201112 Concept Verslag Raadsvergadering.docx

Nr. 9

Zitting van donderdag 12 november 2020 Voorzitter: mevrouw R.W.J. Melissant-Briene, burgemeester. Aanwezig zijn de leden: de heren B.C.S. Bahlmann, F.M.T. Barth, R.J.J. van Breemen, H. Chaaby, mevrouw E.L. Dansen, de heer M.A. Hachhouch, mevrouw E.W.H. Hamann, de heren E.A. Koçak en G.J. van der Lee, de dames A. Mager en M.J. Molengraaf-Vullers, de heren H.J. van Mourik, L.A. Onvlee en J.C. Oostrum, de dames J. van Oversteeg en L.P.W. Pellikaan, de heren J.M. Roeland, N. van Santen en P.C.J. Schefferlie, mevrouw D. Stevens, de heren I. Tekir, C.J.J. Wientjes en C. van Willigen en mevrouw I. Zwaan. Griffier: de heer H. Sepers. Tevens aanwezig: de wethouders de heren R.P. van Doesburg, J.P. van der Geest, E.C.M. Kraaijeveld en D. van Zanten, alsmede de gemeentesecretaris mevrouw C.E. Bos.

* 1. Opening (19.00 uur). ..................................................................................................................................................2 2. Ingekomen stukken / mededelingen...........................................................................................................................3 3. Vaststellen agenda......................................................................................................................................................3 4. Algemene beschouwingen van de fracties. ................................................................................................................5 Reactie van het college op de algemene beschouwingen van de raad.

...................................................................15 Wethouder Van Zanten ...........................................................................................................................................15 Wethouder Van Doesburg.......................................................................................................................................24 Wethouder Kraaijeveld ...........................................................................................................................................32 Wethouder Van der Geest .......................................................................................................................................41 Burgemeester ..........................................................................................................................................................46 Repliek ....................................................................................................................................................................48 Dupliek....................................................................................................................................................................73 5. A. Vaststellen moties en amendementen begroting 2021. .......................................................................................80 5. B.

Vaststellen Begroting 2021-2024 (2020-712725). ..............................................................................................85 5. C. Perspectiefnota 2021-2024 deel II (2020-710026)..............................................................................................87 6. Overzicht begrotingswijzigingen november 2020 (2020-717591) ..........................................................................88 7. Sluiting .....................................................................................................................................................................88

I-1

1.

Opening (19.00 uur).

De voorzitter: De vergadering is geopend. We hebben gecheckt of iedereen er is. In ieder geval is aangegeven dat mevrouw Van Oversteeg van het CDA iets later komt. Ik wil nu graag even de heer Van Mourik van Stadsbelang zien en horen. Is hij aanwezig? Dat is nog niet het geval. Dan de heer Bahlmann van Stadsbelang. De heer Bahlmann: Goedenavond, voorzitter, present. De voorzitter: Goedenavond. Ik neem aan dat de heer Van Mourik op enig moment wel zal binnenkomen. Wij gaan in ieder geval starten met deze vergadering. Allereerst een paar formele kanten, daarna zal ik over de inhoud nog een paar dingen zeggen. Zoals ik net al aangaf, zal mevrouw Van Oversteeg wat later komen en dat geldt nu ook voor de heer Van Mourik. Verder zijn er geen afmeldingen, noch vanuit de raad, noch vanuit het college. Aanwezig in de raadzaal zijn de vicevoorzitter, de heer Van Breemen, en ik als voorzitter. De griffier, de heer Sepers, zit op vele meters afstand en daarnaast, ook op ruime afstand, de adjunct-griffier, de heer Van der Meer. Hij zal ervoor zorgen dat de moties in iBabs geplaatst worden. Verder zie ik boven twee medewerkers van FaZa. Voor het overige is de raadzaal leeg. Omdat we ons midden in de tweede golf van de coronacrisis bevinden, heeft de agendacommissie besloten de begroting digitaal te behandelen. De eerste termijn is, mits tijdig ingeleverd, op iBabs te vinden.

Even vooraf: als raadsleden het woord wensen, kondig dat dan liefst in de chat aan. Ik zal dat zoveel mogelijk in de gaten houden en als ik het even te druk heb, is mijn rechterhand, de vicevoorzitter, stand-by om mij op dingen te attenderen. Als er moties of amendementen worden ingediend, mail dan alstublieft de laatste versie naar de heer Van der Meer van de griffie, waarna hij ze op iBabs zal plaatsen. Voorts verzoek ik u vriendelijk u te houden aan de spreektijden, geen technische vragen meer te stellen en evenmin de algemene beschouwingen te herhalen, want zoals bekend hebben we die op een schriftelijke manier met elkaar gedaan. Het is gebruikelijk dat ik vanuit het Regionaal Archief iets zeg, en dat wil ik ook vanavond doen. René van Dijk heeft weer een heel leuk stukje voor mij gemaakt. Hij heeft erboven gezet: Begrotingswaarheid. Het fenomeen begroting heeft wel iets van het in blijde verwachting zijn, maar als een zwangerschap is gepland rijst nog zelden de vraag “wat gaat het kind me wel niet kosten?” De gemeente ontkomt er echter niet aan om alles te becijferen. De begroting blijft natuurlijk maar een verwachting, de waarheid ervan blijkt pas achteraf. Gorinchem zat er in 1955 faliekant naast met de torenflat aan de Koningin Wilhelminalaan, gebouwd door de gemeente. Niet 1,8, maar 4 miljoen gulden bleek het vijf jaar later gekost te hebben.

De huren waren zelfs driemaal hoger dan de raad was voorgespiegeld. Hoe kwam dat? Diverse autoriteiten stelden aanvullende eisen. De brandweer vond het bijvoorbeeld niet goed dat bewoners bij brand zouden moeten afdalen via klimijzers aan de gevel en het ministerie eiste dat elke bejaardenkamer de luxe kreeg van een eigen toilet. Verder kostten drie extra verdiepingen ook niet niks en de tekenleraar die iets kunstzinnigs moest toevoegen factureerde een rijksdaalder per uur meer dan onderling afgesproken. Maar waardoor het vooral de pan uitrees: de fouten die men I-2

maakte om maar goedkoop uit te zijn. Voor het dagelijks toezicht op de bouw was iemand ingehuurd die geen HTS had. Heipalen kwamen op de verkeerde plek, stonden scheef of waren afgebroken en tegen waarschuwingen in sloeg men geen damwand om de bouwput. De pompen bleven maar water malen en malen. Tot ver in de omtrek traden verzakkingen op. De bewoner van de Burgemeester Gaarlandtstraat 39 had in zijn slaapkamer acht schoorpalen nodig, in de keuken drie en tegen de achtergevel vijf. Na jaren gezeur stemde de raad in met schadevergoeding, voor de helft dan. Om nog iets terug te verdienen kwam op het dak een esthetisch eigenlijk niet verantwoorde lichtreclame en de bouwvakkers onthield men het traditionele pannenbier bij het bereiken van het hoogste punt. Uit protest lieten zij een strooien pop aan de gevel bungelen; goed mogelijk stelde die de burgemeester voor. Vanavond een bijzondere avond in een bijzonder jaar: het vaststellen van een begroting in een jaar waarin we geconfronteerd zijn met corona. Niemand heeft hiervoor gekozen. Het heeft grote impact voor de begroting, het begrotingsproces, maar vooral voor de stad, onze inwoners en onze ondernemers. Vandaag ben ik op werkbezoek geweest in ons ziekenhuis, het Beatrixziekenhuis, en dan zie je van dichtbij de impact.

Ik wil mijn waardering uitspreken voor alle inwoners van Gorinchem over hoe we dit met elkaar doen, van zorgmedewerker tot politieagent en boa, van onderwijzer tot horecapersoneel. Ik wil ook mijn waardering uitspreken voor alle ambtenaren, inclusief de griffie, van Gorinchem, die de afgelopen maanden echt hebben laten zien, veelal vanuit huis werkend, het voor de stad te willen doen. Ik zag een grote inzet en creativiteit. Ook vandaag is het weer gelukt deze digitale vergadering mogelijk te maken. Maar ook waardering voor u als raadslid, om steeds weer flexibel te zijn in de wijze waarop we kunnen vergaderen, want ik ben het met velen van u eens: digitaal vergaderen is niet leuk. Toch laten we daarmee wel zien dat we de matregelen vanuit het Rijk serieus nemen. Niet voor niks luidt voortdurend het adagium “Blijf thuis”. En dat zijn we dan ook bijna allemaal. Een ander adagium is “Alleen samen krijgen we corona onder controle”. Ik hoop als voorzitter van de raad dat we dat samen-gevoel niet alleen hebben in het kader van de bestrijding van corona, maar ook vanavond. Ik wens u alleen een goede vergadering toe. 2. Ingekomen stukken / mededelingen.

Geen. 3. Vaststellen agenda.

De voorzitter: Dames en heren. Zoals u gisteravond bij mail is bericht, ben ik benaderd met de vraag of het ook mogelijk is nog een paar actualiteiten toe te voegen aan hetgeen al geschreven is voor de algemene beschouwingen, want zoals bekend moesten die vóór maandagmiddag 12 uur ingeleverd zijn, wat grotendeels ook is gebeurd. Twee leden van de raad hebben zich gemeld om toch nog even een actualiteit in te brengen. Ik stel voor dat toe te staan. Het zijn de heren Wientjes en Oostrum. Als er nog anderen zijn die ook een actualiteit in willen brengen en daar een vraag over willen stellen, of een motie of amendement willen indienen, dan kan men zich nu melden. Ja, mevrouw Dansen.

I-3

Mevrouw Dansen: Ik wil graag aandacht vragen voor een motie die de SP in de Tweede kamer heeft ingebracht, die gaat over het niet laten sluiten van de ziekenhuizen in Nederland. Dat is iets waar wij, ook gezien de motie van de PvdA, allen luid achter kunnen staan. Mijn enige vraag is het verzoek aan de fracties die een coalitiepartij in de Tweede Kamer hebben zitten, dus de fracties van ChristenUnie, D66, VVD en CDA, die tegen deze motie hebben gestemd, te vragen of zij die willen heroverwegen, want de motie is blijven “hangen” met 75 stemmen voor en 75 tegen. Dat is het enige wat ik wilde zeggen. Dank dat ik hiervoor de mogelijkheid heb gekregen. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik nu de heer Wientjes van de VVD het woord. De heer Wientjes: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Fijn dat we nog even de ruimte krijgen om de actualiteit in onze inbreng mee te nemen. Die actualiteit is dit weekend begonnen met een artikel in, naar ik meen, Trouw en daar wil ik vanuit onze partij het volgende over zeggen. In de afgelopen dagen is in de pers en ook in de Tweede Kamer veel aandacht geweest voor zaken rond onderwijs op scholen en de aandacht daarin voor seksuele geaardheid, maar ook voor het huwelijk en andere samenlevingsvormen en het LHBTI-gebeuren, zoals ik het maar even noem – niet oneerbiedig bedoeld. We nemen aan dat dit college dat niet ontgaan kan zijn.

Voor ons als liberalen is dat een punt van zwaarwegend belang, zoals u zult begrijpen. Wij hechten erg aan dat soort vrijheden, en dat is aan de ene kant het recht op onderwijs en godsdienstvrijheid en aan de andere kant een verdraagzame samenleving, waarbij vanuit de VVD zaken als discriminatie in enigerlei vorm ook niet acceptabel zijn. Zonder hierover nu heel diep het debat te willen voeren, willen wij de aandacht van het college daarop vestigen en er een aantal vragen over stellen. Weet het college of deze problematiek ook binnen het onderwijs in Gorinchem speelt? Indien het college dat niet weet, vragen wij het college dat te onderzoeken en daarover zo snel mogelijk aan de raad te rapporteren. En we vragen het college om in ieder geval daar waar het blijkt actie te ondernemen en al haar bestuurlijke invloed en druk aan te wenden om daaraan zo snel mogelijk een einde te maken en daarmee de kwaliteit van gelijkwaardig onderwijs te blijven garanderen in onze stad. We zien graag de reactie van het college tegemoet. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Oostrum van de PvdA. De heer Oostrum: Dank u wel, voorzitter. Afgelopen week was er flinke commotie rond de Houtskoolschets acute zorg. Mevrouw Dansen doelde daar waarschijnlijk ook al op.

Door verontruste inwoners is zelfs een petitie opgesteld die op internet inmiddels meer dan 18.500 keer digitaal is ondersteund. Partijen uit deze gemeenteraad hebben hun landelijke partijgenoten in de Tweede Kamer al benaderd. Mede ondersteund door lokale partijen en door partijen in de regio is een gezamenlijke oproep gedaan – over het samengevoel gesproken! – aan de Vaste Kamercommissie Volkshuisvesting, Welzijn en Sport om de Houtskoolschets acute zorg af te wijzen. Een en ander heeft ten minste al geleid tot schriftelijke vragen aan de minister, en ik begrijp van mevrouw Dansen ook al tot een stemming. Om nu een stevig signaal af te geven, is in ieder geval een raadsbrede motie opgesteld, die bovendien regiobreed is verspreid naar de gemeenteraden, en zelfs in de I-4

gemeente Altena al is aangenomen. In deze motie spreekt de gemeenteraad zich uit tegen de sluiting van de spoedeisende hulp en de huisartsenpost bij het Beatrixziekenhuis, daar dit onverantwoorde risico’s in acute zorgsituaties met zich meebrengt voor ongeveer 250.000 inwoners van Gorinchem en van gemeenten in de brede omliggende regio. De gemeenteraad verzoekt met deze motie het college om de uitspraak ter kennis te brengen van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en gaat daarna over tot de orde van de dag. Ik neem aan dat ik de motie niet verder behoef voor te dragen. Dank u. Motie M01: Behoud Spoedeisende Hulp en Huisartsenpost Beatrixziekenhuis.

De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 12 november 2020; overwegende dat:  in de “Houtskoolschets acute zorg” van het ministerie van VWS het voortbestaan van spoedeisende hulpposten en huisartsenposten, waaronder die bij het Beatrixziekenhuis in Gorinchem, ter discussie wordt gesteld;  de spoedeisende hulp én de huisartsenpost van dit ziekenhuis de noodzakelijke acute zorg snel en adequaat leveren en dat de aanrijtijden gewaarborgd zijn;  inwoners van Gorinchem en van gemeenten in een brede regio om Gorinchem heen hier meestal na consultatie van de huisarts - met hun acute klachten terecht kunnen, voor een goede en zo nodig specialistische diagnose, waarna verwijzing en/of behandeling kan plaatsvinden;  dit onmogelijk zal kunnen worden opgevangen met de voorgestelde spoedhulpposten met beperkte diagnostische mogelijkheden (en capaciteit);  het via deze spoedhulpposten doorverwijzen van mensen met acute en/of spoedeisende klachten naar Utrecht, Rotterdam of Den Bosch voor een (specialistische) diagnose veel extra tijd kost, wat in acute gevallen zeer risicovol is en extra inzet van ambulances en hooggekwalificeerde zorgmedewerkers (SEH-specialisten) vraagt;  spreekt zich unaniem uit tegen sluiting van de Spoedeisende Hulp en Huisartsenpostpost bij het Beatrixziekenhuis, daar dit onverantwoorde risico’s in acute zorgsituaties met zich meebrengt voor ca

250.000 inwoners van Gorinchem en gemeenten in de brede omliggende regio; verzoekt het college: deze uitspraak van de gemeenteraad ter kennis te brengen van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

De voorzitter: Dank u wel. Dan hebben we hiermee de actualiteiten gehad. 4. Algemene beschouwingen van de fracties.

De voorzitter: Dames en heren. Via de algemene beschouwingen hebt u uw visie op de begroting gegeven. Dat is een schriftelijke ronde geweest. Nu volgt een ronde waarin de verschillende fracties hun moties en amendementen indienen en kort kunnen toelichten. Per fractie is daarvoor drie minuten beschikbaar. In volgorde van het aantal stemmen kunnen de fracties het woord krijgen. Allereerst de fractie Stadsbelang. De heer Van Mourik: Voorzitter, dank u wel. Onze fractie heeft één motie ingediend en die gaat hoofdzakelijk over de situatie dat mensen uiteindelijk, na een bepaalde levensbestendige toetssituatie, geen plaats meer hebben op dat moment in Gorinchem. Dit zijn zaken die niet aan de gemeente zijn toe te schrijven, dat begrijpen wij, we begrijpen ook dat de gemeente er op dit moment heel weinig direct aan kan doen, vandaar dat we als fractie gevraagd hebben om te beginnen met een breed overleg met elkaar om I-5

naar deze situatie te kijken. Ik heb de terminologie ‘taskforce’ gebruikt. Ik kan begrijpen dat dat soms een beetje een zwaar woord is, maar als wij onze bewoners in Gorinchem een heel belangrijke toekomst willen wensen waarbij het veilig, maar waarbij we ook op een gegeven moment naar het eind van de toekomst kijken, dan is het heel belangrijk om zorgzaam op een gegeven moment te kijken naar deze situatie. In het kort is dat even onze toelichting. Ik hoop dat er een brede belangstelling is voor deze motie. Motie M03: Gorinchem Levensbestendig Wonen met Zorg en Einde. De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 12 november 2020; constaterende dat:  door het onttrekken van verzorgingshuizen o.a. St Clara en Huize Steijndeld, moeten inwoners van Gorinchem in hun laatste levensfase helaas geschikte woonvoorzieningen zoeken buiten Gorinchem;  tijdelijke woon oplossingen (ziekenhuis naar thuis) zijn in Gorinchem niet meer voorhanden ter overbrugging;  de laatste levensfase geen ruimte in eigen woonplaats; roept het college op:  in gesprek te komen met een brede taskforce ‘Gorinchem Levensbestendig Wonen met Zorg en einde’.

De voorzitter: Dank u wel. Democraten Gorinchem. De heer Schefferlie: Voorzitter, dank u wel. Wij hebben met steun van Stadsbelang en PvdA een motie ingediend, met de titel ‘Beeldzorg’, die is voortgekomen uit onze zorg over signalen dat een aantal zorgleveranciers, op zich wel begrijpelijk, het aantal huisbezoeken beperken, wat negatieve effecten kan hebben voor mensen die juist in deze tijd daar erg afhankelijk van zijn. Tegelijkertijd hebben we kennis genomen van experimenten die er zijn met een soort zorgtablet, waardoor op een heel gemakkelijke, toegankelijke manier, vanwege de opzet van die tablet, consulten/gesprekken kunnen plaatsvinden, maar ook eigen metingen en dossierinzicht en tal van voordelen. In de motie vragen wij de evaluatie van dat gebruik te versnellen – ook het Leger des Heils heeft er al ervaring mee –, om van daaruit te kijken of we versneld een grotere inzet in dit tijdperk kunnen doen door meer gebruik te maken van die zorgtablets. Voor het overige kan ik verwijzen naar de tekst in de motie.

Motie M02: Beeldzorg Indieners stellen de volgende motie voor: a) het college op te roepen om met grote spoed na te gaan of en hoe we de mogelijkheden van digitale beeldzorg kunnen uitbreiden en intensiveren gericht op het bestrijden van eenzaamheid en het zo veel mogelijk doorzetten van (digitale) zorg en ondersteuning ondanks de corona-beperkingen; b) de ervaringen van Leger des Heils te gebruiken en de pilot in het sociaal team direct te evalueren en om te zetten in een versneld actieplan; c) bij de implementatie aandacht te besteden aan de vaardigheidsontwikkeling van gebruikers, mantelzorgers en professionals; d). een collegevoorstel uit te werken voor de uitvoering met financiële dekking uit de reserve Sociaal Domein of andere passende bron.

De voorzitter: Dank u wel. De VVD.

I-6

De heer Wientjes: Dank u, mevrouw de voorzitter. Wij hebben onze eerste termijn ingebracht en hebben daar geen moties bij. Wij wachten in spanning af wat het college zal doen en dan reageren we daar, indien nodig, in tweede termijn op. Hetzelfde geldt voor de regen aan moties die ons helaas te wachten lijkt te staan. De voorzitter: Dank u wel. PvdA. De heer Oostrum: Dank u wel, voorzitter. Wij dienen in deze begrotingsraad twee moties in die betrekking hebben op een onderwerp dat in de gemeenteraad nauwelijks aan de orde komt, namelijk het levenseinde. Omdat die moties niet terugkomen in onze beschouwingen, geef ik hier graag in het kort de motivering. Met de eerste motie, die mede ingediend wordt door Democraten Gorinchem, Stadsbelang, CDA en VVD, genaamd ‘Vlindertuin in Gorinchem’, voorbereid door onze ombudsman Ali Koçak, vragen we aandacht voor prenataal overleden of levenloos geboren kinderen, en met name voor hun ouders. Nadat in 2019 een wetswijziging is doorgevoerd om deze kinderen te kunnen inschrijven in de gemeentelijke administratie, is landelijk gebleken dat er een grote behoefte bestaat aan de mogelijkheid om via een ritueel, of een begrafenis, afscheid te kunnen nemen van deze kinderen en een rustige plaats om deze kinderen te herdenken.

Volgens informatie die wij kregen van het Beatrixziekenhuis zijn er in Gorinchem in 2019 in ieder geval drie en in 2020 acht onvoldragen zwangerschappen voor de 24ste week in een miskraam geëindigd. Onze motie wordt dan ook nadrukkelijk van harte ondersteund door het Beatrixziekenhuis. Motie M04: Vlindertuin in Gorinchem De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 12 november 2020; overwegende dat:  er in 2020 in Gorinchem acht onvoldragen zwangerschappen eindigden in een miskraam voor de 24e week;  sinds de aanpassing in de wet BRP in 2019 ouders hun vroeg in de zwangerschap overleden kindje steeds vaker aangeven bij de burgerlijke stand;  uitvaartondernemingen regelmatig constateren dat ouders individueel afscheid willen nemen van hun kindje dat vroeg in de zwangerschap is overleden, maar dat er nog geen plaats in Gorinchem is waar ze een zichtbare plek hebben om hun kindje te herdenken, as uit te strooien of te begraven:  ouders van vroeg in de zwangerschap overleden kindjes de behoefte hebben aan een ritueel afscheid of ten minste een plek om hun kindje te herdenken en een Vlindertuin in die behoefte kan voorzien; verzoekt het college:  op de gemeentelijke begraafplaats De Haarhof een dergelijke Vlindertuin te realiseren;  de raad hierover in een raadsinformatiebrief te informeren.

Onze tweede motie gaat over begeleiding na overlijden van een AOW-gerechtigde partner, en dat betreft het feit dat ouderen die door het overlijden van een partner alleen komen te staan vaak behoefte hebben aan ondersteuning bij het afhandelen van allerlei praktische zaken. Niet alles wordt geregeld door de begrafenisondernemer. Bovendien dreigt in voorkomende gevallen heel vaak eenzaamheid. De gemeente kan dan met goede informatie de weg wijzen naar ondersteuning en daarmee bovendien een bijdrage leveren aan het voorkomen van eenzaamheid en kwetsbaarheid bij oudere inwoners. Motie M05: Nazorg na overlijden van partner van AOW-gerechtigden

I-7

De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 12 november 2020; overwegende dat:  in onze samenleving het aantal ouderen toeneemt;  bij het wegvallen van de partner regelmatig (veel) vragen ontstaan omtrent de afhandeling van allerlei praktische zaken;  er bij een groot aantal ouderen die dit meemaken behoefte bestaat om hierbij te worden ondersteund en/of begeleid;  ouderen die alleen komen te staan, zich in toenemende mate eenzaam voelen en mogelijk daardoor extra kwetsbaar zijn; verzoekt het college:  na overlijden van een (gehuwde of geregistreerde) partner van AOW-gerechtigde inwoners een zorgvuldig opgestelde condoleancebrief te versturen;  met deze brief te informeren waar men terecht kan met zijn of haar hulpvragen aangaande problemen waar men door het overlijden van de partner tegenaan loopt;  in deze brief tevens te vermelden welke instanties de gemeente zelf informeert over het overlijden van de partner;  om aanvullend op bovenstaande in 2021 te onderzoeken of in Gorinchem behoefte is aan een nabestaandenloket, in overleg met het sociaal wijkteam en/of maatschappelijke organisaties;  de raad hierover in een raadsinformatiebrief te informeren.

De voorzitter: Dank u wel. ChristenUnie/SGP. Mevrouw Molengraaf-Vullers: Voorzitter. De eerste motie die wij willen indienen gaat over het bevriezen van schulden. Wij zijn vandaag geïnformeerd door het college over de manier waarop onze schriftelijke vragen over de collectieve schuldenregeling beantwoord zijn en daarin zit eigenlijk ook het voorzetje voor deze motie, namelijk dat schulden in de tijd dat mensen schuldhulp aanvragen, en dat opgestart is, ontzettend hoog kunnen oplopen. Alle boetes en rente op de schuld maken dat aflossing steeds meer uit zicht raakt. Er is al een pilot in Amsterdam met de zogenaamde pauzeknop, die eigenlijk hetzelfde beoogt. In de motie roepen wij het college op de mogelijkheid te onderzoeken van de invoering van een pauzeknop, waarbij de schulden bevroren worden, zodra er hulp bij schulden is aangevraagd.

Motie M06: Bevries de schulden De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 12 november 2020; overwegend dat:  door de coronacrisis de komende tijd veel mensen hun baan kwijt zullen raken;  er nu al meer aanmeldingen zijn bij Avres en de Voedselbank;  meer mensen betalingsachterstanden op zullen lopen en/of in de schulden zullen komen;  mensen vaak lang wachten voordat ze aankloppen om hulp bij hun financiële problemen (gemiddeld zo’n 5 jaar);  de schulden in de tussentijd enorm snel en hoog op kunnen lopen, en het verschuldigde bedrag door alle boetes en rente extra hoog kan worden zonder enig zicht op aflossing;  schulden niet alleen de financiële situatie raken, maar ook grote negatieve invloed hebben op de psychische gesteldheid en het gezinsleven;  het noodzakelijk is de aanpak van schulden te versnellen;  in Amsterdam een proef gestart is met de zgn. Pauzeknop; roept het college op:  de mogelijkheid te onderzoeken van de invoering van een pauzeknop, waarbij de schulden bevroren worden, zodra er hulp bij schulden is aangevraagd.

De motie wordt ingediend samen met GroenLinks, Stadsbelang, SP en Gorcum Actief. I-8

Onze andere motie roept op de voedselbank te waarderen. Er zijn allerlei redenen waarom de voedselbank op dit moment moeite heeft om zelf de eindjes aan elkaar te knopen. De bedoeling van de motie is de duurzaamheidsambities van de voedselbank dusdanig te helpen realiseren dat de kosten kunnen worden teruggebracht. Dat is eigenlijk een winwinsituatie, omdat de voedselbank dan z’n ontzettend belangrijke taak kan blijven uitvoeren en ook het milieu daarbij wordt geholpen. Deze motie wordt mede ondersteund door D66, fractie Van Maaren, CDA, SP, GroenLinks en Gorcum Actief. De Partij van de Arbeid staat er ook bij, maar ik weet eigenlijk niet of dat juist is; dat moet ze maar even laten weten.

Motie M07: Waardeer de voedselbank De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 12 november 2020; overwegend dat:  de voedselbank een belangrijke speler is in Gorinchem als het gaat om hulp aan minima en inzetten van vrijwilligers;  ook de voedselbank de gevolgen van crises zoals nu door corona voelt door toename aantal cliënten;  de aanlevering van voedsel en producten vanuit de supermarkten terug is gelopen en er dus meer door de voedselbank zelf ingekocht moet worden;  donaties van particulieren, kerken en bedrijfsleven door omstandigheden teruglopen;  strenge regelgeving op het gebied van het bewaren en distribueren van voedsel gelden en de voedselbank daarvoor apparatuur heeft aangeschaft, die fors meer energie verbruikt;  de voedselbank innovatief bezig is met structurele en duurzame wegen om de komende jaren te blijven helpen en zo enorm bij te dragen aan de samenleving in Gorinchem;  de voedselbank de komende 10 jaar verzekerd is van een ‘eigen’ pand, waardoor investeringen in duurzaamheid direct renderen en de kosten drukken;  komende tijd een grote particuliere sponsor van de voedselbank stopt; roept het college op:  de duurzaamheidsambities van de voedselbank op korte termijn te helpen realiseren.

De voorzitter: Dank u wel. CDA. De heer Onvlee: Dank u wel, voorzitter. Fijn dat we toch met elkaar de begroting mogen behandelen. Vandaag dienen we een belangrijk amendement in, dat gaat over de binnenstad. De afgelopen jaren is de binnenstad meer en meer gaan floreren. Dat is prettig. Je ziet steeds meer de combinatie van winkelen, funshoppen en daarna nog even een drankje in de horeca. Gorinchem doet het goed en we hopen dat dat zo blijft. Maar het piept en kraakt. Onlangs is al het reactivatieplan geïntroduceerd en nu willen we middels een amendement aandacht vragen voor de horeca, om ook die bruisend te houden. Het amendement wordt mede ingediend door Stadsbelang en Democraten Gorinchem en luidt als volgt: Amendement A01 De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 12 november 2020; besluit de begroting als volgt aan te vullen: 1. Aanvullend voor de horecaondernemers voor 2021 geen terrashuur te heffen. De gemiste inkomsten, € 55.000,- te dekken uit het budget ‘Uitvoering restant Gorcums Akkoord’.

Op deze manier hopen we ook in 2021 de binnenstad bruisend te houden. Het scheelt hopelijk ook voor de horeca een slok op een borrel.

I-9

De voorzitter: Dank u wel. SP. Mevrouw Dansen: Dank u wel, voorzitter. De SP heeft drie moties. De eerste motie hebben we ‘Eerlijk wonen’ genoemd en die vraagt het college wat moeite te doen op het gebied van speculeren met goedkope koopwoningen. We zien dat heel veel gebeuren in Gorinchem. Ik heb het zelf gezien bij een aantal appartementen, geen nieuwbouw, maar vernieuwbouw. Wij vinden dat heel erg jammer. Het is ook een slechte ontwikkeling voor mensen die toch al zoveel moeite hebben om aan een betaalbaar huis te komen. Motie M08: Eerlijk wonen. De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 12 november 2020; constaterende dat:  er ook in Gorinchem woningnood is, die zich vooral concentreert op betaalbare koop- en huurwoningen;  er een aantal woningbouwprojecten zijn in Gorinchem die toegankelijk lijken voor starters en anderen met een beperkt budget;  met grote regelmaat deze woningen door investeerders, speculanten en huisjesmelkers gekocht worden;  de woningen niet beschikbaar komen voor de groep kopers (en huurders) die afhankelijk zijn van een beperkt aanbod aan betaalbare woningen; overwegende dat:  de wens en intentie van het gemeentebestuur ook is om woningen te (laten) bouwen voor starters, doorstromers en de onderkant van de huizenmarkt; verzoekt het college om:  met Poort6 en ontwikkelaars in Gorinchem in gesprek te gaan over het invoeren van

een (zelf)woonplicht voor nieuwbouw, vernieuwbouw van koopwoningen en appartementen;  de gemeenteraad te informeren over of en hoe deze ingevoerd kan worden.

De andere motie is ‘het minimumloon naar 14 euro bruto’. Deze motie is aangehouden op 7 juli 2020. Wij dienen die opnieuw in, met de gedachte dat het minimumloon absoluut niet in verhouding staat tot de jaarlijks groeiende kosten van bijvoorbeeld huur, zorg, boodschappen en gemeentelijke belastingen. Motie M09: Minimumloon naar 14 euro. De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 12 november 2020; constaterende dat:  Nederland één van de rijkste landen ter wereld is, maar een grote groep inwoners financieel achterblijft en te maken heeft met armoede, waaronder inwoners van Gorinchem;  het minimumloon niet in verhouding staat tot de jaarlijks groeiende kosten van bijv.

huur, zorg, boodschappen en gemeentebelastingen;  er landelijk grote zorgen zijn over een verdere toename van armoede en schulden door de coronacrisis;  chronische stress, gezondheidsproblemen, eenzaamheid, sociaal isolement en depressies een gevolg kunnen zijn van armoede;  honderdduizenden mensen ervoor zorgen dat onze samenleving blijft functioneren in moeilijke tijden, terwijl ze zelf rond moeten komen van minder dan 14 euro per uur;  een richtlijn van de Europese Unie zegt dat het minimumloon 60% van het mediane loon moet zijn, wat in Nederland pas wordt bereikt met een uurloon van 14 euro;  uit onderzoek in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland blijkt dat er nauwelijks tot geen negatief effect is op het aantal banen als het minimumloon wordt verhoogd;  steeds meer economen de voordelen zien van een verhoging van het minimumloon (en de daaraan gekoppelde uitkeringen);  op steeds meer plekken in Nederland mensen opstaan voor een eerlijke verdeling van de

I - 10

welvaart, te beginnen met een minimumloon van 14 euro per uur. Zo heeft de gemeente Nijmegen een vergelijkbare motie al aangenomen (op 24 juni 2020); overwegende dat:  wij als gemeente een sociale zorgplicht hebben voor alle inwoners van Gorinchem;  wij ons daarvoor inzetten met de middelen die we hebben;  we voor het verhogen van het minimumloon afhankelijk zijn van het landelijke beleid, maar dat we als gemeente Gorinchem zelf het goede voorbeeld willen geven; verzoekt het college om:  met een brief aan te dringen bij de landelijke regering om het minimumloon te verhogen naar 14 euro per uur en de raad daarover te informeren;  er zo snel mogelijk werk van te maken dat alle medewerkers die werkzaam zijn voor de gemeente Gorinchem (rechtstreeks in dienst of als zzp’er, payroller, flexwerker of uitzendkracht) minimaal 14 euro per uur verdienen;  het belang van een minimumuurloon van 14 euro per uur actief uit te dragen in de gesprekken die de gemeente Gorinchem voert met bedrijven en organisaties die voor of in opdracht van de gemeente Gorinchem werken.

De laatste motie is de motie ‘Hulp bij toeslagen’. Wij maken ons, samen met het college hopen wij, zorgen over de toeslagenaffaire. Helaas heeft de Belastingdienst zich in de afgelopen periode geen voorbeeld van objectiviteit en zorgzaamheid getoond en als resultaat daarvan zitten in heel Nederland mensen in de zorgen. Wij dienen daarom de volgende motie in: Motie M10: Hulp bij toeslagen. De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 12 november 2020; constaterende dat:  ouders en kinderen die zijn getroffen door de “toeslagenaffaire” hun leven als volwaardig burger vaak niet zonder hulp en aandacht kunnen oppakken. Ze hebben het gevoel dat ze van het kastje naar de muur gestuurd worden en weer terug. Dit werkt verlammend. Er is behoefte aan goede ondersteuning bij één loket;  de huidige hulp al maanden moeizaam verloopt;  er naast de kindertoeslagaffaire inmiddels ook onderzoek wordt gedaan naar het functioneren van het UWV, CBR en de andere afdelingen van de Belastingdienst.

Hierdoor gaat het mogelijk niet alleen meer over kindertoeslag, maar óók over andere toeslagen; overwegende dat:  het college de “toeslagenaffaire” en mogelijk komende affaires uiterst serieus neemt;  onze gemeente graag een positieve rol wil nemen in het herstel van het vertrouwen in de overheid; verzoekt het college om:  de gemeente een vertrouwenspersoon/ombudsman/gespecialiseerde hulpverlener/organisatie aanstelt als aanspreek- en oplossingspunt: 1. Deze zal inwoners ondersteunen bij complexe schulden, achterstanden en andere knelpunten die ontstaan zijn in de afgelopen jaren doordat ze onterecht in een negatieve spiraal terecht zijn gekomen door oneigenlijke terugvordering van toeslagengeld. 2. Deze helpt bij toegang tot regelingen en diensten met betrekking tot de weerslag van de vorderingen en oplossing schuldenproblematiek en neemt tijdelijk de rol van contactpersoon over wanneer de gedupeerde daar niet meer toe in staat is. Daarnaast wordt een luisterend oor geboden. 3. De contactpersoon koppelt regelmatig terug aan het college wat de stand van zaken is en signaleert wat de positieve ontwikkelingen en knelpunten zijn zodat er zo effectief mogelijk ingezet kan worden in de korte en lange termijn.

 te signaleren om welke inwoners het gaat en waar hun grootste zorgen zitten;  specifieke aandacht voor kinderen in te zetten, omdat de impact van financiële stress vaak groot is en zich op verschillende manieren of tijden kan openbaren;  actief onderzoek te doen in haar eigen systemen of er slachtoffers van de toeslagenaffaire bekend zijn.  dat de gemeente betrokken mensen actief wijst op de hersteloperatie. Dat kan hier:

I - 11

https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/gedupeerdenkinderopvangtoeslag/

De voorzitter: Dank u wel. D66. De heer Tekir: Dank u wel, voorzitter. Wij hebben, zoals u heeft gemerkt, onze schriftelijke beschouwing beperkt tot een financiële beschouwing op de begroting en de perspectiefnota. Daar waar wij beleidsmatige wensen hebben, zijn die verwerkt in de moties die wij nu willen indienen, of die we gedurende de avond zullen steunen. Ik begin met het indienen van onze moties, in totaal vier, die betrekking hebben op 1. een sterke lokale democratie; 2. afstudeerperspectief in het onderwijs; 3. vitale maatschappelijke partners en 4. omdenken bij inzameling van afval. Onze eerste motie ligt op het vlak van een sterke lokale democratie, je zou kunnen zeggen: de bestaansreden voor D66. Een goed werkende democratie kan namelijk niet zonder controle van die macht. De rol van de lokale journalistiek als waakhond van de lokale democratie is daarvoor wat D66 betreft onontbeerlijk. Het behoeft geen uitleg meer dat deze waakhond de laatste jaren meer en meer onder druk is gekomen door allerlei bezuinigingen. Waar wij ons vooral zorgen over maken, is dat de bezuinigingen in de lokale media ook de journalistieke items raken. In een tijd waarin factchecken steeds belangrijker wordt vinden wij het van belang dat inwoners correct en tijdig worden geïnformeerd.

D66 heeft hier al eerder schriftelijke vragen over gesteld en ook al eens samen met ChristenUnie/SGP een motie over ingediend. We doen dat nu weer, want er ligt nu een concrete aanleiding én kans om gebruik te maken van een provinciale cofinanciering. De provincie Zuid-Holland heeft namelijk vorig jaar een onderzoek laten uitvoeren naar ondersteuning van lokale en regionale media en op basis daarvan heeft de provincie besloten om een co-financieringsregeling op te zetten. Met deze motie vragen we het college te onderzoeken hoe wij daar als gemeente Gorinchem bij kunnen aansluiten. Motie M11: Waakhond lokale democratie De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 12 november 2020; overwegende dat:  de provincie Zuid-Holland heeft besloten om een co-financieringsregeling op te zetten ter ondersteuning van lokale en regionale media, waarbij ze de handen ineen wil slaan met gemeenten binnen de provincie;  de provincie hiervoor reeds een extern onderzoek heeft laten verrichten binnen de provincie, waar nu op voort wordt geborduurd;  een goed werkende lokale democratie niet kan zonder onafhankelijke pers.

Lokale journalisten hebben hierin als waakhond een belangrijke controlerende functie;  in een tijd dat ‘fact checken’ steeds belangrijker wordt, is het van belang om de vitaliteit van de lokale media in acht te nemen, zodat onze inwoners correct en tijdig worden geïnformeerd; verzoekt het college om:  te onderzoeken hoe wij als gemeente Gorinchem kunnen aansluiten bij de cofinancieringsregeling die de provincie Zuid-Holland in het leven wil roepen;  hierover te rapporteren aan de raad.

Onze tweede motie gaat over het bieden van afstudeerperspectief aan jongeren; zo noem ik het even. Het is voor D66 pijnlijk te vernemen dat veel studenten niet kunnen afstuderen omdat ze geen stageplek meer kunnen vinden als gevolg van de coronacrisis. Onlangs heeft minister Van Engelshoven nog een oproep gedaan aan bedrijven om creatief te zijn I - 12

bij het aanbieden van stages. Daar hebben wij als gemeente een voorbeeldrol in. Hoewel wij nog wel stageplekken blijven aanbieden voor de meer technische opleidingen, zijn wij van mening dat wij als gemeente ook in thuiswerksituaties wat meer creativiteit mogen tonen. Voor de coronacrisis dachten we dat op deze schaal thuiswerken onmogelijk was, maar niets bleek minder waar. Dat geldt ook voor stagiaires. Ook stagiaires kunnen thuiswerken. Dat is onze stellige overtuiging en daarom verzoeken wij het college te verkennen hoe dit alsnog mogelijk gemaakt kan worden. Motie M12: Ook stagiaires kunnen thuiswerken De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 12 november 2020; verzoekt het college om: te verkennen hoe in thuiswerksituaties alsnog stageplekken mogelijk gemaakt kunnen worden en hierover te rapporteren aan de raad.

Onze derde motie heeft betrekking op het in stand houden van maatschappelijke partners, alle verenigingen en stichtingen die Gorinchem rijk is op het gebied van cultuur, sport en welzijn. Ik moet zeggen dat D66 erg blij is met de degelijke analyse die is opgeleverd naar aanleiding van onze motie ‘Vergeet cultuur, sport en welzijn niet’. Daaruit blijkt onder andere dat het tekort bij cultuur zo’n 175.000 euro bedraagt, de inkomstenderving bij sport ongeveer een ton en bij welzijn een halve ton. Het gaat hier om sectoren die niet alleen financieel worden geraakt, maar die ook een groot gemis vormen voor onze inwoners, als je niet een avondje naar het theater kan, niet meer op zaterdag langs de lijn kunt staan, of elkaar niet meer treft in je buurthuis. Kortom, wat D66 betreft moeten we spaarzaam zijn met onze maatschappelijke partners. We hebben daar als gemeente gelukkig al de nodige stappen in gezet. Nu is echter het moment om de daad bij het woord te voegen en de financiële schades bij deze clubs te verhelpen, zodat ze niet verder in de problemen komen. Voor cultuur hebben wij vandaag in een raadsinformatiebrief kunnen lezen dat u al werkt aan een plan, maar we zien dat plan graag breder, ook voor sport en welzijn. Daarom vragen we in deze motie om een voorstel voor het einde van dit jaar.

Motie M13: Daad bij het woord voegen De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 12 november 2020; verzoekt het college om:  voor het einde van het jaar met een voorstel te komen hoe de financiële schade bij cultuur, sport en welzijn verholpen kan worden zonder dat de betreffende instellingen in financiële problemen komen als gevolg van de coronacrisis;  daarbij uit te gaan van de analyse die reeds is verricht n.a.v. de motie ‘vergeet cultuur, sport en welzijn’ niet.

Tot slot onze vierde motie. Ieder jaar worden we weer geconfronteerd met een stijging van de afvalstoffenheffing. Hoe lang moeten we dat met lede ogen blijven aanzien? Het wordt tijd om alternatieve systemen te overwegen. De belangrijkste knop waar we aan kunnen draaien blijft daarbij het verminderen van restafval door in te zetten op nog betere scheiding van afval, want het verbranden van restafval kost steeds meer geld en als we niet ingrijpen lopen de tarieven voor inwoners nog verder op. D66 is van mening dat diftar een effectief middel is om de kosten veel beter dan nu te kunnen beheersen. Diftar, wellicht sommigen van u bekend, staat voor een gedifferentieerd tarief. Nu werken we I - 13

nog met vaste bedragen voor al onze inwoners, maar in het diftarsysteem betaal je meer naar mate je vaker de grijze container aan de straat zet. Dit past eigenlijk binnen ‘de vervuiler betaalt’-gedachte, dus wie goed z’n afval scheidt betaalt uiteindelijk minder afvalstoffenheffing. Uit het rapport waarnaar in de motie wordt verwezen blijkt dat gemeenten die diftar hanteren veel lagere afvaltarieven hoeven te hanteren dan gemeenten die geen diftar hanteren. Het meest recente rapport over 2020 roept hetzelfde beeld op als het rapport over 2019 waarnaar in de motie wordt verwezen. De zeer beperkte differentiatie die Gorinchem hanteert levert simpelweg onvoldoende prikkels op voor het terugdringen van restafval. We roepen daarom op om de haalbaarheid hiervan te onderzoeken, waarmee we én de kosten voor onze inwoners kunnen beperken én naar een eerlijker systeem kunnen.

Motie M14: Diftar De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 12 november 2020; verzoekt het college om:  in 2021 in samenwerking met de Reinigingsdienst Waardlanden de haalbaarheid van het invoeren van diftar te onderzoeken;  daartoe slechts indien vereist, allereerst in overleg te treden met omliggende gemeenten die eveneens gebruik maken van Reinigingsdienst Waardlanden;  in het onderzoek de meerjarige baten en lasten van de huidige beperkte differentiatie af te zetten tegen het scenario van mogelijke verdere differentiatie van tarieven;  de raad nadien te informeren over uitkomsten.

De voorzitter: Dank u wel. GroenLinks. De heer Van Breemen: Ja, voorzitter, dank u wel. Wij hebben één motie in deze begrotingsraad en die gaat over de bewaakte fietsenstalling in de binnenstad. Op initiatief van een GroenLinks-motie is daarmee een pilot gedaan en die bleek nogal succesvol. In tegenstelling tot wat je zou verwachten, ging het college de pilot toen niet uitbreiden en voortzetten, maar inperken. Eerst werden de openingstijden drastisch verminderd, waardoor hij nu alleen nog op zaterdag open is, en nu gaat de bewaakte fietsenstalling dicht per 31 december, omdat er een betere, of andere, goedkopere, of wat dan ook, locatie gevonden moet worden. Wat GroenLinks betreft is dat echt een heel erg verkeerd signaal. Zo’n voorziening hebben we nu en moeten we dus openhouden, ook als we aan het zoeken zijn naar iets anders, mede omdat het ook bijdraagt aan een aantal beleidsterreinen, niet alleen een goede fietsenstalling, maar ook duurzaamheid, vermindering van de parkeerdruk, gezondheid omdat mensen op de fiets komen en een aantrekkelijk winkelgebied omdat je deze voorziening hebt. Juist in coronatijd zou je mensen niet moeten stimuleren om met z’n allen massaal op zaterdag te komen winkelen.

Dus dienen wij een motie in om de bewaakte fietsenstalling open te houden, ook na 31 december, tot er een betere, andere, wat dan ook, locatie is gevonden, en de openingstijden zo ruim mogelijk te maken. Motie M15: Handhaven bewaakte fietsenstalling binnenstad De raad van de gemeente Gorinchem, in vergadering bijeen op 12 november 2020; roept het college op:  de bewaakte fietsenstalling na 31 december in elk geval open te houden tot er een betere/andere locatie gevonden is;

I - 14



de openingstijden van de bewaakte fietsenstalling zo ruim mogelijk te maken.

De voorzitter: Dank u wel. Gorcum Actief. Mevrouw Hamann: Nee, dank u wel. Wij hebben dit keer geen moties en wachten de antwoorden af op de moties die ingediend zijn. De voorzitter: Dank u wel. Fractie Van Maaren. Mevrouw Van Maaren: Datzelfde geldt voor onze fractie, voorzitter. Wij focussen ons op de begroting en daar houden we het bij. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we nu over op de eerste termijn voor het college. Allereerst geef ik het woord aan wethouder Van Zanten. Reactie van het college op de algemene beschouwingen van de raad. Wethouder Van Zanten

Wethouder Van Zanten: Voorzitter, dank u wel. Het is even wennen om een raadsvergadering digitaal te doen, dat hebben wij nog niet beleefd, dus het is een première op dat gebied. Maar goed, we gaan het proberen. Voordat ik met de beschouwing begin wil ik een schuld inlossen, zij het ook digitaal, en ik pak hem er even bij. Ik weet niet of u het kunt zien, maar ik heb hier een fles wijn, die ik graag aan de heer Wientjes zou hebben overhandigd, want die heeft hij namelijk nog tegoed vanwege zijn buitengewoon scherpe opmerking in I&O over de begroting. We zullen er in ieder geval voor zorgen, meneer Wientjes, dat de fles met gezwinde spoed naar u toe komt! De heer Wientjes: Dank u wel, wethouder, maar ere wie ere toekomt: de fractieassistent – informeel, geloof ik – van Gorcum Actief heeft hier een hele goede bijdrage aan geleverd, dus we drinken hem met z’n tweeën op, en dat lijkt ons ook gezonder trouwens. Wethouder Van Zanten: Dat lijkt mij ook. De voorzitter: Kijk, en dan geeft u toch weer mooi invulling aan ‘samen werken we aan deze stad’. Dank u! Wethouder Van Zanten: Zo is dat. Voorzitter. De beantwoording heb ik opgebouwd aan de hand van een aantal thema’s. Analyse van de beschouwingen leerde namelijk dat er heel makkelijk een beperkt aantal thema’s uit te distilleren valt. Vanuit die thema’s wil ik dan ook de beantwoording gaan doen.

Voorafgaande daaraan wil ik nog wel zeggen dat corona ook z’n schaduw vooruit geworpen heeft naar de begroting. Ik kan – en dat is misschien ook weer geruststellend voor een aantal leden van de raad – zeggen dat wij door de financiële onzekerheden die deze tijd met zich meebrengt zeker terughoudend zijn geweest in het initiëren van nieuwe plannen en dat we ervoor hebben gekozen om vooral in te zetten op het continueren van lopende projecten. Hierdoor is het ons gelukt een begroting te presenteren met een meerjarig klein overschot. De gezonde reservepositie zorgt ervoor dat er ruimte is om I - 15

financiële tegenvallers door de coronacrisis in 2021 op te vangen. In een tijd waarin heel veel gemeenten er moeite mee hebben om een sluitende begroting op te stellen, is ons dat wel gelukt. Daar mogen we best trots op zijn, en dat zijn we ook. De ingezette weg om de ambities uit het Gorcumse akkoord te realiseren proberen we zoveel mogelijk voort te zetten. Gorinchem moet vooruit, maar daarbij houden we de financiële situatie van de gemeente scherp in de gaten. Voorzitter, ik kom dan bij het eerste thema, en dat heb ik ‘weerstandsvermogen’ genoemd. Daarover het volgende. In hun beschouwingen hebben verschillende partijen hun visie gegeven op de weerstandsratio. Deze is naar het oordeel van veel partijen solide genoeg voor de bijzondere tijd waarin we nu verkeren. Het college onderschrijft dat. Het Rijk heeft ons dit jaar best goed gecompenseerd, maar voor het komend jaar is dit nog onzeker. Daarom houden we rekening met 6 miljoen euro aan risico’s, mochten we als gevolg van corona toch met tegenvallers worden geconfronteerd. Zoals ook in de stukken aangegeven, zullen we bij de eerstvolgende perspectiefnota, en dat is volgend jaar juni/juli, met voorstellen komen om het weerstandsvermogen verder aan te vullen tot de factor 1,4 – als dat nodig is uiteraard. De eerste stap is het opstellen van de jaarrekening 2020, waaruit zal moeten blijken hoe de ratio zich verder ontwikkelt.

Ook het voortschrijdend inzicht met betrekking tot de coronacrisis en het Rijksbeleid ten aanzien van het gemeentefonds zijn hierin zeer bepalend. Het is de verantwoordelijkheid van het college om hiervoor voorstellen aan de raad voor te leggen, en dat zullen we ook doen als het nodig is. Wat voor maatregelen zouden dat dan kunnen zijn? Nou, we zouden bijvoorbeeld bestemmingsreserves kunnen verlagen ten gunste van de algemene reserve, omdat je daarmee de weerstandscapaciteit vergroot. Het lijkt me echter goed daar niet op vooruit te lopen. We monitoren dit goed op basis van de ontwikkelingen die er zijn. De VVD heeft het bijzonder genoemd om vooruit te lopen op de jaarrekening. Wat dat betreft zou ik willen opmerken dat het begrotingssaldo conform besluitvorming van de raad in december aan de algemene reserve wordt toegevoegd, waarna het deel uitmaakt van het weerstandsvermogen. Dit gaat over het gedeelte dat niét door de raad beschikbaar is gesteld voor de uitvoering en daar mag het college dus ook geen uitgaven uit betalen. Het echte jaarrekeningresultaat blijkt pas in het voorjaar van 2021 en dat staat hier volledig los van. De VVD heeft voorts gevraagd wanneer we weer aan de bovenkant van de brandbreedte komen. Daarvan zeg ik dat dat geen doel is op zichzelf. Uiteraard is het streven er wel op gericht om binnen de bandbreedte te blijven.

Het volgende thema dat door veel fracties aan de orde is gesteld is “schuldomvang en investeren”. Diverse partijen hebben zich in hun beschouwingen uitgesproken over de oplopende schulden. Sommige partijen, onder meer Stadsbelang en Democraten Gorinchem, hebben opgemerkt dat de oplopende schuld nodig is én acceptabel, om investeringen die nodig zijn voor de stad te kunnen uitvoeren. Andere partijen, ChristenUnie/SGP, VVD en ook GroenLinks, vinden dat het afbouwen van de schuld te ver vooruit wordt geschoven. Ik zie dat er een wens is voor een interruptie… De voorzitter: Aan het begin van de vergadering heb ik gezegd dat het heel fijn zou zijn wanneer interrupties via de chat worden aangegeven. De heer Wientjes heeft dat keurig gedaan. Aan hem is het woord. I - 16

De heer Wientjes: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Interessant wat de heer Van Zanten zegt over het weerstandsvermogen en het vooruitlopen en het naar je toe halen, als het ware, van een begrotingsoverschot. Hij heeft gelijk: dat mag, en daarmee wordt het weerstandsvermogen wat opgepept naar 1,38, nog net geen 1,4. Maar dat is natuurlijk een onzekerheid, en daar ging onze inbreng over. Het gaat over de risico’s en wat we nu bespeuren bij de opzet van de heer Van Zanten is dat hij die risico’s naar onze mening niet benoemt. Want dat overschot moet nog maar gerealiseerd worden en zoals hij zelf ook zei: we zitten in wat lastige tijden. Gemeentefonds en corona zijn buitengewoon kritische factoren die het succes op dat overschot wel of niet bepalen. Dat is een opmerking die ik even wil inbrengen tegen wat hij stelt. Wethouder Van Zanten: Ik kan me die overweging voorstellen, maar dat maakt het verhaal volgens mij niet anders. De voorzitter: Het is misschien goed om ook de heer Tekir nog even via een interruptie aan het woord laten, want ik denk dat hij over hetzelfde onderwerp wil interrumperen en dan kunt u dat in één keer meenemen. De heer Tekir: Het gaat inderdaad over hetzelfde onderwerp. De wethouder heeft over het weerstandsvermogen terecht opgemerkt dat de hoogte van de echte algemene reserve pas blijkt in het voorjaar van 2021.

Hij noemde weliswaar D66 niet, maar dit was een punt waarop ook wij kritisch waren in onze algemene beschouwing. Wat de wethouder daarover zei is precies correct: het blijkt pas in 2021. Maar u houdt er nu al rekening mee en u rekent daar ook mee. Je kunt zeggen dat dat creatief is, maar het is niet gebruikelijk. Wethouder Van Zanten: Dat is uw opvatting. Het is niet creatief bedoeld, het is gewoon het systeem zoals we dat hanteren. We mogen dat doen, zoals u allebei ook hebt geconstateerd, en dat doen we dus ook. Ik was al bij het volgende thema aangeland en daarbij had ik vastgesteld dat ChristenUnie/SGP, VVD en GroenLinks van mening zijn dat het afbouwen van de schuld te ver vooruit wordt geschoven. De ene partij noemt het naar voren halen van investeringen anticyclisch investeren, en dan heb ik het over Democraten Gorinchem, en de andere zegt, en dan heb ik het over de VVD: neem gas terug. Ik zal een aantal nadere overwegingen en toelichtingen geven op dit onderwerp. Het college heeft de aanpak van de schuldenproblematiek uitgevoerd zoals opgenomen en besloten is in PPN 1. De reeds geplande investeringen kunnen doorgang vinden en vanaf 2024 is 5 miljoen euro per jaar beschikbaar voor nieuwe investeringen. De nieuwe middelen uit inkomsten, zoals dit jaar de Enecogelden ons toevielen, kunnen worden ingezet voor extra investeringen.

In PPN 1 is ook besloten over nieuwe investeringen, en die passen binnen het investeringsplafond van 5 miljoen euro. ChristenUnie/SGP signaleert dat de 1,5 miljoen euro van Eneco niet is ingezet voor de afbouw van de rentelasten. Die opmerking is niet helemaal te begrijpen, want er zijn wel degelijk enkele leningen mee geherfinancierd die leiden tot lagere rentekosten (twee ton). Als de rentelasten uit de vorige begroting erbij zouden worden gepakt, kun je ook zien dat die met twee ton zijn gedaald. Dat neemt niet weg dat door de oplopende schulden de totale rentelasten de komende jaren zullen toenemen. Maar dit alles past volledig I - 17

binnen het bevroren rentebudget en biedt nog steeds ruimte om ook in de komende jaren extra af te lossen. Er is dus geen extra budget nodig voor de rentelasten. Het past binnen de kaders die door de raad zijn bepaald bij PPN 1, waarover we diverse malen met de raad gesproken hebben in de klankbordgroep financiën. Ook 13,5 miljoen vanuit Eneco is ingezet voor de schuldafbouw. Hierin is ook ten opzichte van de vorige begroting een substantiële afname te zien. Om dit boekhoudkundig te regelen, hebben we dit in de reserve gestort. Zo werkt de systematiek zoals we die ook…. De voorzitter: Wethouder Van Zanten, u bent niet meer te horen op dit moment. Wethouder Van Zanten: Dat is vreemd, voorzitter, ik zie ineens dat mijn microfoontje uit staat, maar ik weet niet hoe lang dat al zo is… De voorzitter: Nog maar twee zinnen, want ik heb onmiddellijk ingegrepen! Wethouder Van Zanten: Oké. De voorzitter: De heer Wientjes wil trouwens interrumperen. De heer Wientjes: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Even over die schulden. De rentelasten gaan inderdaad omlaag en het is goed dat ‘Eneco’ ook gebruikt wordt om schulden af te lossen. Het gaat mij echter niet om die rentelasten, maar om de vraag of we in deze moeilijke tijden niet moeten temporiseren in projecten. Dat hoeft niet per se afstel te betekenen, maar het zou uitstel kunnen zijn.

Dat is wat wij in ons betoog hebben weergegeven en ik vond dat de wethouder daar niet voldoende aandacht aan schonk. Dus het gaat bij ons om temporiseren en het gaat over de 5 miljoen euro, waar hij natuurlijk heel trots op is dat we dat tot in lengte van dagen zouden doen met een afnemende schuld, maar 5 miljoen en dat begrotingsoverschot waarmee we die schuld kunnen aflossen, enz., enz., dat moet zich nog maar materialiseren, dus daar zit daar risico in. U weet natuurlijk niet hoe groot dat is, maar wij willen vooral de nadruk leggen op dat risico en pleiten er daarom voor te temporiseren. Wees wijs, wees nu prudent, voorzichtig, even pas op de plaats. Wethouder Van Zanten: Ik heb daarnet ook gezegd dat wij wat dat betreft de financiële situatie scherp monitoren, maar het is ook zo dat de investeringen die we gepland hebben ingerekend zijn in de begroting en ook in het meerjarenbeeld en dat laat zien dat we de investeringen gewoon kunnen doen. Natuurlijk kunnen de omstandigheden in de komende periode veranderen en dan zullen we uiteraard, als dat nodig is, ook inspelen op de investeringsplanning, maar op dit moment is dat niet nodig. Het is gewoon in de begroting ingerekend en ingepland, en het past. Daarom hebben we gezegd: we gaan aan de slag, maar we houden wel sterk de vinger aan de pols.

Ik weet niet of de heer Wientjes daarmee voldoende beantwoord is… De voorzitter: Dit vraaggesprek kan nog wel even doorgaan, en dat snap ik best, maar ik wil ook wel even op de tijd letten, want ik zie de heer Wientjes weer in beeld verschijnen. Tenzij hij echt iets heel urgents en nieuws heeft, zou ik de wethouder willen vragen zijn beantwoording te vervolgen. I - 18

De heer Wientjes: Ik wil even de conclusie trekken dat we daarover sterk van mening verschillen en dit college toch een beetje verwijten dat het een risicovolle koers vaart. De voorzitter: Waarvan akte. De wethouder vervolgt zijn betoog. Wethouder Van Zanten: Zeker. Ik hoor mezelf weer echoën, ik weet niet of dat bij u ook zo is, maar ik praat door en ik hoop dat u het kunt verstaan. De voorzitter: Het is wel heel irritant als je jezelf hoort. Is er vanuit de techniek een oplossing voor? Wethouder Van Zanten: Ik heb in ieder geval niets gedaan! De voorzitter: Oké. Wat zou een oplossing kunnen zijn? Wethouder Van Zanten: Ik probeer het maar; ik hoor het nu niet meer. De voorzitter: Uitstekend. Gaat u verder. Wethouder Van Zanten: Misschien toch nog even naar de heer Wientjes: wij hebben de afgelopen jaren beperkt geïnvesteerd in de stad, daarin wordt de komende periode wel degelijk een inhaalslag gemaakt en dat doen we mede geholpen door de Enecomiddelen. De investeringen moeten uiteraard vaak voorgefinancierd worden en dat leidt tot oplopende schulden, maar met de aanpak die we neergelegd hebben, die ook uitvoerig is besproken in de klankbordgroep financiën, bouwen we de schulden vanaf 2025 tot 2040 gestaag af. De ambitie is dan ook – zo staat het in ieder geval in de scenario’s – om de schuld in twintig jaar af te bouwen naar 115 miljoen.