10 Bijlage 4 - GGD HvB Jaarstukken 2023.pdf
Tekst van het document
Gelijke kansen op gezond leven
Jaarstukken 2023
Inhoud Inleiding De GGD in één oogopslag
4 6
Jaarverslag 2023 1. Programma Publieke Gezondheid 1.1 Jeugdgezondheid 1.2 Gezondheidsbescherming 1.3 Gezondheidsbevorderingen leefstijl 1.4 Monitoren, signalerenen adviseren 1.5 Toezicht houden 1.6 Openbare geestelijke gezondheid 1.7 Publieke gezondheid bij rampen en crises 1.8 Programma Corona
7 9 10 15 21 24 26 29 32 35
2.
De GGD als organisatie 2.1 Bestuur 2.2 Belangrijke ontwikkelingen 2.3 Kwaliteit 2.4 Informatieveiligheid en privacy 2.5 Beleidsindicatoren 2.6 Bedrijfsvoering
37 38 39 44 47 48 49
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Verbonden partijen
51 57 58 59
3. 4. 5. 6.
Jaarrekening 2023
61
1. 2. 3. 4. 5.
62 64 67 82 83 85
Waardering en resultaat Balans Toelichting op de balans Overzicht van baten en lasten Toelichting op het overzicht van baten en lasten 5.1 Programma Publieke gezondheid - reguliere bedrijfsvoering 5.2 Programma Corona 5.3 Reserves 5.4 Incidentele baten en lasten 5.5 Rechtmatigheid
87 90 91 92
6.
93
Wet normering topinkomens
Bijlagen Bijlage 1: Cijfers 2023 | GGD Hart voor Brabant Bijlage 2: Taakvelden Bijlage 3: Gemeentelijke bijdrage Bijlage 4: Single Information Single Audit
95 96 97 98 99
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
2
Wij beschermen, bevorderen en bewaken de publieke gezondheid
‘In 2023 bleven de opgaven in de publieke gezondheid onverminderd groot. Ook na de intensieve Corona-tijd. Het piept en het kraakt, maar ik kijk met trots terug op een jaar waarin een groot deel van de doelen uit onze beleidsvisie Mensen gezonde kansen bieden om alles uit hun leven te halen gerealiseerd is. Onze professionals leverden samen met onze netwerkpartners iedere dag hun bijdrage aan een betere gezondheid van alle inwoners. Met speciale aandacht voor de mensen in kwetsbare omstandigheden.’ - Thérèse Claassen, directeur publieke gezondheid GGD Hart voor Brabant
Inleiding 2023 was het laatste jaar van de beleidsperiode 2019-2023: ‘Mensen gezonde kansen bieden om alles uit hun leven te halen’. Als mensen zich gezond voelen, kunnen ze meedoen. Dat maakt zelfredzamer én gelukkiger.
Personele uitdagingen We richtten een Professionele Adviesraad op met een Professionele Adviesraad, waarbij de zorgprofessionals meer invloed krijgen op het inhoudelijk beleid van de GGD. Ook investeerden we in functie- en taakdifferentiatie om meer groei en ontwikkeling van professionals binnen
2023 was het jaar waarin de GGD zichzelf in de regio opnieuw uitvond.
de GGD te realiseren. Daarvoor stelden we het geactualiseerde functieboek
Samen met het bestuur stelden we een geactualiseerd basispakket vast. Dit
vast. Hierbij bleek dat de achterstand in financiële waardering bij een aantal
biedt houvast voor onze basisdienstverlening de komende jaren. Met onze
functiegroepen groter was dan eerder voorzien. Tegelijkertijd merkten
gezondheidsambities zetten we in op een intensievere samenwerking tussen
we dat het invullen van vacatures lastiger werd in een krapper wordende
onze gemeenten en de GGD in het samen werken aan publieke gezondheid.
arbeidsmarkt en kampten we in enkele teams met hoog ziekteverzuim,
Inhoudelijke uitdagingen
waardoor we soms de werkzaamheden moesten afschalen. De werkdruk was hoog en het ziekteverzuim bleef een bron van zorg.
Landelijk werden het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en
Wel zagen we in het medewerkersbetrokkenheidsonderzoek uit 2023 een
Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend. De vergrijzing en de personele
voorzichtig positieve ontwikkeling ten opzichte van de onderzoeken uit 2021 en
uitdagingen in de zorg leidden tot het inzicht dat er in de hele samenleving een
2022. In 2023 is gestart met jaargesprekken voor meer aandacht, waardering
transitie in denken van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag nodig is. Dat
en persoonlijke ontwikkeling van onze medewerkers.
vroeg om intensieve samenwerking tussen gemeenten, welzijnsorganisaties, zorginstellingen en de GGD. Hierbij werden regiobeelden en -plannen
Financiële uitdagingen
ontwikkeld die de basis vormen voor de benodigde transitie. De GGD pakte
Het functiehuis was verouderd en de landelijke benchmark naar
haar rol door het aanleveren van de benodigde data, bij de ontwikkeling
functiewaardering van verpleegkundigen en artsen liet zien dat er
van plannen, de ketencoördinatie en in de verbinding tussen zorg en sociaal
achterstanden waren in beloning. Het besluit om dit te actualiseren, leidde tot
domein.
een extra druk op de salarislasten (€ 800.000 in 2023), die in eigen begroting
Tegelijkertijd zag de GGD zich in toenemende mate voor een belangrijke
moest worden opgelost. Dit verschil vingen we met enkele forse ingrepen op
opgave staan: de zorg verandert en de GGD moet daarin meebewegen.
in de eigen begroting, maar heeft uiteindelijk geleid tot een negatief resultaat
Landelijk is een Hervormingsagenda Jeugd 2023 - 2028 opgesteld.
van € 400.000. Deze opwaartse druk wordt ook voor de komende jaren
En preventie is meer dan ooit de sleutel tot een toekomstbestendige
voorzien.
gezondheidszorg. Om voorbereid te zijn op de toekomst, startte de GGD het programma Toekomstbestendige GGD: financieel fit & gezond.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
4
Daarnaast was er het CAO-effect: de CAO steeg veel harder dan in de begroting was meegenomen en ook deze kosten moesten binnen de begroting
Leeswijzer
worden opgelost. De GGD keek halverwege 2023 tegen een flink tekort op de begroting aan en zag zich genoodzaakt om flink bij te sturen (beperkte
Deze jaarstukken bestaan uit:
vacaturestop, terughoudendheid bij allerlei uitgaven). De financiële reserve kwam onder druk te staan.
Keuzes maken, voor gelijke kansen op gezond leven
1. Het jaarverslag met de verantwoording over het werk van GGD Hart voor Brabant in 8 paragrafen, met steeds: • een kort overzicht van wat we voor die taak doen;
Aan veel overlegtafels zagen we hoe uitdagend domeinoverstijgend denken en
• de resultaten in 2023, waaronder innovaties;
werken is, zelfs met een gedeelde ambitie.
• prestaties (in illustratieve cijfers: we doen dus meer dan
Kortom, 2023 was uitdagend en dwingt ons om keuzes te maken, voor gelijke
dit);
kansen op gezond leven. De GGD was en is volop in ontwikkeling, waarbij er een mooie basis ligt op weg naar het Beleidsplan 2024-2027 Wij maken samen
In het tweede deel van het jaarverslag verantwoorden we ons
gezond gewoon.
over de bedrijfsvoering, in een aantal (wettelijk verplichte) paragrafen.
‘s-Hertogenbosch, 28 maart 2024, het dagelijks bestuur van de GGD Hart voor Brabant, T.H.I. Claassen,
W.J.L. Buijs-Glaudemans,
secretaris
voorzitter
2. De jaarrekening met de financiële verantwoording en het resultaat.
Vastgesteld door het algemeen bestuur van de GGD Hart voor Brabant op 3 juli 2024, T.H.I. Claassen,
W.J.L. Buijs-Glaudemans,
secretaris
voorzitter
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
5
De GGD in één oogopslag Waar we voor staan en waar we voor gaan
Over GGD Hart voor Brabant
800 Wij beschermen, bevorderen en bewaken de gezondheid van
Geld
medewerkers maken zich sterk voor de gezondheid van alle inwoners en spelen in op de lokale situatie.
1,1 miljoen inwoners
Heusden
Waalwijk
Dongen
waarvan ruim 200.000 jeugdigen
’s-Hertogenbosch
Vught
Loon op Zand
SintMichielsgestel
Bernheze Maashorst
Land van Cuijk
Boekel Gilze en Rijen
We zetten daarbij extra in op de gezondheid
Tilburg
Boxtel
Meierijstad
Oisterwijk
Goirle Hilvarenbeek
van mensen in kwetsbare situaties. Zodat alle mensen gezonde kansen krijgen om alles uit hun leven te halen.
19 gemeenten
50 consultatiebureaus 5 regionale vestigingen
Diensten
Per inwoner
Wij maken samen gezond gewoon. Dat doen wij op de pijlers:
Gemeentelijke bijdrage
• Voorkomen als het kan, beschermen als het moet • Iedereen verschillend, allemaal gelijk • Zelf, maar niet alleen
• Overal om ons heen, binnen en buiten
€ 72,7 miljoen
Basispakket
€ 44,1 miljoen
Plustaken voor gemeenten
€
Plustaken voor anderen
€ 16,6 miljoen
Stijging door:
Jeugdgezondheid
• actualisering basispakket per 2024
Gezondheidsbescherming
• het Rijksvaccinatieprogramma*
Gezondheidsbevordering en leefstijl
• prenataal huisbezoek
Monitoren, signaleren en advies
zwangeren in een kwetsbare
Publieke gezondheid bij rampen en crises
situatie (vanaf juli 2022)*
Toezicht houden
Inkomsten totaal 2023
12 miljoen
50
• indexering
* Betekent ook: stijging Gemeentefonds
Openbare geestelijke gezondheidszorg Overige
Investeren in een sterke publieke gezondheid is investeren in de gezondheid van alle inwoners
Oss
2024: stijging door actualisering basispakket
€ 42,59 40 € 33,24
€ 34,34
€ 35,40
2020
2021
2022
€ 37,18
30
20
10
0
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
2023
2024
6
Jaarverslag 2023
Het jaar 2023 was geen gemakkelijk jaar. Komend uit de Coronahectiek moest er veel gebeuren. Ondanks het feit dat op de ambities uit de afgelopen beleidsperiode zeker resultaten werden geboekt, had de GGD óók te maken met achterstanden in het reguliere werk, waaronder de jeugdgezondheidszorg en publieke gezondheid asielzoekers. Aan de ambities die we in de afgelopen jaren niet helemáál konden waarmaken, blijven we in de komende jaren werken. Onze ambities uit de beleidsperiode 2019-2023
mogelijk zijn. Dat maakt de gezonde omgeving een heel belangrijk thema waar we verschil kunnen maken voor inwoners. De GGD lanceerde in 2023 www.ggdomgevingsadvies.nl, een portaal waarmee gemeenten en initiatiefnemers zelf hun antwoorden kunnen vinden op de vraag welke kansen voor gezondheid zij in hun initiatieven kunnen benutten. Voor extra advisering voor de nieuwe taken in de Omgevingswet is uitbreiding van de dienstverlening met nieuwe collega’s georganiseerd. Daarmee zijn we klaar voor de Omgevingswet en kunnen we onze gemeenten goed adviseren om gezondheid te stimuleren vanuit ontwikkelingen in het ruimtelijk domein.
Gezondheidsbevordering
Inzicht
Dit is onze kernactiviteit. We doen dat vanuit het individu en gericht op
Voor een gezonde regio heb je inzicht nodig. Zo kunnen we met inwoners,
het collectief: de Brabantse volksgezondheid. In 2023 gaven we nog meer
gemeenten en partners bepalen waar de grootste kansen liggen. Ook willen
aandacht aan groepen die zelf meer moeite hebben om hun gezondheid
we weten welke acties resultaten opleveren. We investeren in het verbeteren
te verbeteren. En de samenwerking met netwerkpartners werd steeds
van databronnen. Door samen te werken met partners kunnen we data nog
belangrijker, want een betere gezondheid bereik je pas echt met een
verder verrijken. Zo deden we dat in Brabant-Noord en Midden-Brabant bij de
benadering vanuit verschillende domeinen. De ontwikkelingen rond het
ontwikkeling van de regiobeelden.
Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) hebben ons geholpen bij de versnelling bij het denken in ‘ziekte en zorg naar
Invoering nieuw basistakenpakket
gezondheid, welzijn en preventie’.
In 2023 is het geactualiseerde basispakket vastgesteld, waarin een belangrijke wens werd waargemaakt. Namelijk dat het niet mag uitmaken waar je wieg
Gezonde omgeving
staat, als het gaat om de toegang tot publieke gezondheidszorg. Zo werden
Een gezonde omgeving werkt positief op de gezondheid en het welzijn. Het
o.a. Nu Niet Zwanger en Voorzorg/Stevig Ouderschap opgenomen in het
is een thema waarmee je grote groepen bereikt en waarmee grote effecten
basispakket en daarmee toegankelijk voor iedereen.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
8
1. Programma Publieke Gezondheid De GGD Hart voor Brabant is er voor het beschermen, bevorderen en bewaken van de publieke gezondheid. Zonder dat mensen daar altijd om vragen. Dat doen we in opdracht van 19 gemeenten in Midden-Brabant en BrabantNoord. In dit jaarverslag leest u per taak het resultaat dat we bereikten. We verantwoorden ons met een aantal cijfers en geven enkele thema’s extra aandacht. Cijfers per gemeente staan in een apart overzicht.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
9
1.1 Jeugdgezondheid Onze gemeenten beleggen de jeugdgezondheidszorg van 0 tot 18 jaar bij de GGD. Dit betekent dat de GGD aan alle jeugdigen een preventief gezondheidspakket aanbiedt. We zien alle kinderen in ons werkgebied, via contactmomenten gebaseerd op het Landelijk professioneel kader. Dit is een vaste set van afspraken om de gezondheid van het kind te volgen en bij te kunnen sturen als daar behoefte aan is en om te vaccineren. Daarmee gaan we uit van de behoeften van de klant en is er ruimte voor flexibele contacten als de situatie daarom vraagt.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
10
Prestaties
Contacten met jeugdigen
Percentage jeugdigen dat de GGD bereikt
Werkelijk 2022
Verwacht 2023
230.853
235.000
81%
95%
Werkelijk Toelichting 2023 251.422 Extra contacten door COVID-19 en extra 4VO contactmomenten, meer nieuwkomers en Oekraïense kinderen. 75% Het percentage van 2023 is lager dan verwacht. Nb. 88% van de jeugdigen is in totaal al bereikt, maar een deel daarvan buiten de tijdigheidnorm. Dit percentage kan nog hoger worden. Factoren van invloed: • Norm ‘Tijdigheid’ is gedurende het peiljaar met terugwerkende kracht bijgesteld. • Een deel is nog niet bereikt, door achterstanden. We maken de keuze om jonge kinderen voorrang te geven ten opzichte van 5 en 9 jarigen. • Een deel bereikten we niet om diverse redenen, waaronder het niet verschijnen en niet reageren op onze uitnodigingen.
Percentage extra onderzoeken, omdat daar een aanleiding voor was
29%
25%
30% We blijven kritisch op het doen van extra onderzoeken, maar zien hierin wel een tendens.
Percentage kinderen waarbij de GGD op huisbezoek ging, omdat daar een aanleiding voor was
2%
3%
2% Terug naar het niveau van 2019, vóór COVID-19.
Percentage contactmomenten dat de GGD tijdig uitvoerde
77%
85%
75% We verwachtten een hoger percentage.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
11
Werkelijk 2022
Verwacht 2023
Percentage jeugdigen dat van de GGD een doorverwijzing kreeg
10%
--
10%
Aantal keren dat de GGD Stap 1 van de meldcode kindermishandeling startte
143
--
125
Aantal jeugdigen waarmee de GGD contact heeft vanwege ziekteverzuim op school
1.948
1.700
Aantal jeugdigen dat de GGD vaccineerde (excl. COVID-19)
59.950
--
Aantal jongeren dat we in klas 2VO screenen op depressieve klachten
7.579
--
9.193
Waarvan een aanwijzing voor depressiviteit
19%
--
19%
Aantal consulten Nu Niet Zwanger, waarbij is opgeschaald
172
--
173 Door GGD en anderen.
Wat hebben we bereikt?
Werkelijk Toelichting 2023
2.093 Netto effect van COVID-19 en extra aandacht via het 2VO- en 4VO-contact. Tevens zien we dat de ziekteverzuimcasuïstiek ingewikkelder wordt. 85.352 In 2023 hebben we een inhaalcampagne HPV gehad en is de leeftijd verlaagd (inhaalcohort), dit leidde tot extra gevaccineerde jeugdigen.
eerste 1000 dagen van het leven en Young Minds Matter zijn hier goede voorbeelden van. Daarnaast evalueerden we proces en uitvoering van het
Gezamenlijk inschatten zorgbehoefte (hierna: GIZ-methodiek) We zetten grote stappen om iedere jeugdige een persoonlijk ‘pakket’ aan te bieden op basis van landelijke richtlijnen die maatwerk mogelijk maken. Hiertoe maken we per 2023 gebruik van de GIZ-methodiek in alle contactmomenten.
Jeugdgezondheidszorg (JGZ) preventieagenda Ook bleven we met partners intensief werken aan de vier onderwerpen van de JGZ-preventieagenda: ouderschap, hechting, gezondheid en weerbaarheid. De innovatieve projecten het verminderen van ontwikkelarmoede in de
wettelijk verplichte prenataal huisbezoek bij (potentieel) kwetsbare gezinnen/ aanstaande moeders.
Rijksvaccinatieprogramma Er waren diverse nieuwe ontwikkelingen binnen het Rijksvaccinatieprogramma: • implementatie van de maternale griepprik per oktober 2023; • implementatie voor het toedienen van het ROTA-vaccin (druppelvaccin) per februari 2024; • inhaal/respijt campagne HPV 18+ (samen met team Corona).
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
12
Iedere professional op zijn best Begin 2023 is het vervolgproject Iedere professional op zijn best (IPOZB) gestart, het derde onderdeel van JGZ-prof. Het doel van het project is gericht op het toekomstbestendig organiseren van de jeugdgezondheidszorg om de kwaliteit en uitvoerbaarheid voor de toekomst te borgen en voor het binden en boeien van de medewerkers. Daarmee geven we uitvoering aan de doelstellingen van de jeugdgezondheidszorg: het verantwoord en gezond opgroeien van jeugdigen. We komen hiermee ook tegemoet aan de behoeften van onze medewerkers. In 2024 krijgt dit een vervolg in taakdifferentiatie en scholing van onze jeugdverpleegkundigen en teamassistenten.
Plannen door ouders Plannen door Ouders behaalt goede resultaten in de pilotfase. In 2024 volgt uitbreiding van de pilot naar meer consultatiebureaus en bij meer contactmomenten in de leeftijd tot 12 jaar.
Publieke gezondheid asielzoekers Ook hebben we de ontstane achterstand in de Publieke Gezondheid Asielzoekers op de Crisis Noodopvang-locaties ingelopen, door een extra mobiel team in te zetten.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
13
Femke beschermt de publieke gezondheid ‘Met de komst van een kindje is het beeld vaak dat alles helemaal leuk en geweldig is. Helaas ervaren aardig wat ouders stress, onzekerheid of vermoeidheid. Vanuit Mamakits gaan we in gesprek met hen om samen te kijken hoe iemand in het leven staat, hoe alles verlopen is rondom de kinderwens en het vervolg. Dit geeft een goed beeld van de oorsprong van de gevoelens, zoals die op dat moment ervaren worden. Van daaruit kunnen we dan samen kijken wat helpend is voor een ouder om weer geluk te ervaren en met een energieke, positieve en vreugdevolle blik in het ouderschap te staan.’ - Femke Berndsen, jeugdverpleegkundige Oss-Ussen
1.2 Gezondheidsbescherming De GGD heeft als taak om de risico’s van infectieziekten te beperken, besmettingen te voorkomen en infectieziekten te bestrijden. Dit doen we onder andere met spreekuren seksuele gezondheid en reizigersadviezen, bron- en contactonderzoek bij infectieziekten (zoals legionellose en tuberculose) en het voorlichten en vaccineren van risicogroepen. Daarnaast adviseren we instellingen over infectiepreventie en houden we hygiëneaudits. Tegen tuberculose vaccineren we vanaf de leeftijd van 2 maanden. We kijken ook naar de invloed van het milieu op de gezondheid. Het gaat dan bijvoorbeeld over luchtkwaliteit, geluidbelasting, stankoverlast, vochtige woningen en gevaarlijke stoffen, maar ook over windmolens en hoogspanningslijnen. We gebruiken onze kennis bijvoorbeeld in gebieden met intensieve veehouderij en in stedelijke gebieden. En ook klimaatverandering, verstedelijking en mobiliteit hebben effecten op de gezondheid. We kijken dan niet alleen naar de bescherming tegen risico’s, maar adviseren ook over de kansen voor gezondheid(sbevordering).
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
15
Prestaties Indicator
Werkelijk 2022
Verwacht 2023
Werkelijk Toelichting 2023
Aantal meldingen van meldingsplichtige infectieziekten
505
800
623 De meldingen zijn lager dan voorspeld, met name door minder kinkhoest-meldingen dan verwacht. Kinkhoest is geruime tijd weggeweest mede door COVID-19. We verwachtten dat dit in 2023 weer terug zou komen, maar dit gebeurde pas later (in het najaar).
Aantal uitbraken infectieziekten gemeld door een instelling
304
400
319 Zonder COVID-19.
5.898
6.500
5.711 Volgens de Rijksregeling. We hebben meer ingezet op de kwetsbaren die de weg naar de GGD niet weten te vinden, hierdoor minder SOA consulten maar wel meer outreach.
80
20
24 Lager dan 2022, aangezien er in 2023 geen ruimte was in de pilot voor nieuwe cliënten.
PrEP-consulten - follow-up
1034
900
964 Volgens de PrEP regeling
Aantal keuzehulpgesprekken
44
40
34
Hulpverleningsgesprekken
289
500
244 Landelijk nog weinig promotie, vanaf 2024 gaan we, naast spreekuur, meer inzetten op inloop.
Aantal verrichtingen voor opsporing en behandeling TBC
--
5.000
Aantal opgespoorde actieve TBC-infecties
32
30
Infectieziekten
Seksuele gezondheid Aantal soa-consulten
PrEP-consulten - intake
Tuberculosebestrijding 8.407 55 In 2023 een opvallende toename aan TB patiënten en LTBI patiënten.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
16
43
60
106
Aantal infectiepreventie inspecties bij risicovolle voorzieningen
--
10
43
Aantal infectiepreventie inspecties bij tattoo- en piercingbedrijven
105
150
138
Inspecties Asielzoekerscentra
11
6
12
Overige instellingen
--
80
39 O.a. crisisnoodopvang, noodlocaties Oekraïense vluchtelingen (20) en evenementen (12).
Aantal ontvangen vragen en klachten over milieu (en gezondheid)
323
250
333
Aantal beleidsadviezen ruimtelijke ontwikkeling
44
27
61
Aantal beleidsadviezen bij acute (milieu)incidenten
--
4
7 (+33 GAGS)
1.382
675 (excl. euthanasie
759
Euthanasietoetsing
--
--
500
Totaal incl. euthanasie
--
--
1.347
Aantal reizigersconsulten
10.752
9.000
9.933
Aantal overige consulten
1.555
7.000
8.991
Aantal opgespoorde latente TBC-infecties (drager, maar niet ziek) Infectiepreventie
Gezondheid, milieu en veiligheid
Forensische Geneeskunde Aantal lijkschouwingen bij niet-natuurlijk overlijden
Reizigers
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
17
Wat hebben we bereikt? Tuberculosebestrijding
Forensische Geneeskunde
Per 1 juli 2023 startte de GGD met het nieuwe TBI-screeningsbeleid
Waar tot 2022 alleen de forensisch artsen de dienstverlening naar de
voor asielzoekerskinderen jonger dan 12 jaar en de introductie van een
gemeente, politie, justitie en overige opdrachtgevers verzorgden, doen ze dat
tuberculinehuidtest (THT) op een tuberculose-infectie. Deze THT test vindt
nu samen met de (forensisch) verpleegkundigen. De lijkschouwingen blijven
4 tot 6 weken na binnenkomst in Nederland plaats bij de GGD in de regio waar
echter voorbehouden aan de gemeentelijk lijkschouwer (forensisch arts).
de kinderen op dat moment verblijven.
In politieregio Oost-Brabant is er al enige tijd een intensieve samenwerking. Vanaf 1 januari 2024 is deze samenwerking ook geformaliseerd in een
Samenwerking TBC
centrummodel (GGD BZO-GGD HvB). Bij de verdere inrichting van samenwerking met de GGD Zeeland, West-
In 2023 werd een toekomstvisie op samenwerking in de regio ontwikkeld. Door
Brabant en Hart voor Brabant, waar de forensische zorg voor het gebied van
de samenwerking in Zeeland, Brabant en Limburg vullen we elkaar aan in het
de politie-eenheid Zeeland-West-Brabant georganiseerd wordt, werd duidelijk
behoud van expertise en het waarborgen van continuïteit. We werken aan het
dat de krapte aan forensische artsen een robuuste inrichting in de weg zit.
creëren van een sterke gemeenschappelijke basis, bijvoorbeeld voor het scholen,
In het laatste kwartaal is de verkenning gestart of samenwerking met een
aantrekken en inwerken van voldoende gekwalificeerd personeel. Ook werken we
externe aanbieder van forensische diensten soelaas kan bieden.
aan de invulling van een bovenregionaal coördinerend centrum voor TBC. Voor de GGD Hart voor Brabant zijn er totaal 7.903 verrichtingen uitgevoerd
Seksuele gezondheid
door het team forensische geneeskunde. Hiervan hebben 1.944 betrekking op het Centrum Seksueel Geweld Brabant Oost waarin wij een actieve rol hebben
Er zijn in 2023 iets minder SOA-consulten uitgevoerd dan in 2022. We hebben
met een coördinator, casemanagers, forensisch verpleegkundige, forensisch
ruimte gecreëerd in onze dienstverlening voor het bereiken van de meest
artsen, ondersteuning en stuurgroep voorzitter.
kwetsbaren. Dat doen we door meer in te zetten op outreachend werken. Eén van de resultaten die we hiermee behaald hebben, is dat we in Oss bij een (daklozen)opvang een structureel spreekuur zijn gestart. Dit breiden we verder uit binnen de regio. Het vindpercentage voor SOA’s van 27% is hoog, wat aangeeft dat het van belang is meer en structureel aandacht te hebben voor preventie. Naast de seksualiteitshulpverlening zijn we gestart met een anticonceptie-spreekuur. Voor PrEP hebben we stappen gezet in de samenwerking met enkele huisartsen die PrEP-cliënten in zorg hebben genomen.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
18
De forensische geneeskunde heeft drie hoofdtaken. • Lijkschouw: bekostigd vanuit de gemeentelijke bijdrage: waaronder lijkschouwing, euthanasietoetsing en lijkenpas/ uitstel begraven/ collegiaal overleg overlijden en melding dood minderjarige (934 keer). • Forensisch medische Expertise: een verzamelbegrip voor alles waar uitsluitend het forensisch team bevoegdheden heeft. Denk hierbij ook aan onderzoek na zedendelicten en letselbeschrijvingen (1.479 keer uitgevoerd, waarvan er 1.322 bloedproeven conform artikel 8). • Medische Arrestantenzorg (inclusief telefonisch overleg): 1.983 consulten. Ook hier neemt de vraag toe.
Reizigersadvisering Gezien de grote vraag naar spreekuren voor reizen is onze positie als vakspecialist in 2023 weer stevig neergezet. Door uitbreiding van het vaccinatie-aanbod zijn de vaccinaties op maat uitgebreid. Daarnaast is de samenwerking met reumatologen en MDL-artsen opgezocht waardoor we met vaccinaties op maat nog meer kunnen betekenen voor patiënten.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
19
Beyza beschermt de publieke gezondheid ‘Team Tuberculose had ook in 2023 extra oog voor mensen in kwetsbare omstandigheden. Eén van onze taken is het screenen van immigranten en asielzoekers. Volgens de richtlijnen is bij binnenkomst in Nederland een longfoto verplicht. Afgelopen jaar konden asielzoekers onder de 12 jaar ook voor een Mantouxtest kiezen. Met deze huidtest sporen we steeds effectiever een tuberculose-infectie in een vroeg stadium op. Een infectie is goed te behandelen. Een mooie ontwikkeling dat we zo de kans op het ontwikkelen van een actieve Tuberculose voorkomen.’ - Beyza Turker, medisch technisch medewerker, team TBC (tuberculosebestrijding)
1.3 Gezondheidsbevordering en leefstijl We zorgen samen met onze ketenpartners dat de gezondheid van mensen verbetert door de omgeving gezonder te maken, door mensen te stimuleren tot gezond gedrag en door gezond gedrag gemakkelijker te maken. Voor het effectief bevorderen van de gezondheid is een integrale aanpak nodig die zich richt op individuen, groepen en hun omgeving, vanuit meer domeinen. Prestaties Indicator Percentage scholen met het vignet Gezonde school (of deze aanpak benutten)
Werkelijk 2022
Verwacht 2023
36%
35 %
Werkelijk Toelichting 2023 37% 25% heeft daadwerkelijk het vignet, 12% van de scholen volgt wel de GS aanpak, maar streeft niet naar vignet. Totaal 37%.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
21
Wat hebben we bereikt? Rookvrij leven voor iedereen
waarin de doelgroep centraal staat, partners investeren en de opbrengsten groot zijn.
Een mooi voorbeeld in 2023 is een project als Rookvrij Leven voor Iedereen.
Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)
Het project is in 2023 in aandachtswijken van 4 gemeenten van start gegaan.
Gemeenten, zorg, welzijn en zorgverzekeraars werken vanuit het Integraal
Een integrale wijkaanpak, waarbij samenwerking tussen het sociaal domein en
Zorg Akkoord (IZA) regionaal samen aan de opgaven die er zijn in het
publieke gezondheid kan bijdragen aan het creëren van een breder vangnet.
zorgstelsel. Het doel is de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en
Hierdoor krijgen mensen grip op de eigen gezondheid en kansen op een betere
betaalbaar te houden. In het hieruit voorvloeiende Gezond en Actief Leven
kwaliteit van leven.
Akkoord (GALA) zijn afspraken gemaakt tussen VWS, de VNG, ZN en GGD over
Diverse activiteiten
gezondheid, preventie, sport en de sociale basis. Er is een regionale agenda opgesteld om samen te werken rondom ouderenzorg, mentale gezondheid,
Andere gezondheidsbevorderende activiteiten in 2023:
en gezondheidsbevordering. Een concreet onderdeel hiervan betreft de
• voorlichtingen aan vluchtelingen en nieuwkomers over gezondheidszorg
implementatie van de vijf ketenaanpakken Kansrijke Start, Kind naar Gezond
in Nederland; • webinars als Hoe overleeft mijn kind de puberteit? En ik?; • campagnes als We zijn zelf het medicijn en 30 dagen gezond; • lokale aanpak Kind naar Gezonder Gewicht.
Lokale samenwerking
Gewicht (KNGG), Overgewicht Volwassenen, Valpreventie en Welzijn op Recept.
Regionale preventie-infrastructuur Mede dankzij de benoemde ontwikkelingen rondom IZA en GALA is de regionale preventie infrastructuur doorontwikkeld en versterkt. In Midden-
Op basis van data en de (lokale) uitdagingen bepalen we samen de aanpak
Brabant zijn de gemeente en het sociaal domein aangesloten bij het bestaande
per doelgroep. Om effect te sorteren, moeten we het juiste doen, voor
Zorgnetwerk Midden Brabant. In Brabant Noordoost zijn de drie subregio’s
de juiste mensen, op het juiste moment en op de juiste plaats. Daarbij is
rondom de ziekenhuizen doorontwikkeld naar regionale preventie netwerken
er steun van landelijk beleid (onder andere Passende Zorg), dat ervoor
(Mooi Maasvallei in de regio Land van Cuijk en Noord Limburg; Samen in
zorgt dat gezondheidsbevordering geen vrijblijvende activiteit is. En er zijn
Gezondheid in de regio Oss/Maashorst/Meierij; Zorgzaam Den Bosch in de
gezondheidsnetwerken, met de GGD als logische partner, bijvoorbeeld als
regio Den Bosch e.o.). Vanuit deze vier (sub)regionale netwerken zijn de twee
coördinator, adviseur of uitvoerder.
regiobeelden gemaakt en zijn eind 2023 de twee regioplannen opgesteld
We hebben al veel ervaring in dit soort netwerken. Denk aan de Toegang
(zie www.dejuistezorgopdejuisteplek.nl).
Tilburg, de wijkgerichte samenwerking in Tilburg, de JOGG-projecten en de lokale coalities Kansrijke Start. De coronapandemie versnelde het wijkgericht
We boden de gemeente daarnaast keuzemogelijkheden om de gezondheid van
werken, bijvoorbeeld bij het (fijnmazig) vaccineren.
haar inwoners te bevorderen. Dat deden we met informatie zoals in wijkfoto’s,
En de dienst Nu Niet Zwanger is een voorbeeld van een netwerkaanpak
de Brabantse Omgevingsscan, gezondheidsmonitors en nieuwe data.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
22
Juan bevordert de publieke gezondheid ‘Als jeugdarts vind ik dat elk kind recht heeft op een rookvrije jeugd. Een jeugd met minder luchtwegklachten, minder oorontstekingen, etc. Maar ook een jeugd met kleinere kans om later zelf te gaan roken. Zo probeer ik het stoppen met roken bij (toekomstige) ouders veel aandacht te geven. Alles begint met een goed gesprek met de (toekomstige) ouder(s) die bij je op het spreekuur komt. Ik geef graag advies hoe te stoppen en bied hulp door te verwijzen naar de juiste zorg. Ieder kind dat opgroeit in een rookvrije jeugd is er voor mij één die telt!’ - Juan Salguerro Capparós, jeugdarts, team Meierijstad en ambassadeur Rookvrije start
1.4 Monitoren, signaleren en adviseren Het verwerven van inzicht in de gezondheid is een wettelijke taak, die gemeenten bij de GGD beleggen. De GGD brengt de gezondheid in wijken en buurten in kaart en adviseert over een effectieve aanpak om die te verbeteren. We werken samen met partners en gemeenten om data aan elkaar te koppelen en ontwikkelingen in gezondheid en ziekte te signaleren. Het zorgt ervoor dat we weten waar welke problemen spelen. En op welke doelgroepen we ons moeten richten.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
24
Prestaties Indicator
Werkelijk 2022
Verwacht 2023
Aantal tabellenboeken1
38
38
58 Inclusief regionaal tabellenboek Jongvolwassenenmonitor en GALA tabellenboeken.
Aantal gemeenteschetsen
19
19
38
Aantal wijkschetsen
0
100
7 Vanwege ontwikkeling nieuw product met oplevering 2024 zijn deze schetsen alleen op vraag geactualiseerd.
Aantal overgewichtsprofielen
19
19
19
9.470
10.000
9.421
Aantal thematische schetsen2
4
4
1
Aantal schoolschetsen VO3
43
60
61
Aantal gemeenten waar we een BrOS-product opleveren (bijvoorbeeld gebiedsprofiel)
9
3
19
Aantal inwoners dat lid is van het GGD-gezondheidspanel
1
Werkelijk Toelichting 2023
In een tabellenboek staan alle resultaten van een gezondheidsmonitor en een vergelijking met de regio en eerdere jaren.
2
Een thematische schets is een verdiepende schets over een thema uit de gezondheidsmonitor, zoals mantelzorg of eenzaamheid.
3
Schoolschets: de resultaten voor (alleen) de school van de screening van leerlingen. Voor de gemeente is er dan een factsheet.
Wat hebben we bereikt? In 2023 lag de focus op het gebruik van gezondheidsinformatie door gemeenten en partners en in netwerken. Door landelijke financiering kon de GGD een extra gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen én jongvolwassenen opleveren, wat een actueler inzicht in de gezondheid van de inwoners en eventuele gevolgen van corona opleverde. Ook ondersteunden we met cijfers de gemeenten zodat zij onderbouwde keuzes konden maken in de planvorming rondom IZA en GALA.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
25
1.5 Toezicht houden De GGD houdt voor de gemeente toezicht op het uitvoeren van de Wet kinderopvang. Toezichthouders doen jaarlijks inspecties bij kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus. Ook inspecteren we een met de gemeente afgesproken deel van de gastouders. Daarnaast houden we toezicht op instellingen voor maatschappelijke ondersteuning (Wmo-toezicht, plustaak), bijvoorbeeld bij calamiteiten en geweldsincidenten. En op verzoek is er ander toezicht, zoals (proactief) kwaliteitstoezicht, screening van nieuwe aanbieders en signaalgestuurd toezicht.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
26
Prestaties Indicator
Werkelijk 2022
Verwacht 2023
Werkelijk Toelichting 2023
Aantal inspecties kinderopvang
1.893
2.100
1.973
Herstelaanbod (om een gebrek te herstellen)
--
--
KDV/ BSO 275 GO 169
Kinderdagverblijven en bso
237
--
1.210
Gastouders
198
--
732 Gastouderbureau 31
Aantal onderzoeken na incidenten Wmo
7
20
11
Aantal kwaliteitsonderzoeken Wmo
10
10
8
Aantal calamiteitenmeldingen Wmo
34
50
43
Aantal adviezen meldpunt Wmo-toezicht
--
41
56
Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
2 proactief, 5 vervolgonderzoek en 1 signaalgestuurd
Wat hebben we bereikt? In 2023 kreeg de dialoog tussen kinderopvang, gemeente en GGD verder vorm. We voerden in alle gemeenten (op één na) het flexibel toezicht uit, met als doel een hogere kwaliteit van kinderopvang. We voerden alle inspecties uit bij kinderdagverblijven en buitenschoolse opvang. Het lukte helaas niet, door hoog ziekteverzuim, alle verplichte inspecties bij gastouders uit te voeren. We stimuleerden Wmo-aanbieders om calamiteiten en geweldsincidenten te melden zodat hier actie op kon volgen. Vanaf begin 2023 verzorgen wij op verzoek van de gemeenten ook het Wmo-toezicht in het gebied van de GGD Brabant Zuidoost (BZO). Van het totaal aantal calamiteitenmeldingen zijn er 9 gedaan door zorginstellingen uit BZO. Daarnaast startte de GGD het overleg met GGD West-Brabant om ook daar het toezicht te gaan verzorgen.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
27
Juul bewaakt de publieke gezondheid ‘Toezicht op de kinderopvang is van essentieel belang om ervoor te zorgen dat kinderen een veilige en stimulerende omgeving hebben om in op te groeien. Kinderen zijn kwetsbaar en verdienen de best mogelijke zorg en begeleiding, tijdens hun vormende jaren. Toezicht op de kinderopvang houdt zich bezig met de veiligheid voor kinderen, kwaliteit van de opvang, ondersteuning van ontwikkeling en vertrouwen van ouders. Zelf ben ik al voor langere tijd betrokken bij de ontwikkeling van kinderen, bijvoorbeeld als gymdocent en later ook bij Veilig Thuis. Hierdoor ken ik het belang van een veilige omgeving voor een kind. Ik voel me bevoorrecht om mijn steentje bij te dragen aan het welzijn en de groei van onze jongste generatie.’ - Juul Boeijen, toezichthouder, team Toezicht
1.6 Openbare geestelijke gezondheid De openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ) richt zich op kwetsbare mensen die zorg en/of hulp nodig hebben, maar die niet zoeken of krijgen. Bijvoorbeeld dak- en thuislozen, mensen met verward gedrag, kwetsbare (jong)volwassenen, eenzame ouderen, vluchtelingen en ex-gevangenen. De samenleving verwacht dat de overheid hen een vangnet biedt. We dragen eraan bij dat zij niet tussen de wal en het schip raken. We werken samen met zorg- en veiligheidshuizen, straatdokters en woningbouwverenigingen. We signaleren tijdig risico’s en kansen en faciliteren het samenwerken van wijkteams, politie en anderen. Waar nodig begeleiden we mensen naar de juiste zorg, soms in een snelle interventie (wijk-GGD’er), soms met lange adem (zorgmijders). Hiermee helpen we die mensen maar ook de omwonenden en de politie. Het voorkomt dat iemand in de cel belandt of in (kostbare) zware zorg.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
29
Prestaties Indicator
Werkelijk Toelichting 2023
Werkelijk 2022
Verwacht 2023
1.625
1.550
1.559
Aantal gemeenten met wijk-GGD’er
7
10
7
Dak en thuislozen screening
71
60
82
Aantal cliënten spreekuren dak- en thuislozen
648
60
Registratiesysteem was niet goed op orde, 217 dit is verbeterd in 2024, cijfers zijn exclusief Tilburg en Oss.
Aantal woningvervuilingen
251
-
Aantal onverzekerden in beeld
649
540
Aantal cases van de wijk-GGD’ers
739
750
Aantal cliënten
259 - Regeling gestopt. 951
Door interne investering in het cliëntdossier en het verbeteren van de wijze
Woonvervuiling
van rapportage, zijn inmiddels meer en zuiverder data beschikbaar
We gaven meer bekendheid aan woonvervuiling bij woningbouwcorporaties,
m.b.t. analyse, signalering en verantwoording van de inzet.
waardoor het aantal cases steeg. Hierdoor kon de sociaal verpleegkundigen
Wat hebben we bereikt?
sneller casuïstiek oppakken en doorverwijzen naar de juiste hulpverlening (indien van toepassing).
Het belangrijkste is: er zijn om snel in te grijpen als dat nodig is en een negatieve situatie te verhelpen of te voorkomen. In 2023 hebben we hier nog meer op ingezet. Ook voor 2024 verwachten we een stijging van het aantal mensen in deze situaties. Daarom houden we rekening met een groter beroep van de gemeenten op ons.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
30
Arjan beschermt de publieke gezondheid ‘Door de in 2015 ingevoerde participatiewet blijven mensen langer thuis wonen. Maar dat gaat niet altijd goed. Soms kunnen mensen het leven niet meer overzien. In de ogen van familie, vrienden en/of buurtgenoten lijken ze verward en veroorzaken overlast. Dan kijkt de wijk-GGD’er welke hulpverleners er betrokken zijn. Als er nog geen hulpverlening is, kijk ik of de persoon in kwestie open staat voor contact. Dan scan ik de persoon op gedrag, houding en voorkomen. Vanuit mijn verpleegkundig somatische en psychiatrische kennis heb ik snel een vermoeden van wat er aan de hand kan zijn. We werken ook nauw samen met de politie. Die krijgt veel meldingen van overlast door verward gedrag. De persoon in kwestie heeft vaak geen cel nodig, maar hulp. Voor mij is geen dag hetzelfde. ’s Morgens sta ik onder een brug, ’s middags in een dure villa. Het kan iedereen overkomen!’ - Arjan van Doorn, wijk GGD’er team Openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ)
1.7 Publieke gezondheid bij rampen en crises Rampen, incidenten en crises hebben grote gevolgen. De directeur publieke gezondheid is verantwoordelijk voor de coördinatie van de geneeskundige hulp. De GGD heeft een wettelijke taak in de rampenopvang en crisisbeheersing, bij vier processen: • infectieziektebestrijding: bij uitbraken van bijvoorbeeld meningokokken of legionella; • medische milieukunde: zoals bij een ontploffing of bij een brand met gevaarlijke stoffen; • psychosociale hulp: coördinatie, bijvoorbeeld bij de opvang van slachtoffers; • gezondheidsonderzoek bij rampen: advies over of inzet van een gezondheidsonderzoek. We adviseren en ondersteunen scholen en sportverenigingen ook bij kleinere incidenten zoals seksueel grensoverschrijdend gedrag, met externe vertrouwenspersonen.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
32
Prestaties Werkelijk 2022
Verwacht 2023
Meldingen van (psh)incidenten
32
17
31 --
Aantal keren psychosociale hulp bij incidenten/bijeenkomst pshi-coördinatoren
5
7
6 Van alle 31 meldingen is t.a.v. 6 casussen het PSH team opgeschaald dat 1 of meerdere keren bijeen kwam. De overige meldingen konden volstaan met advies.
Aantal oefeningen en trainingen
10
14
16 --
Aantal GGD-processen waarvoor de GGD heeft geoefend
6
--
5 De GGD heeft 5 van de 6 processen beoefend in 2023.
Aantal GGD’ers dat deelnam aan één of meerdere trainingen
87
--
Indicator
Werkelijk Toelichting 2023
112 Dit is exclusief medewerkers GHOR en HSC.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
33
Jeannette beschermt de publieke gezondheid ‘Met veel plezier werk ik op de noodlocatie in Oss. Op deze locatie wonen mensen met allerlei culturele achtergronden samen. Bijzonder aan deze locatie is dat Oekraïeners met andere groepen asielzoekers op dezelfde plek wonen. We kennen een groot deel van de gezinnen, die langer op deze plek verblijven. We hebben daarnaast ook regelmatig met nieuwe kinderen te maken. Ik hou me bezig met de intakegesprekken, vervolgafspraken en vaccinaties. We hebben korte lijnen met onze ketenpartners. Dat zorgt voor een fijne samenwerking. Het werken met kinderen uit allerlei verschillende delen van de wereld maakt dit onderdeel van mijn GGD-werkzaamheden ontzettend boeiend en leuk!’ - Jeannette van Beek-Kulsdom, jeugdverpleegkundige, team Publieke gezondheid asielzoekers AZC Oss
1.8 Programma Corona
In de periode van april tot en met september gaf het ministerie van VWS dat de GGD’en de opdracht om paraat te staan voor een eventuele uitbraak en opschaling. Vanwege die paraatheid koos de GGD Hart voor Brabant ervoor om een wat groter team aan te houden in deze waakvlam-periode. De collega’s uit het Programma Corona werden in deze periode ingezet bij de vaccinatiecampagnes HPV voor jongeren en jongvolwassenen.
Resultaten najaarscampagne 2023 (2 oktober – 31 december 2023)
Aantal
Gevaccineerde inwoners in regio GGD Hart voor Brabant
181.613
Gevaccineerde bewoners in instellingen zonder medische dienst
4.500
Thuisvaccinaties
2.500
Vaccinatielocaties tijdens najaar 2023
6
Mobiele vaccinatieteams
8
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
35
Wat hebben we bereikt Het Programma Corona stond in het eerste semester van 2023 in het teken van afronding van de eerdere opdrachten. Dit betekende de afbouw van de verschillende activiteiten en het inkrimpen van het team. Het had ook tot gevolg dat de GGD Hart voor Brabant in het eerste half jaar van 2023 de testlocaties in het werkgebied en de vaccinatielocaties in de wijk sloot. Ook droeg het programma het bron- en contactonderzoek officieel over aan het team infectieziektebestrijding van de GGD. Door de afname van activiteiten nam het Programma Corona rond april afscheid een groot aantal medewerkers.
Najaarscampagne Eind juli 2023 werd duidelijk dat de GGD opnieuw de opdracht kreeg voor een coronavaccinatie najaarscampagne. Begin oktober waren er weer voldoende capaciteit en voorzieningen voor het vaccineren. En met succes: op 2 oktober startte de GGD met de coronaprik najaarscampagne van de 60-plussers, mensen met een verhoogd medisch risico en bewoners van instellingen. Hieronder de resultaten in onze regio: Het opkomstpercentage van de 60-plussers in onze regio was 54%; landelijk was de opkomst 50%. Op 28 december 2023 zijn de laatste coronaprikken gezet op de GGD-priklocatie in Veghel. De corona priklocaties zijn hierna ontruimd. Ook heeft het programma de voorbereidingen getroffen voor de opdracht die de GGD voor de eerste helft van 2024 ontving: het vaccineren van met name zwangeren en mensen met een verhoogd medisch risico na verwijzing, met ruimte voor maatwerk.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
36
2. De GGD als organisatie Werken aan gezondheid moet je ook goed organiseren. Het gaat dan in de eerste plaats om de mensen die het werk doen. Maar ook over kwaliteit, veiligheid, verslaglegging en verantwoording, zodat opdrachtgevers weten dat we de juiste dingen doen en het geld goed besteden.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
37
2.1 Bestuur De GGD Hart voor Brabant is een gemeenschappelijke regeling van 19 gemeenten in Brabant-Noord en MiddenBrabant, met een algemeen bestuur, een dagelijks bestuur en een voorzitter. Het algemeen bestuur bestaat uit vertegenwoordigers uit de colleges van B&W (zie hoofdstuk 6 van de jaarrekening). Vanwege zijn vertrek als waarnemend burgemeester in het Land van Cuijk, legde de vorige voorzitter, Wim Hillenaar, zijn functie na bijna 10 jaar neer. Wij zijn hem dankbaar voor zijn ondersteuning in het realiseren van de doelstellingen. In Wobine Buijs-Glaudemans, die in maart 2023 door het algemeen bestuur werd benoemd, vond de GGD een betrokken opvolger.
De GGD investeert in de betrokkenheid van de gemeenteraden. In 2023 legden we aan hen voor: • kadernota 2024 (met het verzoek om een zienswijze); • jaarstukken 2022 (ter informatie); • begroting 2024 (ook voor een zienswijze); • gewijzigde gemeenschappelijke regeling (voor zienswijze). Gemeenteraden en raadscommissies konden de GGD uitnodigen, bijvoorbeeld voor een toelichting op ons werk. Dit gebeurde in 2023 enkele malen. Management In een organisatieverordening draagt het dagelijks bestuur zijn bevoegdheden zoveel mogelijk op aan de directeur. Zij mandateert bevoegdheden daarna door aan medewerkers. Managers ondersteunen de teams bij het formuleren van hun doelen en bewaken de samenhang. Op de website staat een overzicht van de managers (en hun nevenfuncties)4. In 2023 werd de nieuwe besturingsfilosofie verder geïmplementeerd. Zelforganisatie werd voor het grootste deel verlaten en we trokken nieuwe managers aan met een kleinere span of control. We vervolgden het leiderschapsprogramma voor het inwerken van de nieuwe managementlaag en het maken van een nieuw beleidsplan. 4
De verantwoording vanwege de Wet normering topinkomens staat in hoofdstuk 6 van de jaarrekening.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
38
2.2 Belangrijke ontwikkelingen
31-12-2023 Indicator
31-12-2022
Normale bedrijfsvoering
Corona
Totaal
Normale bedrijfsvoering
Corona
Totaal
Aantal medewerkers in dienst
873
2
875
823
7
830
Aantal fte
685
2
687
630
6
636
Deeltijdwerkers
--
--
81%
--
--
82%
Aantal inhuurkrachten
93
165
258
115
475
590
fte inhuurkrachten
52
19
71
79
246
325
Totaal aantal medewerkers
966
167
1.133
938
482
1.420
Totaal aantal fte
737
21
758
709
252
960
Stagiaires
--
--
39
--
--
32
Ziekteverzuim
--
--
7,3%
--
--
7,2%
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
39
De GGD als werkgever
Daarmee is het project huisvestingsvisie afgerond. Met deze grote
We willen een goede werkgever zijn. We vinden het belangrijk dat onze
herhuisvestingsoperatie hebben we een structurele jaarlijkse
medewerkers zich gezien en gehoord voelen, dat er sprake is van werkplezier
besparing gerealiseerd van € 450.000 per jaar. Deze zetten we in voor
en vitaliteit. We voerden een medewerkersbetrokkenheidsonderzoek uit
informatieveiligheid en bescherming persoonsgegevens (€ 250.000) en om
en gebruikten de uitkomsten voor het versterken van het aantrekkelijke
een klein deel van de effecten van het onderhoud van ons functieboek op te
werkgeverschap. Belangrijke thema’s zijn duurzame inzetbaarheid en vitaliteit
vangen in onze begroting (€ 200.000).
van onze medewerkers. We willen de gezondheidszorg/publieke gezondheid toegankelijk en betaalbaar houden en tegelijkertijd een goede kwaliteit
Verslag Ondernemingsraad
behouden. Daarvoor hebben we álle professionals in hun kracht nodig, nu en in
Er speelde dit jaar veel in de organisatie en daardoor ook voor de OR.
de toekomst.
De OR heeft 10 instemmingsaanvragen en 3 adviesaanvragen gekregen. Instemmingsaanvragen:
We investeren in de ontwikkeling van medewerkers binnen en buiten hun
1.
Afgerond:
Informatiehuishouding in control
vakgebied. Dit deden we gedurende 2023 door hiervoor aandacht te hebben in de gesprekscyclus. We werken samen als opleidings-GGD bij het opleiden
2.
Afgerond:
MIM protocol
3.
Afgerond:
Handreiking alleen werken
van verpleegkundigen en artsen. We actualiseerden het bestaande functiehuis om functies die in de afgelopen tijd veranderd zijn en om nieuwe functies een
4.
Afgerond:
Budgetverdeling leren en ontwikkelen 2023
5.
Afgerond:
Aanbesteding Pakket van eisen Arbodienstverlening
plek te geven met een juiste salarisindeling, binnen een meer marktconform functiegebouw.
6.
Afgerond:
NEN7510
7.
Afgerond:
Overeenkomst samenwerking forensische geneeskunde
(wijziging regeling inzake arbeidszaken)
We werkten eraan om ‘gezond en veilig werken’ beter te borgen en te
8.
In behandeling: Budgetverdeling leren en ontwikkelen 2024
verankeren binnen onze organisatie. Onze aandacht is hierbij gericht op de
9.
In behandeling: Iedere professional op z’n best (IPOZB)
verdere ontwikkeling van duurzame Arbo- en BHV-inrichting.
10. Afgerond:
Huisvesting
Adviesaanvragen:
Het GGD-bestuur stelde in 2017 een huisvestingsvisie vast, met als doel:
1.
In behandeling: IPOZB pilots
goede huisvesting die bijdraagt aan betere diensten op meer plaatsen en aan
2.
In behandeling: IPOZB investering 1ste 2 groepen scholen
het samenwerken in netwerken. Daarmee werden ook onze beloften in de
3.
Afgerond:
beleidsvisie: klantgericht werken, vernieuwen en verbinden ingelost.
Aanbesteding Arbodienst
Overeenkomst samenwerking forensische geneeskunde (wijziging in de organisatie)
Met de ingebruikname van de nieuwe regiolocatie in Uden in het voorjaar van 2023 zijn alle regiolocaties van het huisvestingsplan gerealiseerd.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
40
Daarnaast betrok de directeur de OR bij diverse onderwerpen, waaronder:
Professionele Adviesraad (PAR)
• ontwikkeling binnen het HSC en de GHOR;
In 2023 startten we met de Professionele Adviesraad (hierna PAR), waarmee
• duurzame samenwerking met andere GGD-en;
zorgprofessionals meer invloed krijgen op het inhoudelijk beleid van de GGD.
• Vaccinatie expertise centrum;
De PAR (in oprichting) gebruikte 2023 voor inrichting en ontwikkeling. In 2024
• leerhuisconcept.
zullen verkiezingen plaatsvinden. De PAR ontving 2 adviesaanvragen, waarvan hij er in 2023 één afrondde.
2023 stond ook in het teken van tussentijdse verkiezingen. Eind mei 2023 was door aanwas van 3 nieuwe leden de OR weer compleet (9 leden). Helaas zijn
Automatisering en informatisering
2 leden gestopt en zullen we in 2024 gericht naar versterking gaan kijken.
In de afgelopen jaren zijn de mogelijkheden om ‘hybride’ te werken toegenomen: we kiezen die locatie die het best bij onze werkzaamheden
Overig
past. Binnen het project ‘Zo werken wij… hybride’ is breed aandacht besteed
Bij 2 onderzoeken onder medewerkers -psychosociale arbeidsbelasting en
aan diverse aspecten hiervan, zowel beleidsmatig als praktisch (hoe ziet een
medewerkersbetrokkenheid - die in 2023 hebben plaatsvonden- is de OR
geschikte thuiswerkplek eruit). Het opleidingsaanbod werd uitgebreid met een
intensief betrokken geweest bij het bespreken van de uitkomsten en de acties
training ‘effectief overleggen in gemêleerde groepen’ (zowel fysiek als online)
die hieruit voortkomen.
om GGD-collega’s digitaal vaardig te maken én te houden.
De OR heeft ook aandacht besteed aan zijn herkenbaarheid in de organisatie. Naast een eigen tegel op Hartslag en de nieuwsbrieven, is er een infographic
Multidisciplinair datateam
en een OR-filmpje ontwikkeld. Daarnaast gaf de OR, mede in het kader van het
‘Datagedreven werken’ is een thema waarin we als GGD blijven
inwerken van nieuwe managers een presentatie over medezeggenschap en de
ontwikkelen. Lerend van de positieve ervaringen uit de coronaperiode is een
rol van de OR. De reacties daarop waren positief.
multidisciplinair team ingericht waarin data-specialisten en professionals
Ook heeft de OR verschillende malen bijeenkomsten georganiseerd voor de
in korte ontwikkelslagen nauw samenwerken aan het realiseren van
OR-contactpersonen uit de teams gehouden. Hierdoor weten we wat er bij
informatieproducten, zoals rapportages en dashboards.
collega’s speelt. De relatie met het MT verliep constructief; de OR wordt door het MT goed
Autorisatiebeheer
meegenomen in en bijgepraat over ontwikkelingen binnen de organisatie.
De coronaperiode benadrukte ook het belang om de toegankelijkheid van onze informatie goed te regelen. We startten een project ‘rolgebaseerd autorisatiebeheer’ dat organisatiebreed tot doel had werkprocedures aan te scherpen en de juiste toegangsrechten aan de juiste medewerkers toe te kennen en te onderhouden.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
41
Door met andere GGD’en en GGD GHOR Nederland samen te werken op
Naast de verplichting om informatie op verzoek openbaar te maken, bevat de
het terrein van informatievoorziening en ICT kunnen we onze krachten
Woo ook een inspanningsverplichting om diverse besluiten en beleidsstukken
bundelen. Dit komt tot uiting door: op bestuurlijk niveau te verkennen waar
openbaar te maken. Belangrijke beleidsdocumenten zoals jaarstukken en
de mogelijkheden liggen, door de aansluiting met de landelijke i-Strategie
de beleidsbegrotingen waren uiteraard al openbaar. Op dit moment zijn we
én door actief door detachering te participeren in het landelijke programma
bezig om een omgeving en een werkproces in te richten waarmee we op een
Pandemisch parate informatievoorziening voor de infectieziektebestrijding.
toegankelijke manier de informatie ontsluiten.
Informatie- en archiefbeheer
Duurzaamheid
In lijn met de wettelijke bepalingen rondom archivering richten we ons
Binnen de GGD zijn al diverse teams, programma’s en projecten bezig met het
informatiebeheer in. In 2023 werkten we aan het ontwikkelen van de
thema duurzaamheid en planetaire gezondheid. Zo nemen team Gezondheid,
bijbehorende technische voorzieningen. De komende jaren staan in het teken
milieu en veiligheid en de programma’s gezonde leefomgeving en gezonde
van het stap voor stap implementeren daarvan. Om de uitgangsituatie in kaart
school klimaatverandering mee in gezondheidsbevordering en advisering.
te brengen is een start gemaakt met de interne auditgesprekken bij die teams
Ook op het gebied van bedrijfsvoering worden stappen gezet om te
waarvoor een goed archiefbeheer het meest relevant wordt geacht. Periodiek
verduurzamen. We troffen voorbereidingen voor het verduurzamen
vindt afstemming met de toezichthouder plaats.
van de afvalstromen en de toekomstige wettelijke verplichting van ‘duurzaamheidsverslaglegging’.
Wet open overheid
We stuurden steeds meer op duurzaamheid, ook bij aanbestedingen, en
Op 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) in werking getreden. Deze is
stelden extra eisen. Zo leasen we alleen nog elektrische auto’s en kozen
in de plaats gekomen van de Wet Openbaarheid Bestuur (WOB). Vanaf 1 mei
we voor duurzame elektriciteit. Er zijn energiezuinige koffieapparaten met
2022 is het mogelijk om een Woo-verzoek in te dienen via de website van de
duurzame koffie en thee. Zestig procent van de producten in onze kantines is
GGD.
biologisch en duurzaam. Wanneer mogelijk stellen we voorwaarden rondom
In 2023 ontving de GGD 2 Woo-verzoeken, die beiden in behandeling zijn
social return, bijvoorbeeld bij de catering; zo werkt in Tilburgse ten minste
genomen. Bij één Woo-verzoek is de verzochte informatie aan de verzoeker
één medewerker met een afstand tot de arbeidsmarkt. Ook vanuit de nieuwe
verstrekt. Eén Woo-verzoek is aan het einde van het verslagjaar nog in
toekomstvisie ‘Wij maken samen gezond gewoon’ is de GGD een plek is waar
behandeling. Naast Woo-verzoeken ontvangt de GGD soms ook verzoeken
bezoekers, werknemers en samenwerkingspartners worden gestimuleerd en
om zienswijzen op de Woo-verzoeken van derden. Hierin wordt gevraagd of
gefaciliteerd om de groene keuze te maken.
informatie met betrekking tot de GGD openbaar gemaakt mag worden door een derde partij.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
42
Eind 2023 startten we het project ‘De duurzame Brabantse GGD’en’, waarin we samenwerken aan zorg met het laagst mogelijke effect op klimaat, milieu en leefomgeving. Met minimale uitstoot van broeikasgassen en impact op de leefomgeving en met spaarzaam en circulair gebruik van materialen.
Planning en control In 2023 hielden we voortdurend bij of onze activiteiten passen binnen de mogelijkheden. We maakten hiervoor een financiële planning en verantwoordden ons in de cyclus van beleidsplan, kadernota, begroting, bestuursrapportage en jaarstukken. Zo zijn onze processen transparant, werkt de organisatie doelmatig, zijn de risico’s inzichtelijk, aanvaardbaar en beheersbaar en is de managementinformatie tijdig, juist en volledig. We verbeterden ons begrotingsmodel en de kwartaalgesprekken in 2023, zodat het MT waar nodig kon bijsturen op basis van voortgangrapportages en risico-analyses. Dat hebben we in 2023 voor de zomer moeten doen, toen bleek dat de financiële impact van de actualisatie van het functiehuis tot extra personele kosten leidde.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
43
2.3 Kwaliteit We hechten veel waarde aan de kwaliteit van onze diensten. Met de
• Team Forensische geneeskunde heeft een onderzoek uitgezet onder
HKZ-certificering zorgden we voor een voortdurende verbetering. In
huisartsen. Naar aanleiding hiervan is de informatieverstrekking over
2023 vond een audit plaats van de certificerende instelling, die geen nieuwe
de taken van de arts Forensische Geneeskundigen aan huisartsen en
aandachtspunten opleverde. In 2023 lag de focus op de implementatie van een
nabestaanden verbeterd.
digitaal kwaliteitsmanagementsysteem dat de organisatie ondersteunt in het systematisch en centraal vastleggen van kwaliteitsdocumenten, meldingen en acties.
Klanttevredenheid Een belangrijke graadmeter was in 2023 de beoordeling door onze klanten. We deden klantonderzoeken bij: • JGZ-consulten: de tevredenheid was iets hoger dan in 2022 (84%): 85%.
• Team Onderzoek heeft bij de gemeenten opgehaald of deze tevreden zijn na afronding van onderzoeken. Hier is positief op gereageerd. • Het programma Corona is aangesloten bij een landelijk tevredenheidsonderzoek. • De waardering van de inwoner voor de vaccinatiecampagne van de GGD Hart voor Brabant was een 8,7.
Klachten
De tevredenheid over het nut van de afspraak steeg licht naar 74% (2022:
Klanten kunnen eenvoudig een klacht bij ons indienen via de website, telefoon
72%).
of website per post. In 2023 ontvingen we in totaal 138 klachten: 17 over
• Webinars en digitale cursussen over gezondheid en opvoeding scoorden gemiddeld een 7,7. • Klantcontactcentrum (KCC) gemiddeld cijfer voor bereikbaarheid, oplossing en vriendelijkheid: Frontoffice: 8,4; Jeugd 2e lijn: 9,0 en Corona KCC: 8,3.
corona en 121 over ons reguliere werk. De klachten voor het programma Corona gingen vooral over de beschikbaarheid/bereikbaarheid van de locaties. Het aantal klachten over het reguliere werk is gemiddeld in vergelijking met de laatste jaren.
Ten opzichte van 2022 steeg de score van de Frontoffice en bleven Jeugd 2e lijn en Corona KCC gelijk. • Team Toezicht kinderopvang heeft een klantonderzoek onder de houders gehouden. Hierbij is het team met een gemiddelde van 8,3 gewaardeerd.
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
44
Aantal klachten per gemeente Gemeente
Aantal klachten
Gemeente
Aantal klachten
Bernheze
3
Loon op Zand
1
Boekel
1
Maashorst
4
Boxtel
5
Meierijstad
9
Dongen
0
Oisterwijk
2
Gilze en Rijen
1
Oss
12
Goirle
1
Sint-Michielsgestel
3
’s-Hertogenbosch
31
Tilburg
40
Heusden
2
Vught
2
Hilvarenbeek
2
Waalwijk
7
Land van Cuijk
4
Overige
8
Gelijke kansen op gezond leven I Jaarstukken 2023 I GGD Hart voor Brabant
45
Martijn bevordert de bedrijfsvoering ‘Door de personeelsbezetting zo optimaal mogelijk af te stemmen op het aantal te verwachten telefoontjes, proberen we enerzijds zo efficiënt mogelijk te werken - met aandacht voor de belasting van collega’s - en anderzijds ervoor te zorgen dat bellers nooit lang hoeven te wachten. Daarvoor maken we gebruik van historische data, maar kijken we ook naar de invloed van bijvoorbeeld vaccinatiecampagnes. Dit, gecombineerd met een snelle afhandeling van de vragen door bekwame collega’s, zorgt voor een hoge klanttevredenheid.’ - Martijn Postma, coördinator workforcemanagement klantcontactcentrum