2021-769894 Begroting 2022 - Begroting 2022.pdf

83

Gemeente Gorinchem Begroting 2022

2022 meer in op maatwerk per wijk, zoals vermeld in het beleidsplan openbare ruimte 'Buitengewoon groen'. En we gebruiken in 2022 ook meer data om ons werk te verbeteren zoals ecologische data en bomendata. Op deze manier werken we toe naar groene verbindingen in onze stad waarin we ons bestaande groen versterken. De Gildenwijk vormt één van de decors waar we dit doen. Hierin lopen we 'op' met de wijkaanpak vanuit wonen en wijkbeheer. We koppelen mee in het Gijs van Andelpark als we daar met werkzaamheden aan de vijzel en het gemaal aan de slag gaan. In 2022 leggen we nog een Tiny Forest aan. In het kader van Steenbreek passen we op kleine schaal vergroening toe waar het nu nog versteend is. Een voorbeeld is het ontstenen van het asfaltveld bij Achilles.

Riolering In 2020 is een nieuwe Gemeentelijk Riolerings Plan (GRP) 2020-2025 vastgesteld. Dit is de beleidsmatige, financiële en technische basis voor het onderhoud van het rioolstelsel. Hierin is € 200.000,- per jaar opgenomen voor klimaatadaptieve werkzaamheden in de stad. Een deel daarvan zal in de Gildenwijk ingezet worden, maar ook in het Gijs van Andelpark en eventuele andere meekoppelkansen in de stad. Zoals de ondergrondse werkzaamheden van onze netwerkpartners Oasen, STEDIN en HVC (warmtenet) .

Water Gorinchem werkt nauw samen met het Waterschap aan de talrijke watertjes die de stad rijk is. Zo plannen we samen onze werkzaamheden voor het maaibeleid, het afplaggen van plasbermen, het baggeren en onderhoudswerken aan duikers en beschoeiingen. In 2022 zetten we dit voort, ook in projecten als de dijkverzwaring bij Dalem en diverse waterretentieprojecten. We delen beiden het streven om een blauwgroene structuur een basis te laten zijn voor bebouwing en niet andersom. Water heeft een belangrijke rol in de stad. We gaan onderzoek doen welk water toegankelijk is voor recreatie en of we voldoende verkoeling in de stad hebben. Bijvoorbeeld in de binnenstad. In 2022 verzoeken we Oasen ook om meer watertappunten in de stad aan te leggen.

Veerboten De Veerdienst beschikt momenteel over zeven veerboten (twee autoveerboten, twee voet-fiets boten en drie veertaxi's). In 2022 zullen twee veerponten worden vervangen door elektrische vaartuigen. De onderhoudskosten maken deel uit van de reguliere begroting. Hiervoor is (nog) geen meerjarenonderhoudsplan opgesteld.

Havens Onder de havens vallen: • De Lingehaven met het havenkantoor, het voorzieningengebouw, de dienstwoning en alle in de haven aanwezige bruggen, sluizen, steigers en remmingswerken; • De dienstensteiger, een passantensteiger en de steigers van de veerdienst die buiten de waterpoort zijn gelegen en alle overige steigers in de Lingehaven; • De Handelskade en de loswal. De Lingehaven omvat de Lingesluis, Visbrug, de Peterbrug, de Korenbrug, de kademuren Het Eind, kademuren Kriekenmarkt, kademuren Appeldijk, kademuren Havendijk, kademuren Kortendijk, frontmuren Voorhaven, kademuren Buiten de Waterpoort, kademuren Duivelsgracht, de Waterpoort, historische haven, Ondervloed, twee historische sluizen en voorhaven Lingezijde en Merwedezijde. Het onderhoud aan de havens gebeurt aan de hand van meerjarenonderhoudsplannen. Het onderhoud van de steigers in Sleeuwijk, Woudrichem, Werkendam en Hardinxveld-Giessendam komt voor rekening van de betreffende gemeente met uitzondering van de aluminium laadkleppen die door de gemeente Gorinchem worden onderhouden.

84

Gemeente Gorinchem Begroting 2022

Civiele kunstwerken, bruggen en beschoeiingen Civiele kunstwerken en bruggen is een verzamelnaam voor bouwwerken die onderdeel uitmaken van de infrastructuur, zoals tunnels, kademuren, duikers, steigers en damwanden. In totaal 191 objecten. In 2020 is een meerjarenbeheerplan vastgesteld waarin staat hoe we de komende 5 jaar omgaan met dit areaal. Een areaal wat jaarlijks wordt uitgebreid met bruggen, bijvoorbeeld in de nieuwbouwwijk Hoog Dalem (11 bruggen) en de nieuw aangebrachte duiker in de Banneweg. Een areaal dat beeldbepalend is, zeker in een stad vol cultureel erfgoed. In 2022 werken we ook met een beheerplan beschoeiingen, op basis van een complete inspectie. We werken aan de Krabsteeg, de duiker in de Melkheul, het Jacques Groenpad en talloze andere locaties in de stad. In 2022 passen we voor het eerst een samenwerking met het onderhoud voor de Beeldende Kunstwerken toe binnen dit werkgebied. Samen met een commissie uit de stad gaan we aan de slag om de kwaliteit en beleving van onze beeldende kunst te verhogen.

Openbare verlichting Gorinchem telt 7545 lichtmasten. Dagelijks en periodiek onderhoud wordt uitgevoerd door Bureau Openbare Verlichting. Dit is een gemeenschappelijke Regeling, waar ook de gemeenten Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-IdoAmbacht, Molenlanden, Papendrecht en Vijfheerenlanden gebruik van maken. Daarnaast is er ook soms sprake van groot onderhoud, dat vaak een projectmatige aanpak vraagt en dat opdrachtgeverschap ligt bij de gemeente. Bijvoorbeeld in nieuwbouwprojecten (Lingewijk, Mollenburg). In 2022 lopen we nog een lichte achterstand in onderhoudswerkzaamheden uit 2021 in, mede veroorzaakt door een vertraagde aanbesteding. In 2022 is er ook aandacht voor de kwaliteit van de verlichting in de binnenstad bijvoorbeeld door meer en meer toe te werken naar uniformiteit en juist kleurgebruik van de verlichting. En we pakken ook door op de nieuwe led-verlichting bij de sportvelden. In 2022 wordt ook gewerkt met de slimme data uit openbare verlichting, meer een meer lichtmasten zijn namelijk voorzien van software om uit te lezen en wellicht te combineren voor andere doeleinden (zoals veiligheid). Het illuminatieplan maakt geen onderdeel uit van de openbare verlichting. Dit is op zichzelf staande verlichting die niet is aangesloten op de openbare verlichting. De Grote Toren zal in 2022 uitgelicht worden.

3.2.5

Meerjarenonderhoudsplannen (mop)

Voor het planmatig onderhoud van de gemeentelijke kapitaalgoederen zijn meerjarenonderhoudsplannen opgesteld. Uitzondering daarop zijn de kapitaalgoederen groen en veerboten. De onderhoudskosten voor groen zijn jaarlijks ongeveer gelijk en daar is geen sprake van groot onderhoud. De onderhoudskosten voor veerboten zijn afhankelijk van de keuzes die worden gemaakt naar aanleiding van de businesscase. Voor het kapitaalgoed riolering is het onderhoud opgenomen in het GRP. In 2020 zijn mop's voor Buitensport en Civiele kunstwerken gemaakt. In de tabel van het onderdeel kwaliteitsniveau en onderhoudslasten per kapitaalgoed is de relatie met de onderhoudsplannen en het gewenste kwaliteitsniveau inzichtelijk gemaakt.

85

Gemeente Gorinchem Begroting 2022

3.2.6

Kwaliteitsniveau en onderhoudslasten per kapitaalgoed

In onderstaande tabel is per kapitaalgoed het kwaliteitsniveau van onderhoud en de onderhoudslasten weergegeven zoals deze in de meerjarenbegroting 2022-2025 zijn opgenomen. Kwaliteitsniveau onderhoud kapitaalgoederen en bijbehorende onderhoudslasten (bedragen x € 1.000)

Kwaliteitsniveau

Jaarlijkse Gepland groot Jaarlijks storting in onderhoud budget regulier voorziening jaarschijf 2022 (klein) groot onderhoud onderhoud

Gebouwen: - woningen en panden

normaal en instandhouding

90

78

59

- onderwijspanden

normaal en instandhouding

262

269

215

- panden Stichting Gorinchemse Sportaccommodaties

normaal

350

224

13

- panden t.b.v. kunstuitoefening

normaal

122

29

69

- panden maatschappelijke zorg

normaal

2

2

2

- gemeentelijk onroerend goed

normaal

334

259

487

1.159

861

844

Wegen

zie Buitengewoon Groen1

0

0

960

Groen

zie Buitengewoon Groen2

0

0

1.002

Riolering

Conform GRP3

0

0

248

Water

geen kwaliteitsniveau vastgesteld4

0

0

21

Veerboten

geen kwaliteitsniveau vastgesteld

0

0

256

Havens

normaal

83

31

71

Bruggen, kunstwerken en duikers

normaal

123

35

71

Monumenten

normaal

119

43

68

Parkeergarages

normaal

127

197

114

Buitensportaccommodaties

normaal

305

83

97

Openbare verlichting

normaal

24

20

76

Kunst

normaal

10

8

22

1.950

1.278

3.848

Totaal

1. Bij de vaststelling van het beleidskader (Buitengewoon Groen) is ook gekozen voor gebiedsdifferentiatie, waardoor - via maatwerk - verschillende

kwaliteitsniveaus zijn vastgesteld. Deze verschillen dus per gebied/woonwijk en variëren van exclusief, bijzonder niveau, plus niveau tot standaard niveau. Zie hiervoor verder het beleidskader. 2. Bij de vaststelling van het beleidskader Visie en beleidsplan Openbare ruimte Schoon en heel (Buitengewoon Groen) is ook gekozen voor gebiedsdifferentiatie, waardoor - via maatwerk - verschillende kwaliteitsniveaus zijn vastgesteld. Deze verschillen dus per gebied/woonwijk en variëren van exclusief, bijzonder niveau, plus niveau tot standaard niveau. Zie hiervoor verder het beleidskader. 3. In (een bijlage van) het GRP worden de doelen, functionele eisen, maatstaven en meetmethoden beschreven. Dit is de kwaliteit die met het GRP wordt beoogd. 4. Het beheer van de watergangen is de verantwoordelijkheid van het Waterschap Rivierenland. Zij voeren hier de regie en stellen het kwaliteitsniveau vast.

86

Gemeente Gorinchem Begroting 2022

3.3

Financiering

3.3.1

Inleiding

Financiering betreft de wijze waarop de gemeente leningen aantrekt en eventueel overtollig geld (tijdelijk) uitzet. Beleidskaders voor financiering zijn nodig om de rentelasten te beperken en de risico's te beheersen.

3.3.2

Vastgesteld beleid

Naast de wettelijke kaders geldt voor de paragraaf Financiering het volgende raadsbeleidskader: Beleidskader

Vastgesteld door de raad in

Treasurybeleid

2017

Het Treasurybeleid verschaft duidelijkheid over hoe gemeente Gorinchem haar financieringsbehoefte invult en het renterisico beheerst. Daarnaast heeft het college de volgende twee documenten vastgesteld: Relevant besluit college

Vastgesteld door college in

Notitie schuldpositie

2017

Treasurystatuut

2020

Het Treasurystatuut verschaft duidelijkheid over de spelregels rondom Treasury. De notitie schuldpositie verschaft duidelijkheid over de leningenportefeuille van Gorinchem en bevat sturingsmogelijkheden om de schuldpositie (positief) te beïnvloeden.

3.3.3

Financieringsportefeuille

In onderstaande tabel wordt de meerjarige ontwikkeling van onze langlopende leningportefeuille, extra (her-) financieringsbehoefte en rente- en aflossingsverplichtingen weergegeven per 1 januari van het betreffende jaar. Financieringsportefeuille (bedragen x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

Stand langlopende leningen per 1-1

111.240

155.140

173.089

185.534

Aflossingsverplichtingen

12.100

10.051

11.555

10.060

Financieringsbehoefte kort

13.133

9.945

9.745

9.870

Rentebetalingsverplichtingen

2.021

2.323

2.497

2.622

Financieringsbehoefte Om de financieringsbehoefte te bepalen zijn de volgende twee zaken belangrijk: (1) de boekwaarde van de investeringen en de voorraden gronden en (2) de financieringsmiddelen. Allereerst kijken wij naar de verwachte ontwikkeling van de boekwaarde van zowel lopende als nieuwe investeringen en gronden van 2021 tot en met 2024. Als tweede kijken wij naar de externe en de interne financieringsmiddelen. De externe financieringsmiddelen zijn de langlopende leningen en de kortlopende leningen. De interne financieringsmiddelen zijn de reserves en de voorzieningen. De financieringsbehoefte is vervolgens het saldo van de investeringen en de beschikbare financieringsmiddelen. Een financieringstekort lost de gemeente op door het aantrekken van nieuwe kortlopende of langlopende leningen. Conform het Treasurybeleid sluit gemeente Gorinchem kortlopende leningen af totdat de targetrente bereikt is, dan wel de kredietlimiet is bereikt. In bovenstaand overzicht zijn de langlopende leningen weergegeven en het bedrag dat kortlopend gefinancierd wordt. De doelstelling van het Treasurybeleid is om het hieruit voortkomende renterisico zoveel mogelijk te beperken. De toename in de langlopende leningen is hoofdzakelijk het gevolg van nieuwe investeringen die (voor)gefinancierd moeten worden.

87

Gemeente Gorinchem Begroting 2022

3.3.4

Renteontwikkeling

Bij de Perspectiefnota 2022-2025 is de rekenrente bepaald op 1,0%, dit is een daling ten opzichte van de 1,1% die eerder gehanteerd werd. De daling van de rekenrente volgt op de ontwikkeling dat tegen zeer lage rentes vreemd vermogen kan worden aangetrokken. Aan de grondexploitaties dient de werkelijke rente te worden toegerekend. Deze rente wordt bepaald op de verhouding vreemd vermogen en totaal vermogen en het gemiddelde rentepercentage van de leningenportefeuille. De rente voor grondexploitaties is voor 2022 bepaald op 0,94%.

3.3.5

Renterisico's

Een gemeente moet haar renterisico's beheersen door middel van onder andere de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Kasgeldlimiet De overheid stelt grenzen aan het totaal van kort geld, omdat rentefluctuaties grote gevolgen kunnen hebben voor de rentelasten in de (meerjaren)begroting. De kasgeldlimiet bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal. Kasgeldlimiet (bedragen x € 1.000)

2022 - kwartaal 2022 - kwartaal 2022 - kwartaal 2022 - kwartaal 1 2 3 4

Toegestane kasgeldlimiet

12.385

12.385

12.385

12.385

Werkelijke kasgeldlimiet

10.000

10.000

10.000

10.000

Ruimte

2.385

2.385

2.385

2.385

Elk kwartaal is er een ruimte van circa € 2,4 mln. Hiermee voldoen we ruimschoots aan de kasgeldlimiet. In het rentebeleid is verder vastgelegd dat als de rente zou stijgen tot boven een vastgestelde targetrente, dat er dan overgegaan wordt tot langlopende financieringen. In andere gevallen wordt, binnen de kaders van de kasgeldlimiet, optimaal gebruik gemaakt van kortlopende financieringen. Renterisiconorm De renterisiconorm beperkt de omvang van de jaarlijkse aflossingen en de leningen die voor renteherziening in aanmerking komen. De renterisiconorm is vastgesteld op 20% van het begrotingstotaal. Renterisiconorm (bedragen x € 1.000) Toegestane renterisico

2022

2023

2024

2025

29.141

25.543

27.156

25.744

Werkelijke renterisico

12.100

10.051

11.555

10.060

Ruimte

17.041

15.492

15.601

15.685

Uit bovenstaande tabel blijkt dat wij binnen de grenzen van de renterisiconorm opereren.

3.3.6

Schatkistbankieren

Gezien de huidige planning van uitgaven en inkomsten zijn er in 2022 geen schatkistgelden beschikbaar en zal het verplichte schatkistbankieren voor onze gemeente in de praktijk niet snel een rol spelen. Daarnaast is het drempelbedrag per 1 juli 2021 verhoogd naar ca. € 3 mln. (was € 1 mln.).

88

Gemeente Gorinchem Begroting 2022

3.4

Bedrijfsvoering

3.4.1

Inleiding

Op basis van het BBV is de gemeente verplicht om de stand van zaken en de beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering te verstrekken. Onder bedrijfsvoering verstaan we de sturing en beheersing van de ondersteunende processen binnen de organisatie. De paragraaf Bedrijfsvoering schetst op hoofdlijnen de manier waarop onze organisatie haar ambities wil bereiken en welke middelen daarvoor nodig zijn.

3.4.2

Personeels- en organisatiebeleid

Strategisch HRM HRM was een van de speerpunten in het Gorcums akkoord 2018-2022. Hier zijn belangrijke stappen in gezet. Zo nemen we begin 2022 een nieuw personeels- en salarissysteem in gebruik waarin de HR processen en sturingsinformatie optimaal zijn gedigitaliseerd en gestroomlijnd. In 2022 zien we de eerste uitkomsten van de Strategische Personeels Planning: wat heeft onze organisatie de komende jaren nodig (kwantitatief en kwalitatief) en wat moeten we doen om daar te komen. Het actualiseren van regelingen op gebied van HR is een continu proces waarbij we steeds kijken of de regelingen diversiteit en inclusie ondersteunen. Net zoals we ook bij de werving en selectie hier aandacht voor hebben zoals we ook in het Charter Diversiteit hebben afgesproken wat we in september 2021 hebben ondertekend. De uitwerking van het stagebureau is in 2021 gestart en daarmee beogen we nog meer passende stageplekken te kunnen faciliteren de komende jaren. In 2022 gaan we starten met het project functiehuis en loongebouw. Dit project is bedoeld voor het actualiseren van bestaande functiebeschrijvingen en waarderingen en om te kijken hoe het loongebouw van Gorinchem zich verhoudt tot vergelijkbare gemeenten. Op de krappe arbeidsmarkt van nu is dat belangrijk. Uitdagend werk, een leuke werkgever maar ook beloning en arbeidsvoorwaarden tellen voor toekomstige medewerkers mee.

Formatie Formatie

2022

2023

2024

2025

Formatie in fte's

337

326

325

325

Omdat er in de formatie een aantal tijdelijke formatieplaatsen is opgenomen, loopt het aantal formatieplaatsen de komende jaren licht terug.

Ziekteverzuim De werkgroep Vitaliteit zet zich samen met het arboteam, het management en HR, in voor preventie en vitaliteit. Door regelmatig aandacht te schenken aan gezonde leefstijl, voeding, bewegen en ontspannen, maatwerk en het beheersbaar maken van de werkdruk proberen we het ziekteverzuim zoveel mogelijk te beperken.

Organisatie In 2022 gaan we met inzet van de Peilstok mens en organisatie frequent en regelmatig meten hoe de ontwikkeling is op de thema’s van de organisatie ontwikkeling als: de lerende organisatie, samen maken we de stad (van buiten naar binnen), leidinggeven, leukste gemeente, samenspel organisatie en bestuur, organisatiestructuur en werkwijze. De Peilstok is laagdrempelig en resultaten zijn snel zichtbaar zodat we op een transparante manier en met betrokkenheid van onze medewerkers kunnen zien hoe de voortgang op de thema's is en waar nog extra op ingezet moet worden. Om goed aan de (grote) opgaves voor de stad te kunnen werken, zetten we extra in op projectmatig werken. We hebben hier tijdelijk voor 2 jaar een extra teammanager aangetrokken die in eerste instantie sturing geeft aan de projectleiders van stadsontwikkeling en daarnaast projectmatig werken in de hele organisatie gaat versterken. Waar nodig zetten we de reserve organisatieontwikkeling in en rapporteren daarover volgens afspraak aan de

89

Gemeente Gorinchem Begroting 2022

gemeenteraad (de gemeentesecretaris informeert de gemeenteraad periodiek (vertrouwelijk) over de organisatieontwikkeling en de inzet van de reserve).

3.4.3

Informatisering en automatisering

We gaan in 2022 verder om onze gegevens en informatie nog beter digitaal te ordenen, te ontsluiten en te gebruiken. Dat doen we op meerdere manieren: • Als een uitvloeisel van het programma Gorinchem Duurzaam Digitaal onderzoeken we op welke manier, en tegen welke kosten, we op enig moment kunnen beschikken over een E-depot dat voldoet aan alle vereisten vanuit de archiefwet voor langdurige opslag en ontsluiting van informatie. • We gaan aan de slag met het nog beter toegankelijk maken van gegevens voor burgers en bedrijven vooruitlopend op de komst van de Wet Open Overheid. • We maken waar mogelijk gebruik van faciliteiten en architectuurprincipes vanuit het landelijke VNG-initiatief Common Ground, oa door het gebruik van gestandaardiseerde interfaces tussen applicaties. • We werken meer ‘datagestuurd’. We zetten bijvoorbeeld in op meer gebruik van Geografische informatiesystemen voor de presentatie, selectie en ontsluiting van allerlei gegevens, bv voor het plannen van toezicht (bv routes), of het via een kaartje opzoeken van gegevens in een backofficesysteem, etc. Bruikbaarheid, betrouwbaarheid, continuïteit, veiligheid, privacy en vertrouwelijkheid blijven ook in 2022 cruciale thema’s.

We geven hier inhoud aan door het moderniseren van onze ICT infrastructuur (netwerk- en servers, netwerkverbindingen) en applicatielandschap (oa financiële applicatie, gemeentelijke belastingen). We blijven daarmee niet alleen actueel, maar voldoen ook aan verplichtingen op het vlak van rechtmatigheid. Hierdoor creëren we extra mogelijkheden tot het bieden van digitale dienstverlening en -ondersteuning (denk bv aan parkeervergunningen, digitaal toezicht en handhaving, eenduidige authenticatievoorzieningen (DigiD, eID, eHerkenning). Een en ander vertaalt zich naar het meerjarig informatie- en ICT beleid, ingestoken op een strakkere regie op de financiën. Technisch en functioneel kan er veel, maar helaas vaak alleen tegen steeds hogere kosten. We ontkomen niet aan scherpere keuzes tussen lasten en baten, aan het toepassen van de regel ‘nieuw voor oud’, en voor het scherper inzichtelijk maken wat nieuwe wensen en/of nieuwe wetgeving uitvoeringstechnisch werkelijk kost. Daarnaast zullen we de kostenallocatie verbeteren om ervoor te zorgen dat er een beter inzicht ontstaat welke applicatie(s), extra kosten voor haar rekening neemt. Leidraad daarbij is dat we moeten voldoen aan wetgeving en dat ontwikkelingen toegevoegde waarde moeten hebben voor de stad en/of de organisatie.

Vanzelfsprekend kijken we daar bij ook naar steeds lastigere dossiers van elektronische veiligheid en -robuustheid, IT-control en privacy- en vertrouwelijkheidsaspecten. Als uitvloeisel van corona en de keuze om 50/50 op kantoor/thuis te gaan werken, passen we ook in 2022 nog een aantal zaken aan ten aanzien van de inrichting en gebruik van onze gebouwen, en slimme (ICT)voorzieningen voor onze mensen.

3.4.4

Financiën

De gemeentelijke financiën vormen een belangrijke basis voor het jaarlijks uit te voeren werk. Het adequaat beheren en beheersen van de inkomende en uitgaande geldstromen is essentieel. In de gemeentelijke begroting gaat jaarlijks ca. € 130 mln. om, daarnaast doen we ook nog investeringen. De financiële huishouding is continu aan verandering onderhevig, nieuwe regelgeving, nieuwe inhoudelijke ontwikkelingen, nieuwe projecten etc. En daar dient de gemeentelijke administratie continu op in te springen. Het huidige financiële pakket wordt al sinds 2005 gebruikt. De steeds maar veranderende omstandigheden maken dat de huidige inrichting niet effectief meer is. We zijn in 2021 gestart met de aanbesteding van een nieuw financieel pakket, dat ruimte biedt aan de informatiebehoefte van de

90

Gemeente Gorinchem Begroting 2022

huidige tijd en optimaal de verschillende processen ondersteunt. Dit biedt tevens de mogelijkheid om de administratieve processen te optimaliseren, waar mogelijk te digitaliseren en wellicht te automatiseren. Vorig jaar is de basis voor beheersing van de schuldpositie gelegd. Het is nu vooral zaak hier goed op te blijven sturen en monitoren. Zo zal de schuldpositie de eerste jaren nog oplopen, maar daarna wordt een substantiële afbouw van de schulden ingezet. De historisch lage rente helpt hier zeker aan mee, maar de afbouw van de schuldomvang is het belangrijkste doel om bij eventuele rentestijging de begroting betaalbaar te houden en een sluitende begroting te kunnen blijven presenteren. In de afgelopen jaren heeft een uitgebreid onderzoek plaatsgevonden naar de BTW-inrichting van de financiële administratie en naar complexe(re) vraagstukken waarbij het van toepassing zijnde btw-regime niet 100% duidelijk was. In 2021 is over de uitkomsten overleg gevoerd met de belastingdienst en is een vaststellingsovereenkomst gesloten. Hiermee zijn de afgelopen jaren tot en met 2019 definitief afgerekend. De aandacht ligt er nu vooral op om voor de komende jaren de beheersing aan te scherpen en op onderdelen de inrichting verder aan te passen. Tot slot vraagt ook de personele planning de nodige aandacht.

Diverse medewerkers bereiken binnen afzienbare tijd de pensioengerechtigde leeftijd of hebben deze onlangs bereikt. De huidige arbeidsmarkt maakt het lastig om voor alle functies geschikt personeel te vinden, nog afgezien van de enorme ervaring en kennis die de organisatie verlaat.

3.4.5

Inkoop en aanbesteding

Inkoop binnen de gemeente Gorinchem is zich aan het ontwikkelen. Samenwerking met de verschillende teams zorgt voor meer kennisverbreding van inkoop in de organisatie. Ingezet wordt op het uniformeren van aanbestedingsdocumenten en periodiek inkoopoverleg met de teammanagers. Deze overleggen, samen met de resultaten van de spendanalyse, vormen de basis van de aanbestedingskalender. In 2022 blijft de focus liggen op het verkleinen van de inkooponrechtmatigheid en staat het herzien van het gemeentelijk inkoopbeleid op de planning.

3.4.6

Bestuurlijke planning en control

Rekenkameronderzoeken Onderzoek Meldingen openbare ruimte Het onderzoek is afgerond. De raad heeft op 23 september 2021 de conclusies uit het onderzoeksrapport overgenomen. De rekenkamercommissie wil haar conclusies en aanbevelingen in het licht van het vernieuwde werkproces plaatsen. Vanaf januari 2021 werkt de gemeente Gorinchem namelijk met een nieuw meldingssysteem voor de openbare ruimte. Gorinchem is bezig met het verbeteren van het proces zoals het laten aansluiten van onze externe partners in het werkproces. Aan het einde van 2021 wordt een evaluatie gehouden en de resultaten daarvan worden begin 2022 met de raad gedeeld. Veiligheid De rekenkamercommissie heeft in december 2020 de raad geïnformeerd over het onderzoek naar Veiligheid. Met het onderzoek wil de rekenkamercommissie de raad een praktische handreiking geven om zijn rol in het veiligheidsbeleid optimaal te vervullen. Hierbij zal de rekenkamercommissie een overzicht geven van de verschillende onderdelen van het veiligheidsbeleid en de rol van de raad daarin. Vraag hierbij voor de commissie is: hoe heeft de raad zijn vertegenwoordigende, kaderstellende en controlerende rol vervuld ten aanzien van het veiligheidsbeleid en welke lessen zijn hieruit te trekken om de vervulling van deze rol te versterken?

91

Gemeente Gorinchem Begroting 2022

Collegeonderzoeken Onderzoek kostendekkendheid tarieven In 2020 is onderzoek gedaan naar de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing, rioolbelasting, marktgelden, kadegelden, Lingehaven en begraafrechten. Het onderzoeksrapport bevatte een aantal algemene, technische en bestuurlijke aanbevelingen. In de Perspectiefnota 2022 is de kostendekkendheid van de begraafrechten als ruimtegever benoemd. Het college heeft in dit verband in deze begroting 2022 een voorstel gedaan over de volledige kostendekkendheid van de begraafrechten. In 2022 zal het college ook de volledigheid van de kostendekkendheid van de marktgelden bezien. Burgerpeiling 2021 De raad is op 7 oktober 2021 geïnformeerd over de uitkomsten burgerpeiling 2021. Het rapport is deze keer uitgebreid met informatie op wijkniveau naast informatie op stadsniveau. De uitkomsten van de burgerpeiling 2021 zijn vergelijkbaar met 2019. De uitkomsten zijn ook voor benchmarkdoeleinden geplaatst op www.waarstaatjegemeente.nl. De burgerpeiling heeft een aantal aandachtspunten opgeleverd. De aandachtspunten ''Woon- en leefklimaat'', ''Welzijnsvoorzieningen'' en ''Relatie inwoner – gemeente'' worden in 2022 betrokken bij bestaande plannen en acties. Informatieveiligheid Naar informatieveiligheid loopt momenteel een onderzoek.

In de onderzoeksopzet gaat aandacht uit naar de rechtmatigheid, doelmatigheid en doeltreffendheid van het beleid inzake informatieveiligheid. Het is wenselijk enkele raadsleden hierbij te interviewen omdat het onderzoek onder meer gericht is op het verder vergroten van het bewustzijn over informatieveiligheid binnen het college en de raad. De afronding van het onderzoek is gepland in het eerste kwartaal van 2022. De keuze over het onderzoeksonderwerp in 2022 wordt aan het nieuwe college over gelaten.

3.4.7

Administratieve organisatie en interne controle

De inrichting van de administratieve organisatie en interne controle is erop gericht om de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van ons handelen te waarborgen en de risico's te beheersen. Interne controle In 2022 worden de interne controles uitgevoerd op basis van het interne controleplan en het uitvoeringsprogramma 2022. De interne controles dragen bij aan de kwaliteit van de organisatie en sluiten aan op de doelen van de organisatieontwikkeling. Op basis van de belangrijkste geldstromen, risico's en ontwikkelingen wordt beoordeeld welke processen gecontroleerd worden. Bij de selectie van de processen vindt afstemming plaats met de accountant. Uit de interne controles vloeien aanbevelingen voort op het gebied van de bedrijfsvoering. Accountantscontrole De accountantscontrole 2022 vindt plaats overeenkomstig de verordening accountantscontrole gemeente Gorinchem 2017 (artikel 213 Gemeentewet). De raad zal begin 2022 op hoofdlijnen worden geïnformeerd over de uitkomsten van de interim-controle 2021 en de reactie van het college daar op. De accountant geeft in het proces van de vaststelling van de jaarstukken 2021 de raad een toelichting op de uitkomsten van de accountantscontrole op de jaarrekening 2021. Het college geeft in een raadsinformatiebrief een reactie op de bevindingen van de accountant.

92

Gemeente Gorinchem Begroting 2022

In het najaar 2022 presenteert de accountant het controleplan 2022 aan de raad. De raad heeft de mogelijkheid om zelf aandachtspunten toe te voegen aan het plan. Rechtmatigheidsverantwoording Op 1 oktober 2020 is in een I&O-B&A-vergadering gesproken over de rechtmatigheidsverantwoording die op basis van de toen geldende planning van de wetgeving vanaf de jaarrekening 2021 door het college zou moeten worden afgegeven. De raad heeft op 15 oktober 2020 de kaders voor de rechtmatigheidsverantwoording 2021 vastgesteld. Inmiddels is bekend dat de rechtmatigheidsverantwoording door latere wetgeving op zijn vroegst voor de jaarrekening 2022 wordt ingevoerd. Als uitgangspunt gebruiken we hiervoor de op 15 oktober 2020 vastgestelde kaders.

3.4.8

Interbestuurlijk toezicht

De provincie Zuid-Holland is in 2013 met alle Zuid-Hollandse gemeenten bestuursovereenkomsten aangegaan met afspraken over het interbestuurlijk toezicht. Als gevolg van deze overeenkomst, wordt jaarlijks in de Jaarstukken gerapporteerd over het interbestuurlijke toezicht. De overeenkomst uit 2013 is niet meer actueel. Inmiddels is een nieuwe bestuursovereenkomst interbestuurlijk toezicht 2022 beschikbaar. Het doel van deze overeenkomst is om afspraken te maken over de samenwerking, rollen, belangen en verantwoordelijkheden binnen het interbestuurlijke toezicht tussen de provincie en gemeenten. Het college onderschrijft de uitgangspunten van het vernieuwde interbestuurlijke toezicht die bijdragen aan een goed functionerend openbaar bestuur. Het streven is te komen tot actuele datasets. De bestaande toezichtindicatoren worden daarom herzien door de provincie. De planning is erop gericht dat per 1 januari 2022 een nieuwe set indicatoren beschikbaar is voor gebruik in de gemeentelijke planning- en controlcyclus. In de Jaarstukken 2022 zullen de nieuwe indicatoren opgenomen worden.

93

Gemeente Gorinchem Begroting 2022

3.5

Grondbeleid

3.5.1

Inleiding

Deze paragraaf behandelt de gemeentelijke grondexploitaties.

3.5.2

Vastgesteld beleid

Beleidskader

Vastgesteld door de raad in

Nota Grondbeleid 2020-2023

3.5.3

2020

Visie, beleid en uitvoering

MPG In het Meerjaren Programma Grondexploitaties (MPG) staan de financiële stand van zaken en de bijbehorende risico’s van de gemeentelijke grondexploitaties in één overzicht. Het MPG maakt het de gemeenteraad mogelijk beter te sturen op de ruimtelijke projecten (kwalitatief en kwantitatief). Bovendien legt het college er verantwoording mee af over de bereikte resultaten binnen de grondexploitaties. Grondbeleid Grondbeleid biedt het kader voor ruimtelijke beleid en ruimtelijke doelstellingen. Het is een middel om de ruimtelijke doelstellingen en de ruimtelijke projecten die uit de programma’s voortvloeien zo economisch verantwoord mogelijk te realiseren. De woonlocaties in de stedelijke vernieuwing en uitleggebieden zijn onderdeel van programma 9 (Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing). De ontwikkeling van bedrijventerreinen is terug te vinden in programma 4 (Economie). In het MPG wordt jaarlijks financieel en beleidsmatig over de grondexploitaties gerapporteerd. Het grondbeleid is op basis van de doorvertaling van de ambities uit het Gorcums Akkoord en de groeiambitie van Gorinchem (uitgewerkt in de nieuwe gemeentelijke Woon- en Transformatievisie) in 2019 geactualiseerd en in januari 2020 vastgesteld.

De groeiambitie naar 40.000 inwoners uit de Visie van de Stad moet, ondersteund door onder andere het Grondbeleid Gorinchem 2020-2023, worden gefaciliteerd en uiteindelijk gerealiseerd.

3.5.4

Prognose grondexploitaties

In onderstaande tabel is het volgende opgenomen over de gemeentelijke grondexploitaties: • De actuele boekwaarde per grondexploitatie op 31 december 2020; • Een prognose van de boekwaarde per grondexploitatie op 31 december 2021 (op basis van de tussenrapportage 2021); • Een actuele prognose van het resultaat per grondexploitatie (NCW = Netto Contante Waarde). De prognose voor de grondexploitatie is gebaseerd op de laatst vastgestelde herziening bij de jaarrekening 2020. De prognose van het jaar waarin de grondexploitatie tot afwikkeling komt, is voor deze begroting geactualiseerd. Afgesloten grondexploitaties maken geen onderdeel uit van dit overzicht.

94

Gemeente Gorinchem Begroting 2022

In exploitatie genomen gronden (bedragen x € 1.000)

Boekwaarde Boekwaarde Actuele NCW per 31-12-2020 per 31-12-2021 Per 1-1-2021

Voorziening per 1-1-2021

Reservering Weerstandsvermogen 2022

Eindjaar

Verliesgevende grondexploitaties Mollenburg

-12.143

-11.155

-10.947

-10.947

19

2022

Groote Haar

-45.490

-51.441

Subtotaal

-57.633

-62.596

-6.023

-6.023

1.750

2040

-16.971

-16.971

1.769

-440

4.486

2.839

N.v.t.

99

Winstgevende grondexploitaties Lingewijk Noord Kleine Haarsekade

2023

-159

154

151

N.v.t.

58

2021

Oost II

-5.507

-5.452

1.302

N.v.t.

78

2022

Subtotaal

-6.107

-811

4.292

Totaal

-63.740

-63.407

-12.678

235 -16.971

2.004

Hieronder worden per grondexploitatie de meest actuele ontwikkelingen geschetst. Mollenburg In 2021 zijn de laatste zelfbouwkavels in fase 1, 2 en 3 geleverd. Daarnaast zijn er 3 vrije zelfbouwkavels in fase 4 verkocht. De verwachting is dat de zelfbouwkavels uit fase 4 begin 2022 afgenomen worden. In 2022 wordt gestart met het woonrijp maken en inrichten van het gebied. Dit betreffen werkzaamheden zoals de aanleg en het inrichten van het groen, realisatie langzaam verkeersbruggen en entree van het plangebied via de Sportlaan. De verwachting is dat de zelfbouwkavels in fase 1 tot en met 3 eind 2021 zijn opgeleverd door de ontwikkelaar waardoor de tijdelijke bouwweg gefaseerd ingericht wordt tot definitieve woonstraat. De oplevering van de zelfbouwkavels in fase 4 wordt verwacht eind 2022. Na de definitieve oplevering van de zelfbouwkavels kan ook fase 4 verder ingericht worden. Dan is ook het openbaar gebied definitief opgeleverd en is daarmee de hele woonwijk gereed. Groote Haar Ten aanzien van Groote Haar is het bestemmingplan onherroepelijk. Het plan is waterhuishoudkundig en civieltechnisch verder uitgewerkt. De planning van de realisatie en uitgifte van Groote Haar is afhankelijk van afspraken met Rijkswaterstaat (RWS). RWS heeft toegezegd een tussenmijlpaal voor de aansluiting Scheiwijk op te nemen in het contract voor realisatie van de verbreding A27.

De regio heeft aangedrongen op voorrang voor dit traject. In de tussenmijlpaal neemt RWS een uiterste realisatiedatum op. Streefdatum voor ingebruikname van de nieuwe aansluiting Scheiwijk is eind 2026. Het is de bedoeling met de uitgifte van het bedrijventerrein op deze datum aan te sluiten. Om de grond tijdig bouwrijp te hebben is een tijdelijke ontsluiting nodig vanaf de A27. In 2021 zijn de werkzaamheden voor de aanleg van de tijdelijke bouwweg gegund en eerste werkzaamheden begonnen. In 2022 worden de resterende bouwwerkzaamheden voor realisatie van de tijdelijke bouwweg verder uitgevoerd zodat via de tijdelijke bouwontsluitingsweg het bedrijventerrein voorbelast kan worden. RWS voert aankoopgesprekken met alle eigenaren van de grond die nodig is voor de verbreding van de A27, voor de verbindingsweg en voor de aansluiting. De gemeente biedt daartoe waar mogelijk compensatiegrond aan. De gronden voor de verbindingsweg komen in eigendom van de gemeente Gorinchem. In 2022 worden de laatste grondaankopen voor de verbindingsweg verwacht. Lingewijk Noord In 2020 is de grondverkoop voor 64 woningen via een tender aanbesteed en gegund aan een ontwikkelende partij. De uiteindelijke grondverkoop vind gefaseerd in 2021 en 2022 plaats. Door de grote vraag naar de woningen in de

95

Gemeente Gorinchem Begroting 2022

Lingewijk zijn alle 64 woningen al in 2021 geleverd. In 2021 is tevens gestart met de bouw van de woningen door de ontwikkelaar. In 2022 en 2023 wordt de grondexploitatie verder woonrijp gemaakt en wordt het gebied verder ingericht. De exploitatie wordt uiteindelijk in 2023 afgesloten. Oost II De gronduitgifte van bedrijventerrein Oost II is inmiddels ver gevorderd. Na de gronduitgifte van ruim 1.300 m2 in 2021, zijn er in 2022 nog enkele percelen te koop. Het is de verwachting dat Oost II in 2022 is uitverkocht. In dat jaar worden verder de resterende civieltechnische werkzaamheden uitgevoerd zoals de aanleg groen en verhardings- en herstelwerkzaamheden. Het is de planning de grondexploitatie eind 2022 af te sluiten. Hoog Dalem De ontwikkelingen van Hoog Dalem staan in de paragraaf Verbonden Partijen beschreven in de paragraaf 'Hoog Dalem C.V.'.

3.5.5

Voorzieningen en weerstandsvermogen

Risico's grondexploitaties De risico’s waarvan de kans van optreden het hoogste (nagenoeg zeker) is, zijn in de prognoses van de resultaten van de grondexploitaties verwerkt en worden afgedekt binnen de voorziening. Overige risico’s zijn per plan benoemd, financieel vertaald en gekoppeld aan een kans van optreden. Voor die risico’s wordt een bedrag in het weerstandsvermogen aangehouden. In de gemeentelijke grondexploitaties heeft Groote Haar het grootste aandeel in de geraamde risico’s in het weerstandsvermogen. De reden daarvoor is de lange looptijd van de grondexploitatie die nog verder opgerekt wordt als de verbreding van de A27 niet tijdig gerealiseerd is. De grondexploitatie Groote Haar is daarmee zeer gevoelig voor rentefluctuaties en prijsstijgingen. Verder kan het zo zijn dat de kavels door het niet integraal ophogen van het terrein niet voor de meest optimale grondprijs kunnen worden verkocht. De totale projectspecifieke gewogen risico’s van alle grondexploitaties zijn begroot op € 2,0 mln. en zijn opgenomen in het weerstandsvermogen. De verlaging van de rekenrente 2021 had een gunstig effect op de resultaten van de grondexploitaties. Met een verdere verlaging van de rekenrente per 2022 is op dit moment nog geen rekening gehouden.

Als de verlaagde rekenrente bij de eerstvolgende herziening van de grondexploitaties wordt verwerkt, heeft dat financieel een substantieel voordelig effect. Met name het geprognosticeerde verliesgevend resultaat van grondexploitatie Groote Haar neemt met honderdduizenden euro's af. Het effect voor toekomstige rentestijgingen voor de grondexploitatie Groote Haar wordt dan groter. De resultaten van de komende herziening van de grondexploitaties worden verwerkt in de jaarrekening 2021.

96

Gemeente Gorinchem Begroting 2022

3.6

Lokale heffingen

3.6.1

Inleiding

Lokale heffingen worden onderscheiden in heffingen waarvan de besteding gebonden dan wel ongebonden is. Bij de gebonden heffingen is de besteding daarvan gerelateerd aan een direct aanwijsbare tegenprestatie, zoals de afvalstoffenheffing, rioolbelasting, leges, begraafrechten en marktgelden. Deze heffingen worden daarom niet tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend. Ongebonden lokale heffingen, zoals de onroerendezaakbelasting (OZB), roerendezaakbelasting (RZB), hondenbelasting, parkeerbelasting en precariobelasting worden tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend. De besteding van die heffingen is niet gebonden aan een bepaalde taak.

3.6.2

Vastgesteld beleid

Voor de lokale heffingen zijn de beleidsuitgangspunten gehanteerd die zijn vastgesteld in het raadsbesluit van 8 juli 2021 over de Perspectiefnota 2022-2025. Middels de Perspectiefnota 2022-2025 is besloten de tarieven voor de OZB, RZB, precariobelasting en marktgelden met 1,3% te laten stijgen. Deze stijging komt overeen met het gemiddeld gewogen prijsindexcijfer van het Centraal Plan Bureau (CPB). Bij de tarieven van de rioolbelasting, de afvalstoffenheffing en de lijkbezorgingsrechten is het uitgangspunt kostendekkendheid.

3.6.3

Kwijtscheldingsbeleid

Als een belastingplichtige als gevolg van financiële omstandigheden niet in staat is een belastingaanslag geheel of gedeeltelijk te betalen, dan kan kwijtschelding worden verleend. De gemeentelijke kwijtscheldingsnormen mogen niet meer dan 100% van de bijstandsnormen bedragen, wel minder. In Gorinchem gelden de maximale normbedragen, wat er op neer komt dat een belastingplichtige met een inkomen op bijstandsniveau in beginsel voor kwijtschelding in aanmerking komt. De volgende belastingen komen voor kwijtschelding in aanmerking: de afvalstoffenheffing, rioolbelasting en de hondenbelasting voor de eerste hond. Met de kwijtschelding is in de begroting een bedrag gemoeid van zo'n € 700.000. De gederfde inkomsten wegens het verlenen van kwijtschelding van de afvalstoffenheffing en rioolbelasting worden verrekend via de desbetreffende tarieven.

97

Gemeente Gorinchem Begroting 2022

3.6.4

Overzicht lokale heffingen

De drie belangrijkste lokale heffingen zijn de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolbelasting. Onderstaand wordt ingegaan op de achtergronden en uitgangspunten 2022 voor deze heffingen. Daarnaast wordt kort stilgestaan bij de achtergronden en uitgangspunten van de overige belastingen, heffingen en rechten. Baten In de komende jaren worden de volgende baten uit lokale heffingen geraamd: Heffingssoort (bedragen in €)

2021

2022

2023

2024

2025

9.912

10.140

10.140

10.140

10.140

16

16

16

16

16

Algemene dekkingsmiddelen: OZB Roerende-zaakbelasting Hondenbelasting

166

168

168

168

168

Parkeerbelastingen

1.731

1.731

1.731

1.731

1.731

493

155

155

155

155

12.318

12.210

12.210

12.210

12.210

Afvalstoffenheffing

4.820

5.339

5.339

5.339

5.152

Rioolbelasting

3.898

3.824

3.750

3.718

3.718

Leges

1.467

1.527

1.527

1.527

1.527

Lijkbezorgingsrechten

306

397

437

437

437

Marktgelden

43

43

43

43

43

10.534

11.130

11.096

11.064

10.877

22.852

23.340

23.306

23.274

23.087

Precariobelasting Subtotaal algemene dekkingsmiddelen Gebonden heffingen:

Subtotaal gebonden heffingen Totaal geraamde inkomsten lokale heffingen

Algemene dekkingsmiddelen Deze opbrengsten mogen vrij worden besteed. Er gelden geen wettelijke beperkingen voor de mate waarin de tarieven mogen worden verhoogd. Per opbrengstsoort volgt een toelichting op de ontwikkelingen in 2022. Onroerendezaakbelasting De OZB is verreweg de belangrijkste gemeentelijke belasting. De OZB-tarieven worden uitgedrukt in een vast percentage van de economische waarde van de onroerende zaken. Als onderdeel van de uitgangspunten van de Perspectiefnota 2022-2025 is het OZB tarief met 1,3% verhoogd. Hierop wordt een correctie toegepast voor de waardeontwikkeling. De waarde wordt getaxeerd conform de WOZ en wordt ieder jaar opnieuw vastgesteld. De taxaties zijn gebaseerd op het marktniveau op 1 januari van het jaar voorafgaand aan het belastingjaar. Voor 2022 wordt voor de woningen rekening gehouden met een gemiddelde waardestijging van 7%. Voor de niet woningen wordt verwacht dat de gemiddelde waarde gelijk zal blijven. Bij de tariefberekeningen is het uitgangspunt gehanteerd dat de hertaxatie op macroniveau niet tot verzwaring van de belastingdruk mag leiden, zodat de effecten van de hertaxatie zijn gecompenseerd via de tarieven. Het heffingsareaal is neerwaarts bijgesteld op basis van de inzichten in 2021. Het effect hiervan wordt gecompenseerd via de tarieven.

In de onderstaande tabel is de ontwikkeling van het heffingsareaal 2022 met de bijbehorende tarieven weergeven.

98