04 RMB-Rekenkamerbrief Jeugdzorg Fase 1 voor de gemeenteraden.pdf

47 Rechtmatigheid en doelmatigheid is een verantwoordelijkheid van de GR en uitgevoerd door gastheergemeente. Toezicht van de gemeente Tilburg stemt als gastheergemeente bij meldingen over kwaliteit wel af met de Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), zeker als de zorgaanbieder ook Wmo-cliënten heeft. Jeugdzorg regio Hart van Brabant: uitvoering Bij het ambtelijk wederhoor ontvang de RMB onderstaande informatie over de uitvoering: In 2019/2020 is het inkoopbeleid van de afgelopen periode tegen het licht gehouden om te bezien waar verbeterpunten liggen. Deze input is bij de nieuwe inkoop meegenomen. Bij de GR Hart van Brabant is de gemeente Tilburg de 'gastheergemeente'. Het contractsysteem bij de gemeente Tilburg - in de rol als gastheergemeente - geeft aan dat de contracten aflopen en vernieuwing noodzakelijk is. Vervolgens wordt bestuurlijk en ambtelijk vormgegeven aan een opvolging van deze contracten. Het hebben van juridisch sluitende contracten is een vereiste voor de uitvoering van de Jeugdwet. Het programmateam geeft sturing aan alle inkoopsporen. Het bestaat uit meerdere - regionaal gefinancierde - projectleiders, een controller, een ondersteuner, de regionale coördinator van het sociaal domein van het programmabureau Hart van Brabant en een aantal Tilburgse ambtenaren. Zij werken onder ambtelijk en bestuurlijk opdrachtgeverschap van de regio.

In de verschillende inkoopsporen werken medewerkers van de gastheergemeente en ambtenaren vanuit de andere gemeenten van de regio Hart van Brabant samen. Zeker bij Beschermd Wonen, Wmo-begeleiding en segment 4 Jeugdhulp zijn de lokale inbreng en expertise essentieel gezien de gebiedsgerichte benadering, waarbij Wmo-begeleiding subregionaal wordt gecontracteerd. Bij het opstellen van de inkoopstrategieën en inkoopdocumenten Jeugdzorg zijn medewerkers betrokken van de elf gemeenten (GR Hart van Brabant), alsmede ook voor de selectiefase. Het programmateam geeft sturing aan het proces. Hierbij is de inbreng van medewerkers uit de verschillende regiogemeenten essentieel. Alle gemeenten zijn ambtelijk betrokken bij de dialooggesprekken en de vervolgstappen, zeker waar het gaat om gebiedsgericht werken en subregionaal gecontracteerd wordt. De gemeenteraden van de elf gemeenten hebben in de dialoogfase geen rol, maar worden wel gedurende de afloop van een inkoopfase - voor zover het kan geïnformeerd. De gemeenteraden hebben een 'signaalfunctie' met betrekking tot het inkoopproces. Onderzoek rekenkamer Wanneer twijfels rijzen over de bedrijfsvoering van de gemeenschappelijke regeling, kan de raad de rekenkamer op grond van de Gemeentewet vragen onderzoek te doen naar de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van het bestuur van het samenwerkingsverband.

Ook kan de raad een onderzoekscommissie laten onderzoeken wat de bestuurders binnen het AB of DB hebben gedaan. De deelnemers aan de gemeenschappelijke regeling kunnen op grond van de Wgr bepalen dat een eigen rekenkamer of onderzoekscommissie wordt

48 ingesteld. De gemeenschappelijke regeling moet dan vermelden dat het bestuur van het openbaar lichaam deze bevoegdheid bezit. De gemeenschappelijke regeling kent geen eigenrekenkamer of onderzoekscommissie. Artikel 11 van de regeling biedt wel de mogelijkheid tot het instellen van bestuurscommissies. Dit met inachtneming van relevante bepalingen uit de Wet gemeenschappelijke regelingen. Het algemeen bestuur kan pas overgaan tot het instellen van een bestuurscommissie nadat de gemeenteraden in de gelegenheid zijn hun wensen en bedenkingen over dit voornemen kenbaar te maken.

49

Bijlage 7 Lasten van de jeugdzorg in de RMB-gemeenten Tabel: lasten van de jeugdzorg in de RMB-gemeenten 2017

2018

2019

2020

€ 4.767.862 € 552.808 € 5.320.670

€ 5.278.311 € 509.000 € 5.787.311 9%

€ 6.904.080 € 586.000 € 7.490.080 29%

€ 7.271.062 € 621.160 € 7.892.222 5%

Dongen Maatwerkdienstverlening 18– (6.72) Geëscaleerde zorg 18– (6.82) Totaal 18– Stijging lasten t.o.v. jaar daarvoor

€ 3.904.000 € 515.000 € 4.419.000

€ 5.802.000 € 437.000 € 6.239.000 41%

€ 6.088.000 € 423.000 € 6.511.000 4%

€ 6.193.000 € 428.000 € 6.621.000 2%

Loon op Zand Maatwerkdienstverlening 18– (6.72) Geëscaleerde zorg 18– (6.82) Totaal 18– Stijging lasten t.o.v. jaar daarvoor

€ 3.744.350 € 678.470 € 4.422.820

€ 5.441.211 € 494.280 € 5.935.491 34%

€ 5.781.503 € 585.308 € 6.366.811 7%

€ 5.476.000 € 574.000 € 6.050.000 --5 %

Hilvarenbeek Maatwerkdienstverlening 18– (6.72) Geëscaleerde zorg 18– (6.82) Totaal 18– Stijging lasten t.o.v. jaar daarvoor

€ 1.780.000 € 219.000 € 1.999.000

€ 1.944.000 € 171.000 € 2.115.000 6%

€ 2.362.000 € 250.000 € 2.612.000 23%

€ 3.373.000 € 0 € 3.373.000 29%

Totaal RMB-gemeenten

€ 16.161.490

€ 20.076.802

€ 22.979.891

€ 23.936.222

24%

14%

4%

Goirle Maatwerkdienstverlening 18– (6.72) Geëscaleerde zorg 18– (6.82) Totaal 18– Stijging lasten t.o.v. jaar daarvoor

Wijziging t.o.v. vorig jaar

NB: de taakvelden 6.72 en 6.82 zijn de twee onderdelen van de jeugdzorg, zie Divosa. De gegevens zijn afkomstig van de jaarrekeningen van de gemeenten

Stijging lasten 20172020

48%

50%

37%

48%

50

Bijlage 8 Groei van het aantal jongeren in jeugdzorg HilvarenLoon op Nederland Dongen Goirle beek Zand Eerste halfjaar 2015 6,5% 7,2% 4,4% 6,8% 8,2% Tweede halfjaar 2015 6,9% 6,9% 5% 6,6% 8,9% Eerste halfjaar 2016 7,8% 7,3% 5,9% 8,5% 8,9% Tweede halfjaar 2016 8,6% 7,7% 6,6% 9,7% 9,5% Eerste halfjaar 2017 7,5% 7,4% 5,5% 9,4% 9,5% Tweede halfjaar 2017 8,2% 8,5% 6,3% 10,7% 9,9% Eerste halfjaar 2018 10,2% 9,3% 7,3% 11,7% 9,7% Tweede halfjaar 2018 11% 9,9% 8,4% 13% 10,4% Eerste halfjaar 2019 12% 9,9% 7,9% 12,8% 10,4% Tweede halfjaar 2019 12,2% 9,8% 7,8% 12,1% 10,6% Eerste halfjaar 2020 12% 10,3% 8,8% 10,9% 10,1% Tweede halfjaar 2020 12% 10% 8,5% 10,4% 10,3% Eerste halfjaar 2021 12,7% 11% 8,9% 10,5% 10,9% Tweede halfjaar 2021 11,9% 10,9% 8,2% 10,6% 10,4% Bron: CBS-jeugd, Waarstaatjegemeente, raadpleging 29-12-2021 en 14 mei 2022. Noot: Vanaf 2021 was er sprake van een toename van jeugdzorgaanbieders die gegevens aanleverden. Hierdoor zijn de uitkomsten over jeugdhulp over de jaren 2021 en later niet goed te vergelijken met de uitkomsten over de jaren 2015 t/m 2020.

51

Bijlage 9 Relaties tussen de actoren in het jeugdzorgstelsel Uit de hoofdtekst van deze brief zal het duidelijk geworden zijn dat het jeugdzorgstelsel gevormd wordt door een ingewikkeld web van relaties tussen vele actoren, gekoppeld aan landelijke, regionale en lokale beleidsregels. De RMB geeft hieronder een plaatje met de belangrijkste actoren in het stelsel en de onderlinge relaties, aangegeven met pijlen. Bij niet-doorgetrokken lijnen is de relatie, zoals die volgt uit de formele beleidskaders en/of de openbare inkoopdocumenten, voor de RMB niet duidelijk. (Kleuren zijn ingevoerd op plaatsen waar veel pijlen dichtbij elkaar komen of elkaar kruisen).

4

Laten we ter toelichting in het midden van het plaatje beginnen, namelijk bij de toegangsfunctie, hier aangeduid met toegang. De beslissing over de toekenning van zorg is door de gemeente overgedragen aan deze toegangsfunctie. Dit kan een afdeling binnen de gemeente zijn, maar kan ook een verzelfstandigde organisatie zijn. Er kunnen bij deze functie ook meerdere organisaties betrokken zijn. In Goirle bijvoorbeeld heeft de toegangsfunctie de naam ‘t Loket gekregen, waarin diverse maatschappelijke organisaties samenwerken. In Dongen heeft De Entree de toegangsfunctie. De toegang beslist over de toekenning van zorg aan zorgvragers. Daar tegenover staat de verantwoording door de toegang aan de gemeente over het aantal en de motivering van de toekenningen aan zorg (relatie 5). Op zijn beurt verantwoordt

52 B&W zich tegenover de gemeenteraad voor de uitvoering door de toegang (1). Cliënten melden zich aan bij de toegang (8), die vervolgens beslist over de toekenningen waarbij de taakopdracht van de gemeente leidend zou moeten zijn voor de toegang (5). De toekenningen door de toegang kunnen verschillende vormen aannemen. Op de eerste plaats kan de toegang besluiten dat eventuele zorgproblemen door de cliënt zelf opgelost kunnen worden, met lichte steun van de toegang zelf (13). De jeugdige zorgvrager lost met deze lichte steun de problemen in de thuissituatie op (12, ‘normaliseren’). Er kan echter ook sprake zijn van een ‘enkelvoudige’ hulpvraag die met behulp van het zogenaamde voorliggende veld kan worden opgelost. In het kader van de NGZ (niet gecontracteerde zorg) -route kan er worden afgeweken van de gecontracteerde zorg. Dit is het geval in het kader van het woonplaatsbeginsel, als ouders verhuizen naar een gemeente in de regio en een kind of jongere elders zorg blijft ontvangen. In dit geval verhuist het gezag naar de gemeente in de regio en dient de desbetreffende gemeente elders de zorg te financieren. In sommige specifieke gevallen kan er behoefte zijn aan een cultuurspecifiek aanbod en kan erin beperkte gevallen worden afgeweken van de gecontracteerde zorg in het kader van de NGZ-route.

Het voorliggende veld biedt lichte hulp aan de cliënt aan (14), nadat dit met de toegang is afgesproken en verantwoordt zich ook bij de toegang (11). Als er sprake is van een ‘meervoudige’ hulpvraag bepaalt de toegang samen met de cliënt een plan van aanpak. Het plan van aanpak is de basis voor het formele besluit van de toegang (ofte wel de beschikking) om de afgesproken zorg toe te kennen. Op basis van het plan van aanpak benadert de toegang vervolgens in overleg met de cliënt een zorgaanbieder waarmee de gemeente een contract heeft. De zorgaanbieder doet daarop een aanbod, na een intakegesprek met de cliënt. De gemeente accepteert, na een toets en eventuele amendementen, het aanbod dat vervolgens in een specifiek contract, namelijk een zorg- of behandelingsplan, wordt omgezet (10). De zorgaanbieder gaat dan over tot het verlenen van zorg aan de cliënt (9). De bedoeling van het in oktober 2020/2021 gestarte inkooptraject Jeugdzorg is dat het raamwerk van de contracten wordt verzorgd door de regio Hart van Brabant. De regio Hart van Brabant sluit algemene contracten af met zorgaanbieders. De zorgaanbieders verantwoorden zich voor de geboden zorg.

Het is op basis van de openbare inkoopdocumenten niet goed vast te stellen of verantwoording afgelegd moet worden aan de gemeenten (7) of aan de regio Hart van Brabant (4) en in welke vorm dat dan moet geschieden, per geval of meer in het algemeen. De toegang, resp. de gemeente kan een zorgaanbieder benaderen die een contract met de regio Hart van Brabant heeft (6). Dit geldt overigens bij zorg in natura, bij persoonsgebonden budgetten geldt een ander regime, waar de openbare inkoopdocumenten geen uitspraak over doen. Het beleid van de regio Hart van Brabant wordt vastgesteld in overleg met de gemeenten en de uitvoering wordt ook aan de gemeenten verantwoord (3). Er is ook een verantwoordingsrelatie richting de gemeenteraad (2). Die is echter minder direct dan de verantwoordingsrelatie tussen gemeente en de gemeenteraad (1). Cliënten hebben volgens de wet de mogelijkheid om een verwijzing naar jeugdzorg via het medisch domein (huisartsen en/of medisch specialisten) te

53 verkrijgen. Meer dan 50% van de verwijzingen voor de jeugdhulp wordt afgegeven door het medisch domein (dit blijkt uit Bestuursrapportages Hart van Brabant). Daarom speelt naast de toegang ook het Medisch Domein een (grote) rol bij de toekenning van zorg aan cliënten. Cliënten kunnen via het Medisch Domein een indicatie voor zorg krijgen (15). Het Medisch Domein is autonoom wat de indicaties betreft en er is geen formele relatie tussen de toegang en het Medisch Domein (16). Het behandelingsplan voor de cliënt wordt wel met de toegang besproken (18). De zorgaanbieder verleent zorg aan de cliënt (17) en de toegang monitort of het behandelingsplan wordt nageleefd. De zorgaanbieder is verantwoording verschuldigd aan de Toegang en niet aan het Medisch Domein (18). De gemeentelijke toegang heeft dus geen invloed op de indicatie die het Medisch Domein afgeeft, maar wel op het behandelingsplan. De toegang kan dus wat deze indicaties betreft niet kiezen tussen normaliseren, voorliggend veld, of ‘meervoudige’ zorg. Het is niet duidelijk wie de zorgaanbieder kiest: de toegang of het Medisch Domein. De invloed van het Medisch Domein op het zorg- of behandelingsplan is ook niet duidelijk.