Jaarstukken 2024.pdf

Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Voor dit programma zijn dat de volgende organisaties: • NV Bank Nederlandse Gemeenten • NV Brabant Water • NV Tilburgse Waterleidingmaatschappij Thema-indeling De begroting 2024 is onderverdeeld in thema’s. Daarom verantwoorden we hier aan de hand van deze themaindeling: - Algemene dekkingsmiddelen - Overhead We geven in dit hoofdstuk een algemene toelichting op de algemene dekkingsmiddelen en op de overhead. De gemeentelijke belastingen en heffingen komen uitgebreid aan de orde in de paragraaf lokale heffingen. In de paragraaf financiering komen de overige algemene dekkingsmiddelen aan bod. Tot slot geeft de paragraaf bedrijfsvoering een verdere inhoudelijke toelichting op de bedrijfsvoeringcomponenten (waaronder de in de begroting 2024 benoemde doelen op het gebied van P&O en informatiemanagement).

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

52

Wat kostte het? bedragen x € 1.000 Algemene dekkingsmiddelen, Overhead en Vennootschapsbelasting

Lasten Baten Saldo Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat programma

Realisatie 2023 10.161 N 55.748 V 45.587 V

Begroting 2024 voor wijziging 9.537 N 53.729 V 44.192 V

Begroting 2024 na wijziging 10.980 N 56.021 V 45.041 V

Realisatie 2024 10.962 N 56.179 V 45.217 V

Verschil Begroting Realisatie 2024 18 V 158 V 175 V

154 V 45.741 V

44.192 V

94 V 45.136 V

94 V 45.311 V

175 V

Financiële toelichting De onderstaande verschillen lichten we in de jaarrekening nader toe. (bedragen x € 1.000 / V=Voordelig N=Nadelig)

Algemene dekkingsmiddelen, Overhead en Vennootschapsbelasting 0.5 Treasury 0.61 en 0.62 OZB woningen en niet-woningen 0.4 Overhead Salarislasten en kosten voor inhuur Overige verschillen kleiner dan € 50.000 Totaal verschil

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

308 V 69 N 332 N 114 V 154 V 175 V

53

Thema 5.1 Algemene dekkingsmiddelen Beleidsverantwoording Beoogd resultaat 2024 Algemene dekkingsmiddelen We onderzoeken de (financiële) consequentie van het bestuursakkoord voor het meerjarenperspectief Eind 2023 actualiseerden we het uitvoeringsprogramma van het college op het nieuwe bestuursakkoord. Daarbij onderzochten we naast uitvoerbaarheid ook de financiële haalbaarheid, op basis van de bekende informatie. We informeren de raad uiterlijk bij de Bestuursrapportage 2024 of Perspectiefnota 2025 over de financiële consequenties voor 2024 en voor ons meerjarenperspectief. Indien nodig schetsen we realistische mogelijkheden om het financieel fundament te versterken. Waar mogelijk zorgen we voor concrete invulling van taakstellingen Het bestuursakkoord ‘Samen Bouwen’ vermeldt een aantal taakstellingen: bedragen en realisatietermijnen voor structurele bezuinigingen die nog concreet vorm moeten krijgen. Deze taakstellingen vormen geen realistische, financiële dekking en vertroebelen het zicht op het financiële fundament. Pas na concretisering én realisatie ontstaat financiële ruimte voor andere ambities. Ook de provincie corrigeert de begroting voor deze niet-geconcretiseerde taakstellingen voor reëel en structureel evenwicht. Gemeentelijke woonlasten houden we zo laag mogelijk Lokale heffingen zijn de tweede belangrijke, structurele inkomstenbron van Gemeente Goirle.

Onder andere daarmee realiseren we een deel van ons hoge ambitieniveau. Daar hebben we in de gemeente Goirle allemaal baat bij. Van onze inwoners, bedrijven en toeristen vragen we echter geen onbegrensde bijdrage. Daarom houden we de gemeentelijke woonlasten (OZB, afvalstoffenheffing, rioolheffing) zo laag mogelijk. Onze weerstandsratio is ‘ruim voldoende’ De weerstandsratio is een indicator die aangeeft in welke mate een gemeente tegenvallers opvangt, zonder dat dit onmiddellijk invloed heeft op het beleid. Een ratio van ‘ruim voldoende’ betekent een ratio tussen de 1,4 en 2,0. Transparante en resultaatgerichte verantwoording Het past bij onze Gôolse democratie om inwoners de kans te geven te begrijpen wat er met hun belastinggeld en de overige inkomsten van de gemeente gebeurt. Onze raadsleden vertegenwoordigen onze inwoners en ervaren de effecten die met de doorontwikkeling van de P&C-cyclus in gang is gezet. Concretisering van doelen, resultaten en verantwoording hoort daarbij. Daar gaan we mee verder. Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

Realisatie 2024 Een groot deel van de ambities uit het Bestuursakkoord zijn vertaald in de begroting 2024. Nog niet alles is financieel vertaald omdat daar nog nader onderzoek voor nodig is.

In 2024 zijn we gestart met het verkennen van het financieel gezond maken van de gemeente Goirle. In de Perspectiefnota 2025 (raad 2 juli 2024) is hier uitgebreid aandacht aan besteed. De concretisering van de taakstellingen wordt in 2025 uitgewerkt en ter besluitvorming voorgelegd.

De tarieven voor de OZB, rioolheffing en de afvalstoffenheffing verhoogden in 2024 met een indexering. De gemiddelde woonlasten voor een gezin met een koopwoning waren in 2024 € 1.007. Dit is iets hoger dan het landelijk gemiddelde van € 994.

Informatie over de weerstandsratio staat in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

In het voorjaar 2024 is, vroeger dan anders, de 1e bestuursrapportage opgesteld die gericht was op het informeren en waar nodig bijsturen op de beleidsdoelen en -middelen van 2024. In de 1e bestuursrapportage is het volledige Uitvoeringsprogramma, jaarschijf 2024 voor het eerst samengevoegd met de doelen en resultaten uit de begroting 2024. Daarmee ontstond er een totaaloverzicht waaraan in 2024 wordt gewerkt. 54

Wat kostte het? bedragen x € 1.000 5.1 Algemene dekkingsmiddelen

Lasten Baten Saldo

Realisatie 2023 1.149 N 55.482 V 54.334 V

Begroting 2024 na wijziging 958 N 55.781 V 54.823 V

Begroting 2024 voor wijziging 377 N 53.513 V 53.136 V

Realisatie 2024 698 N 55.838 V 55.140 V

Verschil Begroting Realisatie 2024 260 V 57 V 317 V

De bovenstaande verschillen lichten we in de jaarrekening nader toe. Overzicht algemene dekkingsmiddelen De doelen van alle voorgaande programma’s bekostigen we vanuit de algemene dekkingsmiddelen. Tot deze middelen behoren de gemeentelijke belastingen, ontvangen uitkeringen uit het gemeentefonds, het resultaat op langlopende leningen en dividenden, algemene stelposten die nog te verdelen zijn over de programma’s en een stelpost voor onvoorziene kosten die niet anders gedekt worden. bedragen x € 1.000 Thema 5.1

Realisatie 2023 Lasten Baten

Begroting 2024 voor wijziging Lasten Baten

Begroting na wijziging 2024 Lasten Baten

Realisatie 2024 Lasten Baten

45.631 V

6 N 46.303 V

6 N 47.780 V

47.769 V

Algemene dekkingsmiddelen: Algemene uitkering gemeentefonds Lokale heffingen zonder bestedingsdoel

470 N

6.805 V

245 N

7.075 V

305 N

7.279 V

375 N

7.298 V

Overige algemene dekkingsmiddelen:

666 N

3.047 V

40 N

135 V

635 N

723 V

316 N

770 V

o Dividend o Financieringsfunctie (paragraaf financiering) o Stelposten (beleidsveranderingen) o Overige algemene dekkingsmiddelen Totaal algemene dekkingsmiddelen Vennootschapsbelasting Onvoorzien Totaal thema 5.1

4N 100 N

2.532 V 257 V

22 N 76 V

26 V 74 V

20 N 522 N

26 V 415 V

3N 231 N

27 V 447 V

561 N 258 V 1.135 N 55.482 V 14 N 1.149 N 55.482 V

94 N 35 V 291 N 53.513 V 12 N 74 N 377 N 53.513 V

94 N 281 V 946 N 55.781 V 12 N

82 N 296 V 691 N 55.838 V 7N

958 N 55.781 V

698 N 55.838 V

Toelichting algemene uitkering gemeentefonds In 2024 ontvingen we, zoals gebruikelijk, drie circulaires: de meicirculaire, septembercirculaire en de decembercirculaire. Helaas is daarin het zogenaamde ravijnjaar 2026 nog steeds niet volledig gerepareerd. Ook voor de gemeente Goirle heeft het ravijnjaar enorme impact. We verwachten op basis van de decembercirculaire een daling in 2026 t.o.v. 2025 van ruim € 0,8 mln. Toelichting lokale heffingen zonder bestedingsdoel Zie hiervoor de jaarrekening en de paragraaf lokale heffingen.

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

55

Beleidsindicatoren BBV 5.1 Algemene dekkingsmiddelen Gemeente Goirle BBV-indicatoren (Bron: waarstaatjegemeente.nl) 1 Gemiddelde WOZ-waarde van koopwoningen 2 Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden 3 Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

Eenheid x € 1.000 € €

2022 359 846 938

2023 409 852 942

2024 424 913 1.007

Geheel Nederland 2022 317 823 905

2023 368 860 942

2024 379 n.b. n.b.

56

Thema 5.2 Overhead Beleidsverantwoording De overhead bevat kosten die verband houden met de sturing en ondersteuning van het primaire proces. Kortom: overhead beslaat alle exploitatiekosten die niet direct zijn toe te rekenen aan andere taakvelden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan salariskosten van leidinggevenden. En aan ondersteunende diensten, zoals financiën en P&O, kosten van het gemeentekantoor en ICT- en automatiseringskosten. In dit onderdeel van het jaarverslag staat een toelichting op de financiële afwijking van de overhead. De inhoudelijke toelichting op de salarislasten staat in de paragraaf bedrijfsvoering. Een inhoudelijke verantwoording op de in de begroting 2024 vermelde bedrijfsvoeringscomponenten (op het gebied van P&O en informatiemanagement) staat in de paragraaf bedrijfsvoering.

Wat kostte het?

bedragen x € 1.000 5.2 Overhead Realisatie 2023 9.012 N 265 V 8.747 N

Lasten Baten Saldo

Begroting 2024 voor wijziging 9.161 N 216 V 8.944 N

Begroting 2024 na wijziging 10.022 N 240 V 9.782 N

Verschil Realisatie Begroting 2024 Realisatie 2024 10.264 N 242 N 341 V 101 V 9.923 N 141 N

Financiële toelichting De onderstaande verschillen lichten we in de jaarrekening nader toe. Beleidsindicatoren BBV 5.2 Overhead Eenheid fte fte

2022 6 6

Gemeente Goirle 2023 7 6

2024 7 6

Apparaatskosten

€ per inwoner

633

728

708

4 Externe inhuur 5 Overhead Lokale indicatoren 6 Opslagpercentage overhead

% % Eenheid %

19 13 2022

17 12 2023

2 13 2024

115

115

114

BBV-Indicatoren 1 Formatie 2 Bezetting 3

Legenda: 1 Formatie: aantal begrote fte per 1.000 inwoners, peildatum 1 januari. (bron: eigen data) 2 Bezetting: aantal werkelijke fte per 1.000 inwoners (bron: eigen data). 3 Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken (bron: eigen data) 4 Kosten inhuur externen als % van totale loonsom + kosten inhuur externen (bron: eigen data) 5 Totaal lasten van taakveld Overhead als percentage van de totale lasten (bron: eigen data) 6 Percentage dat wordt toegerekend als overhead als opslag op de directe salariskosten.

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

57

Vennootschapsbelasting De aangifte vennootschapsbelasting (Vpb) komt voor 2024 uit op een nihilaanslag. Recht op verliescompensatie krachtens de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 Onder de activa wordt buiten de balans het recht op de verliescompensatie Vpb opgenomen. Het cumulatieve verlies is verrekenbaar met toekomstige Vpb-verplichtingen. Het cumulatieve recht is als volgt opgebouwd: Recht op verliescompenstatie Vpb Raming 31-12-2023 AF: Verliesverrekening 2024 (belastbaar bedrag 2024) Raming recht op verliescompensatie 31-12-2024

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

€ € €

Bedrag 516.991 -65.925 451.066

58

Onvoorzien De post ‘onvoorziene uitgaven’ was voor 2024 oorspronkelijk geraamd op € 73.800, gebaseerd op € 3 per inwoner. Dit budget gebruikten we voor een deel voor de dekking van de kosten van de huldiging van de olympische zusjes Noortje en Bregje de Brouwer. Het restant viel bij de Slotwijziging 2024 vrij ten gunste van het resultaat.

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

59

Jaarverslag paragrafen

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

60

Paragraaf Lokale heffingen Uitgangspunten De uitgangspunten voor de ontwikkeling van de lokale algemene belastingen en heffingen zijn vastgesteld bij de perspectiefnota en de verschillende legesverordeningen. Definities Algemene belastingen Algemene belastingen zijn belastingen waarvoor de opbrengsten niet gelabeld zijn maar voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen kunnen worden ingezet. Voorbeelden van algemene belastingen zijn de onroerendezaakbelastingen (OZB), toeristenbelasting en precariobelasting. Bestemmingsbelastingen Bestemmingsbelastingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten zijn bestemd voor specifieke taken of voorzieningen met een duidelijk algemeen belang. Voorbeelden hiervan zijn de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Voor bestemmingsbelastingen geldt dat de gemeente niet meer mag heffen dat de kosten die zij voor de betreffende taak of voorziening maakt. Bij de jaarrekening wordt de werkelijke lasten en baten berekend waarbij ook rekening wordt gehouden met de kosten van kwijtschelding, overhead en btw. Het verschil tussen de lasten en baten wordt verrekend met de betreffende voorziening. Retributies Retributies (rechten) worden geheven van personen aan wie de gemeente een specifieke dienst verleent die voor die persoon een individueel voordeel oplevert. De belangrijkste rechten zijn leges.

De gemeente mag op basis van de Gemeentewet artikel 229b niet meer heffen dan de begrote kosten die gedekt worden met de heffing. Gerealiseerde inkomsten Zoals uit de hiernavolgende tabel blijkt, zien we dat de lokale heffingen op totaalniveau € 433.000 hoger zijn dan volgens de gewijzigde begroting was verwacht. Dit komt vooral door een voordeel op de leges omgevingsvergunning (bouwleges) en hogere inkomsten uit de riool- en afvalstoffenheffing. Bedragen * € 1.000

Begroting 2024 voor wijziging

Begroting 2024 na wijziging

Rekening 2024

Algemene belastingen OZB Toeristenbelasting Precariobelasting Totaal algemene belastingen

7.084 100 16 7.200

7.288 121 16 7.425

7.270 121 19 7.410

100% 100% 116% 100%

Bestemmingsbelastingen Afvalstoffenheffing Rioolheffing Staangeld kermis Marktgelden Totaal bestemmingsbelastingen

2.121 2.513 63 12 4.710

2.121 2.513 63 12 4.710

2.176 2.573 46 12 4.807

103% 102% 73% 98% 102%

Retributies Leges burgerzaken Leges Omgevingsvergunning Overige leges Totaal retributies

277 1.001 135 1.412

308 701 185 1.193

318 956 220 1.494

103% 136% 119% 125%

Inkomsten

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

in %

61

De gemeentelijke belastingopbrengsten zijn 17% van het totaal aan baten van de jaarrekening 2024 (vorig jaar 16%). Inzicht in kostendekkendheid In de begroting 2024 is het uitgangspunt voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing dat deze 100% kostendekkend zijn. Bij de berekening van de kostendekkendheid worden ook de overheadkosten en de Btw meegenomen. Afvalstoffenheffing In 2024 zien we dat de kosten voor afval iets lager zijn dan begroot, met name de inzamelkosten zijn meegevallen (voordeel van € 73.000). Ook de doorbelasting van de kosten voor nutsvoorzieningen heeft inkomsten opgeleverd die niet waren begroot. De inkomsten uit de afvalstoffenheffing waren ook hoger dan begroot (voordeel € 54.300). Per saldo is er € 42.700 toegevoegd aan de voorziening afval. Eind 2024 heeft deze voorziening een stand van € 814.594. Rioolheffing De investeringen riolering die we hadden begroot in 2024 zijn vertraagd. Onder andere de aanpak van de Dorpstraat en Eekelenbosstraat zijn allemaal nog niet in uitvoering. De Pastorenbuurt wel. Hierdoor zijn de lasten voor rente en afschrijving veel lager dan begroot (Voordeel: € 421.000). Er is minder extern advies ingehuurd voor o.a. rioolberekeningen en plannen. Van de omvangrijkere onderhoudscontracten van de rioolgemalen en kolken zijn geen bijzonderheden te melden.

Bij de begroting 2024 waren we nog uitgegaan van een onttrekking aan de voorziening Riolen van € 219.000. Door de lagere kosten in en de hogere opbrengsten van de rioolheffing is een onttrekking niet nodig, maar wordt er een bedrag van € 419.000 in de voorziening gestort. De voorziening komt hiermee uit op een stand van € 2.127.400. Dit kan de komende jaren worden ingezet voor de investeringen in riolering. Leges De kostendekkendheid van de leges beoordeelden we op realisatieniveau. Voor 2024 komt de integrale kostendekkendheid van hoofdstukken I, II en III6 uit op 65%. Hieronder een overzicht van de belangrijkste gemeentelijke heffingen en leges en de kostendekkendheid op basis van de werkelijke lasten en baten. bedragen * € 1.000

Afval

Riolen

Taakveld Netto kosten taakveld Kosten, incl. rente Inkomsten, excl. Heffing Storting in voorziening Toe te rekenen kosten 6.3 Kwijtschelding Overhead BTW Totale kosten

7.3 1.645 2.142 -540 43 531 46 78 407 2.176

7.2 2.109 1.775 -85 419 465 11 239 215 2.573

Opbrengst heffingen Dekkingspercentage

2.176 100%

2.573 100%

Markt Hoofdstuk I 3.3 Divers 4 462 5 462 -1

Leges Hoofdstuk II Hoofdstuk III 8.1/8.3 Divers 917 53 917 53

11

215

580

60

10 1 15

215

580

60

677

1.497

113

12 81%

523 77%

957 64%

14 13%

6 De “Hoofdstukken” verwijzen naar de Legesverordening. Hoofdstuk I gaat over de leges voor Algemene Dienstverlening

(burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen etc.). Hoofdstuk II bevat de leges voor de fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning (vooral bouwleges). Hoofdstuk III gaat m.n. over de leges voor evenementen en horeca.

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

62

Lokale lastendruk Om een beeld te krijgen van de lokale lastendruk vergelijken we de situatie in Goirle met het landelijk gemiddelde. Voor een meerpersoonshuishouden waren de woonlasten in 2024 € 1.007. Hiermee neemt onze gemeente de 195e positie in op de lijst van alle gemeenten (nr. 1 heeft de laagste woonlasten, totaal 349).

Afvalstoffenheffing - meerpersoons Rioolheffing - meerpersoons OZB tarief eigenaar woning bruto woonlasten - meerpersoons bruto woonlasten - 1 pers

Goirle 2021 € 253 € 165 0,1368% € 857 € 763

Goirle 2022 € 248 € 166 0,1267% € 938 € 846

Goirle 2023 € 227 € 206 0,1102% € 942 € 852

Goirle 2024 € 236 € 212 0,1120% € 1.007 € 913

Nederland 2024 € 346 € 225 0,0909% € 994 € 911

WOZ-waarde

€ 319.000

€ 413.000

€ 462.000

€ 499.000

€ 465.000

Bron: Waarstaatjegemeente.nl en COELO (atlas lokale lasten 2024)

Kwijtschelding Een gemeente heeft de mogelijkheid om kwijtschelding te verlenen voor een aantal gemeentelijke heffingen. De gemeente Goirle heeft hiervoor een verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen. De uitvoering van de kwijtschelding wordt vanaf 2022 uitgevoerd door de samenwerking in GHO-verband. In de begroting 2024 was een bedrag van € 60.000 (2023: € 59.000) geraamd voor kwijtscheldingen. In werkelijkheid is er in 2024 voor afgerond € 57.000 (2023: € 51.000) aan kwijtschelding verleend.

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

63

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Uitgangspunten Het beleid voor risicomanagement ligt vast in de Nota weerstandsvermogen en risicomanagement. De uitgangspunten zijn: - Minimaal een ratio weerstandsvermogen tussen 1,0 en 1,4. - Er wordt onderscheid gemaakt tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit. Incidentele risico’s worden gedekt uit “vrije” reserves (incidenteel geld). Structurele risico’s leiden tot beleidskeuzes bij de eerstvolgende begroting (opvangen binnen de exploitatie of inkomsten vergroten door inzet onbenutte belastingcapaciteit). - Voor de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit wordt de ratio van 60% van de risico's toegepast, omdat niet alle risico's zich tegelijkertijd voordoen. De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en de mogelijkheden die de gemeente Goirle heeft om onverwachte kosten (risico's) op te kunnen vangen. De weerstandscapaciteit bestaat uit de volgende onderdelen: de algemene weerstandsreserve (inclusief de algemene reserve grondexploitatie), de post onvoorzien, de stille reserves en de onbenutte belastingcapaciteit en het jaarrekeningsresultaat. In deze paragraaf zijn de vermogenspositie, de kengetallen van de financiële positie en de beschikbare weerstandscapaciteit beschreven.

Definitie weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om mogelijke tegenvallers op te vangen zonder dat dit onmiddellijk invloed heeft op het beleid. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een indicator weerstandscapaciteit ten opzichte van de risico's. Het resultaat hiervan is de ratio weerstandsvermogen. Waardering ratio weerstandsvermogen Als er precies genoeg weerstandscapaciteit beschikbaar is om de risico’s af te dekken, is de uitkomst van de ratio 1. Het weerstandsvermogen is dan voldoende. Algemeen wordt voor de kwalificatie de onderstaande waardering aangehouden. Ratio weerstandsvermogen Groter dan 2

Waardering Uitstekend

Tussen 1,4 en 2

Ruim voldoende

Tussen 1 en 1,4

Voldoende

Tussen 0,8 en 1

Matig

Tussen 0,6 en 0,8

Onvoldoende

Lager dan 0,6

Ruim onvoldoende

Inventarisatie weerstandsvermogen In de nota Weerstandsvermogen en risicomanagement zijn de onderdelen van de weerstandscapaciteit vastgelegd. In dit hoofdstuk vullen we het theoretisch kader in voor de situatie van de gemeente Goirle. In de volgende tabel staat de weerstandscapaciteit.

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

64

Weerstandscapaciteit Algemene weerstandsreserve Reserve Grondexploitatie Totaal reserve Onvoorzien Stille reserves Begrotingsruimte Onbenutte belastingcapaciteit Jaarrekening resultaat Totale weerstandscapaciteit

Jaarrekening 2024 7.619 5.141 12.759 0 PM 120 1.757 14.636

De post “onvoorziene uitgaven” was voor 2024 oorspronkelijk geraamd op € 73.800 gebaseerd op € 3 per inwoner. Dit budget is voor een deel gebruikt voor de dekking van de kosten van de huldiging van de olympische zusjes Noortje en Bregje de Brouwer. Het restant is bij de Slotwijziging 2024 vrijgevallen ten gunste van het resultaat. Stille reserves zijn besloten in activa die lager dan de opbrengstwaarde zijn gewaardeerd. De gemeente Goirle heeft stille reserves in haar financiële en materiële vaste activa. Denk daarbij aan gebouwen zoals het gemeentehuis, wijkgebouwen en het jeugd- en jongerengebouw. De waarde van deze stille reserve is hieronder berekend. Omdat de panden niet vrij verhandelbaar zijn, worden ze PM opgenomen het overzicht van de weerstandscapaciteit. Omschrijving

Boekwaarde

Opbrengstwaarde (WOZ-waarde)

Overwaarde

302

6.817

6.515

Panden

De financiële bezittingen staan in de onderstaande tabel Omschrijving

Aandelen TWM Aandelen BNG Aandeel Brabant Water Deelname Publiek ontwikkelbedrijf REKS Totaal

Boekwaarde

Opbrengstwaarde

Overwaarde

204 32 9 203 448

204 32 9 203 448

0 0 0 0 -

De aandelen zijn niet vrij verhandelbaar; de opbrengstwaarde is daarom gelijk gesteld aan de boekwaarde. Er is daarom ook geen overwaarde. Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte capaciteit is het verschil tussen het gemeentelijke OZB-tarief en het tarief om tot een 'artikel 12 gemeente' te worden gerekend. Voor de gemeente Goirle bedraagt de onbenutte belastingcapaciteit in 2024 € 92.000 (berekening bij de begroting 2024).

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

65

De weerstandscapaciteit, weergegeven in een ringdiagram

Inventarisatie risico's Op basis van de beleidsnota Weerstandsvermogen en Risicomanagement is een inventarisatie gemaakt van de mogelijke risico's die de gemeente Goirle loopt. De risicokaart is opgenomen in de bijlagen en is samengesteld op basis van de volgende factoren: - de kans dat zich een risico voordoet; - de mate waarin het risico kan worden ingeschat, variërend van goed naar redelijk, slecht of niet in te schatten; - of het een reguliere of niet-reguliere post betreft; - het geschatte financiële gevolg als het risico zich voordoet; - de van toepassing zijnde beheersingsmaatregelen; - het reële financiële gevolg. Op basis van deze factoren hebben we de volgende risico’s geïdentificeerd en gekwantificeerd: Omschrijving 1. Financieel 2. Informatie/ strategie 3. Juridisch/ aansprakelijkheid 4. Milieu 5. Overige risico's Totaal

Basis

%

Risicobedrag

€ 4.892.289 € 50.000 € 466.000 € 295.742 € 3.350.000 € 9.054.031

32% 10% 12% 23% 24% 28%

€ 1.587.773 € 5.000 € 54.100 € 67.685 € 800.000 € 2.514.558

Verdere ontwikkelingen risico's De risico’s zijn voor meegenomen volgens de uitgangspunten van de nota weerstandsvermogen en risicomanagement. Hierin is nog geen rekening gehouden met de stikstofproblematiek en spoedopvang vluchtelingen.

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

66

Algemene conclusie weerstandsratio De ratio weerstandsvermogen wordt berekend voor de financiële positie van de gemeente als totaal en daarnaast ook specifiek voor de grondexploitatie. Ratio weerstandsvermogen gemeente

=

Weerstandscapaciteit Risico’s

=

€ 14.636 = € 2.515

5,8

Een weerstandsratio met de waarde van 5,8 is te kwalificeren als “uitstekend” en voldoet ruimschoots aan de gemeentelijk norm dat de ratio minimaal tussen 1,0 en 1,4 met zijn.

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

67

Kengetallen: inzicht in financiële positie van de gemeente Alle gemeenten zijn verplicht een zestal financiële kengetallen te presenteren in de begroting en jaarstukken. Deze kengetallen geven samen een beeld van de financiële ontwikkelingen en de financiële positie van de gemeente. Overzicht kengetallen Netto schuldquote in % Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen in % Solvabiliteitsratio in % Kengetal grondexploitatie in % Structurele exploitatieruimte in % Vaststelling gemeentelijke belastingcapaciteit in %

Ultimo 2021 44,7% 45,1% 32,8% -3,3% 2,1% 105,4%

Ultimo 2022 30,4% 30,7% 39,9% -2,3% 9,4% 99,1%

Ultimo 2023 14,9% 15,5% 48,2% 1,4% 4,3% 99,8%

Ultimo 2024 10,6% 11,2% 48,9% 2,1% 5,7% 101,3%

Voor de signaleringswaarden sluiten we aan bij de waarden zoals deze door toezichthouders bij gemeenten worden gehanteerd. Laag risico (groen) < 90% > 50% < 20% >0 < 95%

Kengetal Netto schuldquote Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Gemiddeld risico (oranje 90% - 130% 20% - 50% 20% - 35% 0 95% - 105%

Hoog risico (rood) > 130% < 20% > 35% <0 > 105%

Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Onder netto schuldquote verstaan we het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Schommelingen in rentelast en aflossingen, bijvoorbeeld als gevolg van renteontwikkelingen, hebben impact op de totale exploitatie van de gemeente Goirle. Het percentage is gedaald door de aflossingen die jaarlijks plaatsvinden. De verwachting is dat de netto schuldquote de komende jaren gaat stijgen door grote investeringen die op stapel staan (bijvoorbeeld Mill Hill, Geluidswal e.d.).

Netto schuldquote gecorrigeerd

Netto schuldquote 50% 45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0%

2021

2022

2023

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

2024

50% 45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0%

2021

2022

2023

2024

68

Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft de mate weer waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid. De afgelopen jaren is de solvabiliteitsratio gestegen tot 48,9% in 2024; hiermee is de gemeente voldoende mate in staat om aan haar financiële verplichtingen te voldoen.

Grondexploitatie De grondexploitatie heeft effect op de financiële positie van de gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop van de grond. Voor de gemeente Goirle heeft de grondexploitatie een klein aandeel in de totale baten, waardoor hier sprake is van weinig risico. De winstneming in 2024 is € 452.262.

Kengetal grondexploitatie 3.0% 2.0% 1.0% 0.0% -1.0%

2021

2022

2023

2024

-2.0% -3.0% -4.0%

Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte is de mate waarin de gemeente in staat is haar eigen lasten te dragen. De jaarrekening 2024 toont een overschot van afgerond € 2 mln.

Structurele exploitatieruimte 10.0% 8.0% 6.0% 4.0% 2.0% 0.0%

2021

2022

2023

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

2024

69

Belastingcapaciteit: De belastingcapaciteit wordt berekend door het totaal van de lasten van riool, afval en OZB (woonlasten) voor een gemiddeld gezin af te zetten tegen het landelijk gemiddelde. In 2024 zijn de lasten voor een Goirles gezin € 1.007, landelijk was dit € 994. De belastingcapaciteit 2024 komt uit op 101%. Daarmee zitten we nagenoeg gelijk met het landelijk gemiddelde. Deze norm is een andere dan de “onbenutte belastingcapaciteit”. De daar berekende waarde geeft aan hoeveel de OZB-baten nog kunnen stijgen als wordt uitgegaan van de zogenaamde “artikel 12-norm”. In de artikel 12-norm is het uitgangspunt dat de OZB-tarieven opgehoogd kunnen worden tot 120% van het gewogen landelijk gemiddelde OZB tarief.

Belastingcapaciteit 106.0% 104.0% 102.0% 100.0% 98.0% 96.0%

2021

2022

2023

2024

Algemene conclusie overige financiële kengetallen De financiële kengetallen laten voor nu een positief beeld zien van de financiële positie van de gemeente Goirle. Alle kengetallen laten een laag tot gemiddeld risico zien. De verwachting voor de toekomst is dat daar in de loop van de komende jaren verandering in komt als de grote investeringswerken uitgevoerd gaan worden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan investering in Mill Hill, de geluidswerende voorziening A58 en dergelijke. Maar ook het zogenaamde Ravijnjaar 2026 bij de algemene uitkering van het gemeentefonds kan daar debet aan zijn.

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

70

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Het is goed toeven in onze gemeente. We hebben ‘doenerige dorpen’ en een ‘prachtlandschap van de toekomst’. Dat willen we graag zo houden en versterken. In de openbare ruimte vormen onze kapitaalgoederen een belangrijk onderdeel. Zij dragen integraal bij aan het functioneren van onze gemeente en haar gemeenschap in sociaal en economisch opzicht. Kortom: ze dragen bij aan gezonde en leefbare wijken en dorpen! Vanuit wetgeving heeft de gemeente een zorgplicht voor de openbare ruimte. Het inzicht in de staat van onderhoud van een object op basis van inspectie of kwaliteitsmeting is belangrijk voor het blijvend veilig kunnen gebruiken van de objecten en het kostenefficiënt inplannen van noodzakelijk onderhoud en het voorkomen van kapitaalvernietiging: daarom inspecteert de gemeente het areaal. De gemeente Goirle ziet het beheer als meer dan alleen het onderhouden en in standhouden van de openbare ruimte. Beheer is ook het bijdragen aan maatschappelijke opgaven zoals klimaatopgaven, biodiversiteit en gezondheid van onze inwoners. Het beheer van de openbare ruimte draagt bij aan een goede omgevingskwaliteit door onderhoud, herinrichten, inrichten, communicatie en stimuleren en reguleren van het gebruik van de openbare ruimte.

Het onderhoud van kapitaalgoederen beslaat een substantieel gedeelte van de begroting, daarom is een goed overzicht en inzicht in de financiële consequenties belangrijk. Overzicht onderhoudslasten kapitaalgoederen Prg. Exploitatie bedragen x € 1.000 2 1. Wegen 2 2. Openbare verlichting 2 3. Civieltechnische kunstwerken 2 4. Speeltoestellen 2 5. Riolering en water 2 6. Groen Div. 7. Gebouwen 2 8. Straatmeubilair 1 9. Buitensportaccommodaties Totaal exploitatie

Werkelijk Begr. 2024 Werkelijk Verschil 2023 na wijz. 2024 2.347 2.155 2.277 € -123 N 111 93 104 € -11 N 53 139 132 € 7V 12 € -11 N 447 623 691 € -68 N 1.302 1.265 1.425 € -159 N 322 402 426 € -24 N 128 113 126 € -14 N 98 124 109 € 15 V 4.811 4.913 5.302 € -389 N

Prg. Voorzieningen bedragen x € 1.000 Div. 7. Gebouwen Totaal Voorzieningen

Werkelijk Begr. 2024 Werkelijk 2023 na wijz. 2024 190 311 365 190 311 365

Verschil € €

-54 N -54 N

Deze paragraaf geeft inzicht in de ontwikkelingen en in 2024 behaalde resultaten voor de kapitaalgoederen. 1. Wegen Beleidskader We onderhouden het verhardingsareaal op kwaliteitsniveau B, volgens de kaders die gesteld zijn in het Beheerplan Verharding 2021-2025. De raad stelde dat in 2021 vast. Binnen het beleid mag maximaal 15% van het areaal verhardingen een lagere kwaliteit hebben dan de vastgestelde kwaliteit B.

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

71

Hoe is het beleid vertaald in de begroting? In de begroting zijn budgetten opgenomen voor het in stand houden van verhardingen, onverharde wegen, civieltechnische kunstwerken, verkeersborden, wegmarkeringen en bewegwijzering. Daarnaast zijn er budgetten opgenomen voor reiniging en gladheidsbestrijding. Realisatie (gepland) onderhoud in 2024 In ’t Ven is de aannemer bezig met laatste deel verharding her-bestraten. We zijn in de Pastorenbuurt gestart met grootschalig vervangen en her-bestraten van verharding. Voor de aanpak van de Eeckelbosstraat en andere locaties zijn voorbereidingen getroffen. Hierbij is te denken aan tekeningen en contractstukken. In het derde kwartaal van 2024 hebben we een weginspectie laten uitvoeren. Uit de inspectie komt naar voren dat we op alle verhardingstypen boven de gestelde 85% grens zitten. In het vierde kwartaal van 2024 zijn voor asfaltwegen en voor elementenverharding opdrachten gegeven kleine onderhoudswerkzaamheden uit te voeren op de slechtste wegvlakken. 2. Openbare verlichting Beleidskader We beheren de openbare verlichting volgens het laatste vastgestelde beleidsplan. In 2024 is het beleidsplan openbare verlichting 2024 – 2028 vastgesteld. In het beleidsplan is vastgesteld dat masten en armaturen aan het eind van de technische levensduur vervangen worden.

Hoe is het beleid vertaald in de begroting? In de begroting zijn budgetten opgenomen voor het in stand houden van de openbare verlichting en de vervanging met LED armaturen. Het budget voor vervanging van masten en armaturen is met het nieuwe beleidsplan openbare verlichting gelijk gebleven. Realisatie (gepland) onderhoud 2024 Buiten het vervangen van defecte lampen hebben we ook te maken met netwerkstoringen waardoor openbare verlichting niet werkt. We hebben geen invloed op de snelheid waarmee Enexis deze netwerkstoringen kan verhelpen. Om overlast en onveilige situatie voor onze inwoners te beperken hebben we enkele verplaatsbare verlichtingsmasten op zonne-energie aangekocht. Naast de losse 1 op 1 vervanging van defecte lampen en armaturen hebben we op grotere schaal lampen en armaturen vervangen aan Oranjeplein, rotonde Rillaersebaan en in wijk Grobbendonck. 3. Civieltechnische kunstwerken Beleidskader Onder civieltechnische kunstwerken verstaan we bruggen, duikers, fietstunnels, bewegingsobjecten en damwanden. In 2024 is het beleidsplan civiele kunstwerken 2025 – 2029 vastgesteld. Na inventarisatie in 2023 hebben we voor het gehele areaal een beleidsplan en meerjarig onderhoudsplan vastgesteld. Hoe is het beleid vertaald in de begroting Het beschikbare budget voor onderhoud en vervanging van de civiele kunstwerken is opgenomen in de begroting.

Met het beleidsplan is een tekort in beschikbaar budget naar voren gebracht. Vanaf 2024 is het budget aangepast naar het actuele beleidsplan civiele kunstwerken 2025 – 2029. Realisatie (gepland) onderhoud 2024 In 2024 zijn bij de eerste civiele kunstwerken kleine onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. Voor vervanging van de brug Oude Heerstraat, op de grens met België, zijn de voorbereidingen gezamenlijk met gemeente Ravels opgestart. De oeverbescherming van de Oostplas is naar voren gekomen als aandachtspunt bij inspecties. In 2024 zijn plannen voor herstel van de oeverbescherming uitgewerkt. Eind 2024 zijn de betonnen elementen geleverd om de oever te herstellen.

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

72

4. Speeltoestellen Beleidskader De Nota Speelruimte uit 2013 vormt het geldende beleidskader. Het is aan vervanging toe. In afwijking van eerdere toezeggingen actualiseren we het speelbeleid pas in 2025. Hoe is het beleid vertaald in de begroting? In de begroting zijn ramingen opgenomen voor beheer en onderhoud van speeltoestellen. Aan de hand van de levensduur en kwaliteit van de speeltoestellen bepalen we of we speeltoestellen vervangen. Uitbreidingen toetsen we zoveel mogelijk aan het beleid, waarbij we in het oog houden dat het geactualiseerd moet worden. We werken aan een Meerjaren Onderhoudsprogramma (MJOP) om inzichtelijk te maken wat we structureel nodig hebben, ook voor vervanging van speeltoestellen. Realisatie (gepland) onderhoud 2024 In 2024 hebben we inspecties uitgevoerd bij onze speeltoestellen. Uit de inspecties volgden diverse reparaties om de toestellen te herstellen en de levensduur te verlengen. De aanleg van de nieuwe speelplek aan de Kerkstraat hebben we afgerond. Samen met gebruikers van de skatebaan hebben we het ontwerptraject afgerond en de aannemer opdracht gegeven begin 2025 met aanleg te beginnen. 5. Riolering en water Beleidskader In december 2020 is het Programma Water en Riolering door de gemeenteraad vastgesteld. Dit betreft het gemeentelijk rioleringsplan.

Dit programma bevat onder andere het beleidskader, de uitvoeringsagenda en het kostendekkingsplan voor water en riolering voor de periode 2021-2025. De eerste vervolgstappen om te komen tot een nieuw beleidsplan, of beter gezegd omgevingsprogramma riolering zijn gezet, zodat we in 2026 met een passende koers verder kunnen. Hoe is het beleid vertaald in de begroting? In de begroting zijn ramingen opgenomen voor investeringen, beheer en onderhoud van riolering en water overeenkomstig het kostendekkingsplan van het Programma Water en Riolering 2021-2025. Realisatie (geplande) investeringen 2024 In 2024 zijn ontwerpen en bestekken voorbereid van belangrijke schakels van de “klimaatboog” voor een meer klimaat robuust Goirle. Dit zijn de belangrijke regenwateraders in de Dorpsstraat, van Haestrechtstraat en Abcovenseweg. In ’t Ven is op grote schaal riolering vervangen en zijn de vuile en schone waterstromen verder gescheiden. Het schone regenwater kan voortaan weer in de grond trekken in de sloten langs de Rillaersebaan. Daar wordt ook de kans op verdroging mee bestreden. Voor de aanpak van riolering in de Pastorenbuurt is gestart met de uitvoeringswerkzaamheden van de riool- en wegreconstructie, inclusief het afkoppelen van regenwater. Geplande investeringen zijn achtergebleven waardoor er minder kapitaallasten zijn dan begroot.

Hierdoor is de begrote onttrekking aan de egalisatievoorziening rioolheffing een storting geworden. 6. Groen Beleidskader In 2021 is een Programma groen opgesteld waarin de ambities voor de komende jaren worden vastgelegd. In het Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK) is het uitgangspunt dat we de openbare ruimte onderhouden op kwaliteitsniveau B. Concrete maatregelen voor groen volgen uit het Programma groen, IMBK en nog op te pakken vervolgstappen. Hoe is het beleid vertaald in de begroting? In het Beheerplan wordt onderscheid gemaakt tussen dagelijks onderhoud en groot onderhoud. In de begroting zijn ramingen opgenomen voor beheer en onderhoud van het openbaar groen. Voor de uitvoering van herinrichting waarbij de inrichting ingrijpend verandert zijn met het vaststellen van het IMBK structurele vervangingskredieten beschikbaar. Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

73

Realisatie (gepland) onderhoud 2024 In 2024 hebben we maar liefst 153 bomen en spillen (kleine bomen) geplant en op verschillende plaatsen zijn groeiplaatsverbeteringen aangebracht en boomspiegels vergroot. Maar door de klimaatverandering zijn er afgelopen jaar ook weer bomen dood gegaan of omgevallen door stormen. Er blijft dus een achterstand in nog te planten bomen. In 2024 Zijn de onderhoudsbestekken voor het ecologisch maaien van bermen en sloten en het onderhoudsbestek boomonderhoud en herplant Europees aanbesteed. De onderhoudsmaatregelen vanuit de onderhoudsbestekken zullen in 2025 worden uitgevoerd. In 2024 zijn er op verschillende locaties groen renovaties geweest omdat huidige beplanting niet meer voldeed aan kwaliteit of plantvakken versleten waren. De nieuwe plantvakken zijn klimaatbestendig en biodivers ingericht. In 2025 pakken we dit verder op en gaan de nieuwe groenrenovatie meer planmatig en integraal aan de hand van een meerjaren onderhoudsplan oppakken. 7. Gebouwen Beleidskader Het beheer en onderhoud van de gemeentelijke gebouwen staat beschreven in het gebouwenbeheerplan Gemeente 2021-2030. Het 10-jarig gebouwenbeheerplan is in 2021 geactualiseerd. Tussentijdse actualisatie van het plan is voorzien voor 2025.

Hoe is het beleid vertaald in de begroting? In de begroting zijn ramingen opgenomen voor beheer en dagelijks onderhoud van de gemeentelijke gebouwen. De uitgaven voor het groot onderhoud lopen via de daarvoor gevormede voorziening onderhoud gemeentelijke gebouwen. Realisatie van gepland onderhoud 2024 In 2024 is er iets meer uitgegeven dan was begroot voor 2024. Dit komt doordat er meer werkzaamheden die volgens de MJOP (gebouwenbeheerplan) voor 2023 ingepland waren, doorgeschoven zijn naar 2024. Dus in 2024 zijn er ook een aantal zaken uitgevoerd die eigenlijk voor 2023 gepland stonden. Tevens zijn er ook werkzaamheden naar voren zijn getrokken in 2024, omdat deze gezien verduurzaming (energiezuinigheid), veiligheid, slijtage of ouderdom noodzakelijk werden geacht om in 2024 uit te voeren. 8. Straatmeubilair Beleidskader Er is geen afzonderlijk beleidskader voor het onderhoud van straatmeubilair. Wel is dit onderdeel van het IMBK. Hoe is het beleid vertaald in de begroting? Conform het raadsvoorstel IMBK zijn er onderhoudsbudgetten opgenomen. Realisatie (gepland) onderhoud 2024 In 2024 is het straatmeubilair als vervolgactie van het IMBK geïnventariseerd en daar waar nodig onderhoud gepleegd. 9.

Buitensportaccommodaties Beleidskader Het beheer en onderhoud van de gemeentelijke buitensport accommodaties 2024 – 2039 staat beschreven in een MJOP wat in 2023 is afgerond en in het eerste kwartaal van 2024 aan de raad is voorgelegd. Met het MJOP kunnen we de juiste keuzes maken ten aan zien van renovaties en of vervangingen van sportoppervlakten en alle overige voorzieningen op de sportaccommodaties. We kunnen het onderhoud op deze manier goed geprogrammeerd uitvoeren. Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

74

Hoe is het beleid vertaald in de begroting? Voor klein onderhoud en uitbesteding van werk zijn voor de buitensportaccommodaties ramingen opgenomen in de begroting. Realisatie (gepland) onderhoud 2024 In 2024 zijn er veel werkzaamheden gerealiseerd op de sportparken. Bij VOAB en GSBE zijn de kunstgrasvelden gerenoveerd. Bij GHV zijn de handbalvelden opgeknapt en gerenoveerd. Ook zijn er op het sportpark van den Wildenberg verschillende hekwerken vervangen die slecht en kapot waren. Bij Sportpark de Krim zijn de hekwerken en buitenafrastering vervangen. Ook zijn er op de velden nieuwe ballenvangers en goals geplaatst. Het hoofdveld is volledig gerenoveerd en voorzien van drainage i.v.m. wateroverlast en versleten natuur grasmat.

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

75

Paragraaf Financiering In deze paragraaf Financiering leest u een beschrijving van de financieringsfunctie van de gemeente Goirle. We leggen de basis voor het sturen, beheersen en controleren van de financieringsfunctie. De paragraaf beschrijft hoe de gemeente Goirle haar activiteiten financiert, wat de gevolgen hiervan zijn en welke risico’s we lopen. Kaders De wettelijke kaders die we volgen komen uit de Wet financiering decentrale overheden (wet FIDO), de wet houdbare overheidsfinanciën (wet HOF), de Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden en de Gemeentewet en de Algemene Wet Bestuursrecht (AWB). Naast de wettelijke kaders passen we ook de regels toe uit de financiële verordening 2019 en het Treasurystatuut 2016 van de gemeente Goirle toe, dat in 2022 is geactualiseerd. De beheersing van de risico's is belangrijk, omdat wij bedachtzaam met publiek geld moeten omgaan. De renterisico's beheersen wij door het kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Dit zijn wettelijke kaders die iedere gemeente moet uitvoeren. Ook worden strikte eisen gesteld aan het uitzetten van liquide middelen. De leningen en garanties mogen in principe alleen worden verstrekt voor de uitoefening van de publieke taak. De overtollige middelen worden aangehouden in de schatkist van het Rijk.

Beleid ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille Dit onderdeel van de paragraaf financiering geeft een samenvatting van het gemeentelijk risicoprofiel. De risico's die de gemeente loopt zijn renterisico’s op vaste en vlottende schuld, kredietrisico’s, liquiditeitsrisico’s, koersrisico’s en debiteurenrisico’s. We schatten die risico's als volgt in: Omschrijving Renterisico vlottende schuld Renterisico vaste schulden Kredietrisico Liquiditeitsrisico Koersrisico Debiteurenrisico

Risico (Laag / Gemiddeld / Hoog) Laag Gemiddeld Gemiddeld Laag Laag Laag

Financieringsportefeuille De financieringsportefeuille is in onderstaande tabel gepresenteerd. Nr. 1 2 3 4 5 6 Totaal

Datum rbs of B&W-besluit 24-02-2015 24-02-2015 04-12-2018 27-08-2019 15-09-2020 22-02-2022

Looptijd lening 25 25 20 20 20 25

Rente % 1,385 1,385 2,280 0,110 0,175 0,740

Restantschuld Te betalen Te betalen Restantschuld per 1-1-2024 jaarrente 2024 aflossing 2024 per 31-12-2024 9.180.000,00 127.143,00 540.000,00 8.640.000,00 2.880.000,00 39.888.00 160.000,00 2.720.000,00 280.655,38 6.398,94 14.732,63 265.922,75 6.863.239,98 7.549,56 428.952,50 6.434.287,48 2.975.000,00 5.206,25 175.000,00 2.800.000,00 6.240.000,00 46.176,00 260.000,00 5.980.000,00 28.418.895,36 232.361,76 1.578.685,13 26.840.210,23

In de tabel staan de langlopende leningen die de gemeente Goirle heeft. Leningnummer 3 is verstrekt aan de Goirlese Handbal vereniging (GHV). Dit betekent dat wij als gemeente Goirle de lening zijn aangegaan en deze lening weer hebben doorgeleend aan GHV. De overige leningen zijn aangetrokken voor consolidatie waarbij kortlopende schulden zijn omgezet in een lening voor lange termijn. Financieringsbehoefte Financiering is onder andere het aantrekken van financiële middelen voor een periode van minimaal 1 jaar. Deze middelen kunnen bestaan uit zowel eigen vermogen als vreemd vermogen. Om de financieringsbehoefte te Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

76

berekenen, wordt de boekwaarde van de activa en de bouwgrondexploitaties per 31 december 2024 afgezet tegen het eigen vermogen, de voorzieningen en de langlopende leningen per 31 december 2024. Een negatief saldo betekent dat er geen financieringsbehoefte is; er is dan sprake van een overschot. Bij een positief saldo bestaat er wel een financieringsbehoefte en is er sprake van een tekort. De financieringsverhouding per 31-12-2024 is in onderstaande tabel gepresenteerd. 2024 Activa (boekwaarde) * Boekwaarde activa per 31-12-2024 * Boekwaarde project gefinancierd * Boekwaarde onderhanden werk grondexploitaties Totaal activa (boekwaarde) Passiva * Eigen vermogen (reserves) * Voorzieningen * Langlopende leningen per 31-12-2024 Totaal passiva Financieringsbehoefte/overschot

60.722 0 1.661 62.382 43.348 6.649 26.840 76.319 -14.270

Rentelasten externe financiering De rentelast 2024 voor de aangetrokken langlopende leningen bedraagt € 227.261 en voor de kortlopende leningen bedraagt waren de lasten nihil. Naast deze rente, spreken we ook van externe renteopbrengsten. Dit zijn de renteopbrengsten die de gemeente Goirle ontvangt. De renteopbrengsten zijn € 456.513. Dit resulteert in een positief saldo van € 229.252. In onderstaande tabel is de berekening nader toegelicht.

Externe rente aangetrokken langlopende leningen Externe rente kortlopende financiering Externe rentebaten financiering Externe rentebaten GHV Externe rentebaten Sars Externe rentebaten SVN Totaal door te rekenen externe rente

2024 227.261 0 -379.514 -5.555 -488 -70.956 -229.252

Percentage externe financiering Totaal door te rekenen externe rente Totaal externe financiering 01-01-2024

-229.252 26.840.210

*100%

= -0,85%

Renteresultaat Het renteomslagpercentage van de gemeente Goirle is berekend op -0,37%, afgerond 0,0%. Conform de notitie Rente 2023 van het BBV is dit een resultaat van treasurybeleid en beheer en wordt dan niet daadwerkelijk aan de taakvelden toegerekend, maar blijft op het taakveld treasury als baat staan. Dit resulteert in een positief renteresultaat van € 223.377 dat is ingezet als algemeen dekkingsmiddel.

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

77

Renteschema De rentelasten over de korte en lange financiering De rentebaten over de korte en lange financiering Saldo rentelasten en rentebaten De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend7 De rentebaten van verstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Aan taakvelden toe te rekenen rente De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op het taakveld Treasury

2024 € €

-152.253 -76.999

€

-11.918

€

6.043

€

-229.252

€ € €

-223.377 -223.377

Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet stelt dat de gemiddelde netto-vlottende schuld van de gemeente in een bepaald kwartaal niet hoger mag zijn dan een wettelijk 8,5% van het begrotingstotaal. Uit onderstaande berekening blijkt dat in 2024 is voldaan aan de kasgeldlimiet:

Renterisiconorm De renterisiconorm is opgesteld met als doel de rentegevoeligheid van de portefeuille van leningen met een looptijd van een jaar of langer te beperken. Dit komt erop neer dat het renterisico in een bepaald jaar niet meer mag bedragen dan een wettelijk bepaald percentage van het begrotingstotaal.

7 Negatieve rentelast wordt niet onttrekken aan de grondexploitatie

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

78

Uit onderstaande berekening blijkt dat in 2024 is voldaan aan de Renterisiconorm:

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

79

Paragraaf Bedrijfsvoering Algemeen In 2024 heeft de gemeente Goirle de eerste stappen gezet om zich actief aan te passen aan de veranderingen in de samenleving, zoals nieuwe wet- en regelgeving en de krappe arbeidsmarkt. Er is gewerkt aan het wendbaar inzetten van middelen zoals personeel, financiën en informatie om de bedrijfsvoering en dienstverlening efficiënt te houden. Er is een duidelijk risico, namelijk de druk op de arbeidscapaciteit en een tekort aan middelen om processen tijdig te optimaliseren, wat invloed heeft op de doeltreffende inzet van gemeenschapsgeld. Deze paragraaf geeft inzicht in de bedrijfsvoeringthema’s: • Personeel en organisatie • Informatievoorziening en automatisering • Informatieveiligheid en privacy • Planning & Control • Inkoop en contractmanagement • Juridische zaken • Fraude en onregelmatigheden • Rechtmatigheidsverantwoording. Personeel en organisatie Personeelsbeleid Het realiseren van onze ambities en opgaven is het uitgangspunt. De samenstelling en inrichting van de organisatie zijn congruent met de bestuurlijke doelen en maatschappelijke opgaven. Grootste uitdaging is het optimaal inzetten en ontwikkelen van het huidige personeel en het aantrekken van nieuwe medewerkers.

Binden, aantrekkelijk werkgeverschap (onderscheidend werven om de juiste medewerkers aan te trekken) Om onze arbeidsmarktpositie te versterken, zetten we een sterk werkgeversimago neer waarin we ons onderscheidend vermogen expliciet maken en gebruiken om de juiste doelgroep in beweging te krijgen om in Goirle te werken. Om succesvol op de arbeidsmarkt te zijn, ontwikkelden we een goede arbeidsmarktstrategie. Zo realiseerden we een optimale bezetting en trokken we nieuwe collega’s aan. Met de arbeidsmarktstrategie startten we met een aanpak hiervoor. Als werkgever zijn we ons bewust van wat we aanbieden. De focus lag op inzetbaarheid, ontwikkeling en vitaliteit van medewerkers. Boeien, investeren in persoonlijke ontwikkeling, vitaliteit en werkgeluk We stimuleerden vitaliteit en gezondheid van onze medewerkers door een duidelijke visie en een meerjarig programma waarbij de focus ligt op inzetbaarheid. De combinatie van persoonlijke ontwikkeling, inzetbaarheid en vitaliteit gaf een eerste aanzet voor meer bevlogenheid bij onze medewerkers. We boden actief een programma aan waarbij de focus lag op inspiratiesessies, workshops en coaching om de inzetbaarheid van onze medewerkers te behouden en te vergroten. Beheersbare uitstroom, strategische personeelsplanning We voerden in verschillende teams een strategische analyse uit van het personeelsbestand.

Zo kregen we beter inzicht in de vraag welk personeel de organisatie op korte en langere termijn nodig heeft. Er is onderzoek gedaan naar stagekracht, zo hebben we actief het inzetten van stagiaires onder de aandacht gebracht en medewerkers zijn bewust gemaakt van het belang van stagiairs voor de organisatie. Functiehuis (HR21) HR21 is geïmplementeerd. Het functieboek is actueel. Arbeidsomstandigheden We voerden de acties van de Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) uit. De resultaten van het Medewerkers Tevredenheidsonderzoek (MTO) zijn met de teams opgepakt. Met een gespreksplaat is het gesprek met elkaar gevoerd over de resultaten van het MTO. Als gevolg hiervan voerden we verschillende interventies uit. Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

80

Ziekteverzuim Het verzuimpercentage over 2024 bedroeg in 5,60%. In 2023 was het landelijke verzuimpercentage voor gemeenten 6,5%. We streefden naar het omlaag brengen van het verzuimpercentage door rekening te houden met de specifieke omstandigheden en wensen van medewerkers in de verschillende fasen van hun leven en loopbaan. We maakten waar nodig maatwerkafspraken zoals verlof en preventieve maatregelen. 2022 5,90 % 0,59 % 0,74

Kort verzuim < 12 maanden Lang verzuim > 12 maanden Verzuimfrequentie (aantal ziekmeldingen)

2024 4,25% 1,35% 0,80

2023 6,26% 1,00% 0,81

Mobiliteit aantal medewerkers

Instroom Doorstroom Uitstroom

2023 42 10 28

2024 27 0 24

aantal fte

2023 36,4 9,0 23,4

2024 22,3 0 21,6

Formatie en bezetting Op 11 juli 2023 stelde het college het formatieplan 2024 vast. Daarin staat opgenomen welke formatie het aan de organisatie beschikbaar stelt om uitvoering te geven aan wettelijke taken, opgaven en ambities uit het Uitvoeringsprogramma. Formatie en bezetting in fte

2023

2024

2025

Benodigde formatie o.b.v. vastgesteld formatieplan

167,5

166,4

171,8

Werkelijke bezetting

152,3

155,6

Niet bekend

Salariskosten en kosten voor inhuur Onder salariskosten verstaan we het brutoloon volgens de salaristabel van de CAO (schaal/trede) met daarbij: IKB (Integraal Keuze Budget) werkgeverslasten (pensioenpremie, WW-premie) andere premies die de gemeente als werkgever af moet dragen. Gedurende het jaar wordt salarisbudget ingezet als dekking voor inhuur omdat sommige vacatures lastig zijn in te vullen. Daarnaast wordt er ingehuurd voor het opvangen bij ziekte en als er in de eigen organisaties de specifieke deskundigheid ontbreekt. Zoals uit onderstaande overzicht blijkt, zijn per saldo de werkelijke lasten iets lager dan de begrote lasten. Begroting na wijziging 2024

Werkelijk 2024

verschil

Salariskosten GHO lasten Inhuur derden Totaal lasten Baten GHO baten Totaal baten

14.467.238 527.555 2.402.314 17.397.107 173.202 66.164 239.366

14.192.045 446.435 2.811.870 17.450.349 131.203 189.545 320.748

275.193 81.120 -409.556 -53.242 -41.999 123.381 81.382

Saldo (lasten - baten)

17.157.741

17.129.601

28.140

Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

81

Organisatieontwikkeling In 2024 hebben we een slag gemaakt in het aanbrengen van de gewenste focus. Voor de gemeente Goirle hebben we een missie, visie en kernwaarden vastgesteld. In 2024 hebben we de samenwerking opgezocht met het onderwerp ‘duurzame inzetbaarheid’. We zagen dat de twee onderwerpen elkaar versterken (organisatieontwikkeling en duurzame inzetbaarheid). Er is een meerjarenplan opgesteld om de organisatie aan de missie en visie te laten werken doormiddel van onder andere de kernwaarden. Dit zal in het volgende jaar in werking worden gesteld. Informatievoorziening en automatisering In 2024 hebben we ons op een aantal speerpunten gericht. Per speerpunt zullen we aangeven wat we hierin bereikt hebben. Doorontwikkeling datagedreven werken: In 2024 heeft het datateam in GHO-verband zelfstandig en op flexibele wijze gewerkt aan de implementatie van verschillende informatieproducten. Zo zijn voor het fysieke en sociale domein diverse nieuwe informatieproducten (ook wel dashboards genoemd) ontwikkeld en in gebruik genomen. De kwaliteit en professionaliteit op het gebied van data gedreven werken is verder ontwikkeld. Belangrijke voorbeelden hiervan zijn de datacatalogus en datakwaliteitsmonitor. De datacatalogus geeft inzicht in de bronnen en het gebruik daarvan in onze informatieproducten.

De datakwaliteitsmonitor ondersteunt het datateam en de organisaties bij het krijgen van inzicht in de kwaliteit van de data op basis van vooraf bepaalde spelregels. Inzetten van nieuwe technieken In 2024 is de implementatie van het nieuwe zaaksysteem gestart. Deze is gebaseerd op dezelfde techniek als onze werkomgeving. Daarnaast zijn de eerste stappen gezet voor het doorontwikkelen van de nieuwe werkplek. Aansluiten op ontwikkelingen in de share In 2024 zijn grote stappen gezet in de keuzes voor applicaties die aansluiten bij onze samenwerkingsverbanden; GHO en Equalit. Op het gebied van geo-informatie, de vergaderapplicatie en documentsjablonen is de keuze gemaakt voor producten die aangeboden worden in de Equalit-share. Implementatie hiervan zal vooral in 2025 plaats vinden. Informatieveiligheid en privacy De jaarrekening geeft inzicht in de financiële situatie van de gemeente. Het normenkader waarop de jaarrekening wordt getoetst in het kader van rechtmatigheid heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van financiële beheershandelingen. Deze moeten voldoen aanwet- en regelgeving, dus ook aan de eisen voor informatieveiligheid en privacy. Echter, de normenkaders voor informatieveiligheid en privacy gelden gemeentebreed voor alle processen.

Hierover wordt verantwoording afgelegd door middel van respectievelijk ENSIA en het jaarverslag van de Functionaris Gegevensbescherming. Beide worden integraal aangeboden aan het college van B&W en via een RIB aan de gemeenteraad. Wij volstaan hier met een verwijzing naar deze stukken. De Baseline Informatieveiligheid voor de Overheid (BIO) is vanaf 2025 verankerd in de Cybersecuritywet (Cbw) en is daarmee net als de AVG wetgeving geworden. Planning & Control Eind 2024 maakten we afspraken met het auditcomité over de pilot om meer zichtbare verbinding te maken tussen de beleidsambities en de P&C-producten. Deze pilot zal in 2025 worden uitgevoerd. Mede als gevolg van bestuurswisselingen, personele wisselingen en de aandacht voor grote complexe dossiers, lag de focus in 2024 vooral op het tijdig en volledig kunnen opleveren van de P&C-producten. We deden ervaring op met het nieuwe vergadermodel van de Raad en de wijze waarop de P&C-producten hier ingepast kunnen worden. Deze ervaringen nemen we in 2025 mee in de aangekondigde pilot. Inkoop en contractmanagement Aanbestedingen moeten aan steeds meer vereisten voldoen en willen we op dit taakveld in control zijn dan is contractbeheersing essentieel. Er is een goede start gemaakt met het vormgeven van het contractmanagement binnen de organisatie.

Ook zijn er stappen gezet op het gebied van contractbeheer en de aanpak voor het inrichten van een contractbeheersysteem. De onvoldoende capaciteit op inkoop heeft grote aandacht gekregen met als uiteindelijke doel dat inkoop en contractmanagement een stevigere positie binnen de organisatie innemen en van Gemeente Goirle – Jaarstukken 2024

82

meer toegevoegde waarde zullen zijn. Hierdoor worden ook de risico’s voor wat betreft de rechtmatigheid van aanbestedingen verminderd. Juridische zaken In 2024 lag de focus van team Juridische Zaken voornamelijk op het uitvoeren van wettelijke taken, waaronder het behandelen van bezwaarschriften, klachten over bejegening, verzoeken op grond van de Wet open overheid (Woo) en aansprakelijkstellingen. Daarnaast was het verstrekken van juridisch advies aan de organisatie een van de voornaamste werkzaamheden. Ook heeft veranderende wetgeving de nodige inzet gevraagd, bijvoorbeeld de wijziging van de Woo en de Wet moderne bedrijfsvoering (Wmebv). Fraude en onregelmatigheden Wij zijn ons bewust van het inherente risico van fraude dat wij, zowel intern als extern, lopen bij het uitvoeren van onze activiteiten en onze dienstverlening. Onze gebruikelijke beheersmaatregelen (zoals functiescheiding, klokkenluidersregeling) zijn wel aanwezig in onze gemeente. Daarnaast stelden we in 2024 het beleid ten aanzien van misbruik, oneigenlijk gebruik en fraude op. Daar is ook de aanpak voor frauderisico analyse aan gekoppeld die geïntegreerd wordt binnen onze reguliere werkzaamheden van de verbijzonderde interne controle. Externe partijen moeten er op kunnen vertrouwen dat gemeente Goirle en haar medewerkers op een betrouwbare, eerlijke en zorgvuldige manier zaken doen.