zoals ik al heb aangegeven bij de behandeling van de jaarstukken 2021, hebben het college en de gemeenteraad onze stad de afgelopen periode een paar flinke stappen verder vooruit gebracht. De stad staat er goed bij en wordt door de meeste inwoners van stad en regio gewaardeerd om haar goede sociale voorzieningen. Er zijn in de afgelopen raadsperiode beleidsvisies en uitwerkingsplannen vastgesteld op het gebied van mobiliteit, stedelijke vernieuwing, economie en duurzaamheid en er zijn ook in het sociale domein belangrijke ontwikkelingen in gang gezet op het gebied van jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning, wellicht een stevige, beleidsmatige basis voor de toekomst. Bovendien laat de jaarrekening een zodanig positief resultaat zien, dat we mogen stellen dat er ook een stevige financiële K-5

basis ligt om verder te bouwen aan een nog mooier Gorinchem, en dat terwijl we al de allermooiste vestingstad zijn. Voorzitter, het kan altijd nóg mooier! Ondanks deze stevige beleidsmatige en financiële basis, ligt een beleidsarme perspectiefnota voor, omdat daarin nog geen nieuw collegeakkoord of raadsprogramma kon worden verwerkt. We verwachten daarom dat er later bij het vaststellen van een echte perspectiefnota voor 2023-2026 én de begroting 2023 ook ruimte zal zijn voor voorstellen van partijen die geen deel uitmaken van de nieuwe coalitie, maar daarover spreken we a.s. donderdag, overigens voor het eerst. Desondanks geeft u in deze perspectiefnota een voorzet voor een aantal belangrijke uitgaven die zich al aandienen als onontkoombaar en waarover wij dan ook vanavond een besluit gaan nemen. De Partij van de Arbeid plaatst nog wel enkele kanttekeningen bij deze onontkoombare uitgaven. De eerste. Wij zien bij de autonome ontwikkelingen dat het college rekening houdt met hogere uitgaven voor het minimabeleid. Echter, gezien de sterk gestegen prijen van de normale huishoudelijke uitgaven, zeg maar: de dagelijkse boodschappen, en de energielasten, komen veel meer huishoudens dan alleen de minima voor het einde van de maand aan de bodem van hun portemonnee. Dat vraagt om extra ondersteuning van mensen met lage- en middeninkomens en de financiële positie biedt daarvoor ruimte.

Daarom dienen wij samen met Democraten Gorinchem, D66 en het CDA het amendement in om de gemeentelijke tarieven, genoemd in het amendement, in 2023 niet te verhogen. Bovendien komt D66 zo meteen met een motie, die wij van harte mee indienen, om de inkomensgrens voor het minimabeleid te verhogen van 120% naar 130% van de bijstandsnorm. Ten tweede. Onder het kopje ‘Bedrijfsvoering’ wordt voor ruim driekwart miljoen euro extra aan formatieplaatsen toegevoegd, met name op financieel-, inkoop- en juridisch gebied, voor strategische communicatie en een formatie-uitbreiding van de griffie. Op de laatste na zijn dat functies waarover de gemeenteraad inhoudelijk niet gaat, mits door de organisatie wordt geleverd wat nodig is en wat gemeenteraad en college vragen. Het valt ons echter op, en dan kom ik ook op de tekst van mevrouw Van Oversteeg, dat bij deze vakgebieden een van de grootste speerpunten – want wie had het niet met dikke letters in het verkiezingsprogramma staan? – de ambities zijn op het gebied van woningbouw en ruimtelijke ontwikkeling. Mevrouw Van Oversteeg had bijvoorbeeld tijdens de vergaderingen over stedelijke vernieuwing of de woningbouwambities de wethouder al horen waarschuwen voor het tekort aan benodigde capaciteit op dat gebied.

Om die reden had zij het college destijds gevraagd, en dat doe ik dan nu ook namens haar, wat de actuele stand van zaken hiervan is en wat de reden is dat hier geen ruimtevrager in de perspectiefnota is opgenomen. Is het duidelijk dat we voldoende in huis hebben om deze ambities te verwezenlijken? Voorzitter. Deze ambities, maar ook de ambities op het gebied van duurzaamheid en energietransitie, zijn grote uitdagingen die wellicht vragen om extra capaciteit. Wij horen graag van het college of wij de knelpunten terecht zien, of dat wij knelpunten zien die er niet zijn. Bij de overige ruimtevragers en bij de investeringen zien we forse uitgaven voor het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, hogere kosten voor het Gilde Vakcollege Techniek, huisvesting voor Beatrix De Burcht en De Regenboog, het inhuizen van het Yulius Lingewaal College bij het Omnia College en de bouwkundige aanpassingen van de J.P. Waaleschool. Een en ander heeft voornamelijk te maken met gestegen K-6

bouwkosten, maar ook met extra duurzaamheidsmaatregelen en het binnenklimaat. Het is noodzakelijk om hierover nu een besluit te nemen, om ook zekerheid te bieden dat de financiële middelen beschikbaar zijn. Wij ondersteunen deze maatregelen dan ook van harte en wij zullen instemmen met deze voorstellen. Voorzitter. Bij de behandeling van de jaarstukken 2021 heb ik het vaste aandachtspunt voor de Partij van de Arbeid al genoemd: het weerstandsvermogen, en ik neem ook nog even het investeringsplafond mee. Door het hoge weerstandsvermogen zijn alle risico’s nu meer dan dubbel gedekt en dat zal het komend jaar met het jaarresultaat 2022 alleen maar toenemen. Het is dan ook terecht dat het college constateert dat er ruimte is voor extra investeringen, zonder een extra verhoging van de schuldpositie van de gemeente, bijvoorbeeld vanuit de algemene reserve. Het lijkt ons dan ook zeker een aanbeveling voor het nieuwe college om met een goed voorstel te komen. We geven daarbij alvast een paar van onze speerpunten mee. Zoals eerder aangegeven, liggen er forse uitdagingen op het gebied van stedelijke ontwikkeling. Met name is sprake van een stevige woningbouwopgave.

Daarom dient wat ons betreft naast de reserves voor mobiliteit, duurzaamheid en het sociaal domein een reserve voor de woningbouwopgave te worden gevormd, om snel in te kunnen spelen op zich voordoende kansen, bijvoorbeeld de aankoop van het belastingkantoor of andere panden die via ombouw geschikt gemaakt kunnen worden voor wonen. We doen dit vooralsnog zonder motie, maar mocht het nodig zijn, dan hebben we deze klaar liggen om bij de begroting 2023 in te dienen. Een tweede uitdaging die nauw aansluit bij het amendement en de motie die zojuist zijn aangekondigd door Democraten Gorinchem en die straks door D66 wordt ingebracht betreft de isolatie van woningen, met name van woningen met een energielabel E, F of G. Dat zijn gewoon slecht geïsoleerde woningen en door die te isoleren zal het voor bewoners leiden tot een forse energiebesparing, en dus ook een kostenbesparing. Daarom stellen wij per motie voor aan te sluiten bij het Nationaal Isolatieprogramma en extra te investeren in energiebesparende maatregelen via subsidie aan eigenaren en bewoners en via versterking van de ondersteuning bij de aanleg van energiebesparende maatregelen door de Klussendienst en door het Nieuwe Wonen, die kunnen helpen bij de aanleg.

Overigens doen die vrijwilligers al geweldig werk, maar ondanks die inspanningen blijft het aantal woningen dat wordt geïsoleerd beperkt tot een honderdtal, in plaats van de grote aantallen woningen die nog moeten worden geïsoleerd. Een meer gestructureerde aanpak, samen met POORT6, wijk-, buurt- of zelfs straatgericht, en met extra ondersteuning van en door de Klussendienst en het Nieuwe Wonen zal daarbij ongetwijfeld helpen. Tot zover mijn eerste termijn, voorzitter, mede namens het CDA. Dank u wel. Motie M2: Bestrijding energiearmoede De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 5 juli 2022; roept het college van burgemeester en wethouders op: - als gemeente Gorinchem aan te sluiten bij de landelijke Energiebesparingscampagne en het Nationaal Isolatieprogramma,; - door middels een extra inspanning samen met POORT6 via een wijkgerichte aanpak huurders, woningeigenaren en VVE’s te benaderen om zoveel mogelijk woningen te laten voldoen aan de redelijkerwijs best mogelijke isolatiestandaard; - daarvoor in de begroting 2023 extra financiële middelen beschikbaar te stellen om eigenaren

K-7

-

en bewoners actief te stimuleren de noodzakelijke werkzaamheden te verrichten en hen daarbij te (laten) ondersteunen; de Klussendienst, het Nieuwe Wonen en andere beschikbare vrijwilligers extra mogelijkheden te bieden om eigenaren en bewoners te helpen met het aanbrengen van energiebesparende maatregelen.

De voorzitter: Dank u wel. Voor de notulen: de heer Boutachkourt is gearriveerd. Welkom! De VVD, de heer Van Santen. VVD

De heer Van Santen: Voorzitter. Een beleidsarme perspectiefnota is aangekondigd, zoals dat vaker het gebruik is bij een wisseling van het college en het nog ontbreken van een richtinggevend akkoord. Wat dat betreft is het allemaal een vreemde samenloop van omstandigheden met de presentatie van het akkoord zo dichtbij deze week. Wat de VVD betreft is het in ieder geval fijn dat we dit nog voor de zomer, zoals het hoort, kunnen behandelen. Een solide gang van zaken; dank daarvoor aan het college. Beleidsarm lijkt ons grotendeels ook gelukt, al ziet onze fractie tegelijkertijd nog een aantal ‘last minute’-ambities hierin terug. De vraag is in hoeverre dat erg of passend is voor de aankomende periode. Wat bedoel ik dan? Op een aantal fronten wordt nu te veel gevraagd. Ik noem aan paar voorbeelden: - De organisatie. Een versteviging op de financiën, op de inkoop, op burgerzaken, op ICT, op HR, op strategie en op de juridische vraagstukken, zowel intern als extern. Het is nogal wat. Digitalisering en onze synergie binnen de GR-en zouden toch juist voor een efficiënter apparaat moeten zorgen. Laten we er de aankomende periode voor waken dat we een waterhoofd maken van het gemeentehuis. - Havens, of ‘Riveer’ moet ik eigenlijk zeggen. Tegen de stroom in gaan we bij Riveer, want bij de veren leveren we juist in op het personeel, in het kader van elektrisch varen.

We gaan van twee medewerkers per boot naar één. Kan de wethouder uitleggen waarom het nu zou volstaan om met één bemanningslid per boot te werken? Levert dat dan geen druk of gevaarlijke situaties op? - Onderwijs. Gorinchem heeft als onderwijsstad een sterke regiopositie. De uitdagingen op het gebied van onderwijs zijn immens. Denk ook aan de omvang van de gebouwen, de juiste infrastructuur voor scholieren en de opgaven op het gebied van duurzaamheid. In dat opzicht moeten we goed kijken naar wat je als stad integraal kan dragen en zo goed mogelijk efficiënt kan inrichten. Dat gezegd hebbende, we zijn content met de recente positieve financiële resultaten en blij met de binnenstebuiten ontwikkeling van het gemeentefonds. Deze laatste lijkt grotendeels incidenteel en op het vergezicht ook enigszins structureel. Maar laten we vooral incidentele zaken niet verwarren met structurele zaken, want structureel is het nog wel een groot vergezicht, aangezien wij verwachten dat er zeker nog veel uitdagingen op ons af zullen komen en het daarmee ook snel verdisconteert. Want voor de stad komt er de komende jaren veel op ons af, zowel voor de gemeente als de inwoners, instellingen en bedrijven. Dan heb ik het over de stijgende energielasten, de toenemende bouwkosten en de uitdagingen van de bevolkingsgroei. Deze groei geeft ontzettend veel druk op onze maatschappij.

Denk bijvoorbeeld aan de druk op de wachtlijsten op het gebied van de gezondheidszorg, zoals de huisartsen, waar de uitdagingen almaar groter worden. En dan volgt binnenkort ook nog het aanstaande coalitieakkoord met de nodige uitdagingen en K-8

ambities. Hoe gaat Gorinchem om met de grote opgaven op het gebied van de woonvisie, duurzaamheid en mobiliteit? Mobiliteit kent daarbij grote uitdagingen in het kader van veiligheid en een goed vestigingsklimaat, zeker in relatie tot de ontwikkeling van de Grote Haar en de scholen, waarbij we ook de noordelijke infrastructuur verder zullen moeten gaan ontsluiten. Veel plannen die om uitvoering vragen. De aankomende periode kan dus allesbehalve een grote verbouwing worden. En ja; er is een overschot, maar de schuldenlast van Gorinchem is hoog en wordt de aankomende jaren – met alle opgaven van dien – nog een stuk hoger. Als we alle plannen die er liggen willen gaan uitvoeren, loopt onze schuldenlast behoorlijk op. Dus als we uitstel van executie willen voorkomen, zullen we moeten temporiseren en keuzes maken. Die willen we ook graag met de raad gaan maken. We moeten af van het blok als gedachte waarbij we het elkaar moeilijk willen maken. Het is geen wedstrijd. Laten we de aankomende periode dan ook vooral positief blijven om met elkaar weer verliefd te worden op ons thuis. Leef en laat vooral ook lekker leven. We willen allemaal het beste voor de stad en dan is het logischer om slimme zaken en goede ideeën met elkaar op te pakken.

Laten we daarbij niet proberen de uitzondering op de regel te zijn, en daarmee bedoel ik dat we moeten proberen zoveel mogelijk aansluiting te vinden op de gemeenschappelijke regelingen en een sterke regionale aanpak. Samenvattend: het aankomende jaar en de jaren daarna komen er de nodige uitdagingen op ons af. Die zien wij positief tegemoet – we gaan die klus met elkaar klaren! Dan nog een slotwoord. Ik wil het demissionaire college via deze weg namens de fractie bedanken voor zijn inzet de afgelopen jaren. Laten we hopen dat het een succesvolle ‘Ik vertrek’ gaat zijn voor u allen. Wij wensen hen veel wijsheid en vooral veel goeds toe in hun verdere plannen. Tot zover. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: ChristenUnie-SGP, de heer Krol. ChristenUnie-SGP

De heer Krol: Geachte voorzitter. De vergadering van vanavond vindt plaats in een bijzondere setting. We bespreken vandaag de erfenis van het oude college. Wat laat het Gorinchem na voor de toekomst? Tegelijkertijd kunnen we nog niet zomaar een verbinding maken met het nieuwe coalitieakkoord, dat formeel a.s. donderdag aan uw raad, aan de stad, wordt aangeboden. Naast de perspectiefnota zal ook dat akkoord uitgangspunten bevatten voor het opstellen van de begroting 2023. Onze fractie ziet ernaar uit om samen met de overige 23 leden van uw raad en met een nieuw college, onder uw voorzitterschap, samen te werken aan de uitwerking en nadere invulling van dat akkoord. Terug naar de erfenis. In het burgerlijke recht is er ruimte om een afweging te maken: aanvaarden, beneficiair aanvaarden, of verwerpen. Die mogelijkheid is er binnen de Gemeentewet niet. Het nieuwe college bouwt verder op de erfenissen uit het verleden: de mooie kanten van de erfenis, maar ook de schaduwzijden. Wat is dan de erfenis die er nu ligt en die zich gedeeltelijk door deze perspectiefnota laat kennen? Positief is: er zijn prachtige vergezichten geschetst, onder andere op het gebied van stedelijke ontwikkelingen, denk aan de Lingeoevers, het wandelpad dat voorzien is langs de Linge, daar zie ik heel erg naar uit als wandelaar.

Er zijn prachtige, klinkende resultaten geboekt, zoals de eerste fase van de herstructurering van de Banneweg, en wat maakte de prachtige bloei in de middenberm dat toch compleet dit voorjaar. De verkiezing tot mooiste K-9

vestingstad, de start met de aanleg van het warmtenet, realisatie van het project ‘Helden van Gorkum’. Ik wil u namens mijn fractie oprecht danken voor uw enorme inzet voor onze stad, de stad waarop we trots zijn, en waar u trots mag zijn op uw bijdrage. Er is ook een schaduwzijde van de erfenis. De enorme ambities leiden tot een enorme schuldpositie van de gemeente, met een piek die nog voor ons ligt. Die is vertaald naar een schuldquotum dat ver in het rood schiet en een schuld per inwoner die bijna twee keer boven het landelijk gemiddelde ligt. Wat betreft de komende jaren, hopen wij dat het ons lukt om met elkaar een stuk gedeeld eigenaarschap te beleven in de opdracht waar wij als raad voor staan, elkaars kritisch vermogen, elkaars kennis, maar ook elkaars oplossingsrichtingen benuttend. Dan nog even over de financiën. Tja, welke cijfers zien we dan, of wíllen we zien? Zoek je de ruimte, dan benader je vandaag het exploitatieoverschot 2021, de positieve geprognosticeerde begrotingssaldi voor de komende paar jaar, of de ruimte die in de weerstandsratio zit, zomaar een paar miljoen in het handje. Ben je behoedzaam, dan benadruk je de schuldenberg, onzekerheid over de inflatie en rente en de tientallen miljoenen aan investeringen die er de komende jaren aan urgentie nog bij komen, en de schuldenlast wordt onbeheersbaar wanneer we geen grenzen aangeven.

Ik ben wat minder enthousiast over de financiële positie dan ik mevrouw Pellikaan hoorde vertellen. Voor alle investeringen die nu al in de agenda staan komt er zeker 20 tot 40% bij in de realisatiefase als gevolg van de gestegen kosten. Er is nog geen geactualiseerd integraal huisvestingsplan voor het onderwijs. Wel hebben we al wat zicht gekregen in de schoolgebouwen die de komende tien jaar vervangen moeten worden, of grootschalig onderhoud nodig hebben. De inventarisatie van kapitaalgoederen die vervangen moeten worden is nog gaande – dat is de motie van Frank Barth. Ongetwijfeld brengt dit ook weer nieuwe investeringen in beeld. En dan zoekt het nieuwe college straks ook nog naar ruimte voor nieuw beleid. Kortom, verstandig omgaan met financiën is een balanceeract. Afwegingen over het uitgeven van handgeld kan alleen tegen de context van de schuldpositie en rekenschap over alle zeker- en onzekerheden met betrekking tot de benodigde investeringen. We willen geen would be miljonair spelen die materieel alles voor elkaar had, maar toch nog failliet ging, maar ook willen we niet de keuterboer zijn die schijnbaar in armoede leefde, maar tonnen op de bank had en in kniekousen had zitten. Tegen die geschetste context kondig ik u een amendement aan waarin voor nu 5,5 miljoen aan investeringen in onderwijshuisvesting uit de perspectiefnota wordt gehaald.

Wij achten het redelijk dat een nieuw college de gewenste investeringen nog eens tegen het licht kan houden in het kader van de keuzes die gemaakt moeten worden rondom het coalitieprogramma en in samenhang met alle investeringen die in beeld zijn, de geplande investeringen die bijstelling behoeven en de gewenste en benodigde investeringen die de komende tijd nog in beeld gaan komen. Betekent dit dan dat de geplande investeringen onzin zijnDe voorzitter: Meneer Krol, ik ben al enigszins flexibel, maar we zitten al ruim over de vijf minuten en we hadden vier minuten afgesproken. Dus ik verzoek u af te ronden. De heer Krol: Mag ik nog twee vragen stellen en het amendement voorlezen? Dan sla ik de rest over.

K - 10

De voorzitter: Prima, met goedvinden van de raad. De heer Krol: Dank jullie wel. Ik heb een vraag over het monument Martelaren van Gorcum. Al met al zal het een kostbaar, maar ook indrukwekkend monument worden, dat een stukje geschiedenis van deze stad vertelt. Fantastisch dat de initiatiefnemers zoveel geestdrift en financiële middelen weten los te maken. Een monument van glaskunst klinkt echter ook fragiel. Welke afspraken zijn er wat betreft toezicht en preventie van vandalisme? Tweede vraag, in het verlengde van de vraag van de heer Oostrum. Er liggen meerdere voorstellen om de ambtelijke formatie uit te breiden. Hoe verhoudt zich dit tot de uitbreiding in formatie in 2018/2019? Ik heb begrepen dat toen anderhalf miljoen aan extra formatie is ingezet. Klopt mijn veronderstelling dat deze ruimte pas daadwerkelijk verzilverd kan worden nadat dit ook op deze manier neerslaat in de begroting 2023? Kortom, kan het nieuwe college in samenspraak met de gemeentesecretaris hier nog tot andere accenten komen? Ten slotte wil ik graag de motie voorlezen: Amendement A2: Schrappen onderwijsinvesteringen De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 5 juli 2022 stelt het volgende amendement voor: beslispunt 1 te wijzigen in: 1.

De perspectiefnota 2023-2026 vast te stellen, met uitzondering van de onderwijsinvesteringen zoals genoemd onder punt 7 t/m 10 van paragraaf 2.4 van deze perspectiefnota.

Ik wil nog wel benadrukken dat de nieuwbouw van het Gilde hier buiten valt. Daar stemmen wij van harte mee in voor nu. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. 7 minuten. Gorcum Actief, mevrouw Hamann. Gorcum Actief

Mevrouw Hamann: Dank u wel, voorzitter. Ik zal de tijd weer ruimschoots inhalen. Deze perspectiefnota is het laatste financiële document voor onze gemeenteraad van wethouder Van Zanten. Hij heeft goed werk verricht. Wij danken hem en zijn team van Financiën voor wederom een duidelijk en helder stuk. Het geeft een beeld van hoe we er waarschijnlijk voorstaan de komende jaren, waarschijnlijk, want we hebben te maken met grote financiële onzekerheden, zoals duidelijk is verwoord in dit document. Daarnaast is deze perspectiefnota eigenlijk atypisch, want van een scheidend college. Daarom is het beleidsarm, zonder nieuwe plannen, maar voortzetting van bestaand beleid. Dat is logisch. Er is een nieuwe college gesmeed met andere partijen. Het coalitieakkoord is vorige week onder embargo aan de gemeenteraad verspreid en wordt overmorgen in de gemeenteraad gepresenteerd. In deze perspectiefnota lezen we dat de ambities erg hoog liggen, maar het tempo van uitvoering van alle plannen tot dusverre nogal laag. We spraken al eerder over een ontstane financiële boeggolf die naar voren wordt geduwd. We constateren dat de boeggolf weer groter is geworden. Bij de tussenrapportage verwachten we daarover meer informatie. Dus voor nu zijn wij voorzichtig.

De financiële onzekerheden rechtvaardigen een voorzichtige houding ten opzichte van moties en amendementen en in deze atypische situatie beoordeelt dit demissionaire college voorstellen, terwijl het nieuwe college K - 11

overmorgen wordt geïnstalleerd. Voor ons is het daarom niet gepast om nu moties in te dienen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. D66, de heer Van der Meijden. D66

De heer Van der Meijden: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Het college presenteert deze perspectiefnota kort voor het aantreden van een nieuw stadsbestuur. Dat betekent geen nieuwe plannen, maar slechts een voortzetting van het huidige beleid. Politici en ambtenaren noemen dit ook wel een beleidsarme perspectiefnota, een treffende term die illustreert dat onze politieke machine zich in een transitieperiode bevindt. Maar terwijl ons openbaar bestuur hapert, tekenen zich nieuwe maatschappelijke scheidslijnen af in onze stad. Gorcumers raken steeds meer vervreemd van de politiek. Het overheidsbeleid mist vaak z’n doel en we slagen er niet in om de kansenongelijkheid in de stad aan te pakken. Recente economische ontwikkelingen maken dat pijnlijk duidelijk. Financieel kwetsbare Gorcumers worden onevenredig hard geraakt door de prijsstijgingen. Boodschappen, energie, brandstof: de stijgende kosten voor levensonderhoud brengen huishoudens in problemen. Daarom dienen we vanavond samen met Democraten Gorinchem, de Partij van de Arbeid en het CDA een motie in om het minimabeleid toegankelijker te maken voor meer Gorcumers, en daarom dienen we ook het amendement van Democraten Gorinchem om de lokale belastingen dit jaar niet te verhogen, van harte mede in. Want wie in de financiële problemen dreigt te komen, mag rekenen op een sociaal vangnet dat bestaanszekerheid garandeert.

Graag vraag ik het college ook de toezegging om geen huurstijgingen door te voeren voor gesubsidieerde instellingen, zoals buurthuizen, die gebruikmaken van ons gemeentelijk vastgoed. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om Stichting Bouki, Stichting Leergeld, volkstuinverenigingen en ook speeltuinverenigingen, en nog veel meer. Maar, voorzitter, tegelijkertijd vraagt een openbaar bestuur niet alleen om pleisters plakken. We willen ook perspectief bieden aan onze stad en welvaart en welzijn bereiken voor Gorcumers, in het heden, maar ook zeker in de toekomst. Daarom moeten we de geboden kansen met beide handen aanpakken. Met trots voor onze lokale ondernemers en voor onze historische vestingstad roepen we het college daarom op om plannen te bekostigen die de binnenstad transformeren in een openlucht-warenhuis, een stimulans voor de werkgelegenheid, de economie en bovenal voor de kwaliteit van de openbare ruimte, een investering in de toekomst. Voorzitter. Ik begon mijn verhaal met de trieste constatering dat Gorcumers bevreemd raken van de politiek. Laat er geen misverstand over bestaan: het is aan ons om die kloof te overbruggen met goed beleid dat werkt en dat een antwoord heeft op de maatschappelijke opgaven van Gorinchem, maar ook door daadkrachtig te verbinden en de menselijke maat te herintroduceren in de wereld van ons openbaar bestuur.

En dat begint met helder communiceren, zodat inwoners eenvoudiger kunnen meepraten en meebeslissen, zodat de democratie daadwerkelijk toegankelijk, en daarmee inclusiever, is, zodat we vaker mét burgers gaan praten in plaats van óver burgers. Daarmee leg ik u onze derde en laatste motie voor ter ondertekening van de Direct Duidelijk-deal, een inspanningsverplichting voor het college en de raad om nu echt werk te maken van begrijpelijk en toegankelijk taalgebruik. K - 12

Als laatste wil ik het college vragen om een stand van zaken over onze eerder aangenomen motie ter versnelling van de woningbouw. De wethouder had toegezegd om hierover tijdens de perspectiefnota te rapporteren. Voorzitter. Deze perspectiefnota is dan misschien beleidsarm, maar er is werk aan de winkel. Laten we onze mouwen opstropen en aan de slag gaan voor de mooiste vestingstand van Nederland, voor Gorinchem, de stad ik mijn thuis noem. Voorzitter. Tot slot wil ik graag het college bedanken voor de inspanningen en voor het aanbieden van de perspectiefnota. Ik hoop dat ik enigszins binnen de tijd ben gebleven. Motie M3: Minimabeleid voor meer Gorcumers De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op dinsdag 5 juli 2022; verzoekt het college van burgemeester en wethouders: meer Gorcumers recht te geven op de voorzieningen en regelingen uit het minimabeleid door de inkomensgrens te verruimen van 120% van de bijstandsnorm naar 130%. Motie M4: Gorcumse binnenstad als warenhuis De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op dinsdag 5 juli 2022; verzoekt het college van burgemeester en wethouders: het plan van Hartje Gorkum om de binnenstad als één warenhuis te presenteren financieel mede mogelijk te maken en hierover in de turap 2022 te rapporteren aan de gemeenteraad.

Motie M5: Ondertekening Direct Duidelijk-deal De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op dinsdag 5 juli 2022; constaterende dat: - heldere overheidscommunicatie bijdraagt aan goede gemeentelijke dienstverlening en de transparantie van het openbaar bestuur; - Gorcumers hierdoor eenvoudiger kunnen meebeslissen of participeren in de lokale democratie, wat de toegankelijkheid en inclusie van inspraakmogelijkheden bevordert; - de menselijke maat in het contact tussen de burger en de overheid daarmee verbetert; - de overgrote meerderheid van onze inwoners teksten begrijpt die geschreven zijn op B1taalniveau. Dat zijn teksten die bestaan uit makkelijke woorden en korte, eenvoudige en actieve zinnen.

overwegende dat: - op het terrein van heldere communicatie de gemeente Gorinchem winst kan behalen, in het bijzonder bij documenten die onderdeel uitmaken van de oordeel- en besluitvorming in de gemeenteraad (raadsvoorstellen en beleidsnota’s); - ook samenvattingen op B1-taalniveau bij deze documenten een waardevolle stap zijn richting toegankelijke communicatie; - de Direct Duidelijk-deal als intentieverklaring een inspanningsverplichting vraagt om serieus werk te maken van heldere overheidscommunicatie; - de Direct Duidelijk-deal ook veel praktische voordelen oplevert, zoals ondersteuning bij het opstellen van beleid over heldere communicatie, training van ambtenaren en een hulplijn voor advies over taal; verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - de Direct Duidelijk-deal te ondertekenen en zich in te spannen om de overheidscommunicatie begrijpelijker en toegankelijker te maken; - de raad te informeren over vervolgacties die daaruit voortvloeien.

De voorzitter: Het is geweldig: 3.47. U bent zoals wel vaker een voorbeeld voor velen. Dank. Het CDA spreekt niet, eerder heb ik uitgelegd waarom. Dan is nu het woord aan de SP, mevrouw Stevens. SP

K - 13

Mevrouw Stevens: Voorzitter. Spannende tijden staan ons te wachten. De oorlog in Europa blijft voortduren en we hebben te maken met een stijgende inflatie, waardoor niet alleen onze boodschappen, maar ook de rest van alle spullen en grondstoffen steeds duurder worden. Ook stijgt de rente harder dan ze destijds gedaald is. Deze problemen komen bovenop de stapel van alle bestaande problemen, zoals de klimaat-, wonen- en zorgcrisis. We gaan als gemeente een financieel onzekere tijd tegemoet, vol met potentieel onaangename verrassingen, terwijl het Rijk zelden de systematische ondersteuning biedt waar we als gemeente zo op hopen. Kort gezegd: diep van binnen weten we dat de kans groter is dat het muntje eerder op de verkeerde dan op de goede kant valt de aankomende tijd. Daar hebben we het gewoon mee te doen. Als de SP kijkt naar de perspectiefnota, het raadsstuk dat perspectief geeft aan de bedragen in de begroting, zien we wederom een stuk zonder beleid. Gezien de bijzondere omstandigheden van dit jaar, het nieuwe college dat over twee dagen aantreedt, kunnen we dat goed begrijpen, maar een perspectiefnota die stelselmatig beleidsarm is, is nu eenmaal wel moeilijker te controleren. Dat gezegd hebbende: er is nog wel wat te controleren, t.w. de cijfers zelf, en dat zijn er toch nog wel wat.

Voor een beleidsarm stuk staan er flinke bedragen in de perspectiefnota, die grote invloed kunnen hebben op de komende begrotingen. Als we ons niet in schulden willen steken, is een investeringsplafond van 5 miljoen euro geadviseerd door onze financiële beleidsambtenaren, en deze perspectiefnota overschrijdt dat bedrag. Een eenmalig begrotingsoverschot is wat de SP betreft geen reden tot feest, met grote investeringen en stijgende prijzen in de toekomst in gedachten. En morrelen aan de algemene reserves is voor ons geen hapklare oplossing voor al onze financiële uitdagingen. Ook deze investeringen moeten uiteindelijk betaald worden, en dat gaat hoe dan ook gepaard met een nieuwe lening, inclusief de exploderende rentes. Wat ons betreft niet echt enorm slim. We moeten niet uitgeven wat we niet hebben, ook niet omdat we dat als gemeente nu eenmaal wel kunnen. Over twee dagen treedt het nieuwe college aan en dat zal de financiële en maatschappelijke uitdagingen uit het heden en de toekomst moeten trotseren met realisme en nuance. De SP heeft er vertrouwen in dat deze verantwoordelijkheid in goede handen komt, maar we zien wel dat de perspectiefnota op dit moment nog te weinig ruimte biedt voor de flexibiliteit die de toekomst juist vraagt. Daarom dienen we het amendement over de onderwijsinvesteringen van ChristenUnie-SGP samen met Gorcum Actief, VVD en Stadsbelang mede in.

Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Hiermee hebben we de eerste termijn vanuit de fracties gehad. Volgens de planning gaan we nu een halfuur schorsen. In deze schorsing gaat het college om de tafel zitten, om gezamenlijk een reactie op de inbreng van de fracties voor te bereiden. Ik schors de vergadering.

K - 14

6. Schorsing (20.48-21.33)

De voorzitter: Ik heropen de vergadering. Na de algemene beschouwingen van de fracties is het woord nu aan het college, om te reageren op hetgeen door de fracties is ingebracht. 7. Eerste termijn college.

De voorzitter: Het woord is allereerst aan de wethouder voor financiën. Wethouder Van Zanten

Wethouder Van Zanten: Dank u wel, voorzitter. Dames en heren. Vanavond bespreken we – een aantal van u heeft dat al opgemerkt – een perspectiefnota die vooral technische en feitelijke ontwikkelingen bevat en voor een deel uiteraard ook een gezonde voortgang regelt voor het lopende beleid. Continuïteit van bestuur en een goede voortgang van lopend werk is immers een groot goed binnen ons openbaar bestuur, ook na een raads- en collegewisseling na verkiezingen. Zo is het ook een groot goed, en gebruikelijk, dat het vertrekkend college het formuleren van nieuw beleid overlaat aan de nieuwe raad en het nieuwe college. De rol van ons college bij de behandeling van deze perspectiefnota is naar mijn stellige overtuiging dan ook redelijk bescheiden. De uitwerking van het coalitieakkoord, dat a.s. donderdag gepresenteerd wordt, en de meer beleidsmatige ontwikkeling worden opgenomen in de begroting 2023. Uiteraard is het aan de raad om via moties en amendementen, ook vanavond bij de behandeling van de perspectiefnota, al input te leveren voor de begroting voor 2023. Het is echter niet aan het demissionaire college, in zijn allerlaatste dagen ook nog, om u daarop scherp politiek-bestuurlijk te adviseren, maar in een enkel geval is dat wellicht toch nodig. Mijn collega-wethouders zullen dan ook verder ingaan op een aantal moties en amendementen.

De politiek-bestuurlijke en beleidsmatige discussie wordt, heb ik vanavond vernomen, direct opgepakt door het nieuwe college, en dat lijkt me ook goed. Voorzitter. Het lijkt me goed nu in te gaan op het amendement dat op mijn portefeuille betrekking heeft, en dat is het amendement van Democraten Gorinchem over het bevriezen van de tarieven, van 3% normaal naar 0. Daarvan wil ik in zijn algemeenheid zeggen dat het fenomeen van prijsstijging en inflatie niet alleen iets is wat de burger overkomt, maar ook de gemeente, en eigenlijk alles wat in dit land aan het ondernemen is, of wat dan ook. Iedereen heeft ermee te maken. Als het amendement zou worden aangenomen, zou een fors gat worden geslagen in de opbrengsten voor 2023, en dat zouden we dan moeten oplossen uit de algemene middelen. Democraten Gorinchem heb ik horen zeggen dat die ruimte er ook is, verwijzend naar de begrotingssaldi-overschotten voor de jaren 2023-2025. Die zijn er inderdaad, maar ze zijn incidenteel en niet structureel. Daarbij geldt voor leges en heffingen ook nog het uitgangspunt van 100% kostendekkendheid, wat betekent dat, als we dit zouden doen, de burger in 2024 geconfronteerd zou worden met een verhoging die hoger is dan de trendmatige. Mevrouw Pellikaan: VoorzitterDe voorzitter: Mevrouw Pellikaan.

K - 15

Mevrouw Pellikaan: Ik hoor een aanname, die ik graag even wil verduidelijken. Het gaat hier over de OZB en niet over de belastingen die 100% kostendekkendheid vragen, dus bijvoorbeeld de OZB en de hondenbelasting. Wethouder Van Zanten: Uw amendement is wat ruim geformuleerd, vandaar dat ik alle heffingen even de revue laat passeren. Maar als het amendement alleen over de OZB gaat, neem ik daar kennis van. Technisch is het mogelijk te besluiten tot een bevriezing voor een jaar, maar er zit wellicht wel weer een keer een inhaaleffect in, waardoor juist een hogere sprong ontstaat in de lasten voor de burger, en dat lijkt me ook behoorlijk ongewenst. Ik zou de continuïteit, die we al vele, vele jaren kennen in dit huis niet willen doorbreken. Het college zal dit amendement daarom ontraden. De heer Tekir: VoorzitterDe voorzitter: De heer Tekir. De heer Tekir: Bij wijze van interruptie een verduidelijkingsvraag over dat mogelijke inhaaleffect. Dat zou dan toch afhankelijk zijn van een mogelijke heroverweging die daarover zou moeten plaatsvinden? Met andere woorden: je zou nu ook incidenteel een bevriezing kunnen inlassen, die dan eenmalig is, waarmee een mogelijk nadeel van een inhaaleffect voorkomen zou kunnen worden.

Wethouder Van Zanten: Ik begrijp dat, maar in wezen blijft het effect er natuurlijk altijd in zitten als je één keer bevriest, want je mist dan door de jaren heen in ieder geval die stap. De heer Tekir: Dat klopt, maar ik begrijp dat dat financieel-technisch mogelijk is. Het punt dat ik wil maken is dat daarmee niet per definitie een inhaaleffect zou moeten ontstaan voor de burger, omdat dat dan ook langjarig doorwerkt. Wij gaan niet in 2024 volgens de index twee keer verhogen, maar vanaf 2024 hopelijk in een normale conjunctuur, wat normaler dan nu, gewoon weer zoals we de reguliere index toepassen. Zo is ‘ie volgens mij ingestoken en ik zie mevrouw Pellikaan ook knikken. Wethouder Van Zanten: Fijn voor die verduidelijking, zal ik maar zeggen. Feit blijft wel dat dit amendement desondanks wordt ontraden, vanuit de verantwoordelijkheid die ik heb voor de toekomst, en op dit moment als portefeuillehouder financiën. Voorzitter. Bij ChristenUnie-SGP heb ik ook nog een vraag beluisterd over het Monument van de Martelaren. Er werd onder andere gevraagd naar de veiligheid, omdat het, zoals de heer Krol zei, een kwetsbaar monument zou zijn.

Die opmerking verbaast me in zekere zin, omdat vrij recent de stichting die zich bezighoudt met het Martelarenmonument een presentatie heeft gehouden, waarbij ook een boekje werd uitgegeven aan alle raadsleden waarin te lezen is hoe dat monument wordt gemaakt. De kwetsbare gebrandschilderde ramen worden ingepakt in frames en de ruiten worden beschermd. Van de voorzitter van de stichting hoorde ik net dat bij de presentatie maar twee raadsleden geweest zijn, en dat is best jammer, maar goed. De heer Krol: Ik heb die presentatie inderdaad gemist in de hoeveelheid der dingen, jammer genoeg, want ik was er graag bij geweest. K - 16

Wethouder Van Zanten: Nou, dan hoop ik dat u in ieder geval tevreden bent met dit antwoord. Dat was het wat mij betreft. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Kraaijeveld. Wethouder Kraaijeveld

Wethouder Kraaijeveld: Ja, voorzitter, voor de laatste keer hier aanwezig. Namens het college zal ik een reactie geven op twee moties. Allereerst de motie ‘Minimabeleid voor meer Gorcumers’, oftewel de motie om het bijstandsniveau naar 130% te brengen. Zoals u wellicht weet, eerder hebben fracties daarover ook vragen gesteld, werken we aan een notitie, om te kijken hoe we zo integraal mogelijk kunnen werken aan het armoedebeleid en het minimabeleid in de stad, maar ook samen met de twee andere gemeenten in het Avres-gebied, en zouden we bij u met een voorstel komen, wat uiteindelijk ook een verandering van de verordening zou vragen. Nou, zoals ik al zei, daarop hebben we eerder ook beantwoording gegeven. We snappen als college natuurlijk wel deze motie, zeker in de huidige tijdgeest van grote zorgen bij huishoudens, die steeds meer dagdagelijks merken dat het stijgt. Dus dat snappen we, want op deze manier zou je natuurlijk het inkomensniveau van verschillende inwoners kunnen verhogen. Ook in de regionale context snappen we dat. De twee andere gemeenten, Molenlanden en Vijfheerenlanden, zijn het ook aan het operationaliseren. Zoals u in de beantwoording wellicht hebt gelezen, zou deze stap naar 130% ongeveer 80.000 euro vragen, structureel moet ik er dan natuurlijk meteen bij zeggen.

En zoals ik al zei: in de notitie die we in voorbereiding hebben en die ook bij het nieuwe college ter tafel zal liggen, wordt ook wel gekeken hoe breder naar dit vraagstuk gekeken kan worden, en dan heb je het over een vergelijkbaar bedrag als nu deze stap zou zijn, als de motie door uw raad wordt aangenomen. Dat is wel wat ik graag vanuit het college wil aangeven, de financiële consequenties hiervan. We snappen heel goed waar deze vandaan komt, maar je kunt natuurlijk het geld maar één keer uitgeven. Het is aan uw raad of u daar een voorschot op wilt nemen. De voorzitter: De heer Van der Meijden. De heer Van der Meijden: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Nog één vraag aan de wethouder over de toekomstige notitie. Hij geeft aan dat er een integralere visie komt op het minimabeleid en op armoedebestrijdingsgebied. Maakt deze maatregel daar dan ook onderdeel van uit? Wethouder Kraaijeveld: Ja, dat is correct. De heer Van der Meijden: Dus het zou alleen het naar voren halen zijn van een maatregel? Wethouder Kraaijeveld: Ja, u haalt één maatregel naar voren die dan wordt voorgelegd. De heer Van der Meijden: Het doorkruist dus niet de plannen die u heeft. Wethouder Kraaijeveld: Nee, maar u neemt een voorschot, zoals ik zei, financieel 80.000 euro. U kiest er dan voor om dat te doen. En als het gaat over de notitie, dan kunt K - 17

u bijvoorbeeld denken aan de indexering van uitkeringen. Zou je dat in dit tijdsgewricht bijvoorbeeld ook moeten laten mee stijgen? Dat zijn keuzes die een nieuw bestuur zal moeten maken en die ook de nodige kosten met zich zullen brengen. Dan de motie ‘Bestrijding energiearmoede’ van de PvdA. Die begrijpen we als college natuurlijk ook heel goed. De motie roept eigenlijk op een extra stap te zetten, met een verwijzing naar de energielasten van huishoudens die heel hard stijgen. Misschien een beetje een uitstapje: de 800 euro energietoeslag via Avres wordt goed gevonden. De mensen die al een uitkering kregen, of binnen de minimacategorie vielen, hebben dat al meteen overgemaakt gekregen. Inmiddels hebben ook meerdere inwoners ons gevonden. 2000 Gorcumse huishoudens hebben inmiddels aanspraak weten te maken op die 800 euro. Het is een beetje een uitstapje, maar dan heeft u ook een idee dat we ook op die manier proberen inwoners te ondersteunen. Ook op andere manieren zijn we aan de slag om energiebesparing te realiseren, met vouchers die zijn verdeeld – naar ik meen zijn er al zo’n 1800 verspreid –, het Nieuwe Wonen met z’n vrijwilligers komt achter de voordeur, maar we snappen ook heel goed dat er natuurlijk stapjes bij gezet moeten worden. In die zin komt het Rijk nu ook wel meer financieel over de brug.

Eerder heb ik u al aangegeven dat het natuurlijk echt nodig is dat het Rijk financieel stappen zet. Dat zit ook in de meicirculaire. Het voorstel dat het college zou willen doen, is eigenlijk of het een idee is om deze motie aan te houden, zodat u bij de vormgeving van de begroting kunt toetsen of het op voldoende robuustheid kan rekenen, zoals de motie vraagt, en of de middelen en de formatie daarvoor voldoende worden ingezet. Dat is de suggestie die het college aan de PvdA-fractie wil doen, maar wellicht waren er ook andere indieners. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Van der Geest. Wethouder Van der Geest

Wethouder Van der Geest: Dank u, voorzitter. Laat ik beginnen met dank te zeggen voor de dankzegging van een aantal van uw fracties. Uiteraard geleiden we die ook keurig door naar de ambtenaren die ons de afgelopen vier jaar kundig hebben bijgestaan met ook deze perspectiefnota. De heer Van Santen triggerde mij met ‘Ik vertrek’. Ik ben een fervent kijker, al moet ik zeggen dat de recente terugblik van een nudistencamping in Slowakije mij niet geïnspireerd heeft. Ik weet niet of dat ter geruststelling of tot teleurstelling van de heer Van Santen is, maar dat laat ik graag aan hem. Ik blijf gelijk bij hem. We zien ook dat de heer Wientjes echt wel weg is uit de fractieDe heer Van Santen: VoorzitterDe voorzitter: De heer Van Santen. De heer Van Santen: Bij wijze van interruptie wens ik de heer Van der Geest een andere uitzending toe! Wethouder Van der Geest: Het werd goed in beeld gebracht, kan ik u melden; dat is ook positief. Ik zei al: je kunt zien dat de heer Wientjes echt uit uw midden weg is, want hij was altijd zeer betrokken bij de veerdienst en uw vraag was of het teruggaan van twee personen naar één persoon niet een probleem oplevert. Nou, dat is niet het geval. We