08 Gemeente Goirle def. accountantsverslag 2023 CvdV 27-6-2024.pdf

Accountantsverslag Gemeente Goirle Boekjaar 2023

27/06/2024

© Baker Tilly

1

Aan de gemeenteraad van de gemeente Goirle Oranjeplein 1 5051 LT Goirle ONDERWERP: Accountantsverslag 2023 DATUM: Breda, 27 juni 2024

Geachte leden van de gemeenteraad, In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2023 van gemeente Goirle, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging 2023, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat bevindingen en conclusies die naar aanleiding van onze werkzaamheden naar voren zijn gekomen. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie.

Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) N.V.

drs. B. (Barry) Smeenk RA Verantwoordelijk accountant

Wij zijn voornemens u te machtigen om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2023.

2

Inhoudsopgave

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijkste bevindingen

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

Financiële positie

3

Bestuurlijke samenvatting

Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringwaarden

5

Bestuurlijke samenvatting Wij zijn voornemens om na afwikkeling van de controle bij de jaarrekening 2023 een goedkeurende verklaring te verstrekken voor de getrouwheid van de jaarrekening. Daarbij merken we op dat we wel een onverplicht toelichtende paragraaf opnemen, welke verwijst naar de rechtmatigheidsverantwoording, waarin het college heeft beschreven dat de onrechtmatigheden boven de door de raad vastgestelde grens uit komen. Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.

Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2023. Gemeente Goirle heeft er voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag, ondanks dat dit conform de BBV in formele zin nog niet verplicht is. Op deze wijze heeft de gemeente Goirle invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op te nemen, zoals de wetgever had beoogd. Op deze wijze wordt ook invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Tevens kan de toezichthouder en het Rijk gebruik maken van de opgenomen verantwoording. Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijken meerdere ongecorrigeerde controleverschillen. Deze zien grotendeels toe op de juiste afgrenzing van de lasten tussen de boekjaren. Daarnaast zijn er naar aanleiding van onze controle diverse correcties ten opzichte van de jaarrekening doorgevoerd, welke wij in dit verslag nader toelichten. Ook deze controlebevindingen zien, met uitzondering van de waardering van de grondexploitaties, vooral toe op het financieel afsluitproces bij de gemeente.

We adviseren u de aard van de correcties te evalueren en hiervoor voor het jaarrekeningproces 2024 acties te definiëren om herhaling van correcties te voorkomen.

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2023 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2023 van de gemeente Goirle voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd. Wel zijn er diverse correcties naar aanleiding van onze controle doorgevoerd.

6

Bestuurlijke samenvatting Het boekjaar 2023 sluit met een financieel resultaat van € 13,3 miljoen (voordelig). De totale vermogenspositie van de gemeente Goirle bedraagt € 40,4 miljoen (2022: € 29,1 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 48% (2022: 40%). De vermogenspositie is verbeterd ten opzichte van voorgaande jaren. Het college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de weerstandscapaciteit die beschikbaar is voldoende is om onverwachte tegenvallers op te vangen. De gemeente Goirle kent een gezonde vermogenspositie. 1 januari 2023 is het boekjaar waarop de gemeente Goirle voor het eerst dient te rapporteren in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording. Wij constateren dat de gemeente Goirle deze verantwoording heeft opgenomen in de jaarrekening en de bevindingen op het gebied van de rechtmatigheid toereikend heeft toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Wij concluderen dat deze verantwoording een getrouw beeld geeft. Het college constateert terecht dat de verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen. Door middel van onze onverplicht toelichtende paragraaf in onze controleverklaring wijzen wij in lijn met de adviezen van onze beroepsorganisatie, de gebruiker op deze verklaring van het college.

Wij willen u erop wijzen dat het totaal van de rechtmatigheidsbevindingen uit komt op € 17,2 miljoen. Deze bevindingen zien toe op onrechtmatige inkooptrajecten waarbij de Europese aanbestedingsrichtlijnen niet zijn nageleefd (€ 1,1 miljoen). Ten aanzien van de begrotingsrechtmatigheid volgen diverse materiële bevindingen. Op grond van uw financiële verordening is bepaald dat alle afwijkingen onrechtmatig zijn, tenzij er een uitzondering geldt. De afspraken die de raad daarmee met het college heeft gemaakt zijn dan ook “strenger” dan volgens de commissie BBV, waarin gesteld wordt dat primair enkel begrotingsoverschrijdingen onrechtmatig zijn en andere afwijkingen dat pas zijn als deze niet tijdig gemeld zijn. Uit de controles aangaande het misbruik & oneigenlijk gebruik criterium komen geen materiële bevindingen naar voren. Wij adviseren u kennis te nemen van de toelichting die het college opgenomen heeft in de paragraaf bedrijfsvoering. Wij adviseren u erop toe te zien dat de organisatie opvolging geeft aan de benoemde acties om de naleving van de rechtmatigheid te verbeteren. Daarnaast adviseren we u om te evalueren of de spelregels voor de rechtmatigheid op deze wijze passend zijn en zo nodig de financiële verordening hierop aan te passen.

De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording, inclusief de onduidelijkheid over de wettelijke invulling hiervan en het fors toenemende aantal SiSaregelingen (inmiddels 29 stuks) in combinatie met een onderbezetting binnen de organisatie en de wisseling van accountant hebben geleid tot een intensief controleproces. Hierbij is intensief met de organisatie samengewerkt, we danken de organisatie voor de grote inzet die afgelopen weken is geleverd. We merken hierin ook op dat in lijn met voorgaande jaren de controledruk vanuit het Rijk steeds verder toeneemt, wat zich vertaalt in inmiddels 29 te verantwoorden regelingen (2022: 23). Wij merken op dat de toenemende SiSa-regelingen veel van de organisatie vraagt in het kader van de voorbereidingen. De complexe en diversiteit aan wetten en regels leiden er toe dat de voorbereidingen voor de SiSa’s zeer intensief zijn en op punten voor verbetering vatbaar zijn. Wij zullen dit en de overige aandachtspunten in de evaluatie meenemen.

7

Opdracht, scope en uitkomsten

Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: - Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen). - De jaarrekening. - Bijlagen.

Grondslag Verantwoordingsgrens fouten en onduidelijkheden Rapporteringstolerantie

Bedrag

3% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 2.142.000

Financiële verordening

€ 50.000

Met de opdrachtbevestiging 2023 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2023. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Voor een nadere toelichting verwijzen wij tevens naar het in oktober 2023 door ons toegelichte controleplan.

Kernpunten en significante risico’s in de controle Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:  Waardering van de grondexploitaties; 

Getrouwheid rechtmatigheidsverantwoording;

Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 714.000. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad op 6 februari 2024 vastgestelde controleprotocol.



Doorbreking van administratieve organisatie/interne beheersing door het management;



Schattingsposten en veronderstellingen van het management.

Grondslag Goedkeuringstolerantie fouten

Bedrag

1% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 714.000

Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 2.142.000

Rapporteringstolerantie

5% van de goedkeuringstolerantie

€ 35.700

De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording zijn vastgelegd in uw financiële verordening, zoals vastgesteld door de Raad op 6 februari 2024.

Uitkomsten Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2023 een goedkeurende verklaring met een onverplicht toelichtende paragraaf om de gebruiker te wijzen op de rechtmatigheidsverantwoording van het college, te verstrekken voor de getrouwheid van de jaarrekening. Het totaal van de ongecorrigeerde fouten heeft een impact op het jaarrekeningresultaat van € 134.000 (voordelig) en bestaat uit diverse voor- en nadelige controlebevindingen, welke elkaar deels opheffen. Aangezien het totaal zich binnen de foutmarge van 1% bevindt, hebben de ongecorrigeerde bevindingen geen impact op onze conclusie.

9

Opdracht, scope en uitkomsten Frauderisico’s en continuïteit Onze controleverklaring over boekjaar 2023 bevat, gelijk aan voorgaand jaar, een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met betrekking tot continuïteit. Dit op basis van de vanaf 2022 gewijzigde beroepsregels voor accountants (NV COS 700). Hieronder wordt uiteengezet hoe de accountant bij de controleaanpak inspeelt op risico’s ten aanzien van fraude en continuïteit en worden de uitgevoerde werkzaamheden toegelicht. De mate van detail en de omvang van de rapportage over fraude en continuïteit in de controleverklaring hangen onder meer af van de onderkende risico’s, de omvang en aard van de organisatie alsmede de bevindingen naar aanleiding van de werkzaamheden.

Uit onze controle zijn geen bijzonderheden gebleken.

Frauderisico’s Zoals ook in ons controleplan opgenomen bevindt het college dan wel het management zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een incentive van het college of management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een betere financiële situatie of prestatie te presenteren. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkent.

Wij adviseren u nadrukkelijk te analyseren of de algemene reserves de toekomstig begrote tegenvallers op lange termijn kunnen gaan opvangen.

Continuïteit Als onderdeel van de vereisten voor de nieuwe controleverklaring hebben wij ook de continuïteitsveronderstelling getoetst. Op basis van de huidige inzichten, zoals opgenomen in de begroting 2024 heeft Gemeente Goirle tot 2026 een sluitende meerjarenbegroting (verwachting voor 2027 is een tekort van € 0,2 mln). Vanaf 2026 is nadrukkelijk de terugval van de financiële middelen uit het gemeentefonds zichtbaar. Uw incidentele weerstandscapaciteit is op korte termijn toereikend deze tekorten op te vangen.

De financiële kengetallen in 2023 inclusief het weerstandsrisico geven geen reden tot twijfel of de gemeente haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten. De gemeente Goirle heeft voor 2023 haar financiële positie verbeterd vanuit de positief behaalde resultaten.

Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: Analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren; Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het college of management zoals de waardering van de grondexploitaties, vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten; Beoordelen van significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening om; Doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en de raad. -

10

Schattingen Management schattingen Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen en licht deze toe in de jaarrekening. Wij hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2023 beoordeeld en gecontroleerd. De belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreffen:

Schatting

Beoordeling 2023

Beoordeling 2022

Onze zienswijze m.b.t. significante kwalitatieve aspecten en de (mogelijk) kwantitatieve omvang

Waardering van materiële vaste activa

(Evenwichtig) Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de materiële vaste activa een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw materiële vaste activa. Wel merken we op dat er ten opzichte van het vastgestelde beleid gedurende 2023 te veel is afschreven, we hebben dit als controleverschil meegewogen.

De waardering van de langlopende vorderingen

(Evenwichtig) Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de langlopende vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw langlopende vorderingen.

De waardering van grondexploitaties

(Evenwichtig) Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitatie grotendeels een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. In de berekening van de winstneming zijn naar aanleiding van onze controle nog correcties doorgevoerd. Voor een uiteenzetting hiervan verwijzen wij naar paragraaf “waardering van de grondexploitaties” van dit accountantsverslag.

De waardering van debiteuren

De waardering van de voorzieningen

(Evenwichtig) Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw vorderingen. Wel bestaat er een onzekerheid ten aanzien van een vordering inzake bouwleges, waarbij de gemeente een juridische procedure volgt. De tegenpartij waar de vordering op toeziet heeft bezwaar gemaakt. In het geval van een nadelige uitspraak kan dit leiden tot het ophogen van de voorziening oninbare debiteuren. (Evenwichtig) Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de voorzieningen een evenwichtig beeld geven van de toereikendheid van de voorzieningen.

11

Belangrijkste bevindingen

De rechtmatigheidsverantwoording Inleiding In de jaarstukken 2023 is door het college verantwoording afgelegd over de rechtmatigheid van de baten en lasten.

De rechtmatigheidsverantwoording Bij onze werkzaamheden hebben wij de volgende bevindingen en aanbevelingen geconstateerd.

Deze verantwoording bestaat uit: De rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening; en De toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording in de paragraaf − bedrijfsvoering

Het boekjaar 2023 is het eerste boekjaar waarin het college zelfstandig een rechtmatigheidsverantwoording verstrekt. Zoals meer gemeenten heeft ook Goirle moeite met de vereiste toelichting in de jaarrekening. De verantwoording was dan ook pas in een laat stadium van de controle beschikbaar en we zijn nauw met de organisatie opgetrokken om deze juist in de jaarrekening te presenteren.

−

Door een wijziging van de gemeentewet in 2023 is deze verantwoording een verplichting voor uw gemeente. De jaarstukken worden opgesteld conform de BBV. Deze verslaggevingstandaard is nog niet geactualiseerd naar de ‘nieuwe’ gemeentewet, waardoor het conform de BBV nog niet verplicht is deze verantwoording toe te voegen aan de jaarstukken. De gemeente heeft er voor gekozen (zoals het Ministerie aanbevolen heeft) om de rechtmatigheidsverantwoording desondanks toch op te nemen in de jaarrekening en toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering. Op deze wijze wordt ook invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Tevens kan de toezichthouder en het Rijk gebruik maken van de opgenomen verantwoording. Wij willen u erop wijzen dat, vanwege deze wijziging van de gemeentewet, het oordeel in de controleverklaring niet meer toeziet op de rechtmatigheid. De conclusies inzake rechtmatigheid zijn toegelicht door het college op pagina 157 van de jaarrekening. Wij hebben, als onderdeel van de controle op de jaarrekening, de getrouwheid van deze verklaring gecontroleerd. De toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording is door het college van de gemeente Goirle opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering.

Daarnaast constateren we dat de gemeente nog de nodige verbeteringen kan doorvoeren om tot een goed onderbouwd balansdossier te komen ter onderbouwing van het oordeel ten aanzien van de rechtmatigheid. Controles vanuit de verbijzonderde interne controle (VIC) waren op onderdelen nog niet (volledig) uitgevoerd en een overkoepelende analyse van de conclusie en onderbouwing van de werkzaamheden ontbrak. Samen met de organisatie hebben we de benodigde werkzaamheden uitgevoerd om tot voldoende grondslag te komen voor de rechtmatigheidsverantwoording. We constateren dat dit tot een extra inspanning heeft geleid bij zowel de organisatie als bij ons. Het college concludeert in haar rechtmatigheidsverantwoording dat niet rechtmatig is gehandeld. We hebben vastgesteld dat deze verantwoording een getrouw beeld geeft. Voorwaardencriterium Wij constateren dat uw gemeente achteraf een zogenaamde ‘spendanalyse’ uitvoert om mogelijke onrechtmatigheden te analyseren. Uw verbijzonderde interne controle (VIC) heeft deze taak op haar genomen. Er is voor een totaal aan € 1.051.000 aan onrechtmatig aanbestede lasten als fout geconstateerd ten gevolge van het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. We adviseren het college om in de toekomst ook in de paragraaf bedrijfsvoering een plan van aanpak op te nemen om verdere onrechtmatigheden te voorkomen. 13

De rechtmatigheidsverantwoording Begrotingsrechtmatigheid Wij constateren dat de gemeente een analyse heeft uitgevoerd en gedocumenteerd ten aanzien van de begrotingsrechtmatigheid. Er is sprake van overschrijdingen van de lasten van € 2,0 miljoen. Daarnaast is er sprake van overige afwijkingen van € 14,1 miljoen. Afgelopen najaar heeft de commissie BBV nadere uitspraken gedaan over het begrip tijdigheid. Hierin is toegelicht dat alle over- en onderschrijdingen van zowel baten als lasten onrechtmatig zijn, indien zij niet tijdig zijn gemeld. De commissie BBV heeft daarbij geadviseerd om tussen de gemeenteraad en het college hier nadere afspraken over te maken. Deze afspraken zijn vastgelegd de financiële verordening, waarbij de afspraak is gemaakt dat alle afwijkingen ten opzichte van de begroting onrechtmatig zijn. Daarmee zijn er binnen de gemeente Goirle strengere afspraken gemaakt dan dat wettelijk noodzakelijk is. We adviseren u de huidige afspraken te evalueren en daar waar nodig te herzien. Kredietrechtmatigheid Voor wat betreft de kredietrechtmatigheid constateren we dat er twee kleine, niet materiële overschrijdingen op een krediet zijn geconstateerd. In de jaarrekening is deze beperkte overschrijding toegelicht. M&O criterium Wij constateren dat de gemeente Goirle M&O-beleid (Misbruik en Oneigenlijk Gebruik) nog nader dient in te regelen.

In 2023 zijn elementen van dit beleid al meegenomen bij de uitvoering van werkzaamheden voor de rechtmatigheidsverantwoording. In de controle zijn geen materiële bijzonderheden geconstateerd. Toelichting paragraaf bedrijfsvoering We constateren dat de toelichting aangaande de rechtmatigheidsverantwoording in de paragraaf Bedrijfsvoering voldoet aan de wettelijk gestelde eisen en aan de afspraken die tussen de raad en het college zijn gemaakt.

14

Grondexploitaties Algemeen De waardering van de grondexploitaties is gebaseerd op diverse schattingen en aannames. De schattingsonzekerheid is door alle externe ontwikkelingen in 2022/2023 toegenomen en vormt daarom een significant risico in onze controleaanpak. De complexiteit in de projectontwikkeling omvat de volgende risico’s: De vraag naar (betaalbare) woningen is fors hoger dan het aanbod. Stijgende energie- en grondstofprijzen. Krapte op de arbeidsmarkt. Stikstofproblematiek. Verduurzamingsopgave. Stijgende rente. Macro-economische factoren zijn minder stabiel. De hogere onzekerheid en volatiliteit in de gehanteerde aannames kan doorwerken in het verwachte eindresultaat en de waardering van uw grondexploitaties. Deze hogere mate van onzekerheid maakt het belangrijker om een adequate toelichting op te nemen in de jaarrekening. In de jaarrekening is deze schattingsonzekerheid echter niet toegelicht. We adviseren het college deze schattingsonzekerheid inclusief een benaderd scenario toe te lichten, zodat de gebruiker van de jaarrekening een beter inzicht krijg in de schattingsgevoeligheid.

Verloop boekwaarde grondexploitatie Hieronder hebben wij de ontwikkeling van uw grondexploitatie gedurende de afgelopen twee jaar weergegeven. (x € 1.000) Boekwaarde per 1 januari Investeringen

2023

2022

(1.556)

(2.084)

663

287

Grondverkopen/bijdragen

0

(48)

Tussentijdse winstneming

2.038

289

Boekwaarde per 31 december

1.145

(1.556)

Ten opzichte van 31 december 2022 is de boekwaarde van de post grondexploitatie toegenomen met € 2,7 miljoen. Resultaat grondbedrijf Het resultaat van het grondbedrijf bedraagt in 2023 € 2,0 mln positief. Dit resultaat bestaat uit de tussentijdse winstneming binnen het project de Boschkens.

Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd

15

Grondexploitaties De parameters voor de grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door gemeente Goirle gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. Parameters

2023

2022

Schatting 2023

Schatting 2022

Rente

1,18%

0,37%





Disconteringsvoet

2,0%

2,0%





Kostenstijging

3,0%

3,0%





1%

0%





Opbrengstenstijging

Kostenstijging De gehanteerde parameter voor de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. De gemeente Goirle heeft voor het prijspeil 2023 rekening gehouden met de inflatie en houdt voor de komende jaren op basis van marktinformatie ook rekening met een inflatie van 3%. We achten dit een realistisch uitgangspunt.

Bevindingen De Boschkens Het project De Boschkens is de enige actieve exploitatie van de gemeente Goirle. Het betreft een winstgevend project. Voorgaand jaar werd er nog een risico-afslag genomen binnen dit project voor de eventuele kosten van een geluidswal. Dit risico is in 2023 uit het project genomen en wordt als aparte investering behandeld. De gemeente heeft voor 2023 de risico’s opnieuw ingeschat voor deze grondexploitaties. Als gevolg hiervan is de winstneming in 2023 lager dan in basis gecalculeerd. Deze risico’s waren echter onvoldoende objectief onderbouwd en zijn op basis van de huidige analyse niet toegestaan binnen de BBV, daar deze veelal toezien op macro-economische ontwikkelingen dan wel planinhoudelijke wijzigingen. De tussentijdse winstneming is naar aanleiding van deze correctie met € 796.000 (positief) gecorrigeerd. Tevens constateren we dat in de berekening van de tussentijdse winstneming ten onrechte in de cijfermatige calculatie geen rekening was gehouden in de berekening met de toekomstige kostenindexering, de opbrengstenindexering en de rente, Als gevolg van deze bevinding is de berekende tussentijdse winstneming € 307.000 te hoog. Dit is gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening. .

Opbrengstenstijging Gezien de hoogte van de marktprijzen per balansdatum houdt de gemeente Goirle op basis van marktinformatie voor de komende jaren rekening met een verhoging van de grondprijs van 1% in haar grondexploitaties. We achten dit een realistisch uitgangspunt.

16

Sociaal domein Algemeen De gemeente Goirle voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij enkele taken zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden: Uitvoerder

Bepaling last boekjaar

Zelf

Werkelijke lasten

Werkdeel (WSW)

Diamant Groep

Vaste bijdrage op basis van de bijdrage beschikbaar gesteld door het Rijk

Jeugdwet

Hart van Brabant

Werkelijke lasten, gebaseerd op schatting per jaareinde

WMO

Zelf / SIEM

Werkelijke lasten

PGB’s

Sociale verzekeringsbank

Afrekening op basis van werkelijke lasten

Onderdeel

Uitkeringen (Participatiewet)

In de jaarrekening zijn diverse posten en geldstromen inzake het sociale domein verantwoord. Jeugdwet In de regio Midden-Brabant zijn de taken aangaande de jeugdzorg gedelegeerd aan de gemeenschappelijke regeling Hart van Brabant, waarbij de gemeente wel zelf ook een rol heeft in de toeleiding naar zorg. De kosten aangaande de gemeente Goirle worden daarbij door Hart van Brabant doorbelast. De gemeente Goirle verantwoordt deze kosten op basis van de laatst beschikbare inschatting van Hart van Brabant. Hierbij is vanuit Hart van Brabant aangegeven dat er een maximale afwijking mogelijk is van € 100.000.

zorgaanbieders en de prestatielevering uitvoert, hiervan is een groot deel van de prestatielevering onderbouwd door middel van productieverantwoordingen van de zorgaanbieder voorzien van een goedkeurende controleverklaring van hun accountant. Voor een bedrag ter hoogte van € 90.000 is dit echter niet het geval. Dit deel wegen we mee als onzekerheid in de controle. Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de WMO een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen op grond van de WMO geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente Goirle heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2023 niet toegelicht, we adviseren u dit komende jaren wel te doen.

PGB’s De belangrijkste onzekerheid zit op de Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB). De SVB heeft zelf over 2023 een controleverklaring met beperking ontvangen bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en WMO. De gemeente Goirle heeft zelf aanvullende werkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de kosten te verifiëren zodat deze beperking wordt weggenomen. Uit onze beoordeling van dit onderzoek concluderen we dat de kosten PGB’s getrouw en rechtmatig verantwoord zijn in de jaarrekening 2023.

WMO De gemeente Goirle voert de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) deels zelfstandig uit en deels via de samenwerking SIEM. We hebben vastgesteld dat de gemeente in voldoende mate zelf controles op de juistheid van de facturatie van de 17

Overige bevindingen Voorziening dubieuze debiteuren De gemeente Goirle heeft de voorziening debiteuren bepaald op basis van een inschatting per post. Hierbij heeft de gemeente een post deels voorzien waar een rechtszaak over loopt. Hoewel de gemeente op het standpunt staat dat de vorderingen terecht zijn opgelegd, kan een eventuele nadelige uitspraak gevolgen hebben voor de eventuele inbaarheid. De openstaande vordering bedraagt +/- € 1.000.000, waarbij de tegenpartij stelt maximaal € 500.000 verschuldigd te zijn. De gemeente heeft een voorziening gevormd. Derhalve loopt de gemeente een risico voor € 400.000. Wij kunnen instemmen met het standpunt van het college. Afschrijving op materiele vaste activa De gemeente Goirle heeft in haar afschrijvingsbeleid opgenomen dat wordt afgeschreven vanaf het moment waarop kosten gemaakt worden. Van 2024 gaat de gemeente afschrijven vanaf het eerste jaar nadat het actief gereed is. Dit is in lijn met wat wij bij meerdere gemeenten zien. Vanuit de controle hebben we geconstateerd dat de inrichting van de afschrijvingen in de staat-C niet altijd aansluiting bij het gekozen beleid. Als gevolg hiervan zijn de afschrijvingen € 0,2 mln te hoog weergegeven in de jaarrekening 2023. We hebben een analyse gemaakt om de maximale afschrijving te bepalen.

De werkelijk geregistreerde afschrijving overschrijdt deze berekening met het eerder genoemde bedrag. Volledigheid renteopbrengsten We constateren dat de rente op de rekening Schatkistbankieren over het vierde kwartaal 2023 niet als opbrengst in de jaarrekening 2023 was opgenomen. Deze bate ter hoogte van € 82.000 is alsnog naar aanleiding van onze controle gecorrigeerd in de jaarrekening. Vordering ministerie justitie en veiligheid Tijdens de controle hebben we vastgesteld dat de gemeente over 2022 een afrekening heeft ontvangen. We hebben navraag gedaan of een dergelijke afrekening ook voor het boekjaar 2023 van toepassing is. Uit analyse van de organisatie bleek over 2023 ook een bedrag van € 250.000 te vorderen te zijn. Voorgaande bedrag is in de jaarrekening gecorrigeerd.

Tijdige registratie van facturen Om de volledigheid van de lasten in de jaarrekening vast te stellen hebben we een voortgezette controle uitgevoerd waarbij de controleren of de in 2024 geregistreerde facturen terecht zijn verantwoord in 2024. Uit de controle blijken diverse facturen (6 van 27 gevallen) die betrekking hebben op 2023, maar in 2024 zijn opgenomen. Hierbij constateren we facturen die betrekking hebben op investeringen en alleen invloed hebben op de balans, maar daarnaast ook facturen die in de lasten van 2023 opgenomen moeten worden, waardoor de lasten in de jaarrekening nu te laag zijn weergegeven. Ten aanzien van de investeringsnota heeft het controleverschil ter hoogte van € 384.000 geen effect op het resultaat. De nota’s die wel effect hebben op het resultaat 2023 zijn allen kleiner dan € 10.000, echter doordat we werken met een steekproef moeten we de individuele beperkte fouten projecteren op de totale steekproefmassa. Zo doende dienen we een fout van € 366.000 (nadelig) mee te wegen in ons oordeel. Juiste registratie van te betalen bedragen Uit onze controle op de juistheid van de opgenomen post nog te betalen bedragen volgen een tweetal bevindingen. Enerzijds heeft het college een post niet bestede projectbudgetten ter hoogte van € 598.000 opgenomen.

Het verantwoorden van de kosten voor deze projecten in het boekjaar 2023 is echter niet toegestaan daar er feitelijk nog geen prestaties voor dit geld zijn geleverd. Dergelijke projectbudgetten kunnen eventueel in lijn met de afspraken met de raad via een bestemmingsreserve worden overgeheveld naar het nieuwe boekjaar. Deze reservering is in de definitieve jaarrekening vrijgevallen. Anderzijds constateren we op basis van een steekproef dat in 5 van de 9 gevallen de reservering voor de in 2024 te ontvangen nota over het boekjaar 2023 onjuist was ingeschat. De totale afwijking bedroeg € 184.000, omdat we een steekproef hebben uitgevoerd moeten we het totale effect op de massa meewegen. De geprojecteerde fout betreft dan ook € 442.000 (voordelig) welke we meewegen in ons oordeel.

18

Jaarverslag Jaarverslag In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder het overzicht van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2023 is opgenomen.

Hieronder zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen: Element jaarverslag

Uw jaarverslag bevat in materiële zin de vereiste informatie op basis van artikel Vereisten BBV

Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.

Verenigbaar

Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd.

Paragrafen

Verbonden partijen Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties met verbonden partijen van gemeente Goirle. In het kader van onze controle hebben wij vastgesteld dat: − De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen. − Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude. − Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd.

Onze waarneming

24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV. Daarnaast zouden de cijfers 2023 van uw verbonden partijen opgenomen dienen te worden, deze zijn echter nog niet in alle gevallen beschikbaar.

Overeenstemming

Informatiewaarde

Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemt met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden. Alle verplichte paragrafen, inclusief de nieuw voorgeschreven paragraaf Openbaarheid zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau. De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.

Incidentele baten en

De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de eisen vanuit

lasten

het BBV. Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker thema. We

Fraude

adviseren u in de paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren over de frauderisicoanalyse.

19

SiSa-bijlage en WNT SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2023. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden: − € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. − 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is. − € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.

WNT verantwoording Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen zijn per jaareinde 2023 in loondienst. Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichtingen geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2023 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben welke onder de WNT vallen) overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant.

De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.

20

Financiële positie

Ontwikkelingen in de jaarcijfers Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2023 volgens de jaarrekening € 40,4 miljoen en heeft zich de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld:

Analyse van het resultaat Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten bedraagt afgerond € 13,3 mln positief. In de gewijzigde begroting was rekening gehouden met een voordelig resultaat van € 8,2 mln.

Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)

In het samenvattend beeld in het jaarverslag wordt in hoofdlijnen een toelichting op de afwijkingen gegeven. In de toelichting op de programma’s wordt een verder gedetailleerde verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2023 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken.

45.000 40.000 35.000 30.000

Het jaarrekeningresultaat is € 5,1 mln voordeliger dan begroot.

25.000

De belangrijkste afwijkingen zien voornamelijk toe op: • Hogere algemene uitkering/specifieke regelingen; • Winstneming grondexploitaties; • Voordeel op budgetten, welke niet zijn uitgegeven; • Voordeel opvang Oekraïners.

20.000 15.000 10.000 5.000 0 -5.000

2020 Algemene reserve

2021

2022

2023

Bestemmingsreserve

Gerealiseerd resultaat

Het totaal saldo van baten en lasten (exclusief mutatie reserves) bedraagt € 11,3 mln voordelig. Per saldo is gedurende 2023 € 2,0 mln onttrokken aan de reserves. Tezamen vormt dit het gerealiseerde resultaat van € 13,3 mln.

Een groot deel van bovenstaande oorzaken kon niet in een eerder stadium voorzien worden, enkele afwijkingen ons inziens mogelijk wel. We adviseren u, in lijn met de aanbevelingen van de commissie BBV om meer aandacht te hebben voor afwijkingen op baten en lasten, niet zijnde begrotingsoverschrijdingen. Doorlopend is het advies de afwijkingen nader te analyseren waarom deze pas bij het opstellen van de jaarrekening inzichtelijk waren, zodat voordelen eerder richting de raad gemeld kunnen worden.

Van de totale reserves ter hoogte van € 27,1 mln is € 8,8 mln opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gedaald met € 0,4 mln.

22

Financiële positie Weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) van uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven: Kengetallen in %

Gemeente Goirle

Landelijk

Brabant

2023

2022

2023 (begroting)

2022

2023 (begroting)

2022

Netto schuldquote

15

30

71,4

38,8

66,4

33,1

Netto schuldquote gecorrigeerd

15

31

65,4

33,1

61,8

29,7

Solvabiliteit

48

39

30,8

38,9

34,5

40,5

Grondexploitaties

1

-2

5,8

6,1

7,6

10,3

Belastingcapaciteit

100

99

105,1

101,5

100,1

96,3

Structurele exploitatieruimte

3,9

9,4

0,5

5,2

0,6

5,6

Het kengetal netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten op de exploitatie en is afgenomen in 2023, doordat er is afgelost op de leningenportefeuille. De solvabiliteit stijgt naar 48% in 2023. De VNG hanteert een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. Aan de bovenkant oordeelt het VNG dat een solvabiliteit boven de 50% als zeer goed aan te merken is. De gemeente Goirle kent derhalve een gezonde vermogenspositie. Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de in exploitatie genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Belastingcapaciteit: de lastendruk in de gemeente Goirle bedraagt 100% en ligt daarbij op het landelijke gemiddelde. Op basis van het kengetal “structurele exploitatieruimte” blijkt dat er beperkte structurele begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige begroting op te vangen. In vergelijking met landelijk en Brabant is er iets meer ruimte.

23

Financiële positie Weerstandsvermogen en risicobeheersing In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico’s. Hiernaast is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De weerstandscapaciteit is opgebouwd vanuit de algemene reserves. De weerstandsratio kwalificeert als “uitstekend”. We merken op dat in de weerstandscapaciteit Uitstekend is om de incidentele risico’s op te vangen. Wel merken we op dat de gemeentelijke weerstandscapaciteit gezien de geplande rijksbezuinigingen de komende jaren onder druk kan komen te staan.

2023

2022

2021

Weerstandscapaciteit

22.248

13.063

9.142

Risico’s

3,432

3.921

4.385

Weerstandsratio

6,48

3,33

1,85

X € 1.000

Weerstandsratio

Betekenis

>= 2.0

Uitstekend

1.4 < 2.0

Ruim voldoende

1.0 < 1.4

Voldoende

0.8 < 1.0

Matig

0.6 < 0.8

Onvoldoende

< 0.6

Ruim onvoldoende

24

Bevindingen interne beheersing

Bevindingen interne beheersing Algemeen Naar aanleiding van onze tussentijdse controle over 2023 hebben wij een managementletter uitgebracht. Onze doelstelling van deze controle is om een beeld te krijgen of de interne beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van interne controle toereikend zijn in het kader van onze opdracht tot de controle van de jaarrekening van uw gemeente. Dit beeld is in belangrijke mate bepalend voor onze risico-inschatting en hiermee voor de omvang en diepgang van onze werkzaamheden die wij bij de jaarrekeningcontrole moeten uitvoeren teneinde de gewenste zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening géén materiële fouten bevat. Uit onze risicoinschatting komen een aantal risicogebieden naar voren die een verhoogd risico met zich meebrengen op een materiële fout in uw jaarrekening. Deze omvatten: Waardering van uw grondexploitatie; − Invoering van de rechtmatigheidsverantwoording (en de daarbij horende − verantwoordelijkheden voor u); Risico dat het management van de gemeente de procesafspraken doorbreekt, − hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels. Dit risico ziet bij uw gemeente met name toe op de schattingsposten in de grondexploitatie en voorzieningen.

Fraude en naleving wet- en regelgeving Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. De Raad is verantwoordelijk voor het toezicht op het college in de uitvoering van deze taken.

Geautomatiseerde gegevensverwerking Wij rapporteren onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de accountantscontrole van de jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. De jaarrekeningcontrole heeft geen tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht.

Wij hebben als onderdeel van de jaarrekeningcontrole 2023 uw inschatting inzake frauderisico’s met betrekking tot uw organisatie besproken. Deze bespreking komt ook voort uit onze verplichte rapportage van de accountant over de uitkomsten van onze werkzaamheden met betrekking tot de ingeschatte frauderisico’s in de controleverklaring.

Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het management gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën. Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van weten regelgeving.

26

Bevindingen interne beheersing Fraudebeheersing en onze observaties Om bestuurders en toezichthouders houvast te bieden heeft het NBA in februari 2022 de brochure “Frauderisicobeheersing” uitgebracht. Wij adviseren u om kennis te nemen van de 11 aanbevelingen die hierin zijn gedaan. Onderzoek laat zien dat het grootste deel van de fraudegevallen door middel van een ‘tip’ aan het licht komt. Dit maakt het belang van een fraudemeldpunt en klokkenluidersregeling groot. Het is goed uw medewerkers hier periodiek van bewust te maken. In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot de naleving van wet- en regelgeving. In de paragraaf ‘Overige bevindingen’ geven wij een nadere toelichting over de verplichting om in onze controleverklaring te rapporteren over fraude. Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen.

Corruptie en omkopingsrisico’s Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen. Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid. Gemeente Goirle beschikt over beschreven procedures ten aanzien van de samenwerking met derden en een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid. Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren: − Gemeente Goirle heeft zelf werkzaamheden uitgevoerd om te controleren dat de aanbestedingen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. Wij hebben steekproefsgewijs een deel van deze werkzaamheden gecontroleerd.

− Door middel van een steekproef vaststellen of voor alle inkopen welke in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij. − Door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondaankopen en –verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd. − Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn – behoudens onze eerdere opmerkingen geen nadere bevindingen voortgekomen.

27

Overige onderwerpen

Overige onderwerpen ESG Het integreren van duurzaamheidsaspecten binnen uw organisatie en bedrijfsvoering wordt de toekomstige norm. De EU zet flink in op het afdwingen van transparantie over het gevoerde duurzaamheidsbeleid. Een voorbeeld daarvan: met ingang van het boekjaar 2025 moeten grote ondernemingen (volgens de jaarrekening criteria) rapporteren over de voortgang en realisatie van hun duurzaamheidsambities (CSRD) en over de bijdrage van hun producten en/of diensten aan een klimaatneutrale economie (EU Taxonomy).

We kunnen concluderen dat het ESG regelgevingskader volop in beweging is. Alles is erop gericht dat organisaties duurzaamheid in hun organisaties verankeren en rapporteren over uw bijdrage/impact op de thema’s Environment, Social en Governance. Vooruitlopend op de wettelijke verplichtingen is eerdere toepassing (op vrijwillige basis) toegestaan. Om sustainability in uw organisatie te integreren kunt u het ESG raamwerk zoals hieronder weergegeven doorlopen.

Hieronder geven wij een opsomming van de meest recente ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid. −

De nadere uitwerking van de CSRD is vorm gegeven in de European Sustainability Reporting Standards (ESRS). Op 31 juli 2023 heeft de Europese Commissie deze ESRS goedgekeurd, waarmee de invoering voor ondernemingen definitief is geworden.

−

De EU Taxonomy (een door de EU opgestelde lijst van producten en diensten die als ‘groen’ aangemerkt mogen worden) wordt ondertussen steeds verder uitgebreid. Aan de lijst worden voortdurend diverse economische activiteiten toegevoegd die gericht zijn op de transitie naar circulariteit, het duurzaam gebruik van water, de preventie en beheersing van vervuiling en de bescherming en het herstel van de biodiversiteit.

−

Een andere verordening die op termijn toepassing zal gaan vinden is de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD). Deze verordening omvat verplichtingen voor ondernemingen om de impact van haar eigen activiteiten en die van haar waardeketen op het gebied van mensenrechten en natuur en klimaat te identificeren en vervolgens maatregelen te treffen om negatieve consequenties daarvan te voorkomen of te mitigeren. Een onderneming moet kunnen aantonen dat zij al het mogelijke heeft gedaan om hieraan te voldoen. Een belangrijk element uit de verordening is dat bestuurders aansprakelijk kunnen worden gesteld indien niet in voldoende mate gevolg aan deze verordening is gegeven.

Dit is een 8-stappenplan om te komen tot een geïntegreerde duurzaamheidsstrategie en uiteindelijk uw duurzaamheidsverslag. Baker Tilly ESG Advisory kan u bij al deze processtappen (al naar gelang uw behoefte) ondersteunen. Onze verwachting is dat op termijn de rapportageverplichtingen voor ondernemingen ook voor decentrale overheden gaan gelden. We adviseren u hier dan ook al op voor te sorteren.

29

Overige onderwerpen Rapporteringsverplichting werkgebonden personenmobiliteit Per 1 juli 2024 is de nieuwe “Wet Rapportageverplichting werkgebonden personenmobiliteit (WPM)” van toepassing op werkgevers met meer dan 100 medewerkers. Werkgevers hebben een grote rol in het verduurzamen van de werkgebonden personenmobiliteit. Verduurzamen is bijvoorbeeld mogelijk door werknemers thuis te laten werken of het gebruik van openbaar vervoer of een elektrische auto te stimuleren. De verplichte jaarlijkse rapportage houdt in dat werkgevers de werkgebonden kilometers (zowel zakelijke kilometers als woon-werkverkeer) moeten rapporteren. De rapportage wordt onderverdeeld naar soort vervoermiddel, afgelegde kilometers en het brandstoftype. De rapportage over 2024 moet uiterlijk op 30 juni 2025 worden ingediend. De rapportage kan middels een online formulier worden ingediend op de website van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Wet bescherming klokkenluiders In februari 2023 is de “Wet bescherming klokkenluiders” in werking getreden. De wet heeft de voorgaande “Wet Huis voor klokkenluiders” vervangen en hiermee is de EU-klokkenluidersrichtlijn geïmplementeerd. Vanaf 17 december 2023 geldt de wet voor alle werkgevers met 50 werknemers of meer. De wet geldt zowel in de publieke als de private sector.

De wet beschermt melders die een werkrelatie hebben met de organisatie waarover de melding gaat. Naast werknemers kunnen dit bijvoorbeeld ook zzp-ers, stagiairs of uitzendkrachten zijn. Een melding moet gaan over een vermoeden van een misstand. Er zijn twee soorten meldingen, namelijk een inbreuk op een verordening of richtlijn van de EU (Unierecht) en een maatschappelijke misstand. Een inbreuk op het Unierecht is een handeling of nalatigheid die onrechtmatig is of het doel ondermijnt en schadelijk is voor het algemeen belang. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan de volksgezondheid of bescherming van het milieu.

Een maatschappelijke misstand is meestal een situatie die meerdere mensen aangaat, regelmatig voorkomt of ernstige gevolgen kan hebben. Een maatschappelijke misstand heeft een of meer van de volgende kenmerken: Er is sprake van overtreding van de wet of op grond van een wettelijke − voorschrift opgestelde interne regels vastgesteld door de werkgever; Er is gevaar voor de volksgezondheid; − Er is gevaar voor de veiligheid van personen; − Er is gevaar voor de aantasting van het milieu; − Er is gevaar voor het goed functioneren van de organisatie als gevolg van − onbehoorlijk handelen of nalaten. Voor alle situaties geldt dat het maatschappelijk belang in het geding moet zijn. Een melding kan worden gedaan bij de werkgever of direct bij een bevoegde autoriteit. Dit moet een externe instantie zijn die hiervoor is aangewezen. Een melding kan zowel schriftelijk als mondeling plaatsvinden. De melder mag niet door de werkgever worden benadeeld omdat hij een melding gedaan heeft. Benadeling kan bijvoorbeeld door middel van ontslag, overplaatsing of het weigeren van een promotie. Deze bescherming geldt ook voor mensen die de melder hebben geholpen bij de melding.

De bescherming bestaat uit een aantal maatregelen: Verbod op benadeling met verschuiving van de bewijslast in gerechtelijke − procedures; Recht op ondersteuningsmaatregelen waaronder volledig onafhankelijke − informatie en kosteloze en gemakkelijk toegankelijke adviezen; Vrijwaring van procedures (bijvoorbeeld schending van de − geheimhoudingsplicht en verboden informatieverwerving); Geheimhoudingsverplichtingen in het kader van de melding en de opvolging − daarvan voor de identiteit van de melder (en andere betrokkenen); Sancties voor degenen die zich schuldig maken aan het tegenwerken van de − melder of het onderzoek.

30

Bijlagen

Bijlage A – SiSa-bijlage Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2023 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2024 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout, onzekerheid of formele onrechtmatigheid

Nummer

Specifieke uitkering

A16

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

B2

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek

C41B

Regeling specifieke uitkering flexibele inzet woningbouw

C55

Aanpak energiearmoede

C62

Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen

C92

Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid

C94

Regeling houdende regels verstrekking specifieke uitkering aan gemeenten verduurzaming [….] van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties

D8

Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)

D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen

E3

Subsidieregeling sanering verkeerslawaai

E21

Regeling specifieke uitkering circulaire ambachtscentra

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

32

Bijlage A – SiSa-bijlage (vervolg) Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2023 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2024 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout, onzekerheid of formele onrechtmatigheid

Nummer

Specifieke uitkering

E44B

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021-2027 (SiSa tussen medeoverheden)

E84

Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023

F28

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid

G2

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2023

G3

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend levensonderhoud beginnende zelfstandigen)_gemeentedeel 2021

G10

Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2023

G12

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire

G13

Onderwijsroute 2022 deel gemeente

H4

Regeling specifieke uitkering stimulering sport

H8

Regeling Sportakkoord 2020–2022

H12

Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken

H21

Specifieke uitkering cliëntondersteuning

H30

Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid