2021-769894 Begroting 2022 - Begroting 2022.pdf
Tekst van het document
Gemeente Gorinchem
Begroting 2022
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
Inhoudsopgave 1
2
3
4
5
Voorwoord
5
1.1 1.2 1.3
6 8 11
Inleiding Financiële begroting op hoofdlijnen Leeswijzer
Beleidsbegroting: Programmaplan
15
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10 2.11
15 19 25 31 36 41 47 57 64 68 69
Programma 1 Bestuur en Ondersteuning Programma 2 Veiligheid Programma 3 Verkeer en vervoer Programma 4 Economie Programma 5 Onderwijs Programma 6 Sport, cultuur en recreatie Programma 7 Sociaal domein Programma 8 Duurzaamheid Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing Algemene dekkingsmiddelen Overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien
Beleidsbegroting: Paragrafen
73
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7
73 82 87 89 94 97 104
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Grondbeleid Lokale heffingen Verbonden partijen
Financiële begroting
125
4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6
125 126 134 136 138 140
Grondslagen begroting en meerjarenraming Overzicht van baten en lasten Recapitulatie structureel begrotingsevenwicht Verschillenanalyse Uiteenzetting financiële positie Investeringen
Bijlagen
141
5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6
142 146 148 150 154 156
Reserves Voorzieningen Totaaloverzicht baten en lasten per taakveld Investeringsoverzicht Risico's van de coronacrisis Afkortingenlijst
1
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
2
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
Begroting 2022 Voorwoord
3
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
4
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
1
Voorwoord
Mensen maken de stad Graag presenteren wij als college van burgemeester en wethouders de begroting voor 2022. Dit is al weer de laatste begroting van deze collegeperiode. Er is veel in gang gezet. Met de visie van de stad GO2032 had dit college een aantal concrete bouwstenen in handen. Daar hebben wij dankbaar gebruik van gemaakt. Op deze plaats bedanken wij ook nogmaals heel hartelijk al die stadsgenoten, streekgenoten, ondernemers, organisaties en andere betrokkenen die met ons meedenken, ons adviseren en ons inspireren. Zo vorm je samen een stad. De visie GO2032 werd vertaald in deelvisies, die nodig zijn om de stad toekomstbestendig te ontwikkelen: de woonen transformatievisie, de mobiliteitsvisie, de cultuurvisie, de regionale energiestrategie, integraal sociaal beleid en een dienstverleningsvisie. En dat leidde bijvoorbeeld concreet tot de toevoeging van meer dan 1.000 woningen in deze periode, Samengorinchem.nl als digitaal platform, de start van een beroepencampus met innovatiecentrum in Gorinchem-Noord en een multifunctionele sporthal bij het Fortes. Daarnaast worden allerlei deelprojecten uitgewerkt in lijn met deze visies: verschillende nieuwbouwprojecten, elektrische veren en extra OV-stations bijvoorbeeld.
Dankzij de inspanningen van veel vrijwilligers en experts in en buiten onze stad werden wij ook nog eens dubbel bekroond: Gorinchem maakt deel uit van Unesco Werelderfgoed en de ANWB verkoos Gorinchem tot Mooiste Vestingstad van Nederland. Dat mag een cadeau op een bijzonder moment genoemd worden. Deze vierjarige bestuursperiode werd immers gemankeerd door de coronapandemie. De impact ervan was ongekend en heeft vele van onze inwoners persoonlijk en bedrijfsmatig geraakt. Onze stad heeft zich moedig getoond. In gezamenlijkheid zijn oplossingen gevonden en hebben wij de crisis vooralsnog goed weten te doorstaan. Ook op deze plaats danken wij u en spreken ons respect uit voor de inspanningen die u allen heeft geleverd om door deze crisis heen te komen. Die dank gaat ook uit naar onze gemeentelijke organisatie die snel en efficiënt een omschakeling wist te maken naar digitaal en coronaproof werken om de dienstverlening te blijven garanderen. Terwijl we deze begroting voor 2022 opstellen, zitten we nog in de coronacrisis. Gelukkig kunnen veel sectoren langzaamaan weer terug naar (het nieuwe) normaal. Andere sectoren draaien overuren. Toch zien we de toekomst met vertrouwen tegemoet, want de Gorinchemse samenleving zal blijven verbinden en vernieuwen. College van burgemeester en wethouders, 5 oktober 2021
5
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
1.1
Inleiding
Gastvrij Gorinchem De gemeente Gorinchem gaat verder op de ingeslagen weg om de ambities uit de visie op dienstverlening ‘Gastvrij Gorinchem’ waar te maken. Steeds meer contact met inwoners verloopt digitaal, zodat we 24/7 bereikbaar zijn voor inwoners. Denk aan het doen van meldingen via de Fixi-app en het online aanvragen van een nieuw rijbewijs. Maar ook fysiek blijft de gemeente gewoon bereikbaar. Het schriftelijk contact wordt ook in 2022 verder verbeterd, onder andere met het project Brievenwasserette. De aandachtspunten die voortkomen uit de burgerpeiling uit 2021, worden in 2022 verder uitgewerkt in plannen en acties. De gemeentelijke organisatie gaat over van een organisatieontwikkeling naar een organisatie in ontwikkeling. Het blijft een continue ontwikkeling, zodat we kunnen blijven inspelen op de vragen uit de stad en onze gemeentelijke ambities. Gorinchem vestingstad Onze prachtige vestingstad wordt opgemerkt. Uiteraard in Gorinchem zelf, maar ook landelijk en internationaal. En daar zijn we als college bijzonder trots op! In 2021 kwam de Gorcumse vesting op de UNESCO Werelderfgoedlijst, als onderdeel van Nieuwe Hollandse Waterlinie. Ook kregen we het predicaat ‘Allermooiste vestingstad van Nederland’, van de ANWB.
Deze erkenningen en eerdere erkenningen, zoals ‘Gorinchem Sportgemeente van het jaar 2019’, bevestigen dat we op de goede weg zijn en dat dat wordt opgemerkt. Lokaal, regionaal en landelijk. Vanuit de ambities versterken we de samenwerking met de regio en met het bedrijfsleven. Denk hierbij aan de Regio Deal, de Regionale Energie Strategie, de subsidie voor het project Van Zomerenlaan, steun voor energiegebruik woningen en de subsidie om van het gas af te gaan. Dit niveau zetten we door in 2022. Naast ons cultureel erfgoed, zoals de vesting, kent Gorinchem ook een rijke culturele traditie. We koesteren de vele culturele evenementen, podia en makers, die hopelijk in 2022 weer volop aan de slag kunnen. Een nieuwe exploitant vinden voor De Nieuwe Doelen hoort daarbij. Het proces dat daarvoor in 2021 in gang is gezet, zal doorlopen in 2022. Gorinchem voor iedereen We werken ook in 2022 aan een Gorinchem waar iedereen ertoe doet en waar we actief naar elkaar om kijken. Want samen maken we het verschil. Dus werken we aan een gezonde leefstijl, een prettige leefomgeving en zorgen we dat iedereen kan meedoen en passende ondersteuning en zorg krijgt. Net als in 2021 geven we in 2022 verder invulling aan de doelstellingen van het Integraal Sociaal Beleid.
Denk hierbij aan vroegsignalering, wijkgericht werken, welzijnsloket, taalvaardigheid, integrale aanpak schulden en het aan het werk helpen van werkzoekenden. Als opgroeien of opvoeden niet vanzelf gaat, kunnen jeugdigen en hun ouders bij de gemeente terecht voor hulp en ondersteuning. In 2022 voert het sociaal team de hulpverlening in Gorinchem uit en/of geleidt het door naar de regionale zorgaanbieders. Zo licht als het kan en zo zwaar als het moet. Stad in ontwikkeling De stad Gorinchem blijft werken aan haar toekomst. Dit betekent het koesteren en versterken van onze fantastische historische binnenstad. Ook betekent dit een sterk centrum zijn voor de regio en aantrekkelijk blijven als woon- en werkstad. Met goede en goed bereikbare voorzieningen, zoals zorg, onderwijs en sport. Daarom blijven we ook in 2022 werken aan een bereikbaar, leefbaar, verkeersveilig, duurzaam en natuurvriendelijk Gorinchem. Denk aan woningbouwprojecten, schoolgebouwen zoals de brede school Dalemplein en vervangende nieuwbouw voor ‘t Gilde, sporthallen en sportzalen zoals voor Fortes/OKK en Dalemplein, bedrijventerrein De Groote Haar, de herinrichting van de Haarsekades, uitbreiding van parkeergarage Kweeklust, een uitvoeringsplan voor de fiets en het warmtenet in de Gildenwijk. Ook het gemeentehuis zal worden aangesloten op het warmtenet.
Lerende stad In 2022 werken we samen met onderwijsinstellingen en bedrijven verder aan de Beroepencampus. Ook zal in 2022 het innovatie- en afstudeercentrum i_lab steeds meer vorm en inhoud krijgen. In dit platform werken onderwijs, bedrijven, organisaties en de gemeente samen aan leren, werken en innoveren. Zo worden Gorinchem en de regio steeds slimmer en aantrekkelijker voor innovatieve bedrijven, hun werknemers, scholieren en studenten. i_lab is centraal gelegen op de Beroepencampus in Gorinchem-Noord. Gorinchem ontvangt hiervoor € 1,9 miljoen van het Rijk via de Regio Deal Gorinchem-Drechtsteden.
6
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
Sterke stad De financiële crisis, een economische crisis én nu ook nog de coronacrisis hebben grote effecten (gehad) op de economische ontwikkeling en op de inwoners en ondernemers in Gorinchem. Met de nieuwe economische visie zetten we in op een duurzame economie en creëren we samen met de ondernemers een stad die nog beter bestand is tegen onvoorziene tegenslagen. Zo krijgen bestaande en startende bedrijven letterlijk en figuurlijk de ruimte om te groeien. En nieuwe innovatieve bedrijven worden aangetrokken om onze economische clusters, zoals de maritieme, aan te vullen, te versterken en te verdiepen. Hierin is een belangrijke rol weggelegd voor het nieuwe bedrijventerrein Groote Haar. Veilig Gorinchem Inwoners, ondernemers, bezoekers, iedereen moet zich veilig voelen in Gorinchem. Op straat, bij de sportvereniging, op school en zeker ook thuis. Aan het gevoel van veiligheid willen we als gemeente met onze (veiligheids)partners, ondernemers en inwoners hard blijven werken. Met elkaar zorgen we ervoor dat veiligheid en leefbaarheid in Gorinchem ook in 2022 veel aandacht krijgen. Dit doen we bijvoorbeeld door uitvoering te geven aan de prioriteiten uit het Veiligheidsplan en VTH-beleidsplan, zoals wijkveiligheid, zorg en veiligheid, sociale stabiliteit, veilig uitgaan en veilige evenementen.
Maar ook de aanpak van overlast door drugs(handel) op straat en de verdere uitvoering van het plan van aanpak ondermijning 2021-2022 zijn van belang. Samen maken we de stad Niet alleen binnen Gorinchem, maar ook in de regio werken we samen. Zo zullen we in 2022 bijvoorbeeld opnieuw bijdragen aan opgaven van de Regionaal Maatschappelijke Agenda. Voor de Regio Deal Drechtsteden-Gorinchem e.o. is 2022 het tweede jaar van uitvoering. Met de arbeidsmarktregio pakken we gezamenlijk laaggeletterdheid aan. Met de Drechtsteden, Molenlanden en Hoeksewaard werken we samen aan gezondheid en veiligheid. Daarnaast gaan we zowel fysiek als binnen regionale toeristische samenwerkingsverbanden verbindingen aan met de regio. Als onderdeel van de Vestingdriehoek zijn we vertegenwoordigd in verschillende bovenregionale samenwerkingsverbanden. Bijvoorbeeld de Nieuwe en Oude Hollandse Waterlinie en de Dutch Delta Cruiseport. Met elkaar zetten we in op meer bezoekers en proberen we bedrijven aan ons te binden. Financieel In deze inleiding tonen we u slechts een klein deel van alle projecten en activiteiten waar we in 2022 mee aan de slag gaan. Naast de beschreven onderwerpen voeren we alle reguliere taken uit, zoals de uitgifte van officiële documenten, verwerken van aanvragen voor vergunningen, het beheer van de openbare ruimtes en nog vele andere taken.
Uiteraard hangt aan dit alles een prijskaartje. Het is een uitdaging om de balans te vinden tussen de investeringen die nodig zijn voor de samenleving en de stad en de financiële mogelijkheden die de begrotingsruimte biedt. Gelukkig zien we dat ook het Rijk onderkent dat in het sociaal domein de kosten de afgelopen jaren boven de rijksvergoedingen zijn uitgestegen. Zo zijn er, nu nog incidenteel, extra middelen aan de gemeenten toegezegd. Maar we verwachten dat het nieuwe kabinet niet anders kan dan dit om te zetten in een structurele verhoging. Ook de ambitie om de schuldpositie af te bouwen, houden we overeind. Met het voorstel om de investeringen te dekken uit de begrotingssaldi van 2021 en 2022 (zie ook de volgende paragraaf) investeren we in wat de stad nodig heeft en lopen de schulden niet verder op. In de volgende paragraaf gaan we nader in op de financiële context waarin deze begroting is opgesteld. Ook in deze laatste begroting uit de huidige collegeperiode is sprake van een reëel en structureel sluitende begroting.
7
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
1.2
Financiële begroting op hoofdlijnen
De financiële begroting van de gemeente Gorinchem wordt in dit hoofdstuk op hoofdlijnen uiteengezet. Dit gebeurt aan de hand van de ontwikkeling van het begrotingssaldo, enkele kengetallen, de algemene reserve en de ontwikkeling van de balans. Verloop van het begrotingssaldo Het vertrekpunt voor het financieel meerjarenperspectief van de Begroting 2022 is het door de gemeenteraad vastgestelde perspectief bij de Begroting 2021. Bijstellingen van dit perspectief worden maandelijks in de raadsvergaderingen aan de gemeenteraad ter besluitvorming voorgelegd. Op basis van de inzichten bij de Perspectiefnota was er sprake van een positieve begrotingsruimte in de komende jaren. Nadien is het meerjarenperspectief nog beperkt (neerwaarts) bijgesteld door de Tussentijdse Rapportage 2021. Met dit bijgestelde perspectief is de begroting vervolgens opgesteld. De voorliggende begroting 2022 geeft een financieel beeld dat in lijn ligt met het geschetste beeld bij de Perspectiefnota, waarbij er dus in alle jaren een positief saldo resteert en er sprake is van een structureel en reëel sluitende begroting. Hieronder is weergegeven hoe de meerjarenbegroting is opgebouwd. Begrotingssaldo (bedragen x € 1.000; - = nadeel)
2022
2023
2024
2025
Saldo primitieve begroting 2022-2025 in begroting 2021
761
438
182
282
Diverse raadsbesluiten (t/m raad april 2021) Saldo voor Perspectiefnota 2022-2025 Besluitvorming Perspectiefnota Saldo na Perspectiefnota 2022-2025 Turap 2021 Saldo na Turap 2021 Moties een boom voor iedereen en Gorinchem cultuurstad
415
15
15
15
1.176
453
197
297
858
689
205
-149
2.034
1.142
402
148
31
-1
-80
-85
2.065
1.141
322
63
-70
Dekking via middelen 2021 coalitieakkoord
70
Diverse technische/autonome bijstellingen
-266
-111
-50
4
Meerjarig begrotingssaldo begroting 2022-2025
1.799
1.030
272
67
In de Turap 2021 is aangegeven dat er vanuit het budget "uitvoering coalitieakkoord" € 70.000 is toegevoegd aan de algemene reserve, zodat deze middelen kunnen worden ingezet in 2022 bij de uitvoering van de moties "een boom voor iedereen" (€ 50.000) en "Gorinchem cultuurstad" (€ 20.000). Met de hierboven gepresenteerde cijfers is rekening gehouden in de verdere financiële overzichten van het programmaplan en de financiële begroting. Hieronder worden enkele ontwikkelingen toegelicht die relevant zijn voor het begrotingssaldo en de financiële positie, maar die dus niet verwerkt zijn in de verdere begroting. Septembercirculaire van het gemeentefonds De septembercirculaire 2021 geeft informatie over het verloop van het Gemeentefonds en is een vertaling van de Miljoenennota. In de septembercirculaire wordt duidelijk dat de accresontwikkeling van het gemeentefonds uit de meicirculaire door het Rijk te laag is ingeschat. Voor alle jaren vanaf 2022 is sprake van een opwaartse bijstelling van het accres. Deze opwaartse bijstelling ontstaat met name door een hogere geraamde loon- en prijsontwikkeling in de Macro Economische Verkenning (MEV-raming) van het Centraal Planbureau. Daarnaast heeft het kabinet vanaf 2022 aanvullende middelen uitgetrokken voor een aantal beleidsterreinen, waaronder voor klimaatmaatregelen.
Tot slot zijn andere rijksuitgaven zoals die voor de compensatie van de gedupeerden van de kinderopvangtoeslag, de zorg en de EU-afdrachten opwaarts bijgesteld en is de opschalingskorting (begrote besparing doordat gemeenten zouden (moeten) fuseren tot 100.000+gemeenten) incidenteel teruggedraaid. Deze ontwikkelingen leiden tot de volgende bijstellingen op de meerjarenbegroting:
8
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
Begrotingssaldo (bedragen x € 1.000; - = nadeel)
2022
2023
2024
2025
Meerjarensaldo begroting
1.799
1.030
272
67
Bijstellingen septembercirculaire
2.091
1.531
1.530
1.693
Actueel begrotingssaldo na septembercirculaire
3.890
2.561
1.802
1.760
In de septembercirculaire 2021 worden ook middelen beschikbaar gesteld voor de jeugdzorg in 2022. Het kabinet stelt voor 2022 incidenteel € 1,314 miljard extra beschikbaar ter compensatie aan de gemeenten om de ontstane (begrotings)tekorten het hoofd te bieden. Een van de aanleidingen voor deze compensatie is namelijk ook dat veel gemeenten, waaronder Gorinchem, “verdringing” ervaren in de begroting, waarbij ambities, intensiveringen of investeringen niet kunnen worden gerealiseerd, omdat een steeds groter deel van de gemeentelijke begroting ingezet moet worden voor de jeugdzorg. Een nieuw kabinet zal vervolgens moeten besluiten over noodzakelijke aanpassingen aan het jeugdstelsel en de structurele financiën. Het oordeel van de Commissie van Wijzen dient daarbij als zwaarwegende inbreng. Het Rijk en de VNG, in samenwerking met andere betrokken partijen (onder andere cliënten, aanbieders en professionals), committeren zich aan het opstellen van een hervormingsagenda die bestaat uit een combinatie van een set van maatregelen en een financieel kader waarmee een structureel houdbaarder jeugdstelsel wordt gerealiseerd. In de voorliggende begroting is nog geen rekening gehouden met deze extra middelen.
Samen met de Dienst Gezondheid en Jeugd wordt bezien welke maatregelen genomen moeten worden, wat daarvan de financiële impact is en dus ook hoe die zich verhouden tot de gemeentelijke bijdragen. En ook hoe zich dit verhoudt tot het eerder geformuleerde pakket aan maatregelen om substantiële besparingen te realiseren in de kosten voor de jeugdzorg. Dit zal de komende maanden verder worden uitgewerkt. Een andere ontwikkeling die door het Rijk is aangekondigd, is de herverdeling van het gemeentefonds. In de Perspectiefnota is aangegeven dat er momenteel gewerkt wordt aan een landelijke nieuwe verdeelsystematiek, waardoor de gemeentefondsmiddelen beter aansluiten bij de uitgaven(patronen) waar gemeenten mee te maken hebben. Uit de eerste indicaties van die herverdeling kwam een nadelige bijstelling voor Gorinchem met circa € 450.000 (vanaf 2023). Uit een onlangs ontvangen tweede indicatie is dat nadeel opgelopen tot boven de € 1 mln. structureel. Een van de oorzaken van de neerwaartse bijstelling is het verlagen van de middelen voor de Wmo. Met deze ontwikkeling is geen rekening gehouden in de begrotingscijfers, omdat er nog geen formeel besluit over genomen is. De uiteindelijke uitkomst is afhankelijk van vele maatstaven en deze zal, zodra de herverdeling definitief wordt ingevoerd, nog verder wijzigen.
Ook hiervoor geldt dat de besluitvorming aan een nieuw kabinet wordt overgelaten. In het weerstandsvermogen is nu rekening gehouden met de voorlopige uitkomsten. Het bovenstaande meerjarenperspectief, de ontwikkelingen in de jeugdzorg en de herijking van het gemeentefonds kunnen niet los van elkaar gezien worden. We zullen deze ontwikkelingen de komende periode nauwlettend volgen. Het lijkt erop dat de meicirculaire van 2022 hierin een belangrijke rol gaat spelen. Dit wordt verder betrokken bij de perspectiefnota 2023. Het investeringsplafond In de Perspectiefnota van 2021 is besloten tot het invoeren van een investeringsplafond. Dit bleek de meest doeltreffende maatregel om de hoge schuldpositie van de gemeente Gorinchem af te bouwen. Daarbij is er voor nieuwe investeringen een investeringsplafond ingevoerd van € 5 mln. per jaar. In de Perspectiefnota van 2022 is weergegeven hoe de beoogde nieuwe investeringen zich verhouden tot dit plafond. Daaruit bleek dat er voor een investeringsbedrag van ca. € 3,8 mln. geen ruimte was binnen dit plafond. Daarnaast wordt er in deze begroting voorgesteld om 1 aanvullende vervangingsinvestering op te nemen, namelijk voor de zogeheten “waterbus” die gebruikt wordt voor het bewateren van de groenvoorzieningen in de stad. Hierbij gaat het om een bedrag van € 58.000.
Om de gewenste investeringen toch uit te kunnen voeren, zonder de schulden op te laten lopen, wordt voorgesteld om het begrotingssaldo 2021 en een gedeelte van het begrotingssaldo 2022 in te zetten. Omdat deze positieve saldi beschikbaar zijn, hoeft er dus geen beroep gedaan te worden op externe financiering. Dit betekent het volgende:
9
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
Begrotingssaldo (bedragen x € 1.000)
2021
2022
2023
2024
2025
Begrotingssaldo na septembercirculaire
2.056
3.890
2.561
1.802
1.760
Inzet voor investeringen
2.056
1.834
0
0
0
0
2.056
2.561
1.802
1.760
Definitief begrotingssaldo
Het resterende saldo in 2022 en verder is daarmee beschikbaar voor (eventuele) inzet in de loop van het jaar, op basis van raadsvoorstellen. Enkele kengetallen Een van de belangrijkste financiële kengetallen is het structureel begrotingsevenwicht. Dit is het begrotingssaldo na eliminatie van alle incidentele lasten en baten. In deze begroting is sprake van een structureel en reëel sluitend meerjarenperspectief, ook na de hierboven genoemde inzet van het saldo voor de investeringen. Het risicoprofiel van onze gemeente is geactualiseerd, volgens de uitgangspunten die in de nota reserves, voorzieningen en weerstandsvermogen door de gemeenteraad op 5 oktober 2017 zijn vastgesteld. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing vindt u een toelichting hierop. In die paragraaf komt de ratio uit op 2,25. Na de doorrekening van de septembercirculaire en de inzet van het saldo voor de investeringen, komt de weerstandsratio uit op 2,59. We komen hiermee uit boven de bandbreedte van 1,4 tot 2. Dit betekent dat er (indien de ratio in de jaarrekening 2021 ook dit beeld vertoont) bij de eerstvolgende Perspectiefnota een voorstel zal worden opgenomen over de ruimte die dit biedt. Conclusie begrotingssaldo en meerjarenperspectief Het financieel perspectief van deze begroting biedt een goede uitgangspositie voor de komende jaren.
Voor de uitvoering van de jeugdzorg heeft het Rijk nu incidenteel extra middelen beschikbaar gesteld en het ligt in de lijn der verwachting dat deze structureel worden, na het aantreden van een nieuw kabinet. Hiermee is nog geen rekening gehouden in de begrotingscijfers. We plaatsen nog wel de kanttekening dat de herijking van het gemeentefonds naar verwachting gaat leiden tot een substantiële neerwaartse bijstelling. Deze ontwikkelingen kunnen we niet los zien van elkaar. Verloop algemene reserve In onderstaand overzicht wordt het verloop van de algemene reserve schematisch weergegeven. Afgezien van de eenmalige inzet in 2022 om de door de raad aangenomen moties "een boom voor iedereen" en "Gorinchem cultuurstad" van dekking te voorzien (in de Turap 2021 is daarvoor een beroep gedaan op de middelen voor de uitvoering van het coalitieakkoord), dient de algemene reserve vanaf 2022 uitsluitend als onderdeel van het weerstandsvermogen. Ontwikkeling algemene reserve (- = onttrekking, + = toevoeging, bedragen x € 1.000)
2021
2022
2023
2024
2025
Stand Algemene Reserve begin boekjaar
27.666
28.583
28.513
28.513
28.513
28.513
28.513
28.513
Bij: resultaatbestemming jaarrekening 2020
703
Bij: resultaat jaarrekening 2020 Avres
445
Bij: reservering voor uitvoering moties PPN 2022-2025
70
Af: IHP Gorinchem -Oost (PPN 2018)
-140
Af: Uitvoering sportvisie (PPN 2018)
-80
Af: Septembercirculaire 2018
-81
Stand Algemene Reserve ultimo boekjaar
10
-70
28.583
28.513
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
Balansverloop op hoofdlijnen In onderstaand overzicht is het meerjarig verloop van de activa, reserves, voorzieningen en leningen opgenomen, om een globaal beeld te schetsen van de financiële (balans)ontwikkelingen. 2022
2023
2024
2025
Materiële vaste activa
Ontwikkeling balansposten (stand 1-1, bedragen x € 1.000)
210.684
223.214
231.110
227.748
Reserves
80.053
80.535
78.931
77.984
Voorzieningen
20.507
21.763
22.323
23.378
Vaste schulden
155.140
173.089
185.534
186.474
Het verloop van de activa is de resultante van nieuwe investeringen en afschrijvingen op al gedane investeringen. In 2023 nemen de activa aanzienlijk toe, de beoogde investeringen met betrekking tot mobiliteit en de beroepencampus zijn hiervan een belangrijke oorzaak. In ieder programma van de beleidsbegroting is een overzicht opgenomen met de nieuwe investeringen voor 2022. Omdat de investeringen grotendeels gefinancierd moeten worden, vertoont ook het schuldenniveau een toename. Zoals in de Perspectiefnota 2021-2024 aangegeven zal het effect van de ingezette lijn om schulden te reduceren pas na 2025 zichtbare effecten opleveren. De omvang van de reserves blijft de komende jaren ongeveer gelijk, de toename in de voorzieningen zit vooral in de pensioenvoorzieningen en de onderhouds- en vervangingsvoorzieningen, waarin gespaard wordt voor toekomstige uitgaven. Autorisatieniveau Het autorisatieniveau, te weten het niveau waarop de raad de baten en lasten goedkeurt en financiële middelen beschikbaar stelt aan het college om het beleid uit de begroting uit te voeren, is het programmaniveau. Dit is in overeenstemming met art. 5.1 van de Financiële verordening. Informatieverstrekking vindt plaats op taakveldniveau, dus een detailniveau lager dan het programma. Ook voor de investeringen geldt het autorisatieniveau per programma. Overeenkomstig art.
5.4 van de Financiële verordening kan de raad bij de begrotingsbehandeling aangeven van welke nieuwe investeringen hij op een later tijdstip een apart voorstel voor autorisatie van het investeringsbudget wil ontvangen.
1.3
Leeswijzer
Programma-indeling en taakvelden De begroting bestaat uit een beleidsmatig en een financieel gedeelte. De begroting 2022 volgt in grote lijnen de opzet van de begroting 2021. Het beleidsmatige gedeelte volgt de programma-indeling, waarbij de financiële informatie binnen die programma's op het niveau van taakvelden is opgenomen. Deze taakvelden zijn voorgeschreven vanuit het BBV. Het programmaplan bestaat uit negen programma's. Naast de negen beleidsprogramma's is er een 'programma' algemene dekkingsmiddelen en zijn er overzichten van overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien. Het overzicht overhead geeft inzicht in de kosten van alle overhead die niet rechtstreeks aan de uitvoeringsprogramma's toe te rekenen is. Onder overhead vallen (o.a.) kosten voor directie, algemeen management, financiën, Human Resource Management (HRM), facilitaire zaken, informatievoorziening en communicatie. Indicatoren en streefwaarden Gekoppeld aan de eerder genoemde uniforme taakvelden is vanaf de Begroting 2017 vanuit het BBV een basisset van 39 beleids- of prestatie-indicatoren voorgeschreven, waarvan er inmiddels nog 36 zijn voorgeschreven, die gemeenten in de begroting en jaarrekening ten minste moeten gebruiken. De indicatoren geven inzicht in (de vergelijkbaarheid van) de beleidsprestaties en zijn objectief meetbaar.
De gegevens zijn via landelijke bronnen voor alle gemeenten beschikbaar en vragen dus niet om een eigen/nieuw registratiesysteem. Al deze gegevens zijn te raadplegen via www.waarstaatjegemeente.nl. De indicatoren bevatten belangrijke informatie om te kunnen sturen. Alle gemeenten zijn verplicht om de basisset van beleidsindicatoren onder te brengen binnen de programma’s van de begroting. Per programma worden de verplichte indicatoren in een tabel weergegeven, aangeduid met 'B'. In samenspraak met de Klankbordgroep Financiën van de gemeenteraad is besloten om in deze begroting de indicatoren te vergelijken met gemeenten in dezelfde stedelijkheidsklasse, voorheen werd er vergeleken met het
11
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
gemiddelde van alle Nederlandse gemeenten. We hebben de meest actueel beschikbare gegevens opgenomen. Voor diverse indicatoren zijn geen recente gegevens (meer) beschikbaar. Indicatoren die niet meer worden aangeboden via waarstaatjegemeente zijn niet meer opgenomen in de begroting. Naast de basisset is een lijst met facultatieve indicatoren beschikbaar, waarvoor landelijke data (nog) ontbreken. Gemeenten moeten hiervoor zelf de registratie organiseren. In tegenstelling tot de verplichte indicatoren, zijn de facultatieve indicatoren wat minder feitelijk te meten. Ze hebben een bepaalde subjectiviteit in zich zoals een gevoel of waardering. Voorbeelden zijn de mate waarin de gemeentelijke dienstverlening wordt gewaardeerd door ondernemers en inwoners en het veiligheidsgevoel van onze inwoners. Per programma worden de facultatieve indicatoren in een tabel weergegeven, aangeduid met 'F'. Voor een aantal indicatoren is gekozen om de resultaten uit te drukken in een getal en niet visueel. Per programma worden de indicatoren weergegeven in een tabel, aangeduid met de afkorting 'PI' of 'ME', respectievelijk Prestatie-Indicator en Maatschappelijk Effect. Beleidsbegroting De beleidsbegroting bestaat per programma uit de zogenaamde ‘3 W-vragen’. 1. Wat willen we bereiken? 2. Wat gaan we daarvoor doen? 3.
Wat gaat dit kosten? Per programma is steeds een overkoepelend doel geformuleerd onder de kop "Wat willen we bereiken". Hierbij is aangegeven welke beleidskaders een rol spelen bij het realiseren van dat doel. Wat we in 2022 gaan doen om het programmadoel te bereiken is verder uitgewerkt in de overzichten met prioriteiten en aandachtspunten uit het coalitieakkoord en reguliere taken. Onder het kopje "Wat gaat dit kosten" worden de baten en lasten per programma gepresenteerd. De specifiek aan het programma gerelateerde investeringen en subsidies worden hier eveneens gepresenteerd. Bijzondere en grote investeringen boven de € 500.000 worden nader toegelicht. In elk programma zijn de verbonden partijen opgenomen die bijdragen aan de realisatie van de doelstellingen van dat programma, conform de besprekingen met de Klankbordgroep Financiën. Paragrafen Na het programmaplan volgen de paragrafen. Deze geven een dwarsdoorsnede van de begroting, bezien vanuit een bepaald beleidsterrein. Het gaat vooral om beheersmatige aspecten die grote (financiële) gevolgen hebben gehad en/of van belang zijn geweest voor het realiseren van de programma's. Financiële begroting De financiële begroting gaat in op de grondslagen voor de begroting, zoals die bij de perspectiefnota 2022-2025 zijn bekrachtigd. Daarnaast biedt de financiële begroting o.a.
een totaaloverzicht van de baten en lasten, het structurele begrotingsevenwicht, verschillenoverzicht met toelichting en de uiteenzetting van de financiële positie. Bijlagen Tot slot zijn in de bijlagen de meerjarige overzichten van reserves en voorzieningen, baten en lasten per taakveld en een investeringsoverzicht opgenomen. Hierin is een overzicht opgenomen ter uitvoering van de motie "realistisch investeren" zoals aangenomen in de PPN 2021-2024. Ook is een bijlage toegevoegd omtrent de financiële risico's van de coronacrisis. Een lijst met gehanteerde afkortingen maakt deze begroting compleet.
12
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
Begroting 2022 Beleidsbegroting: Programmaplan
13
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
14
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
2
Beleidsbegroting: Programmaplan
2.1
Programma 1 Bestuur en Ondersteuning
Taakvelden Bestuur Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden
2.1.1
Wat willen we bereiken?
Doel De gemeente zet zich ervoor in dat Gorinchem een levendige en zorgzame stad is waar het goed wonen, werken en verblijven is voor jong en oud. Daarbij zal de gemeente de (inwoners van de) stad betrekken en faciliteren, de dienstverlening op de klant afstemmen en zorgen voor een efficiënte en effectieve bedrijfsvoering waarbij het gemeentelijke huishoudboekje op orde is.
Vastgesteld beleid Beleidskader
Vastgesteld door de raad in
Burgerinitiatieven
2016
Inwoners aan zet
2016
Informatiebeleid
2017
Zienswijze koersdocument Grenzeloos samenwerken
2017
Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator
B/F
Eenheid
Resultaat
Formatie
B
fte per 1.000 inwoners
8,9
Soort PI
Bezetting
B
fte per 1.000 inwoners
8,6
PI
Apparaatskosten
B
€ per inwoner
807
PI
Externe inhuur
B
%
12,2
PI
Overhead
B
%
8,4
PI
Waardering inwoners algehele dienstverlening: - Balie
F
1-10
7,8
ME
- Telefoon
F
1-10
7,5
ME
- Schriftelijk
F
1-10
7,3
ME
- Digitaal /email
F
1-10
7,2
ME
15
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
Verklaringen afkorting: B = Basisset indicator, F = Facultatieve indicator, PI = Prestatie Indicator, ME = Maatschappelijk Effect.
2.1.2
Wat gaan we daarvoor doen?
Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerp
Toelichting prioriteiten
Contacten in de regio In 2022 dragen we bij aan de opgaven van de Regionaal Maatschappelijke Agenda (RMA). We werken daarvoor met een uitvoeringsprogramma. Daarin zullen, met verwerking van de aanscherping van de RMA die in 2021 gemaakt is, de belangrijkste projecten voor 2022 benoemd worden. Voor de ‘Regio Deal DrechtstedenGorinchem e.o.’ is 2022 het tweede jaar van uitvoering, waarbij de aandacht – naast de projecten i_lab en Arkelsedijk – ook zal uitgaan naar het aanjagen van de innovatie in onze regio. Verder heeft het werken aan de goede relaties in de functionele regio en daarbuiten onverminderd de aandacht, bijvoorbeeld in een bestuurlijke conferentie over het i_lab en kansen voor regionaal onderwijs en in ontmoetingen met colleges van de gemeenten in de regio. Onderwerp
Toelichting aandachtspunten
Participatie
Begin 2022 zal het traject ‘Van buiten naar binnen’ dat loopt binnen de organisatieontwikkeling in samenhang met de ontwikkeling van een nieuwe Omgevingsvisie uitmonden in nieuw vast te stellen participatiebeleid, inclusief een participatieverordening. Het onderwerp Right to challenge is één van de aandachtspunten in het nieuwe participatiebeleid, net als een goede koppeling met de vereisten van de Omgevingswet en de Omgevingsvisie. Het streven is om de huidige werkwijze van ‘leren door te doen’ in een participatielab ook na vaststelling van het beleid voort te zetten, zodat Gorinchem zich al doende verder blijft ontwikkelen op dit onderwerp.
Bedrijfsteam cofinanciering
De subsidioloog werkt gemeentebreed samen met de beleidsmedewerkers om extra subsidies te verwerven. Vanaf 2021 loopt het nieuwe Europese meerjarige financiële kader (2021 – 2027) waarbinnen de komende jaren bekende en nieuwe subsidieregelingen worden opengesteld. Deze ontwikkelingen samen met structurele aandacht voor het onderwerp subsidies in de gemeentelijke organisatie, biedt kansen om ook Europese subsidies te gaan verwerven voor Gorinchem. Daarnaast richten we ons op de verwerving van provinciale en nationale subsidies.
Lobby bovenregionale Samen met de regiogemeenten werven we aanvullende bovenregionale financiering financiering (subsidies) voor activiteiten die de scope van de individuele gemeenten overstijgen. Hiervoor maken we ook verbinding met de nieuwe Europese subsidieprogramma's.
16
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
Reguliere taken Onderwerp
Toelichting
Klant Contact Centrum (KCC)
Via onder andere sociale media, chat, telefoon en bij de receptie in het stadhuis vormt het KCC de eerste toegang tot klantcontacten. Telefonische dienstverlening blijft een belangrijk onderdeel van het contact met onze inwoners. Op het gebied van bedrijfsvoering investeren we in monitoring, sturing en kwaliteitsnormeringen met als doel de dienstverlening toegankelijker, begrijpelijker en efficiënter te maken.
Adres- en identiteitsfraude
Het Rijk zet, met ondersteuning vanuit de Landelijke Aanpak Adresfraude (LAA) in op het voorkomen van adres-en identiteitsfraude. Dat vraagt extra inzet van gemeenten. Naast de onderzoeken die binnen de gemeente al lopen, moet de gemeente ook de risicosignalen die maandelijks binnenkomen via het LAA verder gaan onderzoeken. Op het gebied van arbeidsmigranten en huur- en zorgtoeslagen neemt het aantal uit te voeren onderzoeken steeds verder toe.
Toename controle brondocumenten
Er is in Gorinchem een sterke toename van het aantal inwoners dat niet afkomstig is uit Nederland. Vanuit de Wet Basisregistratie Personen (BRP) moeten deze burgers brondocumenten inleveren. Die brondocumenten moeten ook gecontroleerd worden. Dat vraagt tijd van de backoffice. We verwachten in 2022 weer een groot aantal documenten dat ingeleverd wordt (moet worden).
Visie op dienstverlening
In de breed gedragen Visie Dienstverlening “Gastvrij Gorinchem” liggen de gemeentelijke ambities op het gebied van dienstverlening vast. Alle medewerkers van de gemeente zijn daarbij dienstverlener, zogenaamde 'mogelijkmakers'. Er is sprake van dienstverlening bij iedere interactie en/of transactie tussen bewoners, bedrijven of instellingen en de gemeente. Belangrijke thema's zijn bijvoorbeeld klantgerichtheid op het gebied van informatievoorziening, het afnemen van (online) diensten en het optimaliseren van onze klantcontacten. Diverse activiteiten vanuit de Visie Dienstverlening krijgen een vervolg in 2022 zoals de brievenwasserette, Fixi (meldingssysteem voor de openbare ruimte) en het verbeteren van onze dienstverleningskanalen zoals telefoon, e-dienstverlening en live-chat.
Burgerpeiling
Op 7 oktober 2021 is de raad geïnformeerd over de uitkomsten van de burgerpeiling 2021. De burgerpeiling heeft een aantal aandachtspunten opgeleverd. De aandachtspunten ''Woonen leefklimaat'', ''Welzijnsvoorzieningen'' en ''Relatie inwoner – gemeente'' worden in 2022 verder uitgewerkt in plannen en acties.
2.1.3
Wat gaat dit kosten?
Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel)
Realisatie 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
TV01 Bestuur
2.077
2.517
2.277
2.252
2.244
2.236
TV02 Burgerzaken
1.097
1.031
1.156
1.156
1.156
1.156
TV03 Beheer overige gebouwen en gronden
519
502
617
617
617
617
Lasten Bestuur en Ondersteuning
3.693
4.050
4.050
4.025
4.017
4.009
TV01 Bestuur
186
3
3
3
3
3
TV02 Burgerzaken
432
435
495
495
495
495
TV03 Beheer overige gebouwen en gronden
441
486
666
666
666
666
Baten Bestuur en Ondersteuning
1.059
923
1.163
1.163
1.163
1.163
Totaal saldo van baten en lasten
-2.634
-3.127
-2.887
-2.862
-2.854
-2.846
0
0
0
0
0
0
-2.634
-3.127
-2.887
-2.862
-2.854
-2.846
Mutaties reserves Resultaat
17
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
Door een gewijzigde systematiek van het verdelen van de kosten die in regionaal verband worden gemaakt is het budget voor de inwonersbijdrage regio Alblasserwaard/Vijfheerenlanden ten opzichte van 2021 structureel met € 100.000 verlaagd. Het budget voor het restant Gorcums Akkoord eindigt in 2021. Dit betekent vanaf 2022 lagere lasten op taakveld 01 Bestuur. De hogere lasten op taakveld 02 Burgerzaken in 2022 ten opzichte van 2021 worden grotendeels veroorzaakt door een hogere doorbelasting van salariskosten. Ditzelfde geldt voor TV03 Beheer overige gebouwen en gronden. In 2022 wordt rekening gehouden met een volledige huuropbrengst voor het gebouw aan het Stadhuisplein. In 2021 is nog rekening gehouden met een incidentele verlaging van de huuropbrengst vals gevolg van het vertrek van Avres.
2.1.4
Met welke verbonden partijen doen we dit samen?
• GR Regio AV
18
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
2.2
Programma 2 Veiligheid
Taakvelden Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid
2.2.1
Wat willen we bereiken?
Doel Gorinchem is een schone, veilige en leefbare stad waarin bewoners zich veilig en prettig voelen. Dat doen we door een veilige en door burgers gewaardeerde sociale en fysieke leefomgeving te creëren. Wijkgericht werken doen we op basis van vertrouwen en maatwerk. We stimuleren bewoners om een eigen bijdrage te leveren aan hun leefomgeving en we stimuleren bewonersparticipatie. Daarnaast zoeken we actief verbinding met wijkpartners. Samen in de regio en met de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid beheersen we de veiligheidsrisico's van onder andere transport en opslag van gevaarlijke stoffen en zorgen we voor een adequate voorbereiding op de bestrijding van incidenten en crisis door een goede verbinding met hulpdiensten en een slagvaardige organisatie van gemeentelijke processen bij ernstige incidenten.
Vastgesteld beleid Beleidskader
Vastgesteld door de raad in
Prostitutiebeleid
2004
Coffeeshopbeleid
2012
BIBOB beleid
2014
Algemene Plaatselijke Verordening (APV)
2019
Integraal Veiligheidsplan
2019
Evenementenbeleid
2019
Beleid Vergunningen Toezicht en Handhaving (VTH)
2019
19
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator
B/F
Eenheid
Verwijzingen Halt
B
Aantal per 1000 jongeren
Soort PI
Winkeldiefstallen
B
Aantal per 1.000 inwoners
PI
Geweldsmisdrijven
B
Aantal per 1.000 inwoners
PI
Diefstallen uit woning
B
Aantal per 1.000 inwoners
PI
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
B
Aantal per 1.000 inwoners
PI
Aandeel dat zich veilig voelt in de buurt
F
% vanuit Gorcumse burgerpeiling
ME
Mate van overlast van buurtbewoners Ten minste enige mate van overlast
F
% vanuit Gorcumse burgerpeiling
ME
Indicator Voelt zich veilig in de buurt
20
Streefwaarde 2022 89 %
Hoe willen we dit bereiken De streefwaarde is gebaseerd op de stedelijkheidsklasse. We bereiken de streefwaarde door het uitvoeren van diverse activiteiten zoals benoemd in het Integraal veiligheidsplan.
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
2.2.2
Wat gaan we daarvoor doen?
Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerp
Toelichting prioriteiten
Startnotitie De startnotitie beleidsplan Integraal Veiligheidsplan is gereed en vormt de basis om te komen beleidsplan Integraal tot een nieuw Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2023-2026. In 2022 wordt het IVP opgesteld en Veiligheidsplan vervolgens ter vaststelling aangeboden aan de raad. Wijkgericht werken
Het wijkgericht werken wordt organisatiebreed ingevoerd. Het sluit aan bij ’Kijk op de wijk’. Deze wijkgerichte benadering komt de leefbaarheid in de wijken ten goede. Een andere positieve bijdrage aan integraal wijkgericht werken is het Intaketeam, bestaande uit een afvaardiging van verschillende teams. Dagelijks komen er signalen, meldingen en klachten binnen bij de gemeente. Het Intaketeam bespreekt wekelijks vraagstukken die integrale afstemming nodig hebben om duidelijke vervolgstappen te kunnen bepalen.
Onderwerp
Toelichting aandachtspunten
Buurtpreventieteams De gemeente ondersteunt de buurtpreventieteams. Preventieteam Gorinchem
Als de corona-richtlijnen het toelaten zetten de vrijwilligers van preventieteam Gorinchem zich in 2022 weer in voor meer veiligheid en minder zakkenrollerij in het winkelgebied. Ze zijn herkenbaar aan hun kleding en vertellen het winkelend publiek in Piazzacenter en bij evenementen die veelal in de binnenstad plaatsvinden hoe ze zakkenrollerij kunnen voorkomen.
Reguliere taken Onderwerp
Toelichting
Veilige wijken
De gemeente activeert bewoners om zelf met bijvoorbeeld WhatsApp-groepen bij te dragen aan wijkveiligheid. Daarnaast wordt integraal samengewerkt met politie, boa’s, jongerenwerkers en woningcorporatie Poort6 voor zaken als jongerenoverlast, voorlichting over babbeltrucs en veilige horeca.
Zorg en veiligheid
In samenwerking met de zorg- en veiligheidspartners zoals politie, Veilig Thuis en VR ZHZ, zetten we in op een gezamenlijke aanpak waarbij de inwoner centraal staat. We hebben hierbij speciale aandacht voor de kwetsbare inwoners, zoals de aanpak verward gedrag en zetten in op vroeg signaleren om escalaties en crisissituaties zoveel mogelijk te voorkomen. Daarnaast zetten we zowel preventief als repressief in op overlastgevende jongeren.
Vermogens en geweldcriminaliteit
De gemeente blijft inzetten op een verdere daling van vermogens- en geweldscriminaliteit. Het uitgangspunt is om ervoor te zorgen dat we als gemeente een digitaal veilige omgeving creëren. Hierbij zetten we vooral in op de versterking van de eigen rol van de inwoners en ondernemers.
21
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
Onderwerp
Toelichting
Ondermijning
Ondermijning is niet altijd goed zichtbaar, maar heeft wel zichtbare gevolgen voor de inwoners en bedrijven in de gemeente Gorinchem. Verloedering op straat, verwaarlozing van panden, drugshandel, fraude en witwaspraktijken kunnen tot problemen leiden, zo ook in onze gemeente. De aanpak van ondermijning vraagt om een georganiseerde overheid en een integrale aanpak. In 2022 gaan wij, in navolging van 2021, verder met het aanpakken, terugdringen en waar mogelijk voorkomen van ondermijning in onze gemeente. Vanuit deze doelstelling streven wij ernaar om de basis op orde te hebben en te houden. We zorgen dat de interne (college, raad en ambtelijke organisatie) en de externe (inwoners en ondernemers) bewustwording op orde is, de meldingsbereidheid vergroot wordt en de lokale aanpak van ondermijning uit wordt gevoerd.
Sociale stabiliteit
Door te investeren in sociale stabiliteit willen we voorkomen dat er sociale spanningen en maatschappelijke onrust tussen groepen ontstaan en pakken we polarisatie en radicalisering aan. Hierbij zetten we in op het bevorderen van sociale acceptatie en veiligheid van alle inwoners van Gorinchem. Een belangrijk uitgangspunt is dat alle inwoners in gelijke gevallen gelijk zullen worden behandeld. Daarbij kan iedereen meedoen en voelt iedereen zich onderdeel van Gorinchem. We bouwen en onderhouden netwerken binnen de hele samenleving. In de burgerpeiling van 2021 is het onderwerp sociale acceptatie voor het eerst opgenomen. De uitkomst hiervan, naast de uitkomst van het discrimatieonderzoek, wordt gebruikt voor de verdere aanpak.
Fysieke veiligheid
In samenwerking met de veiligheidspartners is er specifieke aandacht voor het voorkomen van incidenten, slachtoffers en schade. We zorgen ervoor dat er een goed georganiseerde en daadkrachtige gemeentelijke crisisorganisatie staat. Daarnaast leveren we een bijdrage aan het opstellen van beleidsprioriteiten van het regionaal risicoprofiel en regionaal beleidsplan van de Veiligheidsregio Zuid-Holland-Zuid (VRZHZ).
Cybercrime/ informatieveiligheid
Door onze partners VRZHZ en OZHZ worden de knelpunten en risico’s op het gebied van kwetsbare bedrijven en de digitale infrastructuur binnen de gemeente Gorinchem in kaart gebracht. Voorts wordt door de politie de aard en omvang van digitale criminaliteit inzichtelijk gemaakt. Vanuit de gemeente zal zowel intern als extern (bewoners/ ondernemers) ingezet worden op bewustwording betreffende cybercriminaliteit en informatieveiligheid. In 2022 zullen wij, net zoals in 2021, in ieder geval voorlichting blijven geven over cyberpesten en veilig omgaan met sociale media. Daarnaast zullen wij ontwikkelingen in de aanpak van cybercrime en informatieveiligheid nauwkeurig volgen om hier vervolgens bij aan te sluiten.
Wijkbeheer
Wij betrekken wijkbewoners actief en werken samen met in- en externe netwerkpartners op het gebied van de fysieke en sociale leefbaarheid en veiligheid. Naast vaste taken hebben de wijkcoördinatoren van de gemeente verschillende taken en rollen. Taken: voorzitten wijkoverleg, deelname aan intaketeam dat wekelijks vraagstukken bespreekt die integrale afstemming nodig hebben. Deelname aan werkgroep wijkgericht werken, commissie Bliek in Actie en bewonersklankbordgroepen. Afhandelingen meldingen, faciliteren straat-en buurtactiviteiten, deelnemen aan of voorzitten van projecten en de redactie van de Hart Voor Uw Wijk pagina in stadskrant De Stad Gorinchem.
Bewonersinitiatieven
Gorinchem verleent subsidie voor straat- en buurtactiviteiten en stelt gratis speelmateriaal beschikbaar. Vanuit Bliek in Actie worden bewonersinitiatieven gesubsidieerd. Initiatiefnemers krijgen daarbij niet alleen financiële steun, maar kunnen ook hulp krijgen met het leggen van verbindingen, met netwerken en het verkrijgen van kennis en materialen. Ook praktische ondersteuning behoort tot de mogelijkheden.
Cameratoezicht
Cameratoezicht is één van de items binnen het Integraal Veiligheidsplan. Regelmatig beoordelen we met onze partners de noodzaak van, en behoefte aan cameratoezicht in de stad.
22
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
Onderwerp
Toelichting
Port security
Gorinchem houdt haar havenbeveiligingsplan up-to-date en voert toezicht uit op de naleving van de wetgeving. Dit wordt gedaan door de havenfaciliteit, het Havenbedrijf Rotterdam. Daarnaast voert de gemeente veiligheidsanalyses uit op binnenkomende schepen.
Merwede Lingelijn
Binnen het Platform Sociale Veiligheid (SV) Merwede Lingelijn (MLL), wordt nauw samengewerkt om van de Merwede Lingelijn een goede en veilige treinverbinding te maken. De partijen zetten zich samen in voor het behoud en de verbetering van het sociale veiligheidsniveau in de trein, op het station en in de omgeving van het station. Belangrijke middelen daarbij zijn cameratoezicht, fysiek toezicht, registratie en effectieve aanpak van incidenten, reizigersonderzoek en schouwen van het gebied.
Evenementen
De gemeente verleent vergunningen voor evenementen en faciliteert in samenwerking met veiligheidspartners en organisatoren het veilige verloop van die (grootschalige) evenementen. De regievoerder van de gemeente zorgt voor optimale afstemming en samenwerking. Veiligheid en leefbaarheid zijn daarbij de leidende uitgangspunten.
Toezicht en handhaving
Handhavers geven uitvoering aan de aanpak van de thema’s waaraan binnen het VTHbeleidsplan prioriteit is toegekend, namelijk wijkveiligheid/kleine ergernissen, adresfraude, overlast drugs(-handel) op straat, evenementen en ondermijning. Bij de inzet op incidenten hebben handhavers een regisserende rol. Verder zijn zij informant voor de handhavende instanties. Ze houden toezicht in een gebied of bij een activiteit en gaan zo nodig over tot handhaving. Daarnaast worden de handhavers ingezet voor taken als het marktmeesterschap, controle op (stations) MLL, naleving van APV, drank- en horecawet en controle op uitstallingen en zwerfvuil.
Drugsaanpak
Gemeenten worden steeds vaker geconfronteerd met de aanwezigheid van handelshoeveelheden (hard)drugs, hennepkwekerijen en drugslaboratoria in woningen en bedrijfspanden. De burgemeester treedt streng op tegen drugshandel vanuit het oogpunt van openbare orde en veiligheid, het beschermen van het wonen, het leefklimaat en de volksgezondheid. Ook de aanpak van andere drugsoverlast heeft hoge prioriteit. De samenwerking tussen politie, justitie en de gemeente is in de drugsaanpak belangrijk. Ons beleid is verankerd in de beleidsregel voor de toepassing van artikel 13b Opiumwet (ook wel de Wet Damocles genoemd). Op basis van deze beleidsregel worden ook voorbereidende handelingen aangepakt.
2.2.3
Wat gaat dit kosten?
Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel)
Realisatie 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
TV11 Crisisbeheersing en Brandweer
3.132
3.130
3.203
3.203
3.188
3.188
TV12 Openbare orde en Veiligheid
2.024
1.882
1.654
1.653
1.653
1.653
Lasten Veiligheid
5.157
5.012
4.857
4.857
4.842
4.841
TV11 Crisisbeheersing en Brandweer
8
0
0
0
0
0
TV12 Openbare orde en Veiligheid
353
658
358
358
358
358
Baten Veiligheid Totaal saldo van baten en lasten Mutaties reserves Resultaat
361
658
358
358
358
358
-4.795
-4.354
-4.499
-4.499
-4.484
-4.483
0
0
0
0
0
0
-4.795
-4.354
-4.499
-4.499
-4.484
-4.483
Het verschil van € 300.000 op zowel de lasten als de baten op TV12 wordt veroorzaakt door de eenmalige bijdrage aan Prorail door de gemeente Gorinchem voor de aanleg van de voetgangerstunnel en invalidenlift bij het treinstation
23
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
en de ontvangen provinciale subsidie hiervoor in 2021. Ook wordt ten opzichte van 2021 structureel een subsidie van € 23.000 aan de Dierenambulance geraamd vanaf 2022. In onderstaande tabel staan de subsidies vermeld, die binnen dit programma verstrekt worden: Subsidies (bedrag x € 1.000)
Bedrag
Asiel
45
Bureau Halt
10
Dierenambulance
23
2.2.4
Met welke verbonden partijen doen we dit samen?
• GR Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid • GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid • MerwedeLingeijn Beheer B.V.
24
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
2.3
Programma 3 Verkeer en vervoer
Taakvelden Verkeer en vervoer Parkeren Recreatieve havens Economische havens en waterwegen Openbaar vervoer
2.3.1
Wat willen we bereiken?
Doel Bewoners, ondernemers en bezoekers zijn tevreden over de bereikbaarheid, (verkeers)veiligheid en bruikbaarheid van wegen, water- en spoorwegen binnen de gemeente.
Vastgesteld beleid Beleidskader
Vastgesteld door de raad in
Kadernota Infrastructuur
2007
Startnotitie A27
2007
Fietsplan
2013
Regionaal verkeers- en vervoersplan
2014
Verkeerstructuurplan Binnenstad
2016
Raadsopdracht Mobiliteit
2017
Parkeerverordening Gemeente Gorinchem
2019
Mobiliteitsvisie
2020
Parkeerprogramma binnenstad Gorinchem 2021-2025
2021
25
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator
B/F
Eenheid
Soort
Geregistreerde ongevallen naar soort
F
in %
ME
26
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
2.3.2
Wat gaan we daarvoor doen?
Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerp
Toelichting prioriteiten
Mobiliteitsvisie en plan
We werken de komende jaren op basis van de "Uitvoeringsagenda Mobiliteitsplan 2020-2023" aan het verbeteren van de bereikbaarheid, verkeersveiligheid, leefbaarheid en duurzaamheid van Gorinchem. Hieronder zijn per project de werkzaamheden beschreven: Haarsekades Wij starten in 2022 met de uitvoering van de herinrichting. Het uitgangspunt is dat deze werkzaamheden op zijn laatst in 2023 zijn afgerond. Brug over de Linge van de Arkelsedijk naar de Spijksedijk In 2022 stellen we een voorlopig ontwerp, definitief ontwerp en het bestek op. We organiseren participatie over deze ontwerpen, in samenwerking met participatie over de gebiedsontwikkeling Lingeoevers. De realisatie van de brug staat gepland voor 2023-2024. Verbinding van de Lingeoevers naar de Lingewijk en het profiel van de Arkelsedijk In 2022 stellen we een voorlopig ontwerp, definitief ontwerp en het bestek op. Voor deze onderdelen dienen we een vergunningsaanvraag in (voor de Arkelsedijk alleen indien nodig) en selecteren we een aannemer voor de uitvoering. Voor beide projectonderdelen organiseren we de participatie in samenwerking met de gebiedsontwikkeling Lingeoevers. De maatregelen worden naar verwachting in 2023 uitgevoerd.
Banneweg In 2022 stellen we het integrale schetsontwerp voor het project vast inclusief een raadsvoorstel voor het beschikbaar stellen van het benodigde investeringskrediet voor het verder uitwerken van dat ontwerp en de realisatie daarvan. Het resultaat van de eerdere participatie wordt daarbij betrokken. De (maatschappelijke) haalbaarheid van het schetsontwerp wordt met behulp van een nog nader vorm te geven participatietraject afgetast. Station Gorinchem Noord Er ligt een verzoek bij ProRail om een projectplan op te stellen voor de halte Gorinchem Noord, inclusief de daarbij behorende financiële paragraaf. ProRail levert dit begin 2022 op, waarna wij de raad een voorstel voor zullen leggen. Na besluitvorming zal het project samen met de stakeholders van de MerwedeLingeijn worden gerealiseerd. Parkeergarage Kweeklust In het eerste kwartaal van 2022 wordt de haalbaarheidsstudie van de parkeergarage Kweeklust afgerond. Deze leggen we samen met de definitieve kostenraming ter besluitvorming voor aan de raad. Als de raad hiermee instemt, starten wij in het tweede kwartaal 2022 met de uitwerking van het ontwerp en wordt de realisatie voorbereid. Conform planning start de feitelijke bouw eind 2022
Fietsparkeerplekken
In 2022 voeren we in lijn met het vastgestelde parkeerprogramma de voorgenomen acties ten aanzien van de fietsparkeervoorzieningen uit.
Vergroten parkeercapaciteit
Op basis van het paraplubestemmingsplan 'parkeren' en de parkeernormennota zorgen we ervoor dat nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen over voldoende parkeercapaciteit beschikken. Tevens werken we aan maatregelen uit het in 2021 vastgestelde nieuwe parkeerprogramma om de parkeercapaciteit te vergroten
27
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
Onderwerp
Toelichting aandachtspunten
Creëren parkeergelegenheid
Sinds 2017 wordt het parkeren in de binnenstad gemonitord. Uit de parkeeronderzoeken blijkt dat er sprake is van een parkeerprobleem in met name de avond en nacht. Voor het oplossen van het parkeerprobleem zal de parkeergarage Kweeklust worden uitgebreid. De verwachting is dat de feitelijke bouw eind 2022 start.
Inrichting E-laad infrastructuur
Op basis van de beleidsregels oplaadinfrastructuur Gorinchem richten we de laadinfrastructuur verder in.
Intergemeentelijke lobby’s
Ten aanzien van de intergemeentelijke lobby’s vormen de A15 en de A27 de belangrijkste dossiers. Voor de A15 zetten we nu in op het verbeteren van de doorstroming op het traject Papendrecht - Gorinchem. Bij de A27 richten we de aandacht op een goede uitvoering. Daarbij moet de overlast voor de omgeving beperkt blijven. We onderzoeken de mogelijkheden voor een overstaplocatie "Gorinchem West" (Hub West) op de corridor Breda-Gorinchem‐Utrecht. We trekken hierin samen op met onder andere de Provincie Zuid‐Holland.
Reguliere taken Onderwerp
Toelichting
Planologie
Bij planologische ontwikkelingen houden we rekening met verkeers- en vervoersaspecten. Dit moet bijdragen aan een toegankelijke en verkeersveilige openbare ruimte.
Inrichting Openbare ruimte
Bij onderhoud en beheer aan de openbare ruimte houden we rekening met de invulling van de mobiliteits-, klimaat-, woon-, sociale en duurzaamheidsdoelstellingen. We nodigen bewoners uit om via wijkplannen mee te beslissen over hun leefomgeving.
Regionale samenwerking
We werken regionaal samen op het gebied van de veerdienst, de verkeersveiligheid, de bereikbaarheid, het verkeersbeleid en de afstemming van wegwerkzaamheden.
Verkeersveiligheid
We zorgen voor een verkeersveilige inrichting van de openbare ruimte en besteden aandacht aan verkeerseducatie en gedragsbeïnvloeding om de verkeersveiligheid verder te verhogen.
Evenementen en activiteiten
Bij evenementen en activiteiten houden we rekening met het veilig geleiden van bezoekersstromen en het waarborgen van voldoende parkeervoorzieningen.
Veerdienst
We onderhouden diverse veerverbindingen en werken daarbij nauw samen met verschillende oevergemeenten in de regio. We verzorgen verder calamiteitenbestrijding op het water en bieden vraagafhankelijk vervoer over water. Riveer onderneemt stappen op het gebied van verduurzaming. De nieuwbouw van twee elektrische veren is in 2021 gestart. Ze zullen in januari 2023 rond Gorinchem gaan varen.
Lingehaven
We exploiteren ligplekken voor passanten in hartje binnenstad, enkele ligplaatsen in de historische haven en de steiger voor passagiersschepen Buiten de Waterpoort. Daarnaast beheren en bedienen we de Lingesluis. De Lingehaven is gecertificeerd met de Blauwe Vlag (betrouwbaar, veilig, schoon) en vanaf 2017 voeren we ook de Groene Wimpel (koploper in groen, ambities in duurzaamheid, innovatie). Verder organiseren we jaarlijks de Open Havendag en de Botenbeurs. Een aantal belangrijk lopende projecten voor Lingehaven zijn: - Renovatie sanitair gebouw haven. Dit zetten we in met oog voor duurzaamheid, innovatie, veiligheid en passend bij de watersporter van nu.
28
Gemeente Gorinchem Begroting 2022
Onderwerp
Toelichting - Opties voor verbeteringen voor het reserverings- en betalingssysteem cruisevaart zoeken we in 2022 uit.
Veerdienst en Lingehaven
We onderhouden diverse veerverbindingen en werken daarbij nauw samen met verschillende oevergemeenten in de regio. Een aantal belangrijke lopende projecten voor Riveer zijn: - Riveer onderneemt stappen op het gebied van verduurzaming. De nieuwbouw van twee elektrische veren is in 2021 gestart. Ze zullen in januari 2023 rond Gorinchem in de vaart komen. - Riveer maakt in 2022 opnieuw een stap in digitalisering. Met ticketing, bebordingsplan, een nieuw systeem met in- en uitloggen aan boord en de introductie van service- en controlemedewerkers aan boord. - Een veerdienst is onderdeel van een totale vervoersketen, waaronder vraagafhankelijk vervoer over water. Een goed functionerende mobiliteitshub met deelfietsen en aansluiten bij OV9292 is belangrijk om te optimaliseren. En de op handen zijnde jarenlange werkzaamheden aan de A27 bieden samenwerkingskansen met RWS om vervoer te gaan aanbieden over water tijdens de wegwerkzaamheden. - Riveer verzorgt de calamiteitbestrijding op het water. De toekomst van de calamiteitenbestrijding op het water wordt in kaart gebracht door de Veiligheidsregio Zuid Holland Zuid. De schepen die nu zijn uitgerust met blusvoorzieningen worden vervangen door nieuwe elektrische vaartuigen. De vloot verandert dus van samenstelling en de Veiligheidsregio Zuid Holland Zuid zal keuzes in kaart moeten brengen en een koers moeten bepalen.
Parkeren
We exploiteren de betaalde parkeervoorzieningen en reguleren de parkeerbehoefte.
29
Gemeente Gorinchem Begroting 2022