04 Jaarstukken 2023 Versie 2024-06-24.pdf
Tekst van het document
Samen met de Vereniging Recreatie en Toerisme vermarkten we de ‘Gôolse geheimen’. Daarbij leggen we de nadruk op ecotoerisme.
Regionale verbinding toeristische routes In regionaal verband gaan we aan de slag met het Bij het Interreg VLANED programma van de EU is een verbinden van diverse toeristische routes. subsidieaanvraag ingediend door de 7 ‘Bels Lijntje’ gemeenten, de Provincie Antwerpen, onderwijsinstellingen en omliggende gemeenten die grenzen aan de ‘Bels Lijntje’-gemeenten. Deze aanvraag is op 22 december goedgekeurd. Intensiveren van de samenwerking in de toeristische regio door de Kern- en Keuzeagenda Economie i.s.m. regio Hart Met Visit Brabant / het Routebureau is gekeken waar van Brabant. toeristische routes beter met elkaar verbonden worden en blijven. Dit is een doorlopend proces. Daarnaast is in regioverband gekeken hoe MiddenBrabant als geheel en de gemeente Goirle in het Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
45
Beoogd resultaat 2023
Realisatie 2023 bijzonder binnen de Leisureregio Midden Brabant verder kan ontwikkelen.
Evenementen/Kermissen/markten We stimuleren jonge initiatiefnemers en ondernemersgeest door evenementen te faciliteren. Daarbij houden we oog voor veiligheid, toezicht en het beperken van overlast. Door middel van een aanbesteding vonden we in 2023 een nieuwe partij voor de organisatie van onze kermissen. Dit is in GHO verband gebeurd. Bedrijfsloket en -regelingen Versterken van de samenwerking economische positie De bedrijvencontactfunctionaris heeft een groot aantal MKB en ondernemers door periodiek overleg en het bedrijfsbezoeken afgelegd en versterkt daarmee ons opzetten van een nieuwe overlegstructuur. netwerk met de ondernemers. De bedrijveninvesteringszone in het centrum Goirle is per 1 januari opgehouden te bestaan. Er is een start gemaakt met het opzetten van een nieuw ondernemersplatform omdat we het contact met ondernemers belangrijk vinden.
Beleidsindicatoren BBV 3.1 Bedrijvigheid Gemeente Goirle BBV-Indicatoren (Bron: waarstaatjegemeente.nl) 1 Functiemenging 2 Vestigingen (van bedrijven)
Geheel Nederland
Eenheid %
2021 44
2022 45
2023 n.n.b.
2021 53
2022 54
2023 n.n.b.
Aantal
133
143
n.n.b.
140
148
n.n.b.
2020
2023
7
n.n.b.
Lokale indicatoren (bron: eigen onderzoek, GGD, RIVM, Eenheid waarstaatjegemeente.nl) 3 Ondernemerstevredenheid Cijfer Legenda:
1 Functiemengingsindex weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen. 2 Aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar. 3 Lokale ondernemers over de dienstverlening en het ondernemersklimaat. (2 jaarlijks MKB onderzoek 2018/2019 en 2020/2021)
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
46
Wat heeft het gekost?
3.1 Bedrijvigheid
(bedragen x € 1.000) Lasten Baten Saldo
Realisatie 2022 407 N 350 V 57 N
Begroting 2023 voor wijziging 552 N 347 V 205 N
Begroting 2023 na wijziging 455 N 255 V 201 N
Realisatie 2023 424 N 257 V 167 N
Verschil Begroting Realisatie 2023 31 V 2V 34 V
Financiële toelichting De onderstaande verschillen zijn in de Jaarrekening nader toegelicht. 3.1 Bedrijvigheid - LASTEN (bedragen x € 1.000) Overige verschillen kleiner dan € 50.000 3.1 Bedrijvigheid - BATEN (bedragen x € 1.000) Overige verschillen kleiner dan € 50.000
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
31 V 31 V 2V 2V
47
Programma 4 Bestuur en organisatie Ambities en doelstellingen8 We willen een netwerkende overheid worden. Dat betekent dat we meer ruimte aan onze inwoners geven. Vaker samen en binnen kaders. De Gôolse democratie versterken we. Hiervoor gaan we onze inwoners nog vaker ontmoeten. We dienen het maatschappelijk belang en hebben oog voor individuele wensen van inwoners, bedrijven en organisaties. We nemen onze inwoners en ondernemers serieus. We verwachten ook van hen, dat zij óns serieus nemen. We leggen uit, waarom dingen wel of niet kunnen. Wat de gemeente doet en wat iemand zelf moet doen. Als organisatie zijn we toegankelijk voor inwoners en partners. We ontwikkelen ons zelf steeds door zodat we inspelen op de veranderende samenleving en de ontwikkelingen daarin. We doen er alles aan om het vertrouwen naar elkaar te vergroten en samen het goede te doen. We intensiveren de samenwerking tussen Goirle, Hilvarenbeek en Oisterwijk voor meer kwaliteit, minder kwetsbaarheid en minder kosten. Verbonden partijen Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Voor dit programma zijn dat de volgende organisaties: - Regio Hart van Brabant.
Thema-indeling De beoogde resultaten die in 2023 moeten bijdragen aan realisatie van de doelstellingen hebben we in dit hoofdstuk aan de hand van de navolgende thema's geformuleerd: 4.1. Bestuur 4.2. Dienstverlening
8
Bron: Bestuursakkoord 2023- 2026 ‘Samen Bouwen’, Organisatievisie ‘Goirle Schakelt’ (2019), Visie op dienstverlening (februari 2022), kernagenda regio Hart van Brabant 2022, visie ‘Samen halen we het beste uit onszelf’ (2015).
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
48
Wat heeft het gekost? 4. Bestuur en organisatie
(bedragen x € 1.000) Lasten Baten Saldo programma Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat programma
Realisatie 2022 2.309 N 358 V 1.951 N 74 N
Begroting 2023 voor wijziging 2.383 N 266 V 2.116 N
Begroting 2023 na wijziging 2.640 N 255 V 2.385 N
2.116 N
2.385 N
2.025 N
Verschil Realisatie Begroting 2023 Realisatie 2023 2.292 N 348 V 293 V 38 V 1.999 N 386 V
1.999 N
386 V
4. Bestuur en organisatie Lasten Realisatie 2023
Begroting 2023 na wijziging
Baten
2.292
2.640
293
255
Verklaring verschillen De verschillen op de baten en lasten worden toegelicht bij de Thema-verantwoording.
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
49
Thema 4.1 Bestuur Beleidsverantwoording Beoogd resultaat 2023 Bestuur Algemeen
Realisatie 2023
Nieuwe coalitie/nieuw college Na het uiteenvallen van de coalitie in de 1e helft van 2023 startte een dynamische periode waarin de griffie de coalitiebesprekingen ondersteunde. Beoogde resultaten zoals actualisatie van verordeningen (audit comité, bijstandsverordening raadsleden) liepen daardoor vertraging op. Ook fractie-ondersteuning was vertraagd. Daartegenover staat dat de ontwikkeling van een referendumcommissie of -verordening op basis van het nieuwe bestuursakkoord werd geschrapt. Nadat de raad op 19 september 2023 een nieuw bestuursakkoord vaststelde, namen we afscheid van twee wethouders en werden nieuwe collegeleden benoemd, begeleid en ingewerkt. Bestuurlijke vernieuwing Herzien vergadermodel We verbeteren de samenwerking tussen raad, college en Gepland was dat regiegroep, griffie en het college samen organisatie waar nodig en bekijken samen wat nodig is een verbeterd vergadermodel zouden ontwikkelen. om Gôolse Democratie te versterken. Waar nodig komen Daartoe was al voorwerk verricht en was een we tot nieuwe werkafspraken en passen we processen raadsconferentie in voorbereiding voor 11 april 2023. aan. Deze ging vanwege andere prioritering niet door. Het vervolg kreeg een andere wending toen het nieuwe bestuursakkoord een duidelijke opdracht aangaf. We lieten het BOB-model los en gingen vanaf 2024 terug naar de oude commissiestructuur.
Het reglement van orde pasten we daarop in 2023 aan. Ook zorgde de griffie dat tijdig tot de benodigde benoemingen kon worden besloten. Vergaderinstallatie We vervingen de vergaderinstallatie in de raadzaal. Dat bleek tijdrovender dan verwacht, omdat ook door de manier van werken de koppeling met het RIS anders werd en kinderziektes parten speelden. We maakten extra kosten doordat we in de hal van gemeentehuis vergaderden. Tegelijkertijd moest de raadzaal openblijven voor huwelijksvoltrekkingen. Proces moties/toezeggingen Griffie en ambtelijke organisatie verbeterden samen het interne proces om moties/toezeggingen/raadsvragen te monitoren, verwerken en afhandelen. Jeugdraad en -burgemeester We installeerden in 2023 een nieuwe jeugdraad. In september 2023 installeerden we onze nieuwe jeugdburgemeester, een ambassadeur voor de jongeren. Zijn rol vergroot bij de jeugd de kennis en het bewustzijn voor democratie en vrijheid. We verzorgden passende begeleiding om iedereen op zijn taak voor te bereiden. Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
50
Beoogd resultaat 2023
Realisatie 2023
Regionale samenwerking We voeren de Kernagenda 2022-2026 van de regio Hart In 2023 hebben we binnen de Regio Hart van Brabant van Brabant uit. samengewerkt aan het realiseren van de ambities in de kernagenda. Op het gebied van inkoop van jeugdzorg, de Regionale Klimaat en Energie strategie (REKS) en wonen, ondernemen en verstedelijking in de regio zijn activiteiten opgestart en doorgezet. Zie voor meer inhoudelijke uitwerking hiervan de jaarstukken 2023 van Hart van Brabant. GHO-samenwerking intensiveren We voeren het programma ‘Samen halen we het beste uit We verkenden door werkbezoeken bij andere gemeenten onszelf’ uit met de gemeenten Hilvarenbeek en diverse samenwerkingsvormen. Door samen ideeën op te Oisterwijk. We verkennen op welke strategische thema's doen verrichten we het voorwerk om de bestuurlijke visie we kunnen samenwerken. te herijken. We kwamen met de drie colleges in de 2e helft van 2023 daarvoor 4 keer bij elkaar. In 2023 starten we de herijking van de bestuurlijke visie In de samenwerking met Hilvarenbeek en Oisterwijk op GHO-samenwerking en gaan we aan de slag om twee hebben we naast de doorlopende samenwerking op concrete businesscases uit te werken: P&O en gebied van onder andere veiligheid, informatie, Informatiemanagement. In 2024 volgt de businesscase belastingen en meldingen buitenruimte enkele nieuwe Financiën. activiteiten opgestart.
Zo hebben we samen de bewustwording en controle op gebied van ondermijning opgepakt, is de gezamenlijke capaciteit voor data gedreven werken uitgebreid, is gezamenlijk toezicht WMO en Jeugd in ontwikkeling evenals de samenwerking van gebieds-of wijkregisseurs. De samenwerking blijft gericht op versterking in combinatie met het behalen van schaalvoordelen. We richten ons daarbij in eerste instantie op organische groei, geen formele samenwerking en vooral netwerken. Vanwege arbeidsmarktknelpunten is het vinden van financials al enkele jaren problematisch. Om die reden is de voor 2024 geplande businesscase Financiën al in 2023 met voorrang opgepakt en verschuiven de andere businesscases naar een later moment. Bestuurskracht In 2023/2024 leveren we een raadsvoorstel voor het We slaagden erin het raadsvoorstel in een zeer korte uitvoeren van een onafhankelijk extern onderzoek naar tijdspanne op te leveren. Met zijn besluit op 12 december omvang en kwaliteit structurele formatie en 2023 stelde de raad de opdracht vast waarmee het kerntakendiscussie. onderzoek in 2024 kan worden uitgevoerd. Deze opdracht, uit het bestuursakkoord ‘Samen Bouwen’, verving de eerdere onderzoeksopdracht zoals geformuleerd in de begroting 2023. Deze was oorspronkelijk breder van opzet en vooral extern gericht. In de nieuwe opdracht richt het onderzoek zich vooral op de interne organisatie.
Organisatieontwikkeling We ontwikkelen de organisatie door richting Medio 2023 stelden we teamleiders aan. Zij slaan een zelforganisatie. Dit doen we door in te zetten op brug in de domein-overstijgende samenwerking en geven teamontwikkeling, leiderschapsontwikkeling en het daardoor een aanzet tot meer integraal werken. versterken van de samenwerking tussen domeinen. Management en teamleiders startten in 2023 samen een Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
51
Beoogd resultaat 2023
Realisatie 2023 traject waarbij de focus ligt op het gezamenlijk formuleren en doorleven van missie, visie en kernwaarden. Ze gaan bovendien samen met de teams aan de slag met de uitkomsten van het medewerkerstevredenheidsonderzoek 2023 om de organisatieontwikkeling verder te brengen.
Implementatie landelijke wetgeving We passen onze processen en ICT-systemen aan op Woo: zie aparte onderdeel in dit programma actuele wetgeving zoals: Wmebv: In 2023 inventariseerden we de stand van zaken - Wet open overheid (Woo) met betrekking tot de huidige digitale kanalen. Doordat - Wet modernisering elektronisch bestuur verkeer de Wmebv is uitgesteld naar 1 januari 2025, is er nog (Wmebv): bedoeld om de digitale afhandeling van aanvullend tijd om processen en ICT-systemen voor te gemeentelijke taken te verbeteren. bereiden op de komst van de nieuwe wet. - Wet elektronische publicaties (Wep): bedoeld om De Wep is al sinds 2021 in werking. In 2023 wijzigde de publicaties elektronisch te kunnen publiceren. regelgeving in relatie tot digitale terinzagelegging. In Equalit-verband zorgen we dat we daarop inspelen zodat we niet alleen digitaal ter inzage leggen maar ook het proces daaromheen efficiënt organiseren samen met onze leveranciers. We voerden een marktverkenning uit en stelden gezamenlijk een programma van eisen op. Representatie en kabinetszaken - We geven persoonlijke aandacht aan inwoners die Naast brieven met felicitaties of condoleances, brachten iets bijzonders vieren of die ons medeleven nodig we een bezoek aan 5 inwoners die 100 jaar werden, en hebben; aan 22 echtparen met een 60- of 65-jarig - We verstrekken lokale en koninklijke huwelijksjubileum.
onderscheidingen en predicaten; - We organiseren en faciliteren herdenkingen, In 2023 ontvingen 7 inwoners van onze gemeente een inwoners en Veteranendag (regionaal); koninklijke onderscheiding tijdens de lintjesregen en - We organiseren en faciliteren protocollaire daarbuiten. Aan een inwoner is een gemeentelijke (ambts)bezoeken van b.v. de commissaris van de onderscheiding toegekend die tijdens de Nieuwjaars Koning, colleges van andere gemeenten en gildes; ontmoeting is uitgereikt. - We dragen bij aan de viering van bijzondere momenten zoals de Nieuwjaarsontmoeting, de Vanwege de grote belangstelling van gedecoreerden was sleuteloverdracht overdracht met carnaval, de Koningsdagborrel in 2023 voor het eerst in het CC Jan vrijwilligersavond, Koningsdag, Bevrijdingsdag en het van Besouw. bruidsparenconcert; De vrijwilligersavond is in 2023 opnieuw ingevoerd. Na een evaluatie en enquête onder vrijwilligers wordt de vrijwilligersavond in een meer informele vorm voortgezet. Op meerdere momenten en locaties zijn de gebeurtenissen uit de 2e wereldoorlog herdacht. Basisscholen zijn elke keer betrokken. Voor het bruidsparenconcert waren 158 echtparen uit onze gemeente uitgenodigd die een gouden (of meer) huwelijksjubileum vierden.
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
52
Beleidsindicatoren BBV 4.1 Bestuur BBV-Indicatoren (Bron: waarstaatjegemeente.nl)
Eenheid
Gemeente Goirle 2021 2022 2023
Lokale indicatoren 1 Waardering van de samenwerking met inwoners
Eenheid score 1-10
2021 6,03
2022 n.b.
2023 6,00
Geheel Nederland 2021 2022 2023 2021 6,07
2022 5,83
2023 6,10
Legenda: 1 Waardering samenwerking: het gemiddelde cijfer dat inwoners geven voor de samenwerking met inwoners en organisaties en de mate waarin zij worden betrokken bij de totstandkoming en uitvoering van beleid (waarstaatjegemeente.nl).
Wat heeft het gekost?
4.1 Bestuur
(bedragen x € 1.000) Lasten Baten Saldo
Realisatie 2022 1.776 N 65 V 1.712 N
Begroting 2023 voor wijziging 1.737 N
Begroting 2023 na wijziging 1.869 N
Realisatie 2023 1.548 N
Verschil Begroting Realisatie 2023 320 V
1.737 N
1.869 N
1.548 N
320 V
Financiële toelichting 4.1 Bestuur - LASTEN (bedragen x € 1.000) 0.1 Bestuur - Voorziening pensioen voormalige wethouders Overige verschillen kleiner dan € 50.000 4.1 Bestuur - BATEN (bedragen x € 1.000)
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
320 V 305 V 15 V -
53
Thema 4.2 Dienstverlening Beleidsverantwoording Beoogd resultaat 2023 Realisatie 2023 Burgerzaken Inwonerzaken algemeen Inwonerzaken in getallen Onze inwoners kunnen bij inwonerzaken onder Verstrekte reisdocumenten: 2.106 (2022: 2.365) andere terecht voor het aanvragen van hun Verstrekte rijbewijzen: 1.624 (2022: 1.945) identiteitsbewijs of rijbewijs, aangifte van geboorte, Digitaal aangevraagde rijbewijzen: 398 (20229: 217) overlijden of verhuizing en het melden van een Aangifte overlijden (balie): 27 (2022: 51) huwelijk. Ook zaken rond immigratie en naturalisatie Aangifte overlijden (digitaal): 150 (2022: 86) vallen onder inwonerzaken. We voltrokken 188 huwelijken/geregistreerde partnerschappen. Naturalisatie: 21 (2022: 22) Verbeteren dienstverlening We vinden de mening van onze inwoners over Er is nog geen begin gemaakt met de aanbesteding voor een dienstverlening belangrijk. Samen met de gemeenten klanttevredenheids-systeem. Zowel Oisterwijk als Hilvarenbeek en Oisterwijk onderzoeken we Hilvarenbeek hebben andere prioriteiten gesteld. In 2024 verschillende systemen waarmee we de tevredenheid gaan we op alternatieve wijze meten zodat we uw raad van onze inwoners kunnen meten. Uit de resultaten kunnen informeren over een eerste nulmeting daarvan leiden we verbeterpunten af. servicebeloften.
Inwoners kunnen meer producten plaats- en tijd Sinds 2023 is het mogelijk ook via Whatsapp met de onafhankelijk aanvragen. gemeente te communiceren. In dit eerste jaar zijn ruim 350 berichten via dit kanaal binnengekomen en beantwoord. We zorgen voor een visie op dienstverlening en De raad stelde op 8 februari 2022 de visie op dienstverlening servicebeloften. In 2023 starten we met het vast. Met de RIB Servicebeloften van 15 juni 2023 stappenplan om de visie op dienstverlening uit te informeerden we u over de (meetbare) set servicebeloften voeren en te kunnen sturen op de servicebeloften. waarmee we van start gaan. De processen om te meten ontwikkelen we nog verder, zodat we er ook op kunnen sturen. We nemen deze servicebeloften voor het eerst op in de begroting 2025. In 2024 gaan we de volgende stappen bepalen om de visie verder te concretiseren. Ontwikkelen nieuwe gemeentelijke website De gemeentelijke website is de spil van de digitale Medio december 2023 ging de nieuwe website live. Deze is dienstverlening van onze gemeente. De huidige overzichtelijker en beter toegankelijk voor mensen met een website voldoet niet meer. Een nieuwe website beperking (zoals slechtzienden) en mensen die laaggeletterd ondersteunt bezoekers beter: ze kunnen hun doel zijn.
Daarnaast namen we informatie op over onderwerpen (bijvoorbeeld iets bestellen, informatie opzoeken) waarover veel werd gebeld. We toetsten de inhoud op makkelijk bereiken. De techniek voldoet aan de actualiteit en pasten aan waar nodig. De analysetool met moderne tijd. Een nieuwe website voldoet natuurlijk betrekking tot bezoekersaantallen werkt vanaf 2024. ook aan de eisen die de rijksoverheid aan de digitale dienstverlening van gemeenten stelt. Ontwikkeling Klantcontactcentrum (KCC) We werken toe naar een volwaardig KCC waar In totaal ontvingen we in 2023 18.900 telefonische mensen terecht kunnen met hun vragen. informatieverzoeken. We verbeterden onze processen, systemen en de collegiale samenwerking. Daardoor is ons KCC steeds beter in staat zelfstandig en snel een passend antwoord te geven op vragen van onze inwoners en ondernemers. In 2023 breidden we de digitale kennisbank uit en namen we afscheid van de oude trefwoordenlijst. 9
Meting 2022 vanaf juni.
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
54
Beoogd resultaat 2023
Wet open overheid (Woo) We voldoen aan de wetgeving vanuit de Woo. De beschikbare middelen vanuit het Rijk zijn voor ons leidend voor de aanpak. We werken voor de implementatie zoveel mogelijk samen binnen GHO.
Netwerkende overheid: - meer van buiten naar binnen - inzet inwonerpanel - denktanks en themabezoeken - vergroten inwonerparticipatie
Realisatie 2023 Informatie op de website vervangt niet altijd het telefonisch contact: de menselijke component (incl. telefonisch) blijft belangrijk in onze dienstverlening. De Wet open overheid (Woo) is in afwachting van een Koninklijk Besluit. Daarom is deze op dit moment nog niet van kracht. Voor actieve openbaarmaking geldt op dit moment een inspanningsverplichting. We voldoen aan de minimale vereisten voor openbaarmaking. Er staan nog geen sancties op het niet voldoen aan de Woo. Dit verandert op het moment dat het Koninklijk Besluit wordt bekrachtigd. De implementatietermijn is dan 4 weken. Naast de implementatie moet ook het uiteindelijk gewenste ambitieniveau in 2024 door het college worden vastgesteld. We bereiden ons daarop voor met een aanpak die in 2023 wijzigde. De aanpak in GHO-verband bleek niet passend, onder andere vanwege het ontbreken van uniformiteit in processen en de organisatie-inrichting. In de bestuursrapportage 2023 informeerden we u daarover. Een externe projectleider gaat aan de slag met de een impactanalyse en levert een plan van aanpak op voor implementatie. We voerden intern een participatie-onderzoek uit. Daaruit constateerden we dat we de bewustwording moeten vergroten over de mogelijkheden van participatie en de mate waarin we dat in (kunnen) zetten.
Op dit moment benutten we voornamelijk de onderste twee treden van de participatieladder, te weten informeren en terugkoppelen. Voor de toekomst borgen we een verdere groei in participatie beter door opname in handreikingen en (formats voor) projectopdrachten. In 2023 zetten we het inwonerpanel twee keer in: voor een onderzoek naar onafhankelijke cliëntondersteuning (januari) en het onderzoek naar het beheer van de openbare ruimte (mei). Vanwege het extra werk na de val van de coalitie waren er minder werkbezoeken en thema-avonden voor de raad. Zo werd de avond over Privacy AVG uitgesteld als ook de kennismaking gemeenteraad Tilburg 2e stap en de GHOraden.
Verkiezingen In maart 2023 zijn de gecombineerde verkiezingen Naast de geplande verkiezingen hadden we in november voor de leden van de Provinciale Staten en de onvoorziene, extra 2e kamer verkiezingen door de val van Waterschappen. De voorbereidingen daarvoor zijn al het kabinet Rutte IV. Alle verkiezingen zijn in Goirle goed opgestart. Ons doel hierbij is dat zoveel mogelijk verlopen. inwoners op een makkelijke en toegankelijke manier We stelden 14 stembureaus open voor onze inwoners om hun stem uit kunnen brengen. hun stem uit te brengen. Daarbij voldeden we aan de wettelijke verplichtingen met betrekking tot toegankelijkheid. Het opkomstpercentage bij de 2e kamerverkiezingen was in Goirle 81,75%. Dat is hoger dan het landelijke opkomstpercentage van 77%.
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
55
Beleidsindicatoren BBV 4.2 Dienstverlening BBV-Indicatoren (Bron: waarstaatjegemeente.nl) Lokale indicatoren 1 Online aangevraagde producten en diensten in relatie tot het aantal baliebezoeken 2 Directe dienstverlening
Eenheid
Gemeente Goirle 2021 2022 2023
Geheel Nederland 2021 2022 2023
Eenheid
2021
2022
2023
2021
2022
2023
%
37,6
66,0
66,0
n.b.
n.b.
n.n.b.
score 0-10
6,70
n.b.
6,70
6,78
6,50
6,68
Legenda: 1 Percentage online aangevraagde producten in relatie tot de balieverzoeken. (database gemeente Goirle). Reisdocumenten en rijbewijzen kunnen niet online aangevraagd worden. Deze worden aan de frontoffice van Inwonerzaken in behandeling genomen. 2 Gemiddeld rapportcijfer dat inwoners geven voor de dienstverlening van de gemeente (waarstaatjegemeente.nl).
Wat heeft het gekost?
4.2 Dienstverlening
(bedragen x € 1.000) Lasten Baten Saldo
Realisatie 2022 533 N 294 V 239 N
Begroting 2023 voor wijziging 646 N 266 V 379 N
Begroting 2023 na wijziging 771 N 255 V 516 N
Realisatie 2023 743 N 293 V 450 N
Verschil Begroting Realisatie 2023 28 V 38 V 66 V
Financiële toelichting De onderstaande verschillen zijn in de Jaarrekening nader toegelicht. 4.2 Dienstverlening - LASTEN (bedragen x € 1.000) Overige verschillen kleiner dan € 50.000 4.2 Dienstverlening - BATEN (bedragen x € 1.000) Overige verschillen kleiner dan € 50.000
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
28 V 28 V 38 V 38 V
56
Algemene dekkingsmiddelen en overhead Ambitie en doel Binnen dit hoofdstuk behandelen we de algemene dekkingsmiddelen, de vennootschapsbelasting, de post onvoorzien en de overhead van onze gemeente. Het is feitelijk geen programma, maar gaat in de basis over de middelen die dienend zijn aan de doelen van de voorgaande programma’s. Ambities en doelstellingen In Goirle willen we onze voorzieningen in stand houden en daarbij taken, ambities en opgaven realiseren met als randvoorwaarde dat we een financieel gezonde gemeente zijn en blijven. Dat betekent dat we onze uitgaven in (structureel) evenwicht met onze inkomsten houden. Nu en in de toekomst. Voor onvoorziene zaken houden we een ruim voldoende buffer aan (onze reservepositie)10. Samen met onze verbonden partijen We realiseren onze doelstellingen samen met onze inwoners en ondernemers, én in samenwerking met onze partners, de verbonden partijen. Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. Voor dit programma waren dat in 2022 de volgende organisaties: - NV Bank Nederlandse Gemeenten; - NV Brabant Water; - NV Tilburgse Waterleidingmaatschappij. Thema-indeling Realisatie van de beoogde doelstellingen verantwoorden we aan de hand van de door de raad vastgestelde themaindeling: 5.1. Algemene dekkingsmiddelen 5.2.
Overhead In dit hoofdstuk leest u een algemene toelichting op de Algemene dekkingsmiddelen en op de Overhead. De gemeentelijke belastingen en heffingen komen uitgebreid aan de orde in de paragraaf lokale heffingen. In de paragraaf financiering komen de overige algemene dekkingsmiddelen aanbod. Tot slot geeft de paragraaf bedrijfsvoering u een verdere inhoudelijke toelichting op de bedrijfsvoering componenten (waaronder de in de begroting 2023 benoemde doelen op het gebied van P&O en Informatiemanagement).
10
Bron: Bestuursakkoord 2023-2026 ‘Samen Bouwen’
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
57
Wat heeft het gekost? Algemene dekkingsmiddelen, Overhead en Vpb Realisatie 2022 9.216 N 52.471 V 43.256 V 2.699 N 179 V 40.735 V
(bedragen x € 1.000) Lasten Baten Saldo Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat programma
Begroting 2023 voor wijziging 8.689 N 49.644 V 40.955 V
Begroting 2023 na wijziging 8.145 N 54.211 V 46.066 V
Verschil Realisatie Begroting 2023 Realisatie 2023 10.161 N 2.016 N 55.748 V 1.537 V 45.587 V 479 N
40.955 V
115 V 46.181 V
154 V 45.741 V
39 V 440 N
Algemene dekkingsmiddelen, overhead en Vpb Lasten Realisatie 2023
10.161
Begroting 2023 na wijziging
8.145
Baten 55.748
54.211
Verklaring verschillen De verschillen op de baten en lasten worden toegelicht bij de Thema-verantwoording. De verschillen op de toevoeging en onttrekking aan reserves lichten we hieronder op programmaniveau toe: Algemene dekkingsmiddelen, Overhead en Vpb - RESERVE ONTTREKKING (bedragen x € 1.000)
39 V
Overige verschillen kleiner dan € 50.000
39 V
Verschillen kleiner dan € 50.000 worden op grond van de Financiële verordening niet nader toegelicht.
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
58
Thema 5.1 Algemene dekkingsmiddelen Beleidsverantwoording Beoogd resultaat 2023 Algemene dekkingsmiddelen Stabiliseren van de lokale lastendruk Onze lokale lasten stijgen ten hoogste met de inflatie.
Realisatie 2023
In 2023 stegen onze lokale lasten met minder dan de inflatie. Dat kwam doordat college en raad bij het vaststellen van de begroting 2023 besloten om inwoners voor 2023 te ontzien, vanwege het feit dat zij extra last ondervonden van prijsstijgingen in het levensonderhoud door de energie- en grondstoffencrisis. De begroting 2023 had voldoende financiële ruimte om die geste te maken. In de Atlas voor de Lokale lasten stond Goirle in 2023 op de 173e plaats, waarbij positie 1 de gemeente is met de laagste lokale lasten.
Financieel gezonde gemeente - We streven ernaar onze (toekomstige) taken en ambities, en de daaruit voortkomende beleidskeuzes in een stabiel evenwicht te brengen met onze inkomsten en uitgaven. - Ook zorgen we dat onze weerstandsratio voldoende blijft (tussen 1,0 en 1,4).
Transparante verantwoording Het past bij onze Gôolse democratie om inwoners de kans te geven te begrijpen wat er met hun belastinggeld en de overige inkomsten van de gemeente, is gebeurd. In 2022 en verder ervaren onze raadsleden -als vertegenwoordiging van onze inwoners- de effecten die met de doorontwikkeling van de P&C-cyclus in gang zal worden gezet.
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
De begroting 2024 en de meerjarenbegroting 20252027 vertoonde opnieuw een positief saldo. Kanttekening daarbij is dat nog niet alle beleidsvoornemens en ambities uit het bestuursakkoord geconcretiseerd zijn in de meerjarenraming. De weerstandsratio is in de jaarrekening 2023 verbeterd en komt uit op 6,48. Dit is te kwalificeren als "uitstekend" (hoger dan 2,0).
In 2023 bracht het college bijna 90 raadsinformatiebrieven uit waarin het college actuele beleidsontwikkelingen toelichtte. We organiseerden diverse thema-avonden. In de P&C cyclus bood het college, naast de wettelijk verplichte begroting en jaarstukken, ook een Perspectiefnota, een bestuursrapportage en een slotwijziging aan. We experimenteerden samen met de raad met een andere wijze van vragen stellen bij de begroting. Zo werken we samen aan verbeteringen in de P&C cyclus.
59
Beleidsindicatoren BBV 5.1 Algemene dekkingsmiddelen Gemeente Goirle BBV-Indicatoren (Bron: waarstaatjegemeente.nl) 1 Gemiddelde WOZ-waarde 2 Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden 3 Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
Eenheid x € 1.000 € €
2021 365 763 857
2022 412 701 807
2023 471 731 821
Geheel Nederland 2021 345 733 810
2022 378 823 905
2023 439 860 942
Legenda: Gemiddelde WOZ-waarde van koopwoningen, o.b.v. CBS. Waarde 2023 zijn nog voorlopige cijfers. De WOZ waarde 2023 1 is de feitelijk waarde van het object op 1-1-2022. 2
Gemiddeld totaalbedrag in € per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten
3
Gemiddeld totaalbedrag in € per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten
Overzicht algemene dekkingsmiddelen De algemene dekkingsmiddelen zijn middelen waaruit de doelen van alle voorgaande programma's worden bekostigd. Tot deze middelen behoren de gemeentelijke belastingen, ontvangen uitkeringen uit het gemeentefonds, het resultaat op langlopende leningen en dividenden, algemene stelposten die nog te verdelen zijn over de programma’s en een stelpost voor onvoorziene kosten die niet anders gedekt kunnen worden.
Thema 5.1 bedragen x € 1.000 Algemene dekkingsmiddelen: Algemene uitkering gemeentefonds Lokale heffingen zonder bestedingsdoel Overige algemene dekkingsmiddelen: o Dividend o Financieringsfunctie (paragraaf financiering) o Stelposten (Beleidsveranderingen) o Overige algemene dekkingsmiddelen Totaal algemene dekkingsmiddelen Vennootschapsbelasting Onvoorzien Totaal thema 5.1
Realisatie 2022 Lasten Baten 5N 266 N 493 N 5N 7V
44.580 V 6.807 V 678 V 29 V 54 V
495 N 764 N 5N
595 V 52.065 V
769 N
52.065 V
Begroting 2023 voor wijziging Lasten Baten 5N 235 N 203 N 22 N 99 V 168 N 111 N 443 N 11 N 72 N 526 N
42.735 V 6.553 V 186 V 25 V 50 V 111 V 49.474 V
49.474 V
Begroting na wijziging 2023 Lasten Baten 5N 235 N 717 V 22 N 99 V N 641 V 477 V 11 N 52 N 414 V
44.317 V 6.758 V 3.073 V 2.525 V 82 V
Realisatie 2023 Lasten Baten
470 N 666 N 4N 100 N
45.631 V 6.805 V 3.047 V 2.532 V 257 V
466 V 54.149 V
561 N 1.135 N 14 N
258 V 55.482 V
54.149 V
1.149 N
55.482 V
Toelichting Algemene uitkering gemeentefonds In 2023 ontvingen we, zoals gebruikelijk, drie circulaires: de Meicirculaire, Septembercirculaire en de Decembercirculaire. Helaas is daarin het zogenaamde Ravijnjaar 2026 nog steeds niet gerepareerd. Landelijk is de hoop gevestigd op reparatie van het Ravijnjaar door een nieuw kabinet. Ook voor de gemeente Goirle heeft het Ravijnjaar enorme impact. We verwachten vanaf 2026 afgerond € 5 mln. aan minder inkomsten te gaan ontvangen dan op basis van de trend van de afgelopen jaren mag worden verwacht. Bovendien vlakt de trendmatige stijging van de inkomsten na het ravijnjaar verder af. Toch kregen we in 2023 nog extra geld, maar dat geld was niet allemaal ‘vrij besteedbaar’. Een deel ervan is terug te voeren op loon- en prijsontwikkeling en areaaluitbreiding. Daardoor was het geld nodig om uitvoering te geven aan ons bestaand beleid. De Decembercirculaire liet op de valreep voor 2023 nog flink wat extra inkomsten zien, met name bijna € 950.000 aanvullende Energietoeslag. Vanwege het moment van bekend worden konden we dat geld niet meer volledig in 2023 besteden en leidt dit tot een ‘overschot’ op het rekeningresultaat.
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
60
Toelichting Lokale heffingen zonder bestedingsdoel (zie nadere specificatie in de Jaarrekening en de paragraaf Lokale heffingen)
Wat heeft het gekost?
5.1 Algemene dekkingsmiddelen
(bedragen x € 1.000) Lasten Baten Saldo
Realisatie 2022 769 N 52.065 V 51.295 V
Begroting 2023 voor wijziging 526 N 49.474 V 48.948 V
Begroting 2023 na wijziging 414 V 54.149 V 54.562 V
Realisatie 2023 1.149 N 55.482 V 54.334 V
Verschil Begroting Realisatie 2023 1.562 N 1.334 V 229 N
Financiële toelichting De onderstaande verschillen zijn in de Jaarrekening nader toegelicht. 5.1 Algemene dekkingsmiddelen - LASTEN (bedragen x € 1.000) 0.5 Treasury - rente op leningen 0.61 en 0.62 OZB woningen en niet-woningen - uitvoering belastingen 0.64 Belastingen overig - diversen 0.8 Overige baten en lasten - Onvoorziene uitgaven 0.8 Overige baten en lasten - toe te rekenen uren investeringen Salarislasten en kosten voor inhuur (zie ook paragraaf Bedrijfsvoering) Kapitaallasten (rente en afschrijving op investeringen) Overige verschillen kleiner dan € 50.000 5.1 Algemene dekkingsmiddelen - BATEN (bedragen x € 1.000) 0.5 Treasury - Overige rentebaten 0.61 en 0.62 OZB woningen en niet-woningen - hogere OZB baten 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds - decembercirculaire 2023 0.8 Dubieuze debiteuren - Storting in voorziening dubieuze debiteuren Overige verschillen kleiner dan € 50.000
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
1.562 N 81 V 235 N 51 N 52 V 79 V 480 N 1.027 N 18 V 1.334 V 181 V 45 V 1.313 V 237 N 31 V
61
Thema 5.2 Overhead Beleidsverantwoording De overhead bevat kosten die verband houden met de sturing en ondersteuning van het primaire proces. Kortom: overhead beslaat alle exploitatiekosten die niet direct zijn toe te rekenen aan andere taakvelden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan salariskosten van leidinggevenden en ondersteunende diensten zoals financiën en p&o, kosten van het gemeentekantoor, ICT- en automatiseringskosten e.d. In dit onderdeel van het jaarverslag leest u een toelichting op de financiële afwijking van de overhead. De inhoudelijke toelichting op de salarislasten vindt u in de paragraaf bedrijfsvoering. Ook voor een inhoudelijke verantwoording op de in de begroting 2023 vermelde bedrijfsvoeringscomponenten (op het gebied van P&O en Informatiemanagement) verwijzen wij u naar de paragraaf bedrijfsvoering.
Beleidsindicatoren BBV 5.2 Overhead Eenheid fte fte
2021 5,97 5,65
Gemeente Goirle 2022 6,36 5,63
2023 6,93 6,24
Apparaatskosten
in € per inwoner
589
633
728
4 Externe inhuur 5 Overhead Lokale indicatoren 6 Opslagpercentage overhead
% % Eenheid
9,5 10,4 2021
18,8 12,8 2022
16,9 12,4 2023
%
115
115
115
BBV-Indicatoren 1 Formatie 2 Bezetting 3
Legenda: 1 Formatie: aantal begrote fte per 1.000 inwoners. Het gaat hier om de toegestane formatie in fte van het ambtelijk apparaat van uw organisatie voor het begrotingsjaar op peildatum 1 januari. (Bron: eigen data) 2
Bezetting: aantal werkelijke fte per 1.000 inwoners (Bron: eigen data). Peildatum 2023: 30-6-2023
3
Apparaatskosten: Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken (Bron: eigen data) Externe inhuur: Kosten inhuur externen als % van totale loonsom + kosten inhuur externen (Bron: eigen data)
4 5 6
Overhead: totaal van de lasten van het taakveld Overhead als percentage van de totale lasten in de jaarrekening (Bron: eigen data) Opslagpercentage overhead: percentage dat wordt toegerekend als overhead als opslag op de directe salariskosten.
Wat heeft het gekost?
5.2 Overhead
(bedragen x € 1.000) Lasten Baten Saldo
Realisatie 2022 8.446 N 407 V 8.040 N
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
Begroting 2023 voor wijziging 8.162 N 170 V 7.993 N
Begroting 2023 na wijziging 8.558 N 62 V 8.496 N
Realisatie 2023 9.012 N 265 V 8.747 N
Verschil Begroting Realisatie 2023 453 N 203 V 251 N
62
Financiële toelichting De onderstaande verschillen zijn in de Jaarrekening nader toegelicht. 5.2 Overhead - LASTEN (bedragen x € 1.000) 0.4 Overhead - verrekening overhead 0.4 Overhead - uitbestede werkzaamheden GHO 0.4 Overhead - verrekening overhead 0.4 Overhead - advieskosten en onderzoekskosten 0.4 Overhead - informatie management uitbestede werkzaamheden en GEO metingen 0.4 Overhead - kosten BTW-onderzoek Salarislasten en kosten voor inhuur (zie ook paragraaf Bedrijfsvoering) Overige verschillen kleiner dan € 50.000 5.2 Overhead - BATEN (bedragen x € 1.000) 0.4 Overhead - personeelslasten overhead 0.4 Overhead - beleid en uitvoering overhead Overige verschillen kleiner dan € 50.000
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
453 N 927 N 92 N 57 V 166 V 51 V 33 N 370 V 45 N 203 V 67 V 102 V 34 V
63
Vennootschapsbelasting
De aangifte vennootschapsbelasting (VPB) komt voor 2023 uit op een nihil-aanslag. Recht op verliescompensatie krachtens de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 Onder de activa wordt buiten de balans het recht op de verliescompensatie Vpb opgenomen. Het cumulatieve verlies is verrekenbaar met toekomstige Vpb-verplichtingen. Het cumulatieve recht is als volgt opgebouwd:
Recht op verliescompensatie Vpb Raming recht op verliescompensatie 31-12-2022 AF: Verliesverrekening 2023 (Belastbaar bedrag 2023) Raming recht op verliescompensatie 31-12-2023
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
€ € €
bedrag 518.613 -1.622 516.991
64
Onvoorzien De post “onvoorziene uitgaven” was voor 2023 oorspronkelijk geraamd op € 72.300, gebaseerd op € 3 per inwoner van de gemeente. Bij de bestuursrapportage 2023 is daarvan € 20.000 afgeraamd ter dekking van juridische kosten huisvesting arbeidsmigranten. Het restant ad € 52.300 is ongebruikt gebleven en komt daarmee ten gunste van het jaarrekeningresultaat.
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
65
Jaarverslag paragrafen
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
66
Paragraaf Lokale heffingen Uitgangspunten In deze paragraaf leest u over de ontwikkeling van de lokale algemene belastingen en heffingen, en over de gevolgen van deze ontwikkelingen voor de lokale belastingdruk. We sluiten de paragraaf af met het kwijtscheldingsbeleid. Definities Algemene belastingen Algemene belastingen zijn belastingen waarvoor de opbrengsten niet gelabeld zijn maar voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen kunnen worden ingezet. Voorbeelden van algemene belastingen zijn de onroerendezaakbelastingen (OZB), toeristenbelasting en precariobelasting. Bestemmingsbelastingen Bestemmingsbelastingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten zijn bestemd voor specifieke taken of voorzieningen met een duidelijk algemeen belang. Voorbeelden hiervan zijn de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Voor bestemmingsbelastingen geldt dat de gemeente niet meer mag heffen dat de kosten die zij voor de betreffende taak of voorziening maakt. Bij de behandeling van de begroting 2023 is het amendement aangenomen om de hondenbelasting af te schaffen. De lasten en baten van deze belasting ziet u dan ook niet meer terug in de jaarrekening. Retributies Retributies (rechten) worden geheven van personen aan wie de gemeente een specifieke dienst verleent die voor die persoon een individueel voordeel oplevert. De belangrijkste rechten zijn leges.
De gemeente mag op basis van de Gemeentewet artikel 229b niet meer heffen dan de begrote kosten die gedekt worden met de heffing. Gerealiseerde inkomsten Zoals uit de hiernavolgende tabel blijkt, zien we dat de lokale heffingen op totaalniveau volgens de gewijzigde begroting zijn gerealiseerd. De opbrengsten van de toeristenbelasting zijn hoger dan begroot, omdat in 2023 een afrekening uit voorgaande jaren is ontvangen en door een stijging van het aantal overnachtingen. De gemeentelijke belastingopbrengsten zijn 16% van het totaal aan baten van de jaarrekening 2023. Bedragen * € 1.000
Begroting 2023 voor wijziging
Begroting 2023 na wijziging
Rekening 2023
Algemene belastingen OZB Toeristenbelasting Precariobelasting Totaal algemene belastingen
6.537 95 16 6.648
6.742 123 16 6.881
6.787 165 17 6.970
101% 134% 109% 101%
Bestemmingsbelastingen Afvalstoffenheffing Rioolheffing BIZ belasting Hondenbelasting Staangeld kermis Marktgelden
2.092 2.462 120 76 62 12
2.092 2.462 0 0 62 12
2.082 2.402 0 0 58 11
100% 98%
Totaal bestemmingsbelastingen
4.824
4.628
4.554
98%
Omschrijving lokale heffing
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
in %
95% 95%
67
Omschrijving lokale heffing
Retributies Leges burgerzaken Leges Omgevingsvergunning Overige leges Totaal retributies Totaal generaal lokale heffingen
Begroting 2023 voor wijziging
Begroting 2023 na wijziging
Rekening 2023
165 551 146 862
161 1.280 146 1.587
189 1.216 144 1.549
117% 95% 99% 98%
12.334
13.096
13.073
100%
in %
Inzicht in kostendekkendheid Afvalstoffenheffing In 2023 zien we dat de kosten voor afval fors lager zijn dan begroot. De inzamelingskosten van afval zijn lager doordat er in 2023 nieuwe ondergrondse containers in gebruik zijn genomen. Het aantal containers is verminderd omdat de nieuwe containers een groter volume hebben. Ook de onderhoudskosten voor deze containers zijn lager. Sinds medio 2022 wordt het beheer van de Milieustraat gedaan door La Poubelle. Dit blijkt ook een kostenvoordeel op te leveren. Daarnaast hadden we in 2023 rekening gehouden met nagekomen kosten uit 2022 maar deze bleken niet nodig te zijn. Dit zorgde in 2023 voor een incidenteel voordeel. Door deze meevallende kosten en baten is het resultaat van de gesloten exploitatie afval € 664.000 voordelig. Dit resultaat wordt in de Voorziening Afvalstoffenheffing gestort. Rioolheffing De investeringen riolering die we hadden begroot in 2023 zijn vertraagd. Onder andere de aanpak van de Pastorenbuurt, Dorpstraat en Eekelenbosstraat zijn allemaal nog niet buiten in uitvoering. Hierdoor zijn de lasten voor rente en afschrijving veel lager dan begroot. Er is minder interesse in de afkoppelsubsidie, dan begroot is. Hier zijn de lasten daarom lager. Het begeleiden van externe adviseurs voor o.a. rioolberekeningen, plannen kost ook intern tijd. Door interne capaciteitsproblemen zijn de externe advieskosten ook lager.
Bij de begroting 2023 waren we nog uitgegaan van een onttrekking aan de voorziening Riolen van € 250.000. Door de lagere kosten in 2023 is een onttrekking niet nodig, maar wordt er een bedrag van bijna € 300.000 in de voorziening gestort. Leges De kostendekkendheid van de leges beoordeelden we op realisatieniveau. Voor 2023 komt de integrale kostendekkendheid van hoofdstukken I, II en III11 uit op 79%. Een overschrijding van een kostendekkendheidspercentage in de werkelijke opbrengsten heeft zowel juridisch als financieel geen consequenties. Van belang is de dat op begrotingsbasis de kostendekkendheid niet meer dan 100% is.
11
De “Hoofdstukken” verwijzen naar de Legesverordening. Hoofdstuk I gaat over de leges voor Algemene Dienstverlening (burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen etc.). Hoofdstuk II bevat de leges voor de fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning (vooral bouwleges). Hoofdstuk III gaat m.n. over de leges voor evenementen en horeca.
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
68
Hieronder een overzicht van de belangrijkste gemeentelijke heffingen en leges. Afvalstoffenheffing
Rioolheffing
Marktgelden
Leges Hoofdstuk Hoofdstuk I II 3.3 Divers 8.1/8.3 8 295 833 9 295 833 - 1
Taakveld Netto kosten taakveld Kosten, incl. rente Inkomsten, excl. Heffing Storting in voorziening
7.3 1.643 1.640 -661 664
7.2 1.952 1.702 - 46 296
Toe te rekenen kosten 6.3 Kwijtschelding Overhead, incl. rente BTW Totale kosten
439 43 63 333 2.082
450 8 278 164 2.402
11 0 9 2 19
151
551
70
151
551
70
446
1.384
131
Opbrengst heffingen
2.082
2.402
12
302
1.218
22
Onttrekking uit voorziening Dekkingspercentage
100%
100%
67%
68%
88%
17%
Hoofdstuk III Divers 61 61
Lokale lastendruk Om een beeld te krijgen van de lokale lastendruk vergelijken we de situatie in Goirle met het landelijk gemiddelde volgens de COELO-Atlas (landelijke rapportage lokale lasten). Voor een meerpersoonshuishouden waren de woonlasten in 2023 € 942. Hiermee neemt onze gemeente de 173e positie in op de lijst van alle gemeenten (nr. 1 heeft de laagste woonlasten). Tarievenoverzicht huishoudens
OZB eigenaar woningen Afvalstoffenheffing Rioolheffing Bruto woonlasten - meerpersoonshuishouden
Nederland 2023 0,0890% € 329 € 213 € 944
Goirle 2022 0,1267% € 248 € 166 € 857
2023 0,1102% € 227 € 206 € 942
Bron: COELO, Atlas van de lokale lasten 2023 Kwijtschelding Een gemeente heeft de mogelijkheid om kwijtschelding te verlenen voor een aantal gemeentelijke heffingen. De gemeente Goirle heeft hiervoor een verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen. De uitvoering van de kwijtschelding wordt vanaf 2022 uitgevoerd door de samenwerking in GHO-verband. In de begroting 2023 was een bedrag van € 59.000 geraamd voor kwijtscheldingen. In werkelijkheid is er voor circa € 51.000 aan kwijtschelding verleend (in 2022: ca. € 56.000). In onderstaande tabel vergelijken we de begroting met de werkelijke cijfers kwijtschelding, per belastingsoort.
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
69
Kwijtschelding 2023 60.000 50.000 40.000 30.000 20.000 10.000 0 Afvalstoffenheffing
Rioolheffing gebruik
Begroting na wijziging
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
Realisatie
70
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Uitgangspunten Het beleid voor risicomanagement ligt vast in de Nota weerstandsvermogen en risicomanagement. De uitgangspunten zijn: - Een ratio weerstandsvermogen tussen 1,0 en 1,4 is voldoende. - Er wordt onderscheid gemaakt tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit. Incidentele risico’s worden gedekt uit “vrije” reserves (incidenteel geld). Structurele risico’s leiden tot beleidskeuzes bij de eerstvolgende begroting (opvangen binnen de exploitatie of inkomsten vergroten door inzet onbenutte belastingcapaciteit). - Voor de berekening van de weerstandscapaciteit wordt de ratio van 60% van de risico's toegepast, omdat niet alle risico's zich tegelijkertijd voordoen. De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en de mogelijkheden die de gemeente Goirle heeft om onverwachte kosten (risico's) op te kunnen vangen. De weerstandscapaciteit bestaat uit de volgende onderdelen: de algemene weerstandsreserve (inclusief de algemene reserve grondexploitatie), de post onvoorzien, de stille reserves en de onbenutte belastingcapaciteit. In deze paragraaf zijn de vermogenspositie, de kengetallen van de financiële positie en de beschikbare weerstandscapaciteit beschreven.
Definitie Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om mogelijke tegenvallers op te vangen zonder dat dit onmiddellijk invloed heeft op het beleid. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een indicator weerstandscapaciteit ten opzichte van de risico's.
Inventarisatie weerstandsvermogen In de nota Weerstandsvermogen en risicomanagement zijn de onderdelen van de weerstandscapaciteit vastgelegd. In dit hoofdstuk vullen we het theoretisch kader in voor de situatie van de gemeente Goirle. In onderstaande tabel wordt de weerstandscapaciteit weergegeven. Jaarrekening 2022 Weerstandscapaciteit: Algemene weerstandsreserve Gereserveerd begroting Grondexploitatie Verplichting Totaal reserve Onvoorzien Stille reserves Begrotingsruimte Onbenutte belastingcapaciteit Jaarrekening resultaat Bestemmen onderwijshuisvesting Totale weerstandscapaciteit
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
Jaarrekening 2023 5.039
4.619
4.151
4.151
9.190 72
8.770 52
427 5.374 -2.000 14.564
97 13.329 22.248
71
De post “onvoorziene uitgaven” was voor 2023 oorspronkelijk geraamd op € 72.300, gebaseerd op € 3 per inwoner van de gemeente. Bij de bestuursrapportage 2023 is daarvan € 20.000 afgeraamd ter dekking van juridische kosten huisvesting arbeidsmigranten. Het restant ad € 52.300 is ongebruikt gebleven en komt daarmee ten gunste van het jaarrekeningresultaat. Stille reserves zijn besloten in activa die lager dan de opbrengstwaarde zijn gewaardeerd. De gemeente Goirle heeft stille reserves in haar financiële en materiële vaste activa. De waarde van deze stille reserve is hieronder berekend. Het is belangrijk om op te merken dat de panden niet vrij verhandelbaar zijn en daarom niet worden meegenomen in de berekening van de stille reserves. Omschrijving Panden Totaal
Boekwaarde 544 544
Opbrengstwaarde 5.683 5.683
De overwaarde (verschil opbrengstwaarde min boekwaarde) bedraagt afgerond € 5.139.000, maar wordt niet meegenomen in de berekening. De financiële bezittingen vindt u in de onderstaande tabel. Omschrijving Aandelen TWM Aandelen BNG Aandeel Brabant Water Totaal
Boekwaarde 204 32 9 245
Opbrengstwaarde 1.844 32 9 1.885
De overwaarde TWM bedraagt € 1.640.000, deze maakt pas deel uit van de weerstandscapaciteit als deze is gerealiseerd.
Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte capaciteit is het verschil tussen het gehanteerde OZB-tarief en het tarief om tot een 'artikel 12 gemeente' te worden gerekend. Voor de gemeente Goirle bedraagt de onbenutte belastingcapaciteit in 2023 € 97.266. De weerstandscapaciteit, weergegeven in een ringdiagram
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
72
Inventarisatie risico's Op basis van de beleidsnota Weerstandsvermogen en Risicomanagement is een inventarisatie gemaakt van de mogelijke risico's die de gemeente Goirle loopt. De risicokaart is opgenomen in de bijlagen en is samengesteld op basis van de volgende factoren: • de kans dat zich een risico voordoet; • de mate waarin het risico kan worden ingeschat, variërend van goed naar redelijk, slecht of niet in te schatten; • of het een reguliere of niet-reguliere post betreft; • het geschatte financiële gevolg als het risico zich voordoet; • de van toepassing zijnde beheersingsmaatregelen; • het reële financiële gevolg. Op basis van deze factoren hebben we de volgende financiële risico’s geïdentificeerd en gekwantificeerd: Omschrijving 1. Bedrijfsprocessen 2. Financieel 3. Imago/politiek 4. Informatie/strategie 5. Juridisch/aansprakelijkheid 6. Letsel/veiligheid 7. Materieel 8. Milieu 9. Personeel/Arbo 10. Product/dienst 11. Verbonden partijen en deelnemingen 12. Overige risico's Totaal
Basis €0 € 1.720.000 €0 € 50.000 € 140.000 €0 €0 € 25.000 €0 €0 €0 € 5.850.000 € 7.785.000
% 48% 10% 15%
50%
44% 44%
Risicobedrag €0 € 822.500 €0 € 5.000 € 21.500 €0 €0 € 12.500 €0 €0 €0 € 2.570.000 € 3.431.500
Verdere ontwikkelingen risico's De risico’s zijn voor meegenomen volgens de uitgangspunten van de nota weerstandsvermogen en risicomanagement. Hierin is nog geen rekening gehouden met de oorlog tussen Rusland en Oekraïne, grondstoffenschaarste, stikstof problematiek, inflatie, energiecrisis en spoedopvang vluchtelingen.
Algemene conclusie weerstandsratio De ratio weerstandsvermogen wordt berekend voor de financiële positie van de gemeente als totaal en specifiek voor de grondexploitatie. Ratio weerstandsvermogen gemeente
=
Weerstandscapaciteit Risico’s
=
22.248 = 3.432
6,48
Een weerstandsratio van deze waarde voldoet ruimschoots aan de norm en is zelfs als ‘uitstekend’ te classificeren (hoger dan 2).
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
73
Kengetallen: inzicht in financiële positie van de gemeente
Voor de signaleringswaarden sluiten we aan bij de waarden zoals deze door toezichthouders bij gemeenten worden gehanteerd:
Kengetal Netto schuldquote Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit
Laag risico (groen) < 90% > 50% < 20% >0 < 95%
Gemiddeld risico (oranje 90% - 130% 20% - 50% 20% - 35% 0 95% - 105%
Hoog risico (rood) > 130% < 20% > 35% <0 > 105%
Hieronder de cijfertabel die voor de gemeente Goirle van toepassing is:
Overzicht kengetallen A. Netto schuldquote in % B. Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen in % C. Solvabiliteitsratio in % D. Kengetal grondexploitatie in % E. Structurele exploitatieruimte in % F. Vaststelling gemeentelijke belastingcapaciteit in %
Ultimo 2021 44,71% 45,11% 32,81% -3,34% 2,11% 105,41%
Ultimo 2022 30,38% 30,74% 39,94% -2,27% 9,36% 99,06%
Ultimo 2023 14,81% 15,37% 48,16% 1,41% 3,90% 99,79%
Netto schuldquote Onder netto schuldquote verstaan we het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. - Schommelingen in rentelast en aflossingen, bijvoorbeeld als gevolg van renteontwikkelingen, hebben impact op de totale exploitatie van de gemeente Goirle. Het percentage is gedaald door de aflossingen die jaarlijks plaatsvinden. - De verwachting is dat de netto schuldquote de komende jaren gaat stijgen door grote investeringen die op stapel staan (bijvoorbeeld Mill Hill, Geluidswal e.d.).
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
74
Solvabiliteitsratio: De solvabiliteitsratio geeft de mate weer waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. • De gemeente is in voldoende mate in staat om aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Het percentage is ten opzichte van 2022 nog verder verbeterd.
Grondexploitatie: • De grondexploitatie heeft effect op de financiële positie van de gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop van de grond. Voor de gemeente Goirle heeft de grondexploitatie een klein aandeel in de totale baten, waardoor hier sprake is van weinig risico. • De winstneming in 2023 is € 2.037.370.
Structurele exploitatieruimte: • De mate waarin de gemeente in staat is haar eigen lasten te dragen. • De jaarrekening 2023 toont een overschot van afgerond € 13,3 mln. De begroting 2024 is structureel en reëel in evenwicht met een batig saldo van € 1,8 mln. We verwachten dat de toekomstige meerjarenramingen ingaande 2026 onder druk komt te staan. Dit komt door de aangekondigde herverdeling van het gemeentefonds maar we houden hoop op maatregelen van het Rijk die het zogenaamde Ravijnjaar nog dempen.
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
75
Belastingcapaciteit: De belastingcapaciteit wordt berekend door het totaal van het tarief van riool, afval en OZB (woonlasten) voor een gemiddeld gezin af te zetten tegen het landelijk gemiddelde. In de gemeente Goirle komt de belastingcapaciteit 2023 uit op 99,8%. Daarmee zitten we nagenoeg gelijk met het landelijk gemiddelde. Deze norm is een andere dan de “onbenutte belastingcapaciteit”. De daar berekende waarde geeft aan hoeveel de OZB-baten nog kunnen stijgen als wordt uitgegaan van de zogenaamde “artikel 12-norm”. In de artikel 12-norm is het uitgangspunt dat de OZB-tarieven opgehoogd kunnen worden tot 120% van het gewogen landelijk gemiddelde OZB tarief.
Algemene conclusie overige financiële kengetallen De financiële kengetallen laten voor nu een positief beeld zien van de financiële positie van de gemeente Goirle. Alle kengetallen laten een laag tot gemiddeld risico zien. De verwachting voor de toekomst is dat daar in de loop van de komende jaren verandering in komt als de grote investeringswerken uitgevoerd gaan worden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan investering in Mill Hill, de geluidswerende voorziening A58 en dergelijke. Maar ook het zogenaamde Ravijnjaar 2026 bij de algemene uitkering van het gemeentefonds kan daar debet aan zijn.
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
76
Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen
Algemeen Het is goed toeven in onze gemeente. We hebben ‘doenerige dorpen’ en een ‘prachtlandschap van de toekomst’. Dat willen we graag zo houden en versterken. In de openbare ruimte vormen onze kapitaalgoederen een belangrijk onderdeel. Zij dragen integraal bij aan het functioneren van onze gemeente en haar gemeenschap in sociaal en economisch opzicht. Kortom: ze dragen bij aan gezonde en leefbare wijken en dorpen! Vanuit wetgeving heeft de gemeente een zorgplicht voor de openbare ruimte. Het inzicht in de staat van onderhoud van een object op basis van inspectie of kwaliteitsmeting is belangrijk voor het blijvend veilig kunnen gebruiken van de objecten en het kostenefficiënt inplannen van noodzakelijk onderhoud en het voorkomen van kapitaalvernietiging: daarom inspecteert de gemeente het areaal. De gemeente Goirle ziet het beheer als meer dan alleen het onderhouden en in standhouden van de openbare ruimte. Beheer is ook het bijdragen aan maatschappelijke opgaven zoals klimaatopgaven, biodiversiteit en gezondheid van onze inwoners. Het beheer van de openbare ruimte draagt bij aan een goede omgevingskwaliteit door onderhoud, herinrichten, inrichten, communicatie en stimuleren en reguleren van het gebruik van de openbare ruimte.
Het onderhoud van kapitaalgoederen beslaat een substantieel gedeelte van de begroting, daarom is een goed overzicht en inzicht in de financiële consequenties belangrijk. Overzicht onderhoudslasten kapitaalgoederen Prg. Exploitatie bedragen x € 1.000 2 1. Wegen 2 2. Openbare verlichting 2 3. Civieltechnische kunstwerken 2 4. Speeltoestellen 2 5. Riolering en water 2 6. Groen Div. 7. Gebouwen 2 8. Straatmeubilair 1 9. Buitensportaccommodaties Totaal exploitatie
Werkelijk Begr. 2023 2022 na wijz. 1.816 2.568 141 141 118 55 1 516 623 1.160 1.168 407 337 72 112 92 117 4.159 4.893
Werkelijk 2023 2.347 111 53
Prg. Voorzieningen bedragen x € 1.000 Div. 7. Gebouwen Totaal Voorzieningen
Werkelijk Begr. 2023 2022 na wijz. 286 257 286 257
Werkelijk 2023 190 190
Verschil 220 30 2
447 1.302 322 128 98 4.584
176 134 15 16 18 309 Verschil 67 67
Deze paragraaf geeft inzicht in de ontwikkelingen en in 2023 behaalde resultaten voor de kapitaalgoederen. Met een amendement op de begroting 2023 besloot de raad om in 2023 een incidenteel bedrag van € 500.000 beschikbaar te stellen om een kwaliteitsimpuls te geven aan het achterstallig onderhoud van de openbare ruimte. Op 16 mei 2023 besloot uw raad deze middelen te verdelen over de thema’s ten behoeve van sportaccommodaties (€ 50.000) en openbare ruimte (€ 450.000). Via de raadsinformatiebrief van 19 maart 2024 is verslag gedaan over de besteding daarvan.
Gemeente Goirle – Jaarstukken 2023
77
1. Wegen Beleidskader We onderhouden het verhardingsareaal op kwaliteitsniveau B, volgens de kaders die gesteld zijn in het Beheerplan Verharding 2021-2025. De raad stelde dat in 2021 vast. Binnen het beleid mag maximaal 15% van het areaal verhardingen een lagere kwaliteit hebben dan de vastgestelde kwaliteit B. Hoe is het beleid vertaald in de begroting? In de begroting zijn budgetten opgenomen voor het in stand houden van verhardingen, onverharde wegen, civieltechnische kunstwerken, verkeersborden, wegmarkeringen en bewegwijzering. Daarnaast zijn er budgetten opgenomen voor reiniging en gladheidsbestrijding. Realisatie (gepland) onderhoud in 2023 In ’t Ven is op grote schaal verharding her-bestraat en vervangen. Voor de aanpak van de Pastorenbuurt en andere locaties zijn voorbereidingen getroffen. Hierbij is te denken aan tekeningen en contractstukken. De financiële middelen uit de kwaliteitsimpuls openbare ruimte hebben we deels gebruikt om de bestrating op De Hovel en rond het gemeentehuis te laten reinigen. 2. Openbare verlichting Beleidskader We werken op basis van het vastgestelde beleidsplan 2012-2015, aangevuld met het conceptbeleidsplan Openbare Verlichting dat, in afwijking van eerdere toezeggingen, in 2024 wordt aangeboden.
Hoe is het beleid vertaald in de begroting? In de begroting zijn budgetten opgenomen voor het in stand houden van de openbare verlichting en de vervanging met LED armaturen. Daarnaast werden extra middelen opgenomen om versnelde vervanging door ledlampen uit te voeren, vanwege het feit dat de oude lampen niet meer leverbaar waren. Realisatie (gepland) onderhoud 2023 Buiten het vervangen van defecte lampen hebben we ook te maken met netwerkstoringen waardoor openbare verlichting niet werkt. We hebben geen invloed op de snelheid waarmee Enexis deze netwerkstoringen kan verhelpen. Naast de losse 1 op 1 vervanging van defecte lampen en armaturen hebben we op grotere schaal lampen en armaturen vervangen aan Tilburgseweg, Tyvoortseweg, Abcovenseweg en Grobbendonk. Op het Oranjeplein hebben we de verlichting vervangen voor LED armaturen die we ook op afstand in kleur kunnen wijzigen.
3. Civieltechnische kunstwerken Beleidskader Onder civieltechnische kunstwerken verstaan we bruggen, duikers, fietstunnels, bewegingsobjecten en damwanden. In 2023 inventariseerden we welke van deze kunstwerken in eigendom en beheer zijn en wat de actuele onderhoudstoestand is. Hiervoor is (nog) geen beleidsplan en meerjarig onderhoudsplan vastgesteld. We sluiten bij planvorming aan bij de uitgangspunten bij het nog vast te stellen Integraal Maatschappelijk Beheer Kader. Hoe is het beleid vertaald in de begroting Het beschikbare budget voor onderhoud en vervanging van de civiele kunstwerken is opgenomen in de begroting. Realisatie (gepland) onderhoud 2023 In 2023 zijn de herstelwerkzaamheden aan de Poppelseweg afgerond. Bij andere civiele kunstwerken hebben we kleine onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. Eind 2023 hebben we alle civiele kunstwerken laten inspecteren. Resultaten van deze inspecties beoordelen we in 2024 en vertalen we in onderhoudswerkzaamheden van 2025.