05 Begroting 2025.pdf
Tekst van het document
Gemeente Goirle – Begroting 2025
52
Indicatoren 5.2 Overhead BBV-Indicatoren 1 Formatie 2 Bezetting 3
Apparaatskosten
Eenheid fte fte in € per inwoner % % Eenheid %
JR 2022 6 6 633
Gemeente Goirle JR 2023 Begr. 2024 7 7 6 6 728
Begr. 2025 7 n.b.
708
853
4 Externe inhuur 19 17 2 2 5 Overhead 13 12 13 15 2022 2023 2024 2025 Lokale indicatoren 6 Opslagpercentage overhead 115 115 114 114% Legenda: 1 Formatie: aantal begrote fte per 1.000 inwoners. Het gaat hier om de toegestane formatie in fte van het ambtelijk apparaat van uw organisatie voor het begrotingsjaar op peildatum 1 januari. (Bron: eigen data). 2
Bezetting: aantal werkelijke fte per 1.000 inwoners (Bron: eigen data). Peildatum 2024: 30-6-2024.
3 Apparaatskosten: Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken (Bron: eigen data) 4 5
Externe inhuur: Kosten inhuur externen als % van (totale loonsom + kosten inhuur externen) (Bron: eigen data). Overhead: totaal van de uitgaven van het taakveld Overhead als percentage van de totale uitgaven in de begroting (Bron: eigen data). 6 Opslagpercentage overhead: percentage geeft aan hoeveel procent van de uitgaven uit overheadkosten bestaan. (Bron: eigen data)
Berekening Overhead De stijging in de totale kosten voor de overhead wordt voornamelijk veroorzaakt door de stijging van de lonen (formatie-uitbreiding en indexering), en de hogere lasten van automatisering. Thema 5.2 Overhead bedragen x € 1.000 - Totale kosten voor de overhead - Opslag op directe salarislasten (toegepast bij afvalstoffenheffing en rioolheffing) - Overhead toe te rekenen aan grondexploitaties en kapitaalwerken - Percentage overhead
Gemeente Goirle – Begroting 2025
2024 na wijz. 9.317
Begroting 2025 10.517
114%
114%
877 12%
789 15%
53
Wat mag het kosten? 5.2 Overhead bedragen x € 1.000 Lasten Baten Saldo
Realisatie Begr. 2024 Begroting 2023 na wijz. 2025 9.012 9.557 10.514 265 240 197 8.747 N 9.317 N 10.317 N
Meerjarenraming 2026 2027 2028 10.447 10.772 11.106 204 213 221 10.243 N 10.558 N 10.885 N
De raad stelde op 2 juli 2024 de financiële uitgangspunten voor de begroting 2025 vast (o.a. indexerings- en rentepercentages). De financiële consequenties daarvan zijn in deze themaraming opgenomen. Daarnaast bevat de themaraming ook beleidsvoornemens. Een deel daarvan vindt zijn oorsprong in het bestuursakkoord 'Goirle: Samen Bouwen’. Investeringen
Thema Cat. Omschrijving 5.2 5.2 B 5.2 B Aanpassen gem.kantoor hybride werken Totaal
(bedragen x € 1.000) Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 176 176 176 176
Verwerkte beleidsvoornemens Deze vinden hun oorsprong in het Bestuursakkoord, de Perspectiefnota 2025 en nieuw beleid op basis van actuele ontwikkelingen. Thema 5.2 Overhead Bedragen x € 1.000 Vrijval stelpost herstel balans formatie-werk 2024 Formatie-uitbreiding formatieplan 2025 Aanp.Gem.kantoor hybride werk Invest.2025 € 176.000 Eindtotaal
Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 421 N 440 N 457 N 457 N 500 N 519 N 544 N 566 N 24 N 23 N 23 N 921 N 983 N 1.024 N 1.045 N
Toelichting: Vrijval stelpost Herstel balans formatie-werk 2024 Op basis van het raadsbesluit Realisatiekrachtonderzoek (raad 17-9-2024) vervalt de voorlopige stelpost die in 2024 in de begroting werd opgenomen. Formatie-uitbreiding 2025 Op basis van het raadsbesluit Realisatiekrachtonderzoek (raad 17-9-2024) is de formatie uitgebreid met een bedrag van € 500.000. Dit bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd op basis van de begrotingsuitgangspunten. Aanpassing gemeentekantoor voor hybride werken (Perspectiefnota 2025) We hebben nog niet in alle vergaderruimtes een beeldscherm dat hybride werken faciliteert. Ook is er grote behoefte aan team cabines waarin medewerkers een teams-vergadering kunnen bijwonen zonder dat collega’s daar last van hebben. Daarnaast heeft de organisatie extra werkplekken nodig. Hiervoor is een investering nodig van € 176.000. De bijbehorende kapitaallasten ingaande 2026 bedragen € 24.000.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
54
Paragrafen
Gemeente Goirle – Begroting 2025
55
Paragraaf Lokale heffingen Uitgangspunten Het beleid ten aanzien van lokale heffingen is vastgelegd in de belastingverordeningen. Deze worden jaarlijks geactualiseerd en ter goedkeuring aan de Raad aangeboden. In de begroting zijn in financiële zin de gewijzigde tarieven toegepast. In deze paragraaf zijn de volgende uitgangspunten van toepassing. - Leges: bij de vaststelling van de legesverordening 2024 is toegezegd te onderzoeken de leges 100% dekkend te maken, tenzij dit niet mogelijk of wenselijk is. Dit onderzoek is nog niet afgerond. In de nu voorliggende begroting zijn de leges verhoogd met 4,4%. Een eventuele aanpassing van de leges, naar aanleiding van het kostendekkendheidsonderzoek, wordt verwerkt in een begrotingswijziging. - Voor de onroerendezaakbelasting (OZB) geldt het inflatiepercentage van mei 2023 t/m mei 2024, zoals dat is opgenomen in de Meicirculaire 2024. Dit percentage komt uit op 3,45%. - Tarieven voor bestemmingsbelastingen en -rechten (rioolheffingen, afvalstoffenheffing en marktgelden) worden bepaald uit het oogpunt van kostendekkendheid, waarbij we de lasten voor kwijtschelding, overhead en btw-component als kostenpost meenemen in de berekening. - De tarieven voor toeristenbelasting worden niet verhoogd. - De Onroerendezaakbelasting is gebaseerd op de waarden op peildatum 1 januari 2024.
Bij het opstellen van de begroting is deze waarde nog niet bekend. Er is voor de begroting 2025 een inschatting gemaakt, op basis van landelijke CBS-gegevens van de waardeontwikkeling voor de woningen en niet-woningen van + 1,8% Bij de berekening van het OZB-tarief voor woningen wordt ook rekening gehouden met een nacalculatie van de waardestijging van vorig jaar. Vorig jaar was uitgegaan van een waardestijging van 2,5%; in werkelijkheid was dit 3,7%. Het effect op de netto lasten van de belastingplichtige is, bij een gemiddelde waardeontwikkeling, per saldo 2,34%. Omdat de werkelijk waarde kan afwijken van de ingeschatte waardeontwikkeling, kan het effect voor de belastingplichtige ook anders zijn dan is ingeschat in de begroting 2025. Ontwikkeling van de tarieven Netto-last OZB Afvalstoffenheffing eenpersoonshuishouden Afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouden Rioolheffing Precariobelasting Marktgelden Leges (m.u.v. wettelijk tarief)
Toeristenbelasting
Gemeente Goirle – Begroting 2025
2,34% Stijging Geen stijging Geen stijging Geen stijging 4,4% Stijging 4,4% Stijging Stijging van 4,4% (eventuele aanpassingen n.a.v. kostendekkendheidsonderzoek worden later verwerkt Geen stijging
56
Belastingen en heffingen vormen circa 19% van de gemeentelijke baten. In de begroting 2025 ramen we de opbrengst uit belastingen en heffingen op afgerond € 14 mln.
Inzicht in kostendekkendheid bedragen * € 1.000
Kostendekkendheid
Taakveld Netto kosten taakveld Kosten Inkomsten, excl. heffing
Afvalstoffenheffing
7.3
Riool-heffing
Marktgelden
1.742 2.186 445
7.2 2.179 2.191 12
518 50 69 398
569 9 338 222
11 0 10 1
Totale kosten
2.259
2.749
21
Opbrengst heffingen Mutatie voorziening* Totale baten
2.213 -46 2.259
2.607 -141 2.749
14 0 14
Dekkingspercentage
100%
100%
67%
Toe te rekenen kosten Kwijtschelding Overhead BTW
*
3.3
Leges Burgerzaken
Omgevingsvergunning
Horeca, evenementen ed
Diverse
8.1/8.3
Divers
10 8 2
een “-“ bij de mutatie met voorziening betekent een onttrekking aan de voorziening
Gemeente Goirle – Begroting 2025
57
Lokale lastendruk Om een beeld te krijgen van de lokale lastendruk vergelijken we de situatie in Goirle met het landelijk gemiddelde. Het landelijk gemiddelde is afkomstig uit de COELO-Atlas (landelijke rapportage lokale lasten). Gehanteerde uitgangspunten voor de berekening zijn een meerpersoonshuishouden voor afvalstoffenheffing en rioolheffing. Voor de berekening van de betaalde OZB - woningen begroting 2025 is uitgegaan van een geschatte gemiddelde WOZ-waarde van een eigen woning van € 508.000. (2024: € 499.000, bron: CBS; Gemiddelde WOZ-waarde van woningen op 1 januari).
Lokale lasten huishoudens
OZB eigenaar woningen OZB eigenaar/gebruiker niet-woningen OZB-lasten eigenaar woning bij gem. waarde Afvalstoffenheffing (meerpersoons) Rioolheffing eigenaar & gebruik Bruto woonlasten
Nederland 2024 Nnb Nnb € 420 € 351 € 223 € 994
Goirle 2024 0,1120% 0,6266% € 559 € 236 € 212 € 1.007
2025 0,1126% 0,6368% € 572 € 236 € 212 € 1.020
Bron: Waarstaatjegemeente.nl (voor de cijfers van Nederland).
Kwijtschelding Een gemeente heeft de mogelijkheid om kwijtschelding te verlenen voor een aantal gemeentelijke heffingen. Dit is geregeld in de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990. De gemeente Goirle heeft lokaal beleid vastgelegd in de verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen die elk jaar gelijktijdig met het vaststellen van de belastingverordeningen wordt vastgesteld. In de begroting 2025 is in totaal een bedrag van afgerond € 60.000 aan kwijtscheldingen geraamd (€ 50.000 kwijtschelding afvalstoffenheffing en € 10.000 kwijtschelding rioolrecht).
Gemeente Goirle – Begroting 2025
58
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Uitgangspunten Het beleid van risicomanagement van Goirle is vastgesteld in de Nota weerstandsvermogen en risicomanagement. In de nota zijn weerstandsvermogen, weerstandscapaciteit en weerstandsratio nader gedefinieerd. De belangrijkste uitgangspunten uit deze nota die voor de begroting 2025 zijn toegepast, luiden als volgt: - De raad heeft eerder vastgesteld dat het een weerstandsratio nastreeft die tenminste ‘voldoende’ is. Dat betekent dat de ratio schommelt tussen de 1,0 en 1,4. - Er wordt onderscheid gemaakt tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit. Incidentele risico’s worden gedekt uit “vrije” reserves (incidenteel geld). Structurele risico’s leiden tot beleidskeuzes bij de eerstvolgende begroting (opvangen binnen de exploitatie of inkomsten vergroten door bijvoorbeeld de inzet van nog onbenutte belastingcapaciteit). - Omdat niet alle risico’s zich tegelijkertijd zullen voordoen, is voor de berekening van de weerstandscapaciteit bepaald een ratio van 60% van de risico’s te hanteren.
Ratio weerstandsvermogen Naast een structureel en reëel begrotingsevenwicht zegt ook het weerstandsvermogen, uitgedrukt in de weerstandsratio, iets over de financiële gezondheid van een gemeente. Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om mogelijke tegenvallers op te vangen zonder dat dit onmiddellijk invloed heeft op het beleid. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een indicator, de weerstandsratio, waarin de weerstandscapaciteit ten opzichte van de risico’s wordt afgezet. De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en de mogelijkheden die de gemeente heeft om onverwachte kosten (risico's) op te kunnen vangen. In de nota Weerstandsvermogen en risicomanagement is bepaald dat Goirle een ratio met kwalificatie 'voldoende' nastreeft. Dat betekent dat de ratio moet liggen tussen de 1.0 en 1.4. In het bestuursakkoord 2023-2026 'Goirle Samen bouwen' is de ambitie opgenomen dat de algemene reserve een zodanige omvang heeft waardoor een ratio van 'ruim voldoende' kan worden bereikt. Weerstandsratio > 2.0 1.4 - 2.0 1.0 - 1.4 0.8 - 1.0 0.6 - 0.8 < 0.6
Kwalificatie Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
Gemeente Goirle – Begroting 2025
59
Weerstandscapaciteit In de nota Weerstandsvermogen en risicomanagement zijn de bestanddelen van de weerstandscapaciteit bepaald. De weerstandscapaciteit op begrotingsbasis van de gemeente Goirle bestaat uit de volgende onderdelen: - Algemene reserves (de algemene weerstandsreserve en de algemene reserve grondexploitaties). - Stille reserves. - Begrotingsruimte. - Onbenutte belastingcapaciteit. - Post onvoorziene uitgaven. Voor de begroting 2025 kunnen daaraan de volgende bedragen worden gekoppeld: bedragen x € 1.000
Rekening 2022
Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Algemene weerstandsreserve
5.039
4.619
4.343
7.619
Algemene reserve grondexploitatie
4.151
4.151
4.151
5.141
Algemene reserve
9.190
8.770
8.494
12.759
1.797
2.637
120
88
72
73
10.483
15.557
Stille reserves Structurele begrotingsruimte Onbenutte belastingcapaciteit Onvoorzien Exploitatieresultaat Weerstandscapaciteit
427 3.374 12.991
97 13.329 22.196
We lichten de ontwikkeling van de componenten van de weerstandscapaciteit hieronder toe. Algemene reserves De totaal vrije reserve stijgt in 2025 naar verwachting tot afgerond € 12.759.000. Stille reserves Stille reserves zijn besloten in activa die lager dan de opbrengstwaarde zijn gewaardeerd. De gemeente Goirle heeft stille reserves in de materiële en financiële vaste activa. De waarde van deze stille reserve mag niet worden meegenomen in de berekening van de weerstandscapaciteit vanwege beperkingen op de vrije verhandelbaarheid en de realisatie. Begrotingsruimte De begrotingsruimte wordt iedere begroting bepaald en telt alleen voor het huidige begrotingsjaar, In 2025 verwachten we een structurele begrotingsruimte van € 2.637.000. Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte capaciteit is het verschil tussen het gehanteerde OZB tarief en het tarief om tot een 'artikel 12 gemeente' gerekend te worden. Voor de gemeente Goirle bedraagt de onbenutte belastingcapaciteit bij de begroting 2025 € 88.000. Post onvoorziene uitgaven Voor onvoorziene uitgaven is in 2025 een post geraamd van € 72.600.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
60
Ingeschatte risico's Conform ons beleid maken we bij het opstellen van de begroting een inventarisatie van de mogelijke risico's die de gemeente kan lopen. We stellen een zogenoemde risicokaart op, waarin we de volgende onderdelen identificeren en kwantificeren: -
Welk risico betreft het? Hoe groot is de kans dat het risico zich voordoet? Is het een regulier of niet-regulier risico? Wat is het financieel gevolg als het risico zich voordoet? Hoe ‘zeker’ is de inschatting van het risico (goed, redelijk, slecht of niet in te schatten)? Welke beheersingsmaatregelen zijn getroffen om het risico te voorkomen?
De uitkomsten van de risicokaart vormen het reëel financieel gevolg van de geïnventariseerde risico's. Voor de begroting 2025 hebben we de risico's geclassificeerd naar de risico-categorieën zoals benoemd in de nota Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
Omschrijving 1. Bedrijfsprocessen 2. Financieel 3. Imago/politiek 4. Informatie/strategie 5. Juridisch/aansprakelijkheid 6. Letsel/veiligheid 7. Materieel 8. Milieu 9. Personeel/Arbo 10. Product/dienst 11. Verbonden partijen en deelnemingen 12. Overige risico's Totaal
Risicobedrag €0 € 2.148.349 €0 € 5.000 € 21.500 €0 €0 € 80.185 €0 €0 €0 € 800.000 € 3.055.034
Berekening van de weerstandsratio De weerstandsratio, als indicator van het weerstandsvermogen, berekenen we op basis van bovenstaande componenten als volgt: Ratio weerstandsvermogen gemeente =
weerstandscapaciteit = gekwantificeerde risico's
15.557 = 5,09 3.055
De ratio weerstandsvermogen voor de begroting 2025 is te kwalificeren als ‘uitstekend’ en voldoet daarmee ruim aan de vereisten van de nota weerstandsvermogen en risicomanagement én de ambitie uit het bestuursakkoord.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
61
Kengetallen: inzicht in financiële positie van de gemeente In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is een verplichte basis-set van vijf financiële kengetallen opgenomen. Daarnaast is een beoordeling opgenomen van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie. De kengetallen zijn voornamelijk bedoeld om de financiële positie inzichtelijker te maken. De kengetallen hebben geen functie als normerings-instrument in het kader van financieel toezicht. De vijf kengetallen zijn: 1. Schuldquote 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte en 5. Belastingcapaciteit. Het verloop en de prognose van deze kengetallen voor Goirle ziet u in onderstaande tabel.
A. B. C. D. E. F.
Overzicht kengetallen Netto schuldquote in % Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen in % Solvabiliteitsratio in % Kengetal grondexploitatie in % Structurele exploitatieruimte in % Gemeentelijke belasting capaciteit in %
Jaarrek. 2023 16%
Begr. 2024 63%
Ultimo 2025 46%
Ultimo 2026 49%
Ultimo 2027 86%
ultimo 2028 103%
16% 47% 1% 4% 100%
63% 34% 1% 5% 101%
47% 47% 3% 6% 100%
50% 45% 0% 2% 100%
86% 36% -2% 2% 100%
104% 32% -2% 1% 100%
Deze kengetallen zijn voorzien van een kleurindicator. Daarbij sluiten we aan bij de signaleringswaarden zoals deze ook door de toezichthouder van gemeenten, de Provincie, worden gehanteerd. U treft ze in onderstaande tabel.
Kengetal Netto schuldquote Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit
Gemeente Goirle – Begroting 2025
Laag risico (groen) < 90% > 50% < 20% >0 < 95%
Gemiddeld risico (oranje 90% - 130% 20% - 50% 20% - 35% 0 95% - 105%
Hoog risico (rood) > 130% < 20% > 35% <0 > 105%
62
(Netto) schuldquote Dit kengetal geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van het totaal van de baten. Het geeft daarmee een indicatie van het beslag dat de financieringslasten op de exploitatie leggen en daarmee op de vrije ruimte in de exploitatiebegroting. Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. Daarnaast wordt de netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, als apart cijfer gepresenteerd. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. - Ontwikkeling 2025 en verder: De komende jaren wordt een aantal investeringen van forse omvang voorzien. Daardoor stijgt ook de behoefte aan extra financieringsmiddelen (geldleningen). Dit heeft een negatief effect op de schuldquote. Met name de investeringen in onderwijshuisvesting zijn hier debet aan. Daarbij tekenen we aan dat momenteel overeenkomstig Bestuursakkoord nog slechts met € 20 mln. voor Mill Hill gerekend is.
Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen bestaat uit reserves en het resultaat van baten en lasten. Ontwikkeling 2025 en verder: De gemeente is op basis van de gepresenteerde cijfers nog in staat om aan haar begrote financiële verplichtingen te voldoen maar er is wel een dalende tendens zichtbaar.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
63
Grondexploitatie Grondexploitaties kunnen een forse impact hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de grond is van belang, omdat deze terugverdiend moet worden bij de verkoop. Boekwaarden worden afgezet tegen de totale baten. Een grondexploitatie van 20% of lager wordt beschouwd als minst risicovol. Ontwikkeling 2025 en verder: het kengetal voor de grondexploitatie van de gemeente Goirle is met 3% laag. Dit is positief. De resultaten in de grondexploitaties zijn voordelig. De gemeente is nauwelijks afhankelijk van de ontwikkelingen binnen de grondexploitatie.
Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het evenwicht van de begroting wordt er ook gekeken naar de structurele en incidentele lasten en baten. Voorbeeld van structurele baten zijn de algemene uitkering en eigen belastinginkomsten. Bij structurele lasten zijn dat bijvoorbeeld personeelslasten, kapitaallasten en bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is dan ook meer flexibel dan een begroting waar bij de structurele baten en lasten in evenwicht zijn. - Ontwikkeling 2025 en verder: de meerjarig begrote structurele exploitatieruimte van de gemeente Goirle in deze meerjarenraming lopen af maar blijven vooralsnog positief. Daarbij dient opgemerkt te worden dat hierbij rekening wordt gehouden met realisatie van de voorgenomen bezuinigingen zoals opgenomen in het bestuursakkoord 2023-2026. De haalbaarheid van de voorgenomen bezuinigingen is uiteraard een risico voor de structurele exploitatieruimte.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
64
Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo publiceert deze lasten jaarlijks. Bij de berekening van het kengetal worden de gemeentelijke woonlasten afgezet tegen het landelijk gemiddelde. Ontwikkeling 2025 en verder: de opbrengsten OZB verhogen we in 2025 met inflatiecorrectie (3,45%). De gemeente heeft ruimte om – indien er aanleiding ontstaat om de inkomsten te vergroten – de lokale belastingen te verhogen.
Beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie De kengetallen moeten altijd in samenhang worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie van een gemeente. Geconcludeerd kan worden, dat de financiële positie van de gemeente Goirle ingaande 2025 meer onder druk komt te staan. Dit is het directe gevolg van grote investeringen in de meerjarenraming. Hiervoor moeten naar evenredigheid aanvullende geldleningen aangetrokken worden. Verder loopt het structureel begrotingssaldo terug waardoor in de toekomst minder ruimte overblijft voor nieuwe beleidsontwikkelingen.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
65
Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Uitgangspunten Deze paragraaf beschrijft de aanpak en financiën van de wegen , openbare verlichting, riolering, water, gebouwen en het groen. Het onderhoud van kapitaalgoederen beslaat een substantieel gedeelte van de begroting, daarom is een goed overzicht en inzicht in de financiële consequenties belangrijk.
Overzicht onderhoudslasten kapitaalgoederen Prg. Exploitatie bedragen x € 1.000 2 1. Wegen 2 2. Civieltechnische kunstwerken 2 3. Speeltoestellen 2 4. Riolering en water 2 5. Groen Div. 6. Gebouwen Totaal exploitatie
Realisatie Begr. 2024 Begroting 2023 na wijz. 2025 2.587 2.486 2.399 53 140 127 37 163 89 447 623 642 1.302 1.265 1.312 504 659 505 4.931 5.336 5.073
Meerjarenraming 2026 2027 2028 2.493 2.544 2.599 131 134 137 110 111 112 660 674 689 1.366 1.396 1.426 524 535 547 5.283 5.394 5.510
Prg. Voorzieningen bedragen x € 1.000 Div. 6. Gebouwen Totaal Voorzieningen
Realisatie Begr. 2024 Begroting 2023 na wijz. 2025 225 256 177 225 256 177
Meerjarenraming 2026 2027 2028 226 226 226 226 226 226
1. Wegen en openbare verlichting Wegen Beleidskader Het verhardingsareaal wordt onderhouden volgens de kaders die gesteld zijn in het Beheerplan Verharding 2021-2025. Dit beheerplan zal worden geactualiseerd en herzien. Vooralsnog werken we volgens het huidige beheerplan. Hoe is het beleid vertaald in de begroting? In de begroting zijn budgetten opgenomen voor het in stand houden van verhardingen, onverharde wegen, wegmarkeringen en bewegwijzering. Daarnaast zijn er budgetten opgenomen voor straatreiniging en gladheidsbestrijding. Verwachte staat van onderhoud Binnen het beleid mag maximaal 15% van het areaal verhardingen een lagere kwaliteit hebben dan de vastgestelde kwaliteit B. Het herstel van dit deel is opgenomen in de planning en wordt integraal opgepakt met de vakdisciplines groen, riolering, openbare verlichting en verkeer. Dit wordt ook afgestemd met de netbeheerders om de overlast en de totaalkosten voor de gemeenschap tot een minimum te beperken. Uitgangspunt is dat de verharding, ook in 2025, voldoet aan de gestelde kwaliteit B.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
66
Openbare verlichting Beleidskader In 2024 is het beleidsplan openbare verlichting 2024 – 2028 door de gemeenteraad vastgesteld. De budgetten uit dit beleidsplan zijn overgenomen in deze begroting. Voor beheer en onderhoud wordt dit beleidsplan toegepast. Hoe is het beleid vertaald in de begroting? In de begroting zijn budgetten opgenomen voor het in stand houden van de openbare verlichting en de vervanging met LED-armaturen. Vervanging van masten en armaturen gebeurt op basis van economische levensduur. Verwachte staat van onderhoud In 2024 is een extra krediet geactiveerd om achterstanden weg te werken. Deze werkzaamheden zijn nog niet geheel afrond. In 2025 zullen we het restant van dit krediet bestemmen. De nadruk ligt op veiligheid en het voldoen aan het Energieakkoord 2030. Waar mogelijk wordt de achterstand integraal opgepakt met infraprojecten.
2. Civieltechnische kunstwerken Beleidskader Voorgaande jaren was de focus bij civieltechnische kunstwerken gericht op het beheer en onderhoud van bruggen en duikers. Kunstwerken zoals geluidswanden, keerwanden en oeverbeschermingen kregen onvoldoende aandacht. Hoe is het beleid vertaald in de begroting In 2024 is het beleidsplan civiele kunstwerken 2025 – 2029 door de gemeenteraad vastgesteld. Het budget in de begroting voor beheer en onderhoud is gebaseerd op het volledige areaal civiele kunstwerken. Met dit budget kunnen alle aanwezige civiele kunstwerken onderhouden worden. Verwachte staat van onderhoud In het beleidsplan is een brug aangemerkt op de grens met gemeente Ravels waar extra maatregelen getroffen moeten worden om deze brug veilig te houden. Samen met gemeente Ravels stellen we hiervoor een plan op. Zodra de kosten hiervan inzichtelijk zijn zullen we dit aan uw raad voorleggen.
3. Speeltoestellen Beleidskader De Nota Speelruimte is vastgesteld in 2013. Het plan geldt nog steeds en de ramingen bevatten onderhoud, beheer en afschrijvingen van toestellen. Het speelbeleid willen we in de tweede helft van 2024 actualiseren. Hoe is het beleid vertaald in de begroting? Speeltoestellen hebben onderhoud nodig om te zorgen dat je er veilig op kunt spelen. Na 15, 20 of 30 jaar zijn ze daarnaast aan vervanging toe. Bovendien verandert de behoefte aan bepaalde toestellen in een buurt, omdat kinderen verhuizen of de leeftijden niet meer aansluiten bij de leeftijdscategorieën van de speeltoestellen. Dan is verplaatsing of vervanging nodig. In de begroting zijn ramingen opgenomen voor beheer en onderhoud van speeltoestellen. Vooruitlopend op nieuw speelbeleid hebben we een meerjarenraming gemaakt. De structurele vervangingskosten zijn opgenomen in de begroting 2024. Als we een nieuw speelbeleid hebben, volgt hier mogelijk een andere vervangings- en onderhoudsbehoefte uit. In het Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK) hebben we extra budget gekregen om een inhaalslag te maken met onderhoud en vervanging.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
67
4. Riolering en water Beleidskader In december 2020 is het Programma Water en Riolering door de gemeenteraad vastgesteld. Dit programma bevat onder andere het beleidskader, de uitvoeringsagenda en het kostendekkingsplan voor water en riolering voor de periode 2021-2025. Het programma water en riolering wordt herzien en krijgt de naam water en rioleringsprogramma (WRP). Hoe is het beleid vertaald in de begroting? In de begroting zijn ramingen opgenomen voor investeringen, beheer en onderhoud van riolering en water overeenkomstig het kostendekkingsplan van het Programma Water en Riolering 2021-2025. 5. Groen Beleidskader In 2021 is een Programma groen opgesteld waarin de ambities voor de komende jaren worden vastgelegd. Eind 2022 zijn we begonnen met een Integraal Maatschappelijk Beheerkader (IMBK) voor het beheer van de openbare ruimte. Hierin blijft het uitgangspunt dat we de openbare ruimte onderhouden op kwaliteitsniveau B. Concrete maatregelen voor groen volgen uit het IMBK, Programma groen. Het IMBK is begin 2024 vastgesteld. De financiële consequenties zijn verwerkt in de begroting 2024 en verder. Hoe is het beleid vertaald in de begroting? In de begroting zijn ramingen opgenomen voor beheer en onderhoud van het openbaar groen, onderverdeeld in de posten Voorbereiding en beleid, Groenonderhoud, Bomen, Bermen en sloten en Molenpark.
Het onderhoud aan het openbaar groen wordt maandelijks getoetst aan het kwaliteitsniveau B en aan de hand daarvan sturen we bij. De beheerbudgetten zijn als gevolg van areaalvergroting in omvang gestegen. De vervangingskredieten werden niet in de begroting gereserveerd. In het IMBK is het aandeel van vervangingen bij herinrichting inzichtelijk gemaakt. Hiervoor hebben we vanaf 2024 extra middelen in de begroting opgenomen. Geprogrammeerd onderhoud groen Bij de herinrichting van straten of vervangen van riolering hebben we met de vaststelling van het IMBK budget ‘groenvoorzieningen t.b.v. projecten’ gekregen om het aandeel voor groen uit te betalen. Het gaat om een structureel budget. In 2025 gaan we uit het IMBK budget een bijdrage leveren aan een groene inrichting bij het project Pastorenbuurt. Groeiplaatsverbetering bomen Veel van onze bomen staan in te kleine groeiplaatsen. Hierdoor geven ze overlast (wortelopdruk) en groeien ze slecht. Door de groeiplaatsen te verbeteren, geven we de bomen kans om beter te groeien en geven ze minder overlast. Dit heeft ook als voordeel dat we minder bestrating hebben en boomkronen groter worden. Groeiplaatsverbetering is dus ook een klimaatadaptieve maatregel. Voor het verbeteren van de groeiplaatsen bij bomen hebben we structureel extra geld nodig.
Herplant bomen De afgelopen jaren hebben we op verschillende plaatsen onveilige bomen moeten kappen. We hebben een achterstand om deze bomen te compenseren. De achterstand stond op ongeveer 300 bomen. In 2023 hebben we 75 bomen terug geplant. In 2024 plantten we ongeveer 100 bomen. Dit ging om bomen die we op de oude plaats konden herplanten of waarvoor we een locatie gevonden hebben om te herplanten. We werken verder aan het inhalen van de achterstand. Voor de overige bomen moeten we een geschikte plaats vinden en investeren in een goede groeiplaats.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
68
In 2025 zijn we van plan om nog 100 bomen terug te planten. Dit betalen we uit het structurele investeringskrediet voor ‘groenvoorzieningen t.b.v. projecten’ dat met de vaststelling van het IMBK beschikbaar is gesteld. Ecologisch berm- en slootbeheerplan In het vastgestelde Programma groen staat dat we onze bermen ecologischer willen beheren. Op dit moment klepelen we nog veel bermen. Dat is niet ecologisch, maar wel de meest goedkope manier van beheren. Het nadeel is dat steeds minder soorten in de bermen overblijven en die daarmee minder aantrekkelijk zijn voor verschillende insecten; de biodiversiteit neemt af. Met ecologisch berm- en slootbeheer maken we biodiverse linten in het landschap waar insecten van profiteren. Er komen meer plantensoorten in de bermen en sloten voor. Dit geldt voor het buitengebied, maar ook voor gazons die we minder intensief willen maaien. In 2023 zijn we begonnen met de voorbereidingen voor een nieuw onderhoudsbestek voor berm- en slootbeheer. Begin 2025 besteden we het nieuwe bestek aan.
6. Gebouwen Beleidskader Het beheer en onderhoud van de gemeentelijke gebouwen staat beschreven in het gebouwenbeheerplan Gemeente 2021-2030. De commissie BBV adviseert tenminste éénmaal in de vier jaar een integrale beleidsnota over het beleidskader onderhoud kapitaalgoederen door de raad te laten vaststellen en de hoofdlijnen daarvan jaarlijks op te nemen in de paragraaf als bedoeld in artikel 9, lid 2 punt c 'onderhoud kapitaalgoederen". Het 10-jarig gebouwenbeheerplan is in 2021 geactualiseerd. In 2025 zal het gebouwenbeheerplan worden geactualiseerd, waarbij het aspect duurzaamheid zal worden meegenomen. Hoe is het beleid vertaald in de begroting? In de begroting zijn ramingen opgenomen voor beheer en dagelijks onderhoud van de gemeentelijke gebouwen. De uitgaven voor het groot onderhoud lopen via de daarvoor gevormde voorziening onderhoud gemeentelijke gebouwen.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
69
Paragraaf Financiering Uitgangspunten In deze paragraaf wordt inzicht in het treasurybeleid en het risicobeheer van de financieringsportefeuille van de gemeente Goirle gegeven. De gemeente is hierbij gehouden aan de wettelijke kaders vastgelegd in de Wet Financiering Decentrale Overheden (Fido) en het Treasurystatuut 2022 van gemeente Goirle. De gemeente Goirle past in principe totaalfinanciering toe. Dit betekent dat inkomsten en uitgaven worden gesaldeerd en op basis van dit saldo wordt bepaald of een lening wordt aangetrokken. De belangrijkste doelstelling van de treasuryfunctie is het beperken van financiële risico's.
Financieringsbehoefte De financieringsbehoefte is bepaald op basis van mutaties in de geprognosticeerde balans. De combinatie aan te trekken kasgeldleningen en aanvullende langlopende leningen laten op de geprognosticeerde balans een groei zien van € 6 mln. in 2024, oplopend tot € 48 mln. in 2028. Als de financieringsbehoefte past binnen de kasgeldlimiet worden kasgeldleningen aangetrokken, wanneer dit niet het geval is wordt afgewogen of het nodig is een langlopende lening af te sluiten.
Financiële risico's in beeld Risico Renterisico vlottende schuld
Norm Kasgeldlimiet: 8,5% van begrotingstotaal
Renterisico vaste schuld
Renterisiconorm: 20% van de stand van de vaste schuld per 1 januari - Risico uit hoofde van door de gemeente verstrekte leningen en uitgezette beleggingen. Het risico bestaat dat de vrijvallende gelden (bij aflossing) niet tegen een gelijk rentepercentage kunnen worden belegd. - Risico ten aanzien van verstrekte gemeentegaranties (borgstellingen). Garanties dienen voort te vloeien uit gemeentelijke taken. Het verstrekken van een gemeentegarantie geschiedt bij raadsbesluit en wordt voor komend jaar niet verwacht.
Kredietrisico
Gemeente Goirle – Begroting 2025
Toelichting Kasgeldlimiet: € 5,8 mln. Bij structureel overschrijden van kasgeldlimiet moet de kortlopende schuld worden omgezet in een langlopende schuld. De gemeente Goirle voldoet aan de renterisiconorm en de norm wordt niet overschreden.
70
2024 0 0
2025 0 0
2026 0 0
2027 0 0
2028 0 0
0
0
0
0
0
Nieuw aangetrokken vaste schuld Nieuw uitgezette lange leningen
5.847 0
6.731 0
35.871 0
38.969 0
48.060 0
Netto nieuw aangetrokken vaste schuld (3a – 3b)
5.847
6.731
35.871
38.969
48.060
5 6 7
Betaalde aflossingen Herfinanciering (laagste van 4 en 5) Renterisico’s op vaste schuld (2 + 6) Berekening renterisiconorm
1.579 1.579 1.579
1.579 1.579 1.579
1.579 1.579 1.579
1.580 1.580 1.580
1.581 1.581 1.581
8 9 10
Begrotingstotaal per 1 januari Het vastgestelde percentage ter zake Renterisiconorm (8 x 9)
70.568 20% 14.114
73.423 20% 14.685
73.806 20% 14.761
74.378 20% 14.876
74.059 20% 14.812
Ruimte boven/ onder renterisiconorm (10 – 7)
12.535
13.106
13.182
13.296
13.231
1a 1b 2 3a 3b 4
Berekening renterisiconorm (bedragen x € 1.000) Renteherziening op vaste schuld o/g Renteherziening op vaste schuld u/g Netto renteherziening op vaste schuld (1a – 1b)
Rente-omslag (ook wel rekenrente) en renteresultaat Uitgangspunten Voor de berekening van de renteomslag volgen we de methodiek uit de BBV notitie rente 2017. We berekenen geen rente over het eigen vermogen. De renteomslag voor 2025 bedraagt 0,47%. Dit ronden we af op 0,5%. De rente wordt door middel van de renteomslag via de kapitaallasten doorberekend aan de taakvelden. Het renteresultaat op het taakveld treasury is een algemeen dekkingsmiddel. Renteschema De rentelasten over de korte en lange financiering De rentebaten over de korte en lange financiering Saldo rentelasten en rentebaten De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rentebaten van verstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden
455 -62 394 4 9
toegerekend Aan taakvelden toe te rekenen rente
385
De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)
-392
Renteresultaat op het taakveld Treasury
Gemeente Goirle – Begroting 2025
-7
71
Paragraaf Bedrijfsvoering Algemeen De samenleving verandert continu. Door de toenemende snelheid en complexiteit waarmee die veranderingen zich voordoen, staan we als gemeentelijke organisatie voor steeds grotere uitdagingen. Vandaag en morgen. We zien dat onder andere direct terug in veranderende wet- en regelgeving (bijvoorbeeld de rechtmatigheidsverantwoording door het college). Maar ook indirect, bijvoorbeeld door een krappe arbeidsmarkt, waardoor een andere arbeidsmarktbenadering nodig is. Deze veranderingen raken onze bedrijfsvoering, onze dienstverlening en de procesuitvoering. Om als organisatie slagvaardig in te spelen op alle veranderingen die zich voordoen, is het noodzakelijk om wendbaar te zijn in de toepassing van het totaal aan middelen en ons ‘kapitaal’ dat ons ter beschikking staat: Personeel, Financiën en Informatie. Dat vraagt veel van de organisatie en de mensen die daarin werken. Druk op de beschikbare arbeidscapaciteit (vanwege het ontbreken van financiële middelen dan wel bezettingsproblematiek) vormen een algemeen risico voor onze bedrijfsvoeringsprocessen. Een ander risico vormt het achterblijven van beschikbare middelen om deze processen te kunnen verbeteren en tijdig te optimaliseren. Dit vormt een risico voor het efficiënt, doelmatig en doeltreffend inzetten van gemeenschapsgeld (zie thema 5.1).
Het is de rol van de raad om beleids- en financiële kaders te stellen: Wat willen we bereiken? Wat mag dat kosten? Het college is vervolgens aan zet om de ‘hoe’-vraag in te vullen: Wat gaan we daarvoor doen? Deze paragraaf is bedoeld om u te informeren over ontwikkelingen in en beleidsvoornemens voor de bedrijfsvoering van onze gemeente voor het komende jaar. Samenwerking Om de opgaven die op ons af komen te kunnen realiseren is samenwerking, voor een kleine gemeente als Goirle, een noodzaak. We werken op verschillende niveaus samen met diverse lokale en regionale partners. Op strategisch niveau werken we samen in de regio ‘Hart van Brabant’. Op tactisch en operationeel niveau werken we samen met Hilvarenbeek en Oisterwijk (GHO-samenwerking). We pakken in 2025 door op intensivering van deze samenwerking op de lange termijn. Deze weg zijn we in 2023 en 2024 ingegaan door onze visie te versterken en samenwerkingsagenda stevig neer te zetten. Samen met Hilvarenbeek en Oisterwijk bieden wij zo een aantrekkelijke werkomgeving en groeimogelijkheden binnen de drie organisaties. Dit biedt kansen voor medewerkers en draagt bij aan het verminderen van kwetsbaarheid en kosten en verhoogt de kwaliteit voor de drie gemeenten.
Dit doen we door blijvend mogelijkheden te verkennen voor het verder delen van kennis, het implementeren van gedeelde werkprocessen, het uitwisselen van personeel en het gezamenlijk in dienst hebben van professionals met specifieke (vakinhoudelijke) kennis en kunde. Deze paragraaf geeft inzicht in de bedrijfsvoeringthema’s: A. B. C. D. E.
Personeel en organisatie; Informatievoorziening & automatisering; Financiën en Planning & Control; Informatieveiligheid en privacy; Inkoop en contractmanagement.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
72
A. Personeel en organisatie Personeelsbeleid Het realiseren van onze ambities en opgaven is het uitgangspunt. De samenstelling en inrichting van de organisatie zijn in overeenstemming met de bestuurlijke doelen en maatschappelijke opgaven. Grootste uitdaging is het optimaal inzetten en ontwikkelen van het huidige personeel en het aantrekken van nieuwe medewerkers. Binden, aantrekkelijk werkgeverschap (onderscheidend werven om de juiste medewerkers aan te trekken) Om onze arbeidsmarktpositie te versterken, zetten we een sterk werkgeversimago neer waarin we ons onderscheidend vermogen expliciet maken en gebruiken om de juiste doelgroep te bewegen om in Goirle te komen werken. Om succesvol op de arbeidsmarkt te zijn, is het nodig een goede arbeidsmarktstrategie te ontwikkelen. We willen zo nieuwe collega’s aantrekken, aan ons binden en een optimale bezetting realiseren. In de arbeidsmarktstrategie geven we aan hoe we dit aanpakken en vormgeven. Als werkgever zullen we, in de huidige arbeidsmarkt meer dan voorheen, aantrekkelijk moeten zijn. Dit heeft zeker niet alleen met salarisschalen te maken, maar ook met loopbaankansen, opleidingsmogelijkheden, de mogelijkheid om flexibel te werken, vrije tijd en een fijne werkomgeving. Een goede arbeidsmarktcommunicatie is hierbij een essentiële eerste stap om potentieel (jong) talent te inspireren en te prikkelen.
Het is belangrijk dat we als gemeente een aantrekkelijke positie krijgen op de krappe arbeidsmarkt. Boeien, investeren in persoonlijke ontwikkeling, vitaliteit en werkgeluk We stimuleren en investeren in vitaliteit en gezondheid van onze medewerkers door een meerjarig programma waarbij de focus ligt op (het verbeteren van) de fysieke en mentale fitheid. We streven door combinatie van dit alles naar een hoge mate van bevlogenheid en werkgeluk bij onze medewerkers. De gemiddelde leeftijd van ambtenaren stijgt, er is een gemiddeld ziekteverzuim, de vraag naar personeel neemt toe, gemeenten krijgen er complexe taken bij en door technologisering verandert het werk voor ambtenaren. Voor de gemeente is het duurzaam inzetbaar houden van personeel de komende jaren een absolute must. Dit doen we bijvoorbeeld door bijscholing, cursussen en leren op de werkvloer te stimuleren zodat medewerkers over de gewenste vaardigheden voor Goirle of de arbeidsmarkt beschikken. Ook maken we bijvoorbeeld afspraken die zorgen dat iemand werk langdurig aankan, zoals een verlofregeling of het doen van minder belastend werk. Daarnaast investeren we in duurzame inzetbaarheid, vitaliteit en preventie (waaronder coaching) om verzuim te voorkomen. Beheersbare uitstroom, strategische personeelsplanning Bij aantrekkelijk werkgeverschap hoort ook strategische personeelsplanning. Dit o.a.
om inzicht te krijgen in de vraag welk personeel de organisatie op korte en langere termijn nodig heeft, rekening houdend met de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en de maatschappelijke opgaven waar de gemeente voor staat. Hierbij gaat het niet alleen om kwantiteit maar ook om kwaliteit. We realiseren een beheersbare uitstroom door te investeren in het (langer) behouden van goed/excellent presterende medewerkers (vooral onze ‘High Potentials’) en het langer inzetbaar houden van de medewerkers op leeftijd/die lange(re) tijd in dienst zijn. We zetten in op duurzame inzetbaarheid van medewerkers. We maken een snelle analyse (pensioengerechtigde leeftijd) van het huidige personeelbestand, om in te kunnen spelen op toekomstige ontwikkelingen, zodat zij hun kennis en expertise kunnen overdragen aan de nieuwe medewerkers. Gelet op deze ontwikkeling en het feit dat op cruciale posities personeel wordt ingehuurd en de krapte op de arbeidsmarkt, willen we door het bieden van stageplaatsen en het realiseren van traineeplaatsen jong talent in huis halen en voor enige tijd aan onze gemeente binden. We kunnen medewerkers (deels) zelf opleiden en begeleiden in wat specifiek is voor onze gemeente.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
73
Formatie De formatie in begroting 2025 is gebaseerd op de formatie 2024 met als aanvulling de uitkomsten van het realisatiekrachtonderzoek. In het realisatiekrachtonderzoek is de aanbeveling gedaan het de formatiebudget te verhogen met structureel € 500.000. Deze verhoging is vertaald met een formatieuitbreiding met 5,2 fte. In fte Benodigde formatie o.b.v. vastgesteld formatieplan Werkelijke bezetting per 31 december ‘* Peildatum 30 juni 2024
2022 152,4 145,3
2023 167,5 160,0
2024 166,4 155,3*
2025 171,6
Salariskosten Onder salariskosten verstaan we het brutoloon volgens de salaristabel van de CAO (schaal/trede) met daarbij: IKB (Integraal Keuze Budget) werkgeverslasten (pensioenpremie, ww-premie) andere premies die de gemeente als werkgever af moet dragen. De salariskosten van alle vastgestelde formatie, inclusief college, griffie, raad en GHO-formatie zijn meegenomen en zijn exclusief de salariskosten voor investeringen/projecten en wachtgelden en pensioenkosten die uit de voorziening worden gedekt. In de jaarrekening 2023 bedragen de totale salariskosten In de primaire begroting van 2024 bedragen de totale salariskosten* In de gewijzigde begroting van 2024 bedragen de totale salariskosten* In de primaire begroting van 2025 bedragen de totale salariskosten
€ 12.711.621 € 15.667.584 € 15.252.990 € 17.252.959
Uit bovenstaand overzicht blijkt dat in 2025 de lasten stijgen met afgerond € 2 mln. Een toelichting op de belangrijkste wijzigingen is te vinden in het “Toelichting op de verschillen tussen de begroting 2025 en de begroting 2024“. P&O We werken hybride Dat geeft onze medewerkers ruimte om altijd en overal, tijd- en plaats-onafhankelijk en ergonomisch te werken. In 2024 gingen we met de resultaten van het medewerkerstevredenheid onderzoek aan de slag. Dit loopt door in 2025. Inzetbaarheid en vitaliteit zijn een onderdeel van onze organisatie. Ziekteverzuim Het verzuimpercentage over het eerste half jaar van 2024 bedroeg in 5,25%. In 2023 was het landelijke verzuimpercentage voor gemeenten 6,5%. We streven ernaar dit verzuimpercentage laag te houden door rekening te houden met de specifieke omstandigheden en wensen van medewerkers in de verschillende fasen van hun leven en loopbaan, het waar nodig maken van maatwerkafspraken zoals verlof en preventieve maatregelen. We hebben echter te maken met enkele langdurig zieken, met uiteenlopende redenen.
Kort verzuim < 12 maanden Lang verzuim > 12 maanden Verzuimfrequentie (aantal ziekmeldingen) * Op basis van de cijfers per 1-7-2024
2021 5.86% 1,2% 0,52
2022 5.90% 0,59% 0,74
2023 6,19% 1,09% 0,82
2024* 3,19% 2,05% 0,83
Organisatieontwikkeling De organisatieontwikkeling van de gemeente Goirle is gericht op het verbeteren van dienstverlening. We willen vanuit een sterke basis actief en flexibel inspelen op onze omgeving. Toegankelijk zijn voor inwoners en onze partners om het maatschappelijk belang te dienen zonder daarbij individuele wensen uit het oog te verliezen.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
74
De doorlooptijd van de organisatieontwikkeling ‘Goirle Schakelt’ is 2019 tot en met 2024. Vanaf 2023 zijn we als organisatie aan de gang gegaan met het aanbrengen van focus. Dit heeft geresulteerd in een concrete formulering van missie, visie en kernwaarden. Vanuit hier wordt een strategische koers opgesteld. We werken door aan een organisatie die voor en met de Goirlese samenleving werkt.
B. Informatievoorziening en automatisering Digitalisering is meer dan het gebruiken van computers, tablets en applicaties. Het gaat over het centraal stellen van de inwoners, ondernemers en instellingen in het gebruik van alle beschikbare middelen. Het vakgebied ontwikkelt zich razendsnel. Als gemeente willen we de regie houden op deze ontwikkelingen om zo in control te zijn. Zo voorkomen we dat we achteraf moeten repareren, wat onverwachte hoge kosten met zich meebrengt. Daarnaast moeten projecten geborgd worden in de organisatie en de juiste aandacht krijgen. We voeren een professionalisering door waarmee we voor deze grote ontwikkelingen meer regie krijgen aan de voorkant. Hierbij kan gedacht worden aan de uitrol van het nieuwe zaaksysteem en implementatie en adoptie van het Microsoft365 platform. Waar mogelijk harmoniseren we het applicatielandschap binnen GHO.
C. Planning & Control Focus wordt een belangrijk begrip in 2025. Die focus gaat uit naar de volgende onderwerpen: • Het realiseren van de taakstellingen die we in deze begroting concretiseren en het monitoren daarvan via de bezuinigingsmonitor; • Met de organisatie de basis leggen voor structureel herstel naar de langere termijn. Met het realiseren van de taakstellingen zetten we de eerste stappen naar herstel. Dit brengt de begroting op een niveau dat we door de “ravijnjaren” kunnen komen. Maar om de balans tussen de financiële werkelijkheid en de ambities van de gemeente Goirle ook naar de toekomst toe beter te kunnen bewaken is meer nodig. We gaan dit vormgeven volgens de methodiek van zero based budgetting. Daarnaast investeren we in het proces van totstandkoming van de producten binnen de P&C-cyclus. Dit is zowel gericht op het verder borgen van de interne processen, als gericht op het voorbereiden van de besluitvorming door de raad. Voor dit laatste deel zoeken we nadrukkelijk afstemming met het auditcomité. Daarmee zetten we de lijn vanuit 2024 voort. Rechtmatigheid In de jaarrekening 2023 deden we de eerste ervaringen op met de rechtmatigheidsverantwoording en de samenwerking met een nieuwe accountant.
Deze processen hebben ons geleerd dat we nog een aantal ontwikkelstappen moeten zetten in de inrichting van onze eigen interne beheersing en specifiek de uitvoering van de verbijzonderde interne controle. Nog in 2024 starten we dit proces op met het opstellen van het controlplan voor 2024 en 2025 (collegebesluit), gevolgd door een nadere uitwerking en werkprogramma's. Ontwikkeling en uitvoering gaan hier gelijk op; we ontwikkelen in het werk. Het resultaat moet zijn dat in de jaarrekeningcontrole 2024 (voorjaar 2025) een versoepeling in het proces kan plaatsvinden en er een onderbouwde analyse kan worden toegevoegd bij de rechtmatigheidsverantwoording. Tot slot bereiden we een aanpassing in de financiële verordening voor, betreffende de definitie van rechtmatigheid, zodat deze beter werkbaar is voor de organisatie. We volgen hier de aanbeveling van de accountant bij het verslag van bevindingen 2023.
D. Informatieveiligheid en privacy De gemeente voldoet aan privacywetgeving en draagt zorg voor een optimale beveiliging van persoonsgegevens en bedrijfsinformatie, en is aantoonbaar in control. • we passen de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) toe. • We gebruiken het AVG-borgingsproduct van de VNG om de compliance op de AVG te monitoren.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
75
• • • • •
We realiseren risicoanalyses en verbeterplannen – deze beleidsperiode met de scope op het sociaal domein We bereiden ons voor op de komst van de nieuwe cybersecurity-wet (NIS2). Daarvoor dienen o.a. de resultaten van de audit op de bedrijfsvoering. De ENSIA verantwoording wordt aangepast op de BIO2.0 (De BIO wordt in lijn gebracht met de nieuwe cybersecurity-wetgeving) Het beleid voor informatieveiligheid en privacy GHO wordt in 2025 herijkt en aangepast voor de periode 2026-2029. (de nieuwe collegeperiode). De GHO gemeenten oriënteren zich op de aanschaf van een systeem voor Governance, Risk en Compliance om proceseigenaren te helpen aantoonbaar in control te zijn. (aanschaf in Equalit verband)
E. Inkoop en contractmanagement Aanbestedingen moeten aan steeds meer vereisten voldoen en willen we op dit taakveld in control zijn, dan is contractbeheersing essentieel. Er is een goede start gemaakt met het vormgeven van het contractmanagement binnen de organisatie. Dit loopt in 2025 door. De personele capaciteit op de functie van inkoop is gering, waardoor we risico's lopen voor wat betreft de rechtmatigheid van aanbestedingen.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
76
Paragraaf Verbonden partijen Algemeen In lijn met de vereisten vanuit het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) en de Nota verbonden partijen, ontvangt u in deze paragraaf meer informatie over onze visie op en de beleidsvoornemens omtrent onze verbonden partijen. De gemeente is verantwoordelijk voor een grote verscheidenheid aan taken. De optimale schaal waarop taken moeten worden uitgevoerd uit het oogpunt van kwaliteit, doelmatigheid en doeltreffendheid komt vaak niet overeen met de schaal van één gemeente. Om taken toch op het daarvoor geëigende schaalniveau uit te kunnen voeren is in de loop der jaren een groot aantal samenwerkingsverbanden tot stand gekomen. Bij deze samenwerkingsverbanden ligt de kracht van de bestuurlijke samenwerking in het feit dat gezamenlijk regionaal belang en aanpak uitstijgt boven het belang van individuele gemeenten. Het samen werken aan vraagstukken maakt de aanpak vaak eenvoudiger, effectiever en goedkoper. Definitie In artikel 1, eerste lid, onderdeel b.
van het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) is een ‘verbonden partij’ als volgt gedefinieerd[1]: “Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente Goirle een bestuurlijk en financieel belang heeft.” Van een financieel belang is grofweg sprake wanneer de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld, die ze kwijt is in geval van faillissement van de organisatie, of wanneer financiële problemen bij de organisatie kunnen worden verhaald op de gemeente. Dit financiële belang kan op publiekrechtelijke of privaatrechtelijke weg tot stand komen, zoals via Wgr., aandelen, leningen of garantstellingen. Visie en beleidsvoornemens In lijn met de vereisten van BBV en de Nota verbonden partijen van de gemeente Goirle worden in deze paragraaf de visie en de beleidsvoornemens omtrent de verbonden partijen weergegeven. Verbonden partijen van de gemeente Goirle In onderstaande tabel treft u de lijst met verbonden partijen van de gemeente Goirle, gerangschikt naar de volgende categorieën: a. Gemeenschappelijke regelingen b. Vennootschappen en coöperaties c. Stichtingen en Verenigingen d. Overige verbonden partijen De kleur in het overzicht, behoort bij het programma waartoe deze verbonden partij behoort. Programma 1 Programma 2 Programma 3 Programma 4 Overhead en algemene dekkingsmiddelen
Gemeente Goirle – Begroting 2025
77
Van deze partijen informeren we u over de wijze waarop het belang in de verbonden partij plaatsvindt en het openbaar belang dat ermee gediend wordt. We geven u inzicht in dit belang aan het begin en het einde van het begrotingsjaar (naar verwachting). U treft de verwachte omvang van eigen en vreemd vermogen aan het begin en einde van het begrotingsjaar, en de verwachte omvang van het financieel resultaat. Tot slot geven we u informatie over de eventuele risico's bij de verbonden partijen.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
78
Verbonden partijen
Taak veld
Bestuur
Bijdrage
resultaat * €
* € 1.000
1.000
Eigen vermogen * € 1.000 Vreemd vermogen * € 1.000
2025 Resultaat 2025
Gemeenschappelijke regeling met openbaar lichaam GGD Hart voor Brabant 7.1 Lid AB Diamantgroep
Belang
01-01-25
31-12-25
01-01-25
31-12-25
Bijdrage per inwoner Rijksuitkering Sociale Werkvoorziening
1.092
-
4.459
3.980
12.924
13.174
2.315
-738
17.645
15.041
21.755
29.954
6.4
Lid AB
1.2
Lid AB
Bijdrage per inwoner
1.498
-
5.233
4.444
49.958
57.369
8.3
Lid AB
Bijdrage per inwoner en ingebracht werk
358
-
3.148
2.930
10.359
10.359
1.2
Lid AB
Geen bijdrage
-
340
15.099
14.758
33.302
31.611
0.1
Lid AB
Bijdrage per inwoner
114
-
7.2
Aandeelhouder
40 aandelen
n.v.t
-
684.676
690.022
534.399
575.801
7.2
Aandeelhouder
450 aandelen
n.v.t
-
44.681
43.505
238
1.555
N.V. Bank Nederlandse 0.5 gemeenten ²
Aandeelhouder
12.636 aandelen
n.v.t
-
5.062.000
4.615.000
143.995.000
107.459.000
Aandeelhouder
23.979 aandelen
n.v.t.
-
-
-
-
-
Lid AB
Bijdrage per inwoner
Veiligheidsregio Midden en West Brabant Omgevingsdienst Midden en West Brabant Regionale Ambulance voorziening Regio Hart van Brabant Deelnemingen Brabant Water N.V.² Tilburgse Waterleiding Maatschappij N.V.³
Publiek ontwikkelbedrijf REKS 7.4 B.V. Stichtingen en verenigingen Midpoint 3.1
123
-
103
nnb
nnb
1.733
nnb
nnb
² Voor Brabant Water en Bank Nederlandse gemeenten staan de werkelijke cijfers van 2023 gepresenteerd. ³ Voor Tilburgse Waterleiding Maatschapij staan de werkelijke cijfers van 2020 gepresenteerd.
De kleuren refereren aan de kleuren van tekstkoppen bij de programma’s. Gemeente Goirle – Begroting 2025
79
Aanvullende opvallende zaken bij onze verbonden partijen Hieronder lichten we toe welk openbaar belang de vermelde partijen dienen. Waar aan de orde vermelden we nog opvallende zaken. Gemeenschappelijke regelingen GGD Hart van Brabant (Tilburg) Doel Deze gemeenschappelijke regeling van 19 Brabantse gemeenten heeft als doel een bijdrage te leveren aan de openbare gezondheidszorg. Publiek belang Uitvoering van gemeentelijke taken op basis van de Wet publieke gezondheidszorg. Hieronder vallen onder meer de jeugdgezondheidszorg, infectieziektebestrijding, medische milieukunde en gezondheidskundig onderzoek. Daarnaast zorgt de GGD voor de controle op kinderopvangorganisaties op basis van de Wet Kinderopvang. Vertegenwoordiging Wethouder K. Krook is lid van AB. Risico’s De GGD heeft een Algemene reserve voor het opvangen van risico’s. Deze reserve is door het AB genormeerd op minimaal € 1,5 mln. en maximaal € 5,2 mln. In de begroting 2025 is deze reserve € 1,5 mln. en groot genoeg voor het afdekken van risico’s.
Diamantgroep (Tilburg) Doel
Publiek belang
Vertegenwoordiging Risico’s
Samen met de gemeenten Tilburg, Alphen-Chaam, Hilvarenbeek, Gilze en Rijen en Dongen vormt Goirle de Diamantgroep. Samen voeren zij de Sociale Werkvoorziening (SW) uit. De Diamant-groep draagt bij aan de doelstelling om de werkloosheid te doen afnemen doordat zij de begeleidingspartij is voor onze re-integratieactiviteiten. Doordat Diamantgroep als uitvoerder voor de WSW opereert, draagt Diamantgroep bij aan de doelstelling om iedere inwoner participatiekansen te bieden. Als GR waarin diverse regiogemeenten deelnemen, wordt ook bijgedragen aan de doelstelling om de regionale samenwerking te versterken. De Diamant-groep functioneert ook als aannemer voor het beheer van de openbare ruimte en het groenonderhoud De opdrachten die Diamant-groep hiervoor uitvoert, zijn altijd gekoppeld aan de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Wethouder P. Criens is lid van het AB. De Diamantgroep heeft een Algemene reserve voor het opvangen van risico’s. Deze is in 2024 ruim voldoende om door de Diamantgroep geïdentificeerde risico’s te kunnen opvangen.
Veiligheidsregio Midden en West Brabant (VRMWB) (Tilburg) Doel De VRMWB is een samenwerkingsverband tussen 24 gemeenten en hulpdiensten. Om de veiligheid in de regio Midden- en West- Brabant te vergroten en beter voorbereid te zijn op rampen en crises, bundelen de gemeenten, GHOR (Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen), brandweer en politie hun krachten. Publiek belang De taken en organisatie van de veiligheidsregio zijn beschreven in de Wet veiligheidsregio’s. De deelname van de gemeente is verplicht op basis van deze wet. Regionale rampenbestrijding en crisisbeheersing is een vorm van verlengd lokaal bestuur.
Gemeente Goirle – Begroting 2025
80
Vertegenwoordiging Risico’s
De burgemeester M. van Stappershoef en wethouder L. Franssen zijn lid van het AB. De Veiligheidsregio heeft geen algemene reserve die ingezet kan worden voor het opvangen van risico’s. Wel kan de vrij besteedbare reserve Crisis en Calamiteiten van € 1,6 mln. hiervoor gebruikt worden. Volgens de VRMWB -begroting 2025 is een weerstandscapaciteit benodigd van € 5,4 mln.
Omgevingsdienst Midden- en West Brabant (OMWB) (Tilburg) Doel Per 1 januari 2013 is de (OMWB) formeel opgericht. Het is een gemeenschappelijke regeling waarin 25 gemeenten uit Midden- en West Brabant en de provincie deelnemen. Als verlengstuk van lokaal en provinciaal bestuur levert de OWMB een bijdrage aan een leefbare en veilige werken leefomgeving in de regio Midden- en West Brabant. Publiek belang De OMWB voert ten behoeve van de deelnemers taken uit op het gebied van omgevingsrecht. De OMWB voert vergunningverlenings-, toezicht- en handhavingstaken uit en handelt klachten af op het gebied van milieu (adviseren milieu in het kader van omgevingsvergunning, toezicht en handhaving bij bedrijven en bodemsanering). Vertegenwoordiging Wethouder L. Franssen is lid van het AB. Risico’s De OMWB monitort jaarlijks de risico’s. Ter afdekking van de risico’s beschikt de omgevingsdienst over een algemene reserve. Deze is voldoende om de risico’s af te dekken (stand begroting OMWB 2025).
Regionale Ambulancevoorziening (RAV) Brabant Midden-West-Noord (Tilburg) Doel De RAV Brabant Midden-West-Noord is een gemeenschappelijke regeling van 40 Brabantse gemeenten met als doel het verlenen van ambulancezorg. Bevoegdheden Wettelijke basis is de Wet Ambulancezorgvoorzieningen. De gemeenten zijn niet (meer) verantwoordelijk voor het verzorgen van ambulancezorg. De gemeenten leveren ook geen financiële bijdrage. Vertegenwoordiging Wethouder K. Krook is lid van het AB. Risico’s Geen. Regio Hart van Brabant (Tilburg) Doel Versterking van de regio op de gebieden economie en arbeidsmarkt, mobiliteit, duurzaamheid, zorg, welzijn, onderwijs, ruimtelijke ordening en wonen. Daarnaast is de Regio HvB strategische gesprekspartner voor onder andere de provincie, de nationale overheid en Europa. De Bestuurscommissie Jeugd is onderdeel van de gemeenschappelijke regeling Hart van Brabant en bestaat uit de wethouders Jeugd van de 9 deelnemende gemeenten. Er wordt samengewerkt op het gebied van beleid, inkoop, administratie, monitoring en innovatie. Publiek belang Schaalgrootte is nodig op verschillende, gemeentegrens overstijgende, thema’s om toekomstgericht te zijn. Grote maatschappelijke opgaven zoals in het Sociaal Domein kunnen alleen opgepakt worden in samenwerking. Net als de grote opgaven op gebied van milieu en energiegebruik. Vertegenwoordiging De burgemeester M.