CConstaterende datGorinchem
Koppel je AI →
Document · PDF

1036265 Jaarstukken 2025 gewaarmerkt met CV

Raadsvergadering 1 juli 2026, gemeente GorinchemBij agendapunt: HAMERSTUK Jaarstukken gemeente Gorinchem 202581.407 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 9

aan leningen verstrekt aan bijvoorbeeld stichtingen maar ook de startersleningen vallen onder dit risico. Deze € 1.45 mln. vormt daarmee de financiële grondslag voor de berekening van het risico. Voor een onderverdeling van deze uitgegeven geldleningen verwijzen wij u naar de toelichting op de balans in de jaarrekening bij het onderdeel 'Overige langlopende leningen'. De kans dat één of meerdere van deze leningen niet terugbetaald kunnen worden, wordt ingeschat op erg onwaarschijnlijk (12,5%). 4. Bouwkostenstijging In 2025 zijn de bouwkosten harder gestegen dan in 2024. De stijging is ook hoger dan de de indexering van de investeringen (> € 1 mln.) in de Perspectiefnota 2026. In 2021 en 2022 was de inflatie ook fors hoger dan de indexering. Indien de CBS Bouwkosten worden vergeleken met de doorgevoerde indexering zijn de investeringen voor zo'n 12% minder geïndexeerd. De komende jaren staan diverse investeringen op de agenda. De investeringen uit hoofde van de nieuwe Lingebrug Arkelsedijk/Spijksedijk bedragen bijvoorbeeld ruim € 22 mln. Het uitgangspunt voor dit risico wordt ingeschat op € 30 mln (verlaagd met € 10 mln). Voor de investeringen wordt in het weerstandsvermogen dan ook rekening gehouden met een kostenstijging van 12% van € 30 mln. en daarmee bedraagt dit risico € 3,6 mln. Dit risico wordt nog steeds ingeschat op waarschijnlijk (62,5%). 5.

Co-financiering van de Regiodeal en Woningbouwimpuls (WBI 6e tranche) De nieuw gesloten Regiodeal vraagt ook een eigen bijdrage van de gemeente. Bij de verschillende projectenzijn ook verschillende partners betrokken. Hierdoor is de benodigde co-financiering nog niet vast te stellen.Vooralsnog wordt deze op basis van de projecten en het aantal partners ingeschat op € 0,5 mln. Voor de WBI bedraagt de maximale co-financiering € 8 mln. De totale cofinanciering wordt nu ingeschat op € 8,5 mln. In de Perspectiefnota 2026-2029 is in 2029 € 1 mln. gereserveerd voor de WBI waardoor € 7,5 mln resteert. De kans op dit risico is ingeschat op waarschijnlijk (62,5%). Risico's met een structureel financieel effect 6. Verbonden partijen Gemeente Gorinchem heeft te maken met diverse verbonden partijen. Het aantal verbonden partijen en het financieel en inhoudelijk belang hiervan neemt de laatste jaren toe. In de paragraaf Verbonden partijen wordt nader ingegaan op deze verbonden partijen met bijvoorbeeld een beschrijving van het 93 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 publiek belang en de risico's. Niet alle risico's die daar genoemd worden, zijn financieel vertaald. Inmiddels is de bovengemiddelde inflatie verwerkt in de diverse begrotingen van de verbonden partijen. Van diverse verbonden partijen wordt verwacht dat zij een bijdrage gaan leveren aan het Ravijnjaar.

Als financiële grondslag voor de berekening van het risico hanteren wij een bedrag van € 1,5 mln. (ongewijzigd) en schatten wij de kans in op waarschijnlijk (62,5%). In het risico zijn de partners in het Sociaal Domein niet meegenomen. Deze zijn meegenomen bij het risico Sociaal Domein. 7. Gemeentefonds De hoogte van het Gemeentefonds heeft de afgelopen jaren een fluctuerend verloop gekend. Dit werd met name veroorzaakt door de algemene economische omstandigheden, het uitgangspunt van 'Samen de trap op, samen de trap af' en periodieke herijkingen van de maatstaven. Met ingang van 2023 is de verdeling van hetgemeentefonds herzien. Het doel van deze herziening is een stabiel verdeelmodel dat zo goed mogelijk aansluitbij de kosten van gemeenten. De effecten vanuit het nieuwe kabinet zijn nog niet duidelijk. Wel is duidelijk dat er bezuinigt moet worden op sociale voorzieningen en meer uitgaven moeten worden gedaan voor defensie. Het risico percentage is ten opzichte van de begroting 2026 onveranderd opgenomen (1,5% van algemene uitkering) met een kans van 62,5%. 9. Stijging rentekosten Voor de periode 2026 tot en met 2029 is een berekening gemaakt voor een rentestijging van 0,6% (was 0,5%) omdat de bewegingen op de kapitaalmarkt groter zijn geworden dan 6 maanden geleden.

De effecten per jaarschijf zijn conform de methodiek opgenomen in het weerstandsvermogen voor in totaal € 3,05 mln. De kans op dit risico wordt ongewijzigd ingeschat op waarschijnlijk (62,5%). Voor de structurele effecten na de begrotingsperiode verwijzen wij naar risico's zonder financieel effect voor het weerstandsvermogen. Risico's waarvoor geen rekening wordt gehouden met een financieel effect voor het weerstandsvermogen 1. Sociaal Domein Voor de reserve Sociaal Domein is bij de Perspectiefnota 2025 een minimum niveau bepaald van € 4,25 mln. als toereikend om specifieke (incidentele) risico's in het Sociaal Domein af te dekken. Daarom worden de risico's in het Sociaal Domein niet meegenomen in de berekening voor de benodigde weerstandscapaciteit. De financiële ontwikkelingen in het Sociaal Domein zijn niet zonder risico. Het kabinet onderkent dat de rijksmiddelen overall gesproken ontoereikend zijn voor de kosten die in het Sociaal Domein worden gemaakt. Jeugdzorg De kosten binnen de landelijke jeugdzorg blijven de laatste jaren stijgen. De jeugdzorg moet hervormd worden. Op 19 juni 2023 is de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 definitief vastgesteld. De Hervormingsagenda Jeugd bevat een omvangrijk pakket afspraken met als doel de jeugdzorg te verbeteren en financieel gezond te maken. Dit vraagt inzet van en samenwerking van veel partijen waaronder gemeenten en het Rijk.

Het pakket aan maatregelen moet leiden tot lagere uitgaven De financiële afspraken van de Hervormingsagenda Jeugd (afbouw van extra middelen en oplopende besparingen), zijn in de gemeente Gorinchem conform Rijksbeleid opgenomen in de meerjarenbegroting. We veren mee met de ontwikkelingen van het Rijk. Zie hiervoor ook het overzicht Hervormingsagenda Jeugd aan het einde van deze paragraaf. Eind januari heeft de 94 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 Deskundigencommissie van Ark zijn advies uitgebracht t.a.v. de HervormingsagendaJeugd.In de meicirculaire heeft de Rijksoverheid een deel van de besparingsopgave structureel opgelost en daarnaast zijn de onzekerheden doorgeschoven naar 2028. De verwachting is dat we in 2026/2027 middelen overhouden op Jeugd en bij uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd vanaf 2028 er een beperkt tekort optreedt. Wmo We zien een toename van de zorgvraag als het gaat om Wmo voorzieningen. Dit heeft vooral te maken met een toenemende vergrijzing van onze inwoners. Deze trend zal zich de komende jaren naar verwachting verder doorzetten. Daarnaast zien we een ontwikkeling van “zo lang mogelijk zelfstandig thuis” voor onze oudere inwoners en “weer zelfstandig thuis” voor bijzonder doelgroepen vanuit bijvoorbeeld Beschermd Wonen. Die ontwikkeling draagt ook bij aan toename van zorgvraag richting de Wmo.

Ook zijn prijsontwikkelingen een risico. De indexeringsafspraken met gecontracteerde aanbieders zijn gebaseerd op het uitgangspunt van reële kostprijs. Dat is wettelijk verplicht. Die indexeringsafspraken lopen veelal niet gelijk met de indexeringsgrondslagen in het gemeentefonds. De invoering van een inkomensafhankelijke eigen bijdrage staat gepland voor 2028. Het is uiterst onzeker of dit wordt gehaald. De invoering zou de volumegroei kunnen drukken en zelfs kunnen leiden tot afname van het Wmo gebruik. Zolang dit niet gerealiseerd is, zorgt dit voor financiële druk. 2. Waarborggaranties De huidige boekwaarde van de totale garanties bedraagt circa € 871 mln. Hiervan bestaat circa € 853 mln. uit de garantstellingen door tussenkomst van waarborgfondsen. Dit zijn stichtingen die garant staan voor leningen die kredietverstrekkers zoals banken hebben uitstaan bij woningbouwcorporaties, welzijnsorganisaties, et cetera. De gemeente fungeert als achtervang voor het waarborgfonds. Het risico dat de gemeente wordt aangesproken als achtervang is nagenoeg nihil. 3. Situatie Oekraïne De richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) voor vluchtelingen uit Oekraïne loopt tot 4 maart 2027. Na deze datum zal een transitieperiode ingaan waarin langetermijnbeleid wordt toegepast om ontheemden perspectief te bieden, gericht op integratie of duurzame terugkeer.

De financiële gevolgen van deze transitieperiode zijn nog niet duidelijk, waardoor hiermee nog geen rekening is gehouden. Landelijke ontwikkelingen Het nieuwe kabinet zet het huidige beleid voor Oekraïense ontheemden voort. In de Voorjaarsbesluitvorming wordt bepaald hoe het beleid verder wordt ingevuld en welke financiële middelen beschikbaar komen. De uitkomsten worden naar verwachting in april of mei 2026 met de Tweede Kamer gedeeld. 4. Toenemende projectorganisatie en capaciteitsplanning Het aantal projecten binnen de organisatie is de afgelopen jaren toegenomen. Dit zorgt voor een spanningsveld tussen het aantrekken van medewerkers en de tijdelijke beschikbaarheid van middelen uit hoofde van de projecten. Voor de korte termijn zijn de risico's beperkt maar zodra de voorraad aan projecten kleiner wordt kan dit negatieve impact hebben op het jaarrekeningresultaat als gevolg van onvoldoende dekking voor de personeelskosten. Het uitgangpunt is dat de organisatie inspeelt op een situatie waarin er minder dekking uit projecten voor personeelskosten komt. Daarom wordt voor dit risico geen bedrag opgenomen. Daarnaast is bij de begroting 2023 ruimte gemaakt 95 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 voor het uitbreiden van de formatie gedurende een periode van 3 jaar (2023 t/m 2025).

In de Perspectiefnota/Begroting 2026 is in de meerjarenbegroting opgenomen dat de formatieuitbreiding voor een deel wordt afgebouwd en voor een deel wordt voortgezet met financiele dekking. Er wordt van uitgegaan dat de organisatie dit risico beheerst en hier geen calamiteiten optreden. Daarom wordt voor dit risico geen bedrag opgenomen. 5. IHP In de Perspectiefnota 2025-2028 is aangegeven dat er onvoldoende ruimte is voor het uitvoeren van IHP. Vanuit het jaarrekeningresultaat 2024 is € 1,5 mln. in de reserve Onderwijshuisvestering gestort. In de Perspectiefnota 2026-2029 is naast de jaarlijkse jaarschijf van € 1,0 mln een bedrag van € 3 mln opgenomen in het investeringsplafond. Er wordt gezocht naar financiële oplossingen zoals bijdragen van het Rijk en andere stakeholders. Dit vraagstuk blijft een uitdaging voor de financiële situatie. 6. Cultuurhuis In november 2024 is raadsvoorstel Cultuurhuis De Nieuwe Doelen aangenomen. De komende periode zal een (financieel) passend beheer- en exploitatiemodel voor de dagelijkse gang van zaken van het Cultuurhuis worden uitgewerkt. Dit zal in samenwerking worden gedaan met culturele partijen uit de stad, met de overige partijen waar in de onderzoeksfase mee is gesproken en met de bibliotheek. Er wordt op dit moment geen rekening gehouden met een eventuele extra financiële bijdrage van de gemeente. 7.

Mobiliteit Voor de Mobiliteitsvisie worden jaarlijks middelen gereserveerd vanuit de grondexploitaties. De grondexploitaties zitten in hun eindfase. Voor een Mobiliteitsvisie 2.0 zal dan ook een andere manier gevonden moeten worden om middelen te reserveren. 8. Renterisico's na 2029 Indien de kapitaalmarktrente 0,6% stijgt zullen de structurele rentelasten vanaf 2030 € 0,9 mln. per jaar hoger zijn dan begroot. In de periode 2030 tot en met 2033 lopen nog leningen af die wellicht geherfinancierd moeten worden. Bij de huidige marktrente kan herfinanciering leiden tot hogere rentekosten. Bij een rente van 3,5% zal volledig herfinanciering op termijn leiden tot € 1,4 mln hogere rentelasten per jaar. Voor het herfinancieringsrisico is geen bedrag opgenomen in het weerstandsvermogen omdat dit buiten de begrotingsperiode ligt. Daarnaast is er wellicht minder herfinanciering nodig als gevolg van de verkoopopbrengsten van Groote Haar. Taakstellingen De afgelopen jaren zijn diverse taakstellingen opgenomen. Onderstaand ziet u een overzicht van de nog in te vullen bestaande taakstellingen. Het niet realiseren van deze taakstellingen heeft effect op het weerstandsvermogen.

96 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 Restant openstaande taakstellingen Begroting 2025 (bedragen x € 1.000) 2026 2027 2028 2029 Taakstelling subsidies 7 173 173 173 Taakstelling Sociaal Domein -204 -26 -36 -36 Taakstelling Efficiency Organisatie 0 134 159 159 Subtotaal nog te realiseren taakstellingen Begroting 2025 -197 281 296 296 Taakstellingen voor begroting 2025 Taakstelling hogere kosten Sociaal Team 489 489 Taakstelling DT 0 0 0 0 Taakstelling Stadsontwikkeling 52 52 52 52 Totaal -145 333 837 837 3.1.4  Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen (ook wel weerstandsratio) is de deling van de beschikbare weerstandscapaciteit door de benodigde weerstandscapaciteit. Weerstandsvermogen Ruim voldoende Jaarrekening 2024 Jaarrekening 2025 Prognose 31-12-2026 Weerstandsvermogen 1,4 < x < 2,0 1,59 1,43 1,50 Weerstandsvermogen 1,48 1,39 1,46 excl. Meerjarige saldi Het weerstandsvermogen per 31-12-2025 komt uit op 1,43. Dit is binnen de gestelde bandbreedte van 1,4 tot 2. De verwachting is dat de weerstandsratio in 2026 ook binnen deze bandbreedte blijft. De mate van realisatie van de toekomstige taakstellingen heeft invloed op het toekomstige weerstandsvermogen. 3.1.5  Financiële kengetallen Kengetallen drukken de verhouding uit tussen bepaalde onderdelen van de jaarrekening en/of de balans.

Deze kengetallen kunnen behulpzaam zijn bij het beoordelen van de financiële positie van de gemeente. Elk kengetal lichten we toe en vergelijken we met signaleringswaarden van de provincie Zuid-Holland. De provincie hanteert de volgende drie categorieën: minst risicovol, neutraal en meest risicovol. Wij benadrukken dat we voorzichtig moeten omgaan met conclusies trekken uit individuele kengetallen. De kengetallen moeten altijd in samenhang bekeken worden. 97 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 Netto schuldquote Netto schuldquote (bedragen x € 1.000) Jaarrekening 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 A Vaste schulden 67.475 148.426 168.216 161.643 160.815 B Netto vlottende schuld 11.221 10.000 10.000 3.510 2.175 C Overlopende passiva 30.293 16.204 14.272 5.862 2.430 D Financiële vaste activa (cf. art.

36 lid d, e en f) 4.124 5.002 5.002 4.992 4.992 E Uitzettingen < 1 jaar 14.909 7.000 7.000 7.000 7.000 F Liquide middelen 83 0 0 0 0 G Overlopende activa 9.246 1.000 1.000 1.000 1.000 H Totale baten (exclusief mutaties reserves) 195.524 191.510 214.116 196.776 173.646 Netto schuldquote (A+B+C-D-E- F-G)/H x 100% 41% 84% 84% 80% 88% I Financiële vaste activa (exclusief uitstaande leningen) 2.629 2.629 2.629 2.629 2.629 Netto schuldquote (A+B+C-E-F- G-I)/H x 100% 42% 86% 85% 82% 89% Signaleringswaarde provincie: <90% is minst risicovol, 90-130% is neutraal en >130% is meest risicovol De netto schuldquote is het totaal van de leningenportefeuille verminderd met de eigen middelen. Hierdoor ontstaat een indicatie van de druk van de rentelasten op de exploitatie. Om inzicht te verkrijgen in hoeverre de gemeente geld doorleent, is ook de netto schuldquote exclusief doorgeleende gelden weergegeven. De lage netto schuldquote is met name veroorzaakt door de bestemming van de Eneco-gelden. De netto schuldquote neemt toe in de komende jaren, voornamelijk als gevolg van de geplande nieuwe investeringen. Deze leiden tot een toename van de schulden. De oplopende schulden zijn in Perspectiefnota 2021-2024 onderkend. Dit is mede de reden geweest dat er maatregelen zijn getroffen om de schuldpositie niet verder op te laten lopen zoals het investeringsplafond.

Op basis van de huidige keuzes, inzichten en prognoses zal de schuld na 2027 afnemen. Solvabiliteitsratio Solvabiliteit (in procent) Jaarrekening 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 A Eigen vermogen (cf. art. 42 BBV) 141.302 128.179 129.803 129.543 129.261 B Balanstotaal 273.835 300.457 321.936 316.632 315.928 Solvabiliteit (A/B) x 100% 52% 43% 40% 41% 41% Signaleringswaarde provincie: >50% is minst risicovol, 20-50% is neutraal en <20% is meest risicovol De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de verhouding van het eigen vermogen tot het balanstotaal. Dit laat zien dat we op de lange termijn aan onze financiële verplichtingen kunnen voldoen. De dalende trend wordt met name veroorzaakt door de investeringsplanning en de daarmee verwachte stijging van het balanstotaal. Op basis van de signaleringswaarde is de solvabiliteitsratio nu "minst risicovol" en zal dalen naar neutraal.

98 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 Structurele exploitatieruimte Structurele exploitatieruimte (bedragen x € 1.000) Jaarrekening 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 A Totale structurele lasten 171.508 175.550 175.942 169.758 167.504 B Totale structurele baten 187.302 178.746 178.652 170.902 168.931 C Totale structurele toevoegingen aan de reserves 34 24 24 24 24 D Totale structurele onttrekkingen aan de reserves 123 75 77 52 52 E Totale baten (exclusief mutaties reserves) 195.524 199.445 216.187 197.809 176.897 Structurele exploitatieruimte ((B- A)+(D-C))/E x 100% 8% 1,6% 1,3% 0,6% 0,8% Signaleringswaarde provincie: >0% is minst risicovol, = 0% is neutraal en <0% is meest risicovol Het kengetal structurele exploitatieruimte laat zien of de structurele baten voldoende zijn om de structurele lasten te dekken. De signaleringswaarde structurele exploitatieruimte blijft positief.

Grondexploitatie Kengetal grondexploitatie (bedragen x € 1.000) Jaarrekening 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 A Bouwgronden in exploitatie 53.881 70.041 51.838 31.922 33.369 B Totale baten (exclusief mutaties reserves) 195.524 191.510 214.116 196.776 173.646 Grondexploitatie (A+B)/C x 100% 28% 37% 24% 16% 19% Signaleringswaarde provincie: <20% is minst risicovol, 20-35% is neutraal en >35% is meest risicovol Het kengetal grondexploitaties geeft de boekwaarde van grondexploitaties weer ten opzichte van de totale baten van de gemeente. Dit kengetal geeft twee zaken weer. Allereerst is er een risico dat de gemeente bij verkoop van de gronden niet de gehele boekwaarde kan realiseren. Als tweede kan een hoge boekwaarde wel betekenen dat bij verkoop de opbrengsten (incidentele baten) gebruikt kunnen worden om bijvoorbeeld de leningenportefeuille af te bouwen. Door de investeringen in Groote Haar stijgt de signaleringswaarde naar meest risicovol. Indien het verkopen van kavels op Groote Haar conform de huidige planning wordt gerealiseerd zal de signaleringswaarde in 2028 in de categorie minst risicovol uitkomen.

99 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 Belastingcapaciteit Belastingcapaciteit (in euro's) Jaarstukken 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 A OZB-lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde 323 334 334 334 334 B Rioolheffing voor een gezin 201 241 241 241 241 C Afvalstoffenheffing voor een gezin 400 412 412 412 412 D Eventuele heffingskorting 0 0 0 0 1 E Totale woonlasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde 924 987 987 987 986 F Woonlasten landelijke gemiddelde voor gezin (in jaar t -1) 994 1.052 1.052 1.052 1.052 Woonlasten t.o.v. landelijk gemiddelde jaar er voor (E/F) x 100% 93% 94% 94% 94% 94% Signaleringswaarde provincie: <95% is minst risicovol, 95-105% is neutraal en >105% is meest risicovol De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk van de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde van 100%. De komende jaren ligt de belastingdruk lager dan het landelijk gemiddelde en is op basis van de signaleringswaarde neutraal. Financiële kengetallen in perspectief Kengetallen die op groen staan, beoordelen we als een gezonde situatie. Kengetallen die op rood staan, geven aanleiding tot zorgen en vragen dus nadere aandacht. Door de aangepaste verkoopplanning van Groote Haar lopen de schulden minder hard op dan in voorgaande begrotingen.

Indien deze planning wordt gerealiseerd neemt het aantal groene kengetallen toe ten opzichte van voorgaande begrotingen. De voorziene daling van de schulden is van belang voor het beheersen van de toekomstige rentelasten. 100 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 3.2  Onderhoud kapitaalgoederen 3.2.1  Inleiding We maken voor de kapitaalgoederen onderscheid tussen vastgoed (paragraaf 3.2.2) en niet-vastgoed (paragraaf 3.2.3). Zo houden we aansluiting bij de verdeling die in de paragraaf Grondbeleid staat. We lichten de kapitaalgoederen en het bijbehorende onderhoud per categorie toe. De kosten van het geplande groot onderhoud aan onze kapitaalgoederen worden verdeeld over meerdere jaren en jaarlijks verrekend met de onderhoudsvoorziening. Doel hiervan is het tegengaan van fluctuaties in de (meerjaren)begroting. Voor het kleine dagelijks en jaarlijks onderhoud zijn reguliere exploitatiebudgetten in de begroting opgenomen. Eventuele verschillen hierop zijn onderdeel van het jaarrekeningresultaat. 3.2.2  Vastgoed De gemeente Gorinchem heeft vastgoed in eigendom. Hiermee kan zij sturen op gewenste maatschappelijke ontwikkelingen en doelstellingen. Vastgoed wordt verkocht als het niet meer nodig is om voornoemde doelen of ontwikkelingen te realiseren. De verkoop vindt plaats binnen de kaders van het Didam-arrest.

De gebouwen die Gorinchem bezit, zijn te verdelen in: 1. Woningen en panden 2. Onderwijspanden 3. Panden Stichting Gorinchemse Sportaccommodaties 4. Panden voor kunstuitoefening 5. Panden maatschappelijke zorg 6. Gemeentelijk onroerend goed Het gemeentelijke vastgoed wordt elk jaar tegen het licht gehouden en het feitelijk gebruik en het perspectief van de panden wordt geactualiseerd. In november 2025 is de Nota Vastgoedbeleid 2026-2032 door de raad vastgesteld. Hierin liggen de beleidskaders vast van het vastgoedbeleid en wordt aangegeven op welke wijze gemeentelijk vastgoed wordt ingezet als sturingsmiddel op het effectueren van maatschappelijke en publieke doelstellingen. In 2025 is het Meerjarenonderhoudsplan geactualiseerd en de financiële kaders vastgesteld door de raad. In 2025 zijn de panden conform het MJOP onderhouden met uitzondering van De Nieuwe Doelen en het zwembad. Hiervoor is afgesproken zo min mogelijk groot onderhoud uit te voeren en het geld in de voorziening te houden voor de toekomstige situatie. De restantbudgetten voor groot onderhoud welke normaliter zouden doorschuiven, worden nu betrokken in het nieuwe MJOP 2026-2045. Aanvullend op het reguliere onderhoud en het in programma Duurzaamheid genoemde werkprogramma Verduurzaming gemeentelijk vastgoed zijn er een aantal zaken betreffende het vastgoed die hieronder worden toegelicht.

Feitelijke gegevens van het gemeentelijk vastgoed De gemeente bezit panden per peildatum 31 december 2025. 101 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 Soort vastgoed Sublabel Aantal Maatschappelijk vastgoed Onderwijs Sport Welzijn Cultuur Economie en Toerisme Erfgoed/ historie Intern vastgoed (bestuurlijke en ambtelijke huisvesting) 32 8 5 3 3 14 5 Commercieel vastgoed Horeca Bedrijfsruimte Kinderdagverblijf/ BSO 1 3 1 Overig vastgoed Woningen Ontwikkelingsvastgoed 4 4 Gebouwen In onderstaand overzicht staat per categorie en soort onderhoud een vergelijking tussen de raming en de werkelijke kosten. Deze worden toegelicht.

Onderhoudsresultaat (bedragen x € 1.000) Begroting 2025 primitief Begroting 2025 na wijziging Realisatie Verschil Vrijval/ resultaat V/N Doorge- schoven Woningen en panden - Regulier (klein) onderhoud 33 33 37 -5 -5 N - Groot onderhoud 2025 en restant 2024, 2023 en 2022 445 445 35 410 - 410 Onderwijspanden - Regulier (klein) onderhoud 299 299 358 -59 -59 N - Groot onderhoud 2025 en restant 2024, 2023 en 2022 2.706 2.706 159 2.547 - 2.547 Panden Stichting Gorinchemse Sportaccommodaties - Regulier (klein) onderhoud 22 22 26 -4 -4 N - Groot onderhoud 2025 en restant 2024, 2023 en 2022 1.834 1.834 171 1.663 150 V 1.513 Panden voor kunstuitoefening - Regulier (klein) onderhoud 72 72 48 24 24 V - Groot onderhoud 2025 en restant 2024, 2023 en 2022 2.019 2.019 93 1.926 - 1.926 Panden maatschappelijke zorg - Regulier (klein) onderhoud 12 12 27 -15 -15 N - Groot onderhoud 2025 en restant 2024, 2023 en 2022 142 142 13 129 - 129 Gemeentelijk onroerend goed - Regulier (klein) onderhoud 497 497 627 -130 -130 N - Groot onderhoud 2025 en restant 2024, 2023 en 2022 1.935 1.935 827 1.108 - 1.108 Totaal 10.015 10.015 2.421 7.594 -38 N 7.632 1. Woningen en panden De gemeente heeft historisch nog enkele woningen in haar portefeuille die hieronder vallen. 102 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 Onderhoud is hier planmatig uitgevoerd.

In 2025 is één woning verkocht en een perceel grond in de Rietveldpolder. 2. Onderwijspanden De onderwijspanden betreffen een aantal gymzalen, multifunctionele schoolgebouwen en de brede scholen Gildenplein, Dalemplein en Schuttersplein. In 2025 is de renovatie van het onderwijspand Herman de Ruijter 30 uitgevoerd. Zo is de sportvloer vervangen, zijn de douches en kleedkamers opnieuw betegeld en zijn enkele verduurzamingsmaatregelen uitgevoerd, waaronder het plaatsen van HR++ glas, LED verlichting en isoleren van de kruipruimte. In 2025 is het dak van het Gildenplein gedeeltelijk vervangen. Daarnaast zijn ook zonnepanelen aangebracht op zowel het dak van het Gildenplein en Schuttersplein. 3. Panden Stichting Gorinchemse Sportaccommodaties De Stichting Gorinchemse Sportaccommodaties beheert het subtropisch zwembad Caribabad (inclusief het naastgelegen clubhuis), sporthal De Hoefslag, sporthal De Oosterbliek en sporthal Van Rappardhal. De laatste sporthal is een onderdeel van de brede school Gildenplein. Bij alle sportaccommodaties is sprake geweest van de nodige onderhouds- en vervangingswerkzaamheden. Voor het nieuwe te bouwen zwembad is in 2025 de aanbesteding afgerond, het definitief ontwerp vastgesteld en is met HVC overeenstemming bereikt om het nieuwe zwembad aan te sluiten op het warmtenet. De bouw start in 2026.

Het oude zwembad zal naar verwachting eind 2027/begin 2028 worden gesloopt. 4. Panden voor kunstuitoefening De voormalige ULO aan de Zusterstraat 31, schouwburg De Nieuwe Doelen en theater ’t Pand aan de Korenbeurs behoren tot deze categorie. Bij de Zusterstraat 31 is de vloer hersteld en een nieuwe (personen)traplift geinstalleerd. Verder is er regulier onderhoud uitgevoerd. Voor schouwburg De Nieuwe Doelen zijn in 2025 verdere verkenningen gedaan en dit heeft zijn beslag gekregen in de variant ‘Cultuurhuis De Nieuwe Doelen’ 2025. Totdat renovatie/verbouwwerkzaamheden van start gaan, wordt het pand onderhouden op het niveau ‘instandhouding’. 5. Gemeentelijk onroerend goed Dit onroerend goed omvat het stadhuis, de werf, het museum, vijf multifunctionele onderwijslocaties, de openbare bibliotheek, Het Centraalpunt, Dr. Hiemstralaan 77 en het pand Irenelaan 36 in Dalem. Hier heeft regulier beheer- en onderhoud plaatsgevonden. In het museum is de begane grond opnieuw ingericht. In de zomer van 2025 is de uitvoering voor de aansluiting van het warmtenet op het stadhuis gestart.

Monumenten Onderhoudsresultaat (bedragen x € 1.000) Begroting 2025 primitief Begroting 2025 na wijziging Realisatie Verschil Vrijval/ resultaat V/N Doorge- schoven Monumenten - Regulier (klein) onderhoud 105 105 220 -115 -115 N - Groot onderhoud 2025 en restant 2024, 2023 en 2022 898 898 245 653 - 653 Totaal 1.003 1.003 465 538 -115 N 653 103 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 Onder de monumenten vallen bijzondere panden en gebouwen, kerken en torens en walmuren. In 2025 is het onderhoud uitgevoerd conform het MJOP. In 2025 is de verduurzaming van het havenkantoor afgerond. In 2025 is het uurwerk van de Grote Toren gerenoveerd. Parkeergarages Onderhoudsresultaat (bedragen x € 1.000) Begroting 2025 primitief Begroting 2025 na wijziging Realisatie Verschil Vrijval/ resultaat V/N Doorge- schoven Parkeergarages - Regulier (klein) onderhoud 153 153 159 -5 -5 N - Groot onderhoud 2025 en restant 2024, 2023 en 2022 478 478 64 414 - 414 Totaal 631 631 223 408 -5 N 414 In de parkeergarage Kweeklust en Kazerneplein is in 2025 regulier onderhoud uitgevoerd conform alle wet- en regelgeving.

Buitensportaccommodaties Onderhoudsresultaat (bedragen x € 1.000) Begroting 2025 primitief Begroting 2025 na wijziging Realisatie Verschil Vrijval/ resultaat V/N Doorge- schoven Buitensportaccommodaties - Regulier (klein) onderhoud 107 107 118 -11 -11 N - Groot onderhoud 2025 en restant 2024 1 977 961 16 - 16 Totaal 108 1.084 1.079 5 -11 N 16 In 2025 zijn de sportaccommodaties weer volgens de geldende normeringen gekeurd. Onderhoud en beheer gaat op basis van het meerjarenonderhoudsprogramma (MJOP) voor dit areaal. Vanuit de MJOP (MJIP) is de atletiekbaan intensief gerenoveerd. Verder is een Cruijff Court gerealiseerd. Kunst Onderhoudsresultaat (bedragen x € 1.000) Begroting 2025 primitief Begroting 2025 na wijziging Realisatie Verschil Vrijval/ resultaat V/N Doorge- schoven Kunst - Regulier (klein) onderhoud 40 40 44 -4 -4 N - Groot onderhoud 2025 en restant 2024, 2023 en 2022 57 57 1 56 - 56 Totaal 97 97 45 52 -4 N 56 In 2025 heeft regulier beheer en onderhoud plaatsgevonden bij de verschillende kunstwerken die Gorinchem rijk is. Het kunstwerk ‘Verschoven Structuur’ op de Banneweg is ontmanteld ten behoeve van de werkzaamheden aan de Banneweg. 104 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 3.2.3  Niet-vastgoed We beheren de openbare ruimte langs de meetlat van schoon, heel en veilig. Daarnaast speelt het afhandelen van meldingen een belangrijke rol.

Ter verduidelijking: onder schoon valt de verzorging en het aanzien van een areaal of object. Te denken valt aan onkruidbeheersing en het schoon houden van diverse objecten zoals speeltoestellen, borden en gebouwen. Onder heel vallen de maatregelen die moeten zorgen voor het instandhouden van een bepaald object of areaal. Soms is het onderhoud eenvoudig, dan spreken we van klein onderhoud. Soms is het onderhoud ingrijpend en wordt een deel van de constructie vervangen. Dan is het groot onderhoud. Bij compleet vervangen van een object zoals een brug of gebouw, spreken we van vervanging. Veilig kan in dit kader worden gezien als een resultaat van schoon en heel. Hiervoor dienen regelmatig kwaliteitsinspecties plaats te vinden. In 2025 is het MJOP Civiele kunstwerken en publieke objecten geactualiseerd. De restantbudgetten voor groot onderhoud welke normaliter zouden doorschuiven, worden nu betrokken in het nieuwe MJOP 2026-2061. Wegen Onderhoudsresultaat (bedragen x € 1.000) Begroting 2025 primitief Begroting 2025 na wijziging Realisatie Verschil Vrijval/ resultaat V/N Doorge- schoven Wegen - Regulier (klein) onderhoud 2.967 2.617 1.868 749 749 V Wegen zorgen in letterlijke zin voor verbinding. Het goed onderhouden en beheren van de wegen, straten en fietspaden is van wezenlijk belang voor de inwoners van de gemeente en andere weggebruikers.

Het draagt bij aan een aantrekkelijke plaats om te wonen, te recreëren en te werken. In 2025 is op basis van onderhoudsplannen, inspecties en de Fixi meldingen onderhoud gepleegd aan de wegverhardingen, speelplekken, wegmeubilair, wegmarkeringen en bebordingen. In 2025 is het eerste jaar van de uitvoering van het beheerplan wegen 2025-2029 en de implementatie van planmatig beheer en onderhoud aan de wegverhardingen geweest. Op tal van plaatsen is groot onderhoud aan trottoirs, fietspaden en rijbanen gepleegd. Enkele voorbeelden hiervan zijn: fietspad Spijksedijk, Hoefslag en het Vivaldipad, wandelpaden gedenkmonument Paardenwater, herstraten Varkenmarkt, grootschalig onderhoud aan de paden op de vestingwallen inclusief nieuwe banken en prullenbakken. Ook hebben er grootschalige asfaltwerken plaatsgevonden aan de Haarweg, fietspad-parallelweg Merwedekanaal en de Griendweg. Ook is gecombineerd met het fietsknelpunten top 10 de rotonde Eike’s Hof gerealiseerd. De Handelskade is integraal herinricht met nieuwe verharding, riool, kabels en leidingen en groen. En in de binnenstad is het parkeerterrein Schuttersveld klimaatbestendig heringericht. Tot slot is er grootschalig asfaltwerk uitgevoerd in de wijk Wijdschild-Laag Dalem: de Flank, Bachlaan en de Van Andel-Spruytlaan.

De uitvoering van de Glacis (gecombineerd met de fietsknelpunten top 10) en het aanbrengen van rode fietsstroken in deze wijk loopt door in 2026. Dat geldt ook voor de aanpak van de wegen in het buitengebied met de Dalemse Zeiving en Laag Dalemseweg. De raad wordt voorgesteld € 532 .000 via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2025 beschikbaar te stellen in 2026. 105 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 Groen Onderhoudsresultaat (bedragen x € 1.000) Begroting 2025 primitief Begroting 2025 na wijziging Realisatie Verschil Vrijval/ resultaat V/N Doorge- schoven Groen - Regulier (klein) onderhoud 1.063 1.063 1.110 -47 -47 N - Groot onderhoud 2025 en restant 2024, 2023 en 2022 15 15 0 15 - 15 Openbaar groen speelt een belangrijke rol bij de waardering van de leefomgeving. Het maaien van gras, onderhouden van sportvelden, onderhouden van de begraafplaats(en), snoeien van heesters, rooien van bomen en verwijderen van onkruid houdt de gemoederen vaak bezig. Omdat het beheer ervan een grote kostenpost is, is het belangrijk dat het onderhoud efficiënt wordt uitgevoerd zodat het openbaar groen haar rol in de leefomgeving goed kan blijven vervullen en aansluit bij de behoefte en tevredenheid van onze inwoners. In 2025 is er meer aandacht geweest voor ecologisch beheer zoals het maaien.

En er is een vervolg gegeven aan het omvormingen in onze gemeente (bv heesters naar gazon) omwille van onderhoud, ecologie, klimaatbestendigheid. Riolering Onderhoudsresultaat (bedragen x € 1.000) Begroting 2025 primitief Begroting 2025 na wijziging Realisatie Verschil Vrijval/ resultaat V/N Doorge- schoven Riolering - Regulier (klein) onderhoud 110 80 78 2 2 V De riolering heeft tot doel om afvalwater en hemelwater tijdig en goed af te voeren. Een functioneel en goed onderhouden rioolstelsel is van belang voor de volksgezondheid en draagt bij aan een veilige, schone en droge leefomgeving. De kwaliteit waaraan de riolering moet voldoen is vastgelegd in het Programma Riolering en Stedelijk water dat in 2025 door de Raad is vastgesteld. Nu en in de toekomst speelt vooral klimaatadaptatie een belangrijke rol in het beheer en de inrichting van de openbare ruimte. In 2025 zijn er reinigingsrondes aan kolken en gemalen uitgevoerd. Er is gestart met het verbeteren van het rioolstelsel in de Gildewijk. Dat wordt in 2026 vervolgd. Het hoofdriool in de Banneweg is gerelined en er zijn werkzaamheden geweest aan verschillende duikers in de stad.

Water Onderhoudsresultaat (bedragen x € 1.000) Begroting 2025 primitief Begroting 2025 na wijziging Realisatie Verschil Vrijval/ resultaat V/N Doorge- schoven Water - Regulier (klein) onderhoud 21 21 21 - - N Het onderhoud watergangen is volgens de vastgestelde uitgangspunten en binnen het beschikbare budget uitgevoerd. 106 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 Veerboten Onderhoudsresultaat (bedragen x € 1.000) Begroting 2025 primitief Begroting 2025 na wijziging Realisatie Verschil Vrijval/ resultaat V/N Doorge- schoven Veerboten - Regulier (klein) onderhoud 233 313 674 -361 -361 N De veerdienst heeft zeven veerboten (twee auto- en, twee voet-fiets veren en drie snelle veertaxi's). De kosten komen rechtstreeks ten laste van de exploitatiebegroting en worden uiteindelijk verdeeld volgens de verdeelsleutel met de oevergemeentes. De kosten voor de veren Brakel en Aalst komen volledig voor rekening van de gemeente Zaltbommel. Om de Gorinchem VIII in de vaart te houden, zijn eind 2025 de motoren vervangen. De lasten hiervan waren niet geraamd. Daarnaast is er aan de verschillende schepen meer onderhoud gepleegd dan geraamd. Ten opzichte van de raming is sprake van, vooral incidentele , hogere lasten van € 361.000.

Havens Onderhoudsresultaat (bedragen x € 1.000) Begroting 2025 primitief Begroting 2025 na wijziging Realisatie Verschil Vrijval/ resultaat V/N Doorge- schoven Havens - Regulier (klein) onderhoud 71 71 92 -22 -22 N - Groot onderhoud 2025 en restant 2024, 2023 en 2022 185 185 109 77 - 77 Totaal 256 256 201 55 -22 N 77 In 2024 zijn alle werkzaamheden binnen reguliere onderhoudsbudget aan de Lingehaven en de Lingesluis uitgevoerd. Bruggen, kunstwerken en duikers Onderhoudsresultaat (bedragen x € 1.000) Begroting 2025 primitief Begroting 2025 na wijziging Realisatie Verschil Vrijval/ resultaat V/N Doorge- schoven Bruggen, kunstwerken en duikers - Regulier (klein) onderhoud 89 158 135 22 22 V - Groot onderhoud 2025 en restant 2024, 2023 en 2022 229 229 79 150 - 150 Totaal 317 386 215 172 22 V 150 Met civiele kunstwerken worden hier bruggen, beschoeiingen en damwanden bedoeld. In 2025 hebben we alle werkzaamheden binnen budget uit kunnen voeren. Er zijn beschoeiingen in de Haarwijk, aan het Paardewater, de Weerijsstraat en in Dalem vervangen. Er is een nieuwe brug in 't Haagje geplaatst. De constructie van de Langebrug is geinspecteerd en de keerwand in den Uylstraat is hersteld. In dit jaar is er ook een nieuw MJOP gemaakt en vastgesteld.

107 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 Openbare verlichting Onderhoudsresultaat (bedragen x € 1.000) Begroting 2025 primitief Begroting 2025 na wijziging Realisatie Verschil Vrijval/ resultaat V/N Doorge- schoven Openbare verlichting - Regulier (klein) onderhoud 77 83 98 -15 -15 N - Groot onderhoud 2025 en restant 2024, 2023 en 2022 65 101 75 26 - 26 Totaal 141 184 173 10 -15 N 26 De reden waarom openbare verlichting in de openbare ruimte wordt toegepast is meervoudig: het vergroot de verkeersveiligheid, de sociale veiligheid, biedt ondersteuning bij het gebruik en de beleving van de openbare ruimte wanneer natuurlijk licht afwezig is. Het beheer van onze 8058 lichtmasten wordt uitgevoerd door de gemeenschappelijke regeling OVL. Zij zijn eind 2024 ook gestart met de uitvoering van de verledding van onze gehele stad en dat is in 2025 volgens planning gecontinueerd. 3.2.4  Meerjaren onderhoudsplannen (MOP's) Het totale verloop van de onderhoudsvoorziening is hieronder weergegeven. Voorzieningen groot onderhoud gemeentelijke kapitaalgoederen (bedragen x € 1.000) Saldo begin 2025 Toevoeging Aanwending Vrijval Saldo ultimo 2025 Gebouwen: - woningen en panden 309 74 35 - 348 - onderwijspanden 803 467 159 - 1.111 - panden SGS 1.063 354 171 150 1.096 - panden t.b.v.

kunstuitoefening 1.542 107 93 - 1.556 - panden maatschappelijke zorg 129 14 13 - 130 - gemeentelijk onroerend goed 1.811 393 827 - 1.377 5.657 1.409 1.298 150 5.618 Monumenten 436 191 245 - 382 Parkeergarages 648 143 64 - 727 Buitensportaccommodaties 740 481 961 - 260 Kunst 45 15 1 - 59 Havens 184 115 109 - 190 Bruggen, kunstwerken en duikers 702 122 79 - 745 Openbare verlichting 80 27 75 - 32 Egalisatievoorziening MOP 183 - - 11 172 Totaal 8.675 2.503 2.832 161 8.185 3.2.5  Kwaliteitsniveau onderhoud kapitaalgoederen In onderstaande tabel is per kapitaalgoed het kwaliteitsniveau van onderhoud weergegeven. 108 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 Kapitaalgoederen kwaliteitsniveau Achterstallig onderhoud Gebouwen: - Woningen en panden Normaal en instandhouding Nee - Onderwijspanden Normaal en instandhouding Nee - Panden Stichtingen Gorinchemse Sportaccommodaties Normaal Nee - Panden t.b.v. kunstuitoefening Normaal Nee - Panden maatschappelijke zorg Normaal Nee - Gemeentelijk onroerend goed Normaal Nee Wegen Zie toelichting Nee Groen Zie toelichting Nee Riolering Conform GRP Nee Water Zie toelichting N.v.t.

Veerboten Geen kwaliteitsniveau vastgesteld Nee Havens Normaal Nee Bruggen, kunstwerken en duikers Normaal Nee Monumenten Normaal Nee Parkeergarages Normaal Nee Buitensportaccommodaties Normaal Nee Openbare verlichting Normaal Nee Kunst Normaal Nee Wegen Bij de vaststelling van het beleidskader Buitengewoon Groen is ook gekozen voor gebiedsdifferentiatie. Hierdoor zijn verschillende kwaliteitsniveaus vastgesteld. Deze niveaus verschillen per gebied of woonwijk en variëren van exclusief en bijzonder niveau tot plus- en standaardniveau. Zie hiervoor het beleidskader. In 2024 is het beleids- en beheerplan wegen 2025-2029 vastgesteld met niveau basis. Groen Bij de vaststelling van het beleidskader Visie en beleidsplan Openbare ruimte Buitengewoon Groen is gekozen voor gebiedsdifferentiatie, waardoor verschillende kwaliteitsniveaus zijn vastgesteld. Deze verschillen dus per gebied/woonwijk en variëren van exclusief, bijzonder niveau, plus niveau tot standaard niveau. Zie hiervoor verder het beleidskader. Water Het beheer van de watergangen is de verantwoordelijkheid van het Waterschap Rivierenland. Zij voeren hier de regie en stellen het kwaliteitsniveau vast. 109 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 3.3  Financiering 3.3.1  Inleiding Financiering gaat over de manier waarop de gemeente leningen aangaat en eventueel overtollig geld (tijdelijk) uitzet.

Beleidskaders voor financiering zijn nodig om de rentelasten te beperken en de risico's te beheersen. 3.3.2  Financieringsportefeuille en renteontwikkeling In onderstaande tabel zijn de wijzigingen in onze langlopende leningenportefeuille verwerkt. Verloop leningenportefeuille (bedragen x € 1.000) 2025 Stand per 1 januari 2025 77.534 Opgenomen geldleningen - Reguliere aflossingen 10.060 Stand per 31 december 2025 67.474 Het gewogen gemiddelde rentepercentage over onze langlopende leningenportefeuille was 1,53%. De aan de taakvelden door te berekenen rente is gebaseerd op de rekenrente. De rekenrente is bij de begroting 2025 vastgesteld op 1,4%. Op basis van de BBV-notitie rente, moet bij de jaarrekening de rekenrente bepaald worden. Als de afwijking ten opzichte van de begroting kleiner is dan 25% mag de rekenrente van de begroting worden gehandhaafd. Bij de jaarrekening is de rekenrente bijgesteld naar 0,5%. De totale rentelasten bestaan uit de rente over het vreemd vermogen en de rente die aan voorzieningen wordt toegevoegd bedraagt € 1,33 mln. Op basis van de boekwaarde investeringen per 1-1-2025 (vaste activa) en de boekwaarde grondeploitaties per 1-1-2025 wordt ca. € 1,26 mln. rente doorberekend aan de taakvelden en aan de grondexploitaties. De totaal doorberekende rente is ca. € 70.000 lager dan de totale rentelasten waardoor sprake is van een nadelig renteresultaat.

In de begroting wordt het omslagrentepercentage (interne rekenrente) vastgesteld op basis van de begrote boekwaarden van de vaste activa en de voorraad gronden. De op basis hiervan gecalculeerde rente wordt in de begroting toegerekend aan de verschillende taakvelden. De werkelijke rentelasten en boekwaarden kunnen gedurende het jaar afwijken van de begrote rentelasten en boekwaarden die ten grondslag hebben gelegen aan het vastgestelde omslagrentepercentage. De gemeente kan er in dat geval voor kiezen om de aan de taakvelden toegerekende rente aan het einde van het boekjaar te corrigeren, zodat deze aansluit bij de werkelijke situatie. Ter waarborging van een getrouwe weergave van de rentelasten per taakveld is een correctie verplicht indien de afwijking groter is dan 25% van de daadwerkelijk aan de taakvelden toe te rekenen rentelasten.

110 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 Renteresultaat Externe rentelasten 1.066.499 Externe rentebaten -6.408 1.060.091 Rente grondexploitatie -301.247 Rente projectfinanciering 0 Rentebaat projectfinanciering 0 -301.247 Rente eigen vermogen 0 Rente voorzieningen 269.789 269.789 Aan taakveld toe te rekenen rente 1.028.633 Aan taakveld toegerekende rente -959.864 Nadelig renteresultaat 68.769 Opgenomen geldleningen Gemiddeld rentepercentage Restant hoofdsom per 1-1-2026 (bedragen x € 1.000) Laatste jaar aflossing Kortlopende schulden 0,52% 10.000 2026 Langlopende schulden 1,95% 57.474 2031* Totaal 67.474 * Gemiddelde jaar van aflossing van de leningenportefeuille 3.3.3   Renterisico's De gemeente beheerst renterisico's door onder andere de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Kasgeldlimiet De overheid stelt grenzen aan het totaal van kort opgenomen geld (kasgeld), omdat rentefluctuaties grote gevolgen kunnen hebben voor de rentelasten in de (meerjaren)begroting. De kasgeldlimiet is 8,5% van het begrotingstotaal. Kasgeldlimiet (bedragen x € 1.000) Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 Kasgeldlimiet 16.707 16.707 16.707 16.707 Opgenomen kasgeld 271 2.664 -3.403 -990 Ruimte onder kasgeldlimiet 16.436 14.043 20.110 17.697 Het beleid is om maximaal kort geld (kasgeld) te lenen.

Als voor het derde achtereenvolgende kwartaal de kasgeldlimiet (ruimte onder kasgeldlimiet is negatief) wordt overschreden, moet de gemeente de provincie op de hoogte stellen en een plan voorleggen. Meestal is de oplossing om kort geld om te zetten in lang geld. In 2025 is er regelmatig een liquiditeitsoverschot geweest omdat er nog liquide middelen beschikbaar waren via schatkistbankieren. Renterisiconorm 111 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 De renterisiconorm beperkt de omvang van de jaarlijkse aflossingen en de leningen die voor renteherziening in aanmerking komen. De renterisiconorm is 20% van het begrotingstotaal. Renterisiconorm (bedragen x € 1.000) 2025 2026 2027 2028 Renterisiconorm 39.311 33.337 33.253 31.810 Aflossingen 10.060 11.564 10.069 6.573 Ruimte onder renterisiconorm 29.251 21.773 23.184 25.237 In alle jaren is er ruimte binnen de grenzen van de renterisiconorm. 3.3.4  Schatkistbankieren Ultimo 2025 zijn er geen overtollige middelen ondergebracht bij het Rijk. 3.3.5  EMU-saldo Op grond van de Europese begrotingsregels mag het landelijk EMU-tekort (het gezamenlijk tekort van het Rijk, lokale overheden en sociale fondsen) van de landen die participeren in de Economische Monetaire Unie niet boven de 3% komen.

Om tot een goede raming van het EMU-saldo te komen is het van belang dat ook het EMU-saldo van lokale overheden in de cijfers worden opgenomen. Met de vernieuwing van het BBV is het verplicht gesteld om het EMU-saldo te presenteren in zowel de begroting als in de jaarstukken. EMU-saldo (bedragen x € 1.000) Jaarrekening 2024 Jaarrekening 2025 1 Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c) 13.813 20.431 2 Mutatie (im)materiële vaste activa 9.883 7.636 3 Mutatie voorzieningen 1.442 -1.005 4 Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie) 1.875 2.360 5 Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en verwachte boekwinst bij verkoop (im)materiële vaste activa - - EMU-saldo 3.497 9.430 (Totstandkoming berekening: 1 - 2 + 3 - 4 - 5 = EMU saldo) 112 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 3.4  Bedrijfsvoering 3.4.1  Inleiding In de paragraaf Bedrijfsvoering staat wat er in 2025 speelde op het gebied van ondersteunende processen als Personeel & Organisatie (P&O), Informatisering en Automatisering (I&A), Financiën, Inkoop en Aanbesteding en Naleving Wet Financiering decentrale overheden (Fido) en bijbehorende regelingen. De paragraaf gaat ook in op de stand van zaken van rekenkameronderzoeken, onderzoeken in het kader van doelmatigheid en de werkzaamheden in het kader van de administratieve organisatie en interne controle.

De paragraaf start met informatie over het personeels- en organisatiebeleid. 3.4.2  Personeels- en organisatiebeleid In dit onderdeel presenteren we cijfers over de formatie, het aantal medewerkers onderverdeeld naar mannen en vrouwen en naar leeftijdscategorie en het ziekteverzuim. Daarnaast gaan we in op zaken die met de ontwikkeling van de organisatie te maken hebben. De HR-ontwikkelagenda is de leidraad waarin opgenomen staat welke projecten wanneer opgepakt worden en ondersteunt de totale organisatie- en medewerkersontwikkeling. Formatie De ontwikkeling van de formatie laat in 2025 per saldo een stabiel beeld zien. Hoewel een deel van de tijdelijke formatie is beëindigd, zijn in de loop van het jaar ook tijdelijke verlengingen en aanvullende formatie toegekend in verband met actuele opgaven en de continuïteit van de dienstverlening. Formatie 2022 2023 2024 2025 fte's 343,16 349,59 360,15 361,67 113 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 De verdeling tussen mannen en vrouwen binnen de organisatie is al meerdere jaren in balans. In 2025 was net als in 2024 de verhouding 49% mannen en 51% vrouwen. De leeftijdsopbouw laat een stabiele instroom van jongere medewerkers zien en een verdere toename van het aandeel medewerkers van 55 jaar en ouder.

De verwachte uitstroom richting pensioen wordt hiermee concreter en is betrokken bij de strategische personeelsplanning. Ziekteverzuim Het ziekteverzuimpercentage is 5,5 % in 2025. Vergelijkingscijfers voor 2025 zijn nog niet beschikbaar, omdat de Personeelsmonitor van het A&O-fonds gemeenten pas rond mei 2026 wordt gepubliceerd. De benchmark openbaar bestuur van het CBS geeft een percentage van 6,3% aan. In 2025 is net als in 2024 gewerkt aan frequent verzuim door bij de derde melding direct in gesprek te gaan. Dit heeft geleid tot het bestendigen van de afname van het frequent verzuim die in 2024 zichtbaar was. 114 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 Organisatie Strategisch HRM Vanuit de HR veranderagenda zijn een aantal projecten afgerond en verder gebracht in 2025: Het project functiehuis/loongebouw is afgerond met de implementatie van HR21. Functiebeschrijvingen zijn omgezet en medewerkers ingedeeld volgens het nieuwe systeem. De campagne arbeidsmarktcommunicatie heeft geresulteerd in meer verkeer naar onze werken- voor-website en een grotere interesse in de gemeente als werkgever. Verder is het onboardingproces verbeterd met aanpassingen in systemen en workflows, waardoor de ervaring van nieuwe medewerkers is geoptimaliseerd. De inhoudelijke onboarding wordt verder uitgewerkt in 2026.

Verder is in 2025 aandacht besteed aan de opgaven van de organisatie en de toekomstige personele inzet. De Gorinchem Academie heeft in 2025 een breed aanbod aan leermiddelen geboden en de Dag van Ontwikkeling heeft plaatsgevonden. Beide als uitvoering van een van de organisatiedoelen, nl. het investeren in de ontwikkeling van medewerkers. Organisatie In 2025 is extra aandacht besteed aan sociale veiligheid, met focus op training en informatievoorziening voor medewerkers. De uitkomsten van de vierde Peilstok (gehouden in 2024) zijn in 2025 verwerkt, met gerichte acties om processen, samenwerking en eigenaarschap te verbeteren. Het projectmatig werken is verder versterkt, met het oog op de oprichting van een intern projectenbureau. Deze voorbereiding is in 2025 voortgezet, met verdere uitwerking in 2026. Daarnaast zijn in 2025 de voorbereidingen gestart voor de evaluatie van de organisatiestructuur en het sturingsmodel, evenals voor de vijfde Peilstok, die in 2026 uitgevoerd wordt en het sentiment binnen de organisatie in kaart brengt. 3.4.3  Informatisering en automatisering Er waren dit jaar relatief weinig aanpassingen nodig in de fysieke ICT infrastructuur. Uitzondering daarop was de modernisering en uitbreiding van de voorzieningen voor ‘backup and restore’. Er is veel aandacht besteed aan goede monitoring en beveiliging.

Dit resulteert in veilige en goed presterende voorzieningen, met weinig verstoringen. Daarnaast is een start gemaakt om de gemeentelijke telefonievoorzieningen in 2026 te kunnen moderniseren. Functioneel veranderde er wel het nodige. Met name de webvoorzieningen zijn gemoderniseerd, wat met name zichtbaar werd in een vernieuwd uiterlijk van www.gorinchem.nl. Op de achtergrond speelt hierbij veel nieuwe en aankomende wetgeving, zoals de Wet Open Overheid, Wet Modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer, EiDAS (elektronische identiteiten), etc. Er werd (en wordt) er veel aandacht besteed aan het goed inrichten van alle software met betrekking tot de omgevingswet. De aanbesteding voor een gemeentelijk e-depot werd afgerond (implementatie in 2026). een marktverkenning is opgestart voor applicatie ter ondersteuning van subsidietoekenning. 115 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 Daarnaast gaat veel aandacht uit naar één van de meest fundamentele ICT-ontwikkelingen van het laatste decennium: de razendsnelle opkomst van AI (kunstmatige intelligentie).

Binnen de gemeente is een zogenoemde AI adoptiegroep aan de slag gegaan met als doelstelling: om (1) binnen de organisatie met AI aan de slag te komen, (2) om snel te ontdekken waar de toegevoegde waarde precies zit en hoe de risico’s kunnen worden beheerst (3) hoe eea dient te worden geconditioneerd (beleid, spelregels, financiering, personele gevolgen) en (4) hoe eea kan worden doorontwikkeld. 3.4.4  Informatiebeveiliging ENSIA-zelfevaluatie Jaarlijks voert de gemeente een ENSIA-zelfevaluatie (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) uit. Tijdens deze evaluatie wordt vastgesteld in hoeverre de maatregelen uit de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) zijn geïmplementeerd. Daarnaast verricht de gemeente ENSIA- zelfevaluaties voor de belangrijkste basisregistraties, waaronder BAG (Basisregistratie Adressen en Gebouwen), BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie) en BRO (Basisregistratie Ondergrond). De resultaten van de ENSIA-evaluaties zijn ten opzichte van 2024 onveranderd gebleven. ENSIA-audits De ENSIA-auditor heeft de beoordelingen van DigiD en SUWI (Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen) uitgevoerd en positief beoordeeld. Samen met de basisregistraties is hierover verantwoording afgelegd aan zowel de gemeenteraad als de Rijksoverheid.

Baseline informatiebeveiliging overheid (BIO) De Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) vormt het fundament voor informatiebeveiliging binnen alle lagen van de overheid. Hierdoor kan men binnen de overheidsinstanties veilig samenwerken en gegevens uitwisselen. Het primaire doel is het realiseren van een wettelijke basis voor informatiebeveiliging, waardoor persoonsgegevens beter worden beschermd, de naleving van wet- en regelgeving wordt versterkt, en de respons op cyberdreigingen efficiënter kan verlopen. Bewustwording We geven medewerkers informatie en advies over informatieveiligheid en privacy en bieden ondersteuning bij praktische vraagstukken. Al geruime tijd voeren wij een bewustwordingsprogramma om dit onderwerp extra onder de aandacht te brengen binnen onze gemeente. Procedure ten behoeve van het uitvoeren van de rechten van betrokkene De binnen de gemeente gehanteerde procedures voor de afhandeling van verzoeken met betrekking tot de rechten van betrokkenen zijn in 2025 wederom adequaat uitgevoerd. In totaal zijn er drie verzoeken ingediend door betrokkenen die hun rechten op grond van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) hebben uitgeoefend, en twee verzoeken op basis van de Wet politiegegevens (Wpg). Alle verzoeken zijn binnen de gestelde wettelijke termijnen door de gemeente afgehandeld. Security Incident Management en Response proces.

Incidentmeldingen worden via dit proces beoordeeld en er wordt actie ondernomen om de impact van incidenten te voorkomen of te beperken. Wanneer een incident grote gevolgen kan hebben voor de organisatie, worden de directie en/of de portefeuillehouder informatiebeveiliging geïnformeerd. In 2025 deden zich vijf datalekken voor. Als een datalek een verhoogd risico oplevert, moet dit gemeld worden aan de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en eventueel aan de betrokken personen. In 116 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 2025 was bij geen enkel datalek binnen de gemeente sprake van een hoog risico, waardoor er geen meldingen aan de AP zijn gedaan. Wel zijn drie datalekken gecommuniceerd met de betrokkenen. Daarnaast monitoren wij nauwgezet de dreigingspecifieke maatregelen en het bijbehorende handelingsperspectief zoals gepubliceerd door het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC). De gemeente implementeert de gangbare cybersecuritymaatregelen en ziet streng toe op de naleving hiervan. 3.4.5  Financiën Voortdurend wordt gewerkt aan een cyclus waarmee de raad kaders kan stellen en haar controlerende rol kan uitoefenen. Daardoor stellen we het management en het college in staat om tijdig de juiste beslissingen te nemen en hierover verantwoording af te leggen.

In de Perspectiefnota 2025 zijn besparingsmaatregelen getroffen en zijn diverse maatregelen genomen om extra baten te genereren. Voor de financiële besluitvorming en verantwoording hanteren we een planning- en controlcyclus. Deze cyclus stelt de raad in staat kaders te stellen en haar controlerende rol uit te oefenen, terwijl het college de voorbereiding en verantwoording van de uitvoering vormgeeft. Het financiele pakket is in 2025 in gebruik genomen. Het nieuwe pakket zal de informatievoorziening op termijn verbeteren, de verschillende processen beter ondersteunen, de planning- en controlcyclus efficiënter faciliteren en projectmatig werken beter ondersteunen. Financiële continuïteit De meerjarenbegroting 2026-2029 is nagenoeg sluitend. De kwetsbaarheden in de begroting zijn wel groter dan in het verleden met name als gevolg van de geraamde, maar voor een deel nog te effectueren, bezuinigingen en baten die zijn opgenomen. De weerstandsratio bevindt zich aan de onderkant van de door de raad vastgestelde bandbreedte 1,4 tot 2. Dit legt druk op het sparen voor toekomstige opgaven. De schuldquote zal verslechteren als gevolg van alle geplande investeringen. De realisatie van de investeringen gaat minder snel dan eerder gepland, hierdoor wordt de schuldquote minder hoog dan verwacht. De meerjarige saldi zijn beperkt en vragen om meer keuzes voor de toekomst.

3.4.6  Inkoop en aanbesteding In 2025 bleef de focus gericht op het rechtmatig inkopen van benodigde werken, leveringen en diensten. Doordat de aanbestedingskalender is opgesteld en de inkoopprocessen meer in de organisatie zijn ingebed kunnen de benodigde inkoopprocessen tijdig worden doorlopen. Daarnaast is het contractbeheer ingericht, waardoor we beter in staat zijn om lopende contracten effectief te managen. Het actueel houden van het contractregister en de aanbestedingskalender is een doorlopend proces geworden. 117 Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden Jaarstukken 2025 3.4.7  Regionale samenwerking Om lokale ambities te realiseren, is het in sommige gevallen nodig om samen te werken. Dat doen we met gemeenten die op ons lijken qua grootte, centrumpositie en gemeenten om ons heen in de regio. Samenwerken doen we onder meer via gemeenschappelijke regelingen. Meer informatie daarover is te vinden in de paragraaf verbonden partijen. In 2024 en 2025 hebben gemeenteraad en college tijdens I&O-sessies stilgestaan bij het onderwerp regionale samenwerking. Er vinden diverse ontwikkelingen rondom regionale samenwerking plaats. Zo heeft in 2023/2024 een onderzoek plaatsgevonden naar de samenwerking in de regio Alblasserwaard - Vijfheerenlanden (AV).

Naar aanleiding daarvan heeft de raad besloten om op een andere manier samen te gaan werken in de regio AV, via een nieuw regioplatform. In maart 2025 heeft een eerste radenbijeenkomst van dit regioplatform plaatsgevonden. Ontwikkelingen vinden ook plaats op de regionale schaal Zuid-Holland Zuid. Op deze schaal werkt onze gemeente steeds vaker samen met Smart Delta Drechtsteden, bijvoorbeeld door middel van de twee Regio Deals Drechtsteden-Gorinchem. Verdere doorontwikkeling van deze samenwerking biedt mogelijkheden voor de versterking van de strategische positie van onze gemeente. Tijdens een I&O op 15 mei 2025 heeft het college de raad bijgepraat over de uitvoering van de gemeentelijke regionale strategie. We werken samen vanuit het besef dat samenwerking nodig is om ook de doelstellingen van onze stad te bereiken. Samenwerken doen we zelfbewust als veelzijdige centrumstad, waarbij we veel te bieden hebben aan onze regio. We willen daarbij weg blijven van structuurdiscussies die veel tijd in beslag nemen en weinig opleveren. Per opgave kijken we naar de ideale schaal en daarbij behorende samenwerkingspartners. Dat past ook bij onze geografische positie op het scharnierpunt van regio's. In 2025 hebben we blijvend samenwerkt in de AV-regio op opgaven als zorg, duurzaamheid, arbeidsmarkt, wonen, klimaatadaptatie, onderwijs en recreatie en toerisme.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gorinchem.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/7fff806f-74f6-4882-b2b3-0c7cee615f8b?agendaItemId=7353cb09-f279-47f6-9040-af8770afec8c