04 Bijlage 6a Dekkings- en spreidingsplan.pdf
Tekst van het document
BRANDWEER MIDDEN- EN WEST-BRABANT
DEKKINGSEN SPREIDINGSPLAN VERSIE 2023 – 2027
Titel
:
Dekkings- en spreidingsplan (DSP)
Versie
:
2023- 2027
Datum
:
2 februari 2023
Samensteller
:
F. van Hooft
Status
:
concept
Vastgesteld
:
Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 1 van 64 feb. 2023
Inhoudsopgave 1
Inleiding ........................................................................................................................................... 4
2
Dynamisch document in relatie tot ontwikkelingen brandweer ....................................................... 6 2.1 Opkomsttijden: RemBrand deelproject Gebiedsgerichte opkomsttijden ................................. 6 2.2 Uitruk op Maat ......................................................................................................................... 6 2.3 Het Brabants Bluswaterbeleid ................................................................................................. 6 2.4 Visie vrijwilligers....................................................................................................................... 7 2.5 Interregionale en internationale kazernevolgordetabel (KVT) ................................................. 7 2.6 Snelheid bebouwde kom ......................................................................................................... 7
3
Kaders en fundamenten van het dekkingsplan ............................................................................... 8 3.1 Inleiding ................................................................................................................................... 8 3.2 Het wettelijk kader ................................................................................................................... 8 3.3 Bestuurlijke uitgangspunten .................................................................................................... 8 3.4 Opkomsttijden basisbrandweerzorg ........................................................................................ 9 3.5 Risicobenadering voor specialismen ....................................................................................... 9 3.6 Brandrisicoprofiel en informatiegestuurde veiligheid ............................................................... 9
4
Brandrisicoprofiel ........................................................................................................................... 10 4.1 Inleiding ................................................................................................................................. 10 4.2 Brandrisicoprofiel eerste basisbrandweereenheid ................................................................ 10 4.3 Brandrisicoprofiel escalatiescenario’s ................................................................................... 11 4.4 Het risicoprofiel van Baarle-Hertog........................................................................................ 12
5
Opkomsttijden basisbrandweerzorg .............................................................................................. 13 5.1 Inleiding ................................................................................................................................. 13 5.2 Het begrip opkomsttijd ........................................................................................................... 13 5.3 Verwerkingstijd ...................................................................................................................... 13 5.4 Uitruktijd ................................................................................................................................. 13 5.5 Aanrijtijd ................................................................................................................................. 13 5.6 Opkomsttijden in het Besluit veiligheidsregio’s ..................................................................... 14 5.7 Opkomsttijd eerste basisbrandweereenheid ......................................................................... 14 5.8 Dekking eerste basisbrandweereenheid ............................................................................... 15 5.9 Realisatiepercentages ...........................................................................................................
15 5.10 Normtijd tweede basisbrandweereenheid ............................................................................. 15
6
Risicogerichte benadering ............................................................................................................. 17
7
Organisatie van de brandweerzorg ............................................................................................... 19 7.1 Brandweerkazernes ............................................................................................................... 19 7.2 Organisatievormen ................................................................................................................ 21 7.3 De bezetting van de brandweerposten .................................................................................. 21
8
Spreiding eenheden basisbrandweerzorg ..................................................................................... 22 8.1 Inleiding ................................................................................................................................. 22 8.2 Tankautospuiten .................................................................................................................... 22 8.3 Redvoertuigen ....................................................................................................................... 24 8.4 Hulpverlening bij ongevallen .................................................................................................. 26
9
Spreiding specialismen .................................................................................................................. 28 9.1 Inleiding ................................................................................................................................. 28 9.2 Waterongevallenbestrijding ................................................................................................... 28 9.3 Schuimblussing...................................................................................................................... 31 9.4 Watertransport ....................................................................................................................... 34 9.5 Natuurbrandbestrijding .......................................................................................................... 38 9.6 Logistieke ondersteuning ....................................................................................................... 40 9.7 Incidentbestrijding Gevaarlijke Stoffen (IBGS) ...................................................................... 42 9.8 Incidentbestrijding vaarwegen ............................................................................................... 48 9.9 Haakarmvoertuigen ...............................................................................................................
50 9.10 Overige specialismen ............................................................................................................ 52
10 Bijzondere gebieden ...................................................................................................................... 53 10.1 Inleiding ................................................................................................................................. 53 10.2 Zeehaven- en industriegebied Moerdijk ................................................................................ 53 10.3 Biesbosch .............................................................................................................................. 53 Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 2 van 64 feb 2023
10.4 10.5
Vliegbases Gilze-Rijen en Woensdrecht ............................................................................... 54 Baarle-Nassau en Baarle-Hertog .......................................................................................... 54
Bijlagen Dekkings- en spreidingsplan 2020 - 2023 A.
Aantal uitrukken per brandweerpost van 1-1-2021 tot 31-12-2021 ............................................... 56
B.
Mediaan uitruktijden eerste tankautospuit per brandweerpost ...................................................... 58
C.
Overzicht Baarle-Hertog en Seveso-inrichtingen in Vlaanderen ................................................... 60
D.
Overzichtsmatrix materieel en personeel ...................................................................................... 61
E.
Overzichtstekening spreiding materieel ........................................................................................ 63
Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 3 van 64 feb 2023
1 Inleiding Voor u ligt het dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 (afgekort DSP) van Brandweer Midden- en West-Brabant. In afwachting van de nieuwe landelijke systematiek om te komen tot een DSP, heeft de VRMWB er voor gekozen om het huidige DSP te actualiseren. Het gaat om een beperkt aantal kleine wijzigingen. In juli 2022 heeft het Veiligheidsberaad de landelijke “Handreiking Gebiedsgerichte Opkomsttijden” vastgesteld. Door de inspectie JenV is aangegeven dat de regio’s tot de wijziging van het besluit Veiligheidsregio’s een DSP moeten vaststellen op basis van de huidige wetgeving. Daarom heeft VRMWB het huidige DSP geactualiseerd. Later in de beleidsperiode 2023 -2027 bieden we een DSP aan volgens de nieuwe methodiek. Voordat we hiertoe over gaan, lichten we uiteraard de nieuwe methodiek en de gevolgen hiervan toe aan de gemeenten. Het dekkings- en spreidingsplan maakt deel uit van het Beleidsplan 2023-2027 van de VRMWB. Het wettelijk kader voor de taken van de brandweer en het dekkingsplan ligt vast in de Wet Veiligheidsregio’s. Het bijbehorende Besluit veiligheidsregio’s beschrijft de eisen die gesteld worden aan de organisatie, opkomsttijden, materieel en uitrusting.
Het dekkingsplan is ontworpen op basis van een aantal kaders en fundamenten, namelijk het wettelijk kader, de bestuurlijke uitgangspunten, het brandrisicoprofiel, de opkomsttijden basisbrandweerzorg en informatiegestuurde samenhang zoals beschreven in het beleidsplan. Het DSP 2023-2027 kent evenals voorgaande dekkingsplannen als algemeen uitgangspunt, dat het gebaseerd is op een fijnmazig netwerk van 70 brandweerposten, van waaruit snel en adequaat gereageerd kan worden op lokale incidenten en die tevens in gezamenlijkheid zorgdragen voor voldoende collectieve slagkracht, gekoppeld aan een afdoende mate van restdekking. De ervaring bij het bestrijden van alle reguliere en grootschalige incidenten in de afgelopen jaren heeft geleerd dat we hierin de juiste keuzes hebben gemaakt zowel in de spreiding en het aantal kazernes, als in de personele sterkte en de verdeling van (specialistisch) materieel. In 2022 realiseerde we regionaal in 72% van het aantal incidenten bij objecten de normtijd. Landelijk staan de opkomstnormen al jaren onder druk. Door het bestuurlijk gemotiveerd afwijken van de opkomsttijden zoals we dit sinds 2011 doen in deze regio hebben we jaren kunnen voldoen aan onze eigen vastgestelde normen. De laatste jaren staan ook deze normen onder druk en is het wachten op de aanpassing van het besluit veiligheidsregio.
Gebiedsgerichte opkomsttijden gaat meer realistische normtijden geven die meer overeenkomen met de huidige werkelijkheid. De laatste stand van zaken wordt verwoord in paragraaf 2.1. Naast het realiseren van de opkomsttijd in het verzorgingsgebied is het evenwichtig spreiden van de kazernes over de regio belangrijk voor de slagkracht, restdekking en garanderen van paraatheid. In bijlage A is een overzicht bijgevoegd van het aantal uitrukken per brandweerpost in 2021. Hieruit blijkt dat het aantal uitrukken per post varieert van 14 uitrukken voor de post Kruisland tot 1403 uitrukken voor de post Breda. De noodzakelijke collectieve slagkracht komt vooral naar boven bij grootschalige en langdurige incidenten. Er waren in 2021 negen incidenten waarbij minimaal 4 tankautospuiten zijn ingezet. Dit jaar was het aantal natuurbranden iets minder hoog dan de voorgaande jaren. Door de snelle inzet van veel materiaal en brandweermensen is menig incident ‘beperkt’ gebleven. Zeker bij natuurbranden is het noodzakelijk om snel de locatie van de brand te ontdekken en de uitbreiding te beperken. Met de gedeconcentreerde slagkracht lukt het ons om snel veel personeel en materieel van diverse posten naar een incident te laten komen. Daarnaast vergen grotere incidenten veel inspanning en duren ze lang. Aflossen van de eerste eenheden na enkele uren is noodzakelijk.
Doordat we beschikken over een groot potentieel aan personeel en materieel kunnen we deze grote incidenten ook langere tijd volhouden. Ter illustratie is op de volgende pagina van twee incidenten weergegeven hoeveel materieel en personeel is ingezet en waar dit vandaan kwam.
Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 4 van 64 feb 2023
Natuurbrand in Schijf op 12 augustus 2022. • • • • • • • • • •
12 Tankautospuiten 8 terreinvaardige tankautospuiten Adembeschermingsunits 2 verzorgingsunit Waterbassinhaakarmbak 5 Watertanks 2 Terreinvaardig voertuig Commandohaakarmbak Kleinschalig watertransport Drone
Aantal personen: 150 Tijdsduur: 20 uur
Brand bij Tuf Dongen op 11 oktober 2018 • • • • • • • • • •
15 Tankautospuiten 5 redvoertuigen 1 Adembeschermingsunit 1 Verzorgingsunit 2 grootschalig watertransport 2 Watertanks Commandovoertuig Waterscherm 2 Verkenningseenheden Drone
Aantal personen: 142 Tijdsduur: 25 uur
Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 5 van 64 feb 2023
2 Dynamisch document in relatie tot ontwikkelingen brandweer Het DSP kent een looptijd van 4 jaar, maar kan tussentijds aangepast worden als ontwikkelingen daartoe aanleiding geven want de brandweer is volop in beweging. Het is daarmee een dynamisch document. De volgende ontwikkelingen zijn relevant en representatief (maar niet volledig) voor mogelijke tussentijdse aanpassingen: •
•
Risicobeheersing: Uitwerking informatiegestuurde samenhang. Informatiegestuurde samenhang gaat uit van het vlinderdasmodel met verzamelen van data/informatie → analyseren → beslissen. Het DSP is een informatiebron voor de analyse van de informatie gestuurde samenhang. Bij deze analyse zijn de opkomsttijden een integraal onderdeel die kunnen leiden tot aanvullende maatregelen. Dit principe is uitgewerkt in het regionaal risicoprofiel. Het aantal onnodige uitrukken op basis van het openbaar meldsysteem (OMS) terug dringen, waarbij de landelijk lijn is om meer verantwoordelijkheid te leggen bij de eigenaar. Incidentbestrijding: Implementatie Gebiedsgerichte opkomsttijden, Brabants bluswaterbeleid, visie vrijwilligers, interregionale en internationale kazernevolgordetabel en snelheid bebouwde kom.
We lichten deze voorbeelden toe:
2.1
Opkomsttijden: RemBrand deelproject Gebiedsgerichte opkomsttijden
Sinds de rapportage uit 2012 van de Inspectie Veiligheid en Justitie, genaamd 'Ter Plaatse', staan de opkomsttijden van de brandweer nadrukkelijk in de aandacht. Naar aanleiding van deze rapportage heeft het Veiligheidsberaad eerst een opdracht gegeven aan TNO en hierna aan de brandweer om criteria te ontwikkelen voor alle schakels van de veiligheidsketen die van invloed zijn op de brandveiligheid. Het rapport maakt helder dat goede brandveiligheidszorg geen exclusief domein is van de brandweer, maar dat ook andere partijen (burgers, bedrijven, instellingen, bouwsector, verzekeraars) een belangrijke rol spelen om te zorgen voor een brandveilige samenleving. In 2015 heeft de brandweer de opdracht gekregen voor de invoering van gebiedsgerichte opkomsttijden, ondersteund door een uniforme methodiek voor dekkingsplannen en brandrisicoprofielen. In juli 2022 is een handreiking gebiedsgerichte opkomsttijden vastgesteld door het veiligheidsberaad. De minister is voornemens om het Besluit veiligheidsregio’s aan te passen. Zolang het huidige Besluit veiligheidsregio’s van kracht is blijft de huidige opzet van het DSP noodzakelijk. Na aanpassing van het besluit volgt zo spoedig mogelijk een nieuw dekkingsplan dat voldoet aan de handreiking gebiedsgerichte opkomsttijden.
2.2
Uitruk op Maat
Het bestuur van de veiligheidsregio is bevoegd af te wijken van het Besluit veiligheidsregio’s, dat uitgaat van een bezetting van de tankautospuit van 6 personen, onder de voorwaarde dat de veiligheid van burgers en brandweerpersoneel gelijk blijft. De problematiek van de beschikbaarheid van vrijwilligers is groter geworden. Dit is ook niet alleen meer overdag, maar ook in het weekend en vakantieperiode is de beschikbaarheid vermindert. Met Uitruk op Maat is het mogelijk om veilig uit te rukken met een bezetting van 4 personen, zodat we bij een tekort van twee manschappen toch de burgers snel kunnen helpen bij een incident. Sinds begin 2019 worden alle vrijwillige posten geoefend om veilig met een TS4 een inzet te doen. Ze worden bij een gebouwbrand altijd ondersteund met een tweede voertuig, zodat de slagkracht weer gelijk is aan de TS6. De overige incidenten kan men zelfstandig afhandelen met een TS4. De basis blijft voldoende vrijwilligers tijdens alle uren van de week voor een bezetting van een TS6. Bij een te kort van één of twee manschappen kunnen we toch altijd uitrukken. De opkomsttijden worden hierdoor wel hoger omdat de opkomst van de 2de tankautospuit bepalend is, omdat men dan beschikt over 6 personen. In oktober 2022 is door het Veiligheidsberaad het nieuwe “Landelijk kader uitruk op maat bij brand” vastgesteld. VRMWB werkt conform dit landelijk kader.
2.3
Het Brabants Bluswaterbeleid
Het “Brabantse” bluswaterbeleid is geactualiseerd. Hierbij zijn intussen 6 regio’s betrokken. Dat zijn naast de drie Brabantse regio’s, de regio’s Zeeland, Zuid-Limburg en Gelderland-Midden. De naam ‘Brabants’ dekt dus niet meer de lading. In Midden- en West-Brabant is de geactualiseerde leidraad op 29 juni 2022 vastgesteld. Op kleine nuances na veranderd er weinig in onze advisering. De basis is en Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 6 van 64 feb 2023
blijft dat in grote delen van gemeenten kan worden volstaan met (ondergrondse) brandkranen op een afstand van 200 meter in plaats van 40 meter. Doordat we in Midden- en West-Brabant beschikken over een fijnmazig netwerk (gedeconcentreerde slagkracht), kunnen we de afstand van 200m overbruggen omdat er snel een tweede brandweerwagen (TS) ter plaatse is die de bluswatervoorziening kan opbouwen. Vanuit de gemeenten heeft een ambtelijke werkgroep, onder coördinatie van de VR MWB, proces- en beleidsafspraken gemaakt. Hierbij is ook Brabant Water betrokken. Dit traject is begin 2023 afgerond.
2.4
Visie vrijwilligers
De samenleving verandert en dat heeft invloed op het vrijwilligerslandschap. De veranderende arbeidsmarkt (vinden), bevolkingssamenstelling en werkgeverschap maken dat vrijwilligheid een actueel thema blijft voor de brandweer. Maar ook op het gebied van regelgeving is duidelijk geworden dat er een fundamenteel onderscheid moet zijn tussen brandweervrijwilligers en beroepsmedewerkers (EU-deeltijdrichtlijn). Dit heeft direct gevolgen op hoe wij als VRMWB onze vrijwilligers nu inzetten. Het Veiligheidsberaad en minister JenV hebben een stuurgroep ‘toekomstbestendig brandweerstelsel’ ingericht. Deze stuurgroep heeft een tweeledige opdracht meegekregen, te weten: 1) Implementatie eerste bouwsteen (verplichtend karakter) om te voldoen aan de EUdeeltijdrichtlijn 2) Onderzoek wat andere wenselijke thema’s zijn om mee aan de slag te gaan, om toe te werken naar een toekomstbestendig brandweerstelsel. Besluiten rondom beide onderwerpen zullen bepalen wat binnen de regio Midden- en WestBrabant als vervolgstappen genomen dienen te worden.
2.5
Interregionale en internationale kazernevolgordetabel (KVT)
BMWB heeft met alle omliggende regio’s convenanten getekend om het snelste materieel te alarmeren (TS, HW, HV). Dit betekent dat de burger hulp krijgt van het snelste voertuig. In september 2022 is er een convenant getekend met Hulpverleningszone Taxandria over het alarmeren van een tankautospuit voor een gebied rondom Meer en Meerle om de snelste hulp te verlenen. De Hulpverleningszone Taxandria rukt alleen uit naar Castelré in VR Midden- en WestBrabant. Het huidige meldkamersysteem van de Hulpverleningszone Taxandria is nog niet geschikt voor een snelle alarmering in de regio VRMWB. We zijn ook in gesprek met Hulpverleningszone Rand over samenwerking rondom Putte. De internationale KVT is onderdeel van de besprekingen over de samenwerking met België. Er zijn op dit moment al enkele plaatselijke afspraken gemaakt: industrieterrein Hazeldonk, Baarle-Hertog en omgeving, redvoertuig Berendrecht voor Ossendrecht/Putte en de A4 bij Woensdrecht.
2.6
Snelheid bebouwde kom
Het CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek) heeft onlangs een afwegingskader 30 km/uur in bebouwde kom opgesteld. Het afwegingskamer hanteert een maximumsnelheid van 30 km/uur in de bebouwde kom als leidend principe met de mogelijkheid om op doorgaande wegen hiervan af te wijken als het veilig kan, en gezamenlijk hiervoor een plan op te stellen. Het verlagen van de maximumsnelheid en met name de herinrichting van de bebouwde kom die daarmee gepaard gaat, kan verstrekkende gevolgen hebben voor de opkomsttijden van de brandweer. Voor de vrijwilligers heeft het zelfs een dubbel effect. De opkomsttijd is afhankelijk van de tijd dat vrijwilligers op de kazerne kunnen zijn bij een incident en vervolgens de rijtijd naar het incident. De mogelijkheid om af te wijken van het leidend principe op doorgaande wegen geeft de mogelijkheid om in gesprek te gaan met de gemeenten over de snelheid op de hoofduitrukroutes. Met aangepaste plannen voor de hoofduitrukroutes kan het negatieve effect voor de opkomsttijden beperkt blijven. De komende beleidsperiode gaan we hierover in gesprek met de gemeenten.
Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 7 van 64 feb 2023
3 Kaders en fundamenten van het dekkingsplan 3.1
Inleiding
Het dekkingsplan is ontworpen op basis van een aantal kaders en fundamenten: • het wettelijk kader; • bestuurlijke uitgangspunten; • de opkomsttijden basisbrandweerzorg; • een risicobenadering voor specialismen; • het brandrisicoprofiel; • informatiegestuurde veiligheid.
3.2
Het wettelijk kader
De wettelijke taken met betrekking tot uitvoering van de basisbrandweerzorg zijn opgenomen in de Wet veiligheidsregio’s en het daaraan onderhevige Besluit veiligheidsregio’s. In de wet worden een tweetal taken benoemd die direct betrekking hebben op de basisbrandweerzorg1: a. het voorkomen, beperken en bestrijden van brand; b. het beperken en bestrijden van gevaar voor mensen en dieren bij ongevallen anders dan bij brand. Om uitvoering te kunnen geven aan de genoemde taken is in het Besluit veiligheidsregio’s beschreven hoe de basisbrandweerzorg moet worden georganiseerd2. Het gaat hier om eisen aan de organisatie, opkomsttijden en materieel en uitrusting. Deze eisen hebben uitsluitend betrekking op het spoedeisende optreden van de brandweer, waarbij sprake is van brand of andere levensbedreigende incidenten waarbij de brandweer een taak heeft. Bij het opstellen van de eisen aan de basisbrandweerzorg heeft de wetgever nadrukkelijk een evenwicht gezocht tussen de verantwoordelijkheid zoals vastgesteld in het besluit en de eigen verantwoordelijkheid van de veiligheidsregio’s. De organisatie van de basisbrandweerzorg wordt uitgewerkt in het dekkingsplan, dat onderdeel uitmaakt van het beleidsplan3. Het risicoprofiel, inclusief de brandrisico’s vormen hiervoor de basis. Het Algemeen Bestuur van de veiligheidsregio stelt het dekkingsplan inclusief de afwijkende opkomsttijden vast.
Bij het ontwerpen van het dekkingsplan moeten de opkomsttijden die in het Besluit veiligheidsregio’s staan, in acht worden genomen. Met informatiegestuurde samenhang wordt inzichtelijk welke maatregelen kunnen worden genomen om een gelijkwaardig niveau van veiligheid te bereiken in die gebieden die niet binnen de vastgestelde opkomsttijden kunnen worden bereikt. Naast een wettelijk kader voor de basisbrandweerzorg worden in het Besluit veiligheidsregio’s ook eisen gesteld aan de bestrijding van ongevallen met gevaarlijke stoffen. De wettelijke taak die hieraan ten grondslag ligt, betreft het verkennen van gevaarlijke stoffen en verrichten van ontsmetting. In het Besluit veiligheidsregio’s zijn in hoofdstuk 4 eisen opgenomen waaraan de brandweer dient te voldoen om deze taak te kunnen uitvoeren. Met betrekking tot de organisatie en inrichting van de andere specialismen, zijn geen wettelijke bepalingen van toepassing.
3.3
Bestuurlijke uitgangspunten
De volgende bestuurlijke uitgangspunten zijn door het Algemeen Bestuur in het DSP 2015-2019 vastgesteld en blijven gehandhaafd: 1. Brandweer Midden- en West-Brabant levert basisbrandweerzorg die is ingericht op effectiviteit, efficiëntie, kwaliteit en professionaliteit. De burger kan eenduidige, van een gelijkwaardig minimumniveau en betaalbare brandweerzorg verwachten.
Wet veiligheidsregio’s: artikel 25, eerste lid, onderdelen a en b. Besluit veiligheidsregio’s: hoofdstuk 3, eisen basisbrandweerzorg. 3 Wet veiligheidsregio’s: artikel 14, tweede lid, onderdeel f. 1 2
Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 8 van 64 feb 2023
2. Brandweer Midden- en West-Brabant is één organisatie die haar taken uitvoert voor alle burgers in het verzorgingsgebied. 3. De regio Midden- en West-Brabant is één verzorgingsgebied. 4. De basisbrandweerzorg voldoet aan de bestuurlijk vast te stellen uitgangspunten, zodat een bestuurlijk en maatschappelijk aanvaardbare inzet voor fysieke (brand)veiligheid geborgd kan worden en de noodzakelijke, (gedeconcentreerde) slagkracht bij incidenten/calamiteiten kan leveren. 5. Het risicobeeld is maatgevend bij de inrichting van de basisbrandweerzorg. Als uitgangspunt geldt uitvoering op basis van operationele, interregionale en internationale grenzen, stevig bouwend op een professionele brandweerorganisatie van vrijwillige en beroepsmatige medewerkers. 6. De inzet van materieel en personeel is afgestemd op het type incident en de omvang daarvan. Ten behoeve van binnenbranden worden altijd minimaal één tankautospuit met standaardbepakking en minimaal zes personen gealarmeerd. 7. In het verzorgingsgebied van een brandweerpost kan door die post één incident tegelijkertijd bestreden worden. 8. De overige brandweertaken zijn vastgesteld en georganiseerd op basis van: • • • • •
risico; efficiency en effectiviteit; evenwichtige verdeling van de opleidings- en oefenbelasting; de uitrukbelasting van een post; de beschikbaarheid en belastbaarheid van het brandweerpersoneel.
9. Brandweer Midden- en West-Brabant kan maximaal één zeer grootschalig incident of twee grootschalige incidenten tegelijk aan. 10. Brandweer Midden- en West-Brabant dient gelijktijdig vier pelotons te kunnen leveren. 11. Brandweer Midden- en West-Brabant spant zich maximaal in voor innovaties in zowel preventieve als repressieve brandweerzorg als voor het ontwikkelen van een duurzame relatie met burgers en bedrijfsleven, inclusief vitale partnerschappen die bijdragen aan efficiëntie en effectiviteit in het optreden van de publieke brandweerzorg.
3.4
Opkomsttijden basisbrandweerzorg
In het Besluit veiligheidsregio’s zijn de opkomsttijden voor de eerste basisbrandweereenheid genoemd die richtinggevend zijn voor het maken van het dekkingsplan van de brandweer. In dit besluit is tevens geregeld dat het bestuur de bevoegdheid heeft om af te wijken van deze opkomsttijden, mits dat expliciet en gemotiveerd gebeurt en beschreven wordt in het dekkingsplan. In hoofdstuk 4.1 worden de opkomsttijden verder uitgewerkt.
3.5
Risicobenadering voor specialismen
Om te komen tot een efficiënte en effectieve spreiding is voor de meeste specialismen een risicobenadering gehanteerd. De specialismen zijn zodanig in de regio gepositioneerd, dat zij in relatie tot het aanwezige risico c.q. risico’s zo snel en doelmatig mogelijk kunnen worden ingezet.
3.6
Brandrisicoprofiel en informatiegestuurde veiligheid
Het brandrisicoprofiel wordt verder uitgewerkt in hoofdstuk 4 en informatiegestuurde veiligheid in hoofdstuk 6.
Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 9 van 64 feb 2023
4 Brandrisicoprofiel 4.1
Inleiding
De Wet veiligheidsregio’s bepaalt dat iedere regio een dekkingsplan voor de brandweer moet hebben, dat is gebaseerd op het risicoprofiel, waarin ook de brandrisico’s beschreven staan. Het brandrisicoprofiel is op de eerste plaats de basis voor de bestuurlijke besluitvorming over de opkomsttijden van de basisbrandweereenheid en daarmee tevens basis voor de spreiding van kazernes. Daarnaast biedt het risicoprofiel vanuit een risicobenadering een onderbouwing voor het stationeren van een tweede basisbrandweereenheid op een zelfde brandweerpost om brandrisico’s voldoende snel af te kunnen dekken. Anders dan het risicoprofiel voor rampen en crises, dat over mogelijke scenario’s gaat, heeft het brandrisicoprofiel betrekking op een klein incident dat bestreden kan worden met één basisbrandweereenheid, dan wel op de eerste fase van escalatie van dit incident waarvoor opkomst van een tweede basisbrandweereenheid noodzakelijk is. De vertaling van de gedefinieerde risico’s naar benodigde opkomsttijden en aanwezigheid van een tweede basisbrandweereenheid vindt plaats in het document VOGS4.
4.2
Brandrisicoprofiel eerste basisbrandweereenheid
Het brandrisicoprofiel eerste basisbrandweereenheid bevat een analyse van mogelijke kleine incidenten die (in eerste aanzet) bestreden kunnen worden met één basisbrandweereenheid. Dit deel van het brandrisicoprofiel heeft betrekking op objecten met een gebruiksfunctie conform het Bouwbesluit 2012. De in dit besluit gehanteerde brandveiligheidseisen hebben geleid tot een hoger brandveiligheidsniveau. Vanuit een risicobenadering kunnen daarom voor nieuwere objecten mogelijk andere maatstaven worden gehanteerd. In het brandrisicoprofiel wordt de impact van een incident waarbij slachtoffers vallen in beeld gebracht. De impact is vervolgens uitgezet tegen de waarschijnlijkheid dat zich een incident met slachtoffers als gevolg voordoet. Door de gescoorde impact en waarschijnlijkheid uit te zetten op twee assen en in relatie te brengen met de gebruiksfuncties uit het Bouwbesluit, ontstaat een risicodiagram: het brandrisicoprofiel eerste basisbrandweereenheid.
4 D. Suchy, M de Heer, Actualisatie voorstel opkomsttijden 1e basisbrandweereenheid en afwegingskader geografische
spreiding 2de basisbrandweereenheid (VOGS), BMWB, 2018 Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 10 van 64 feb 2023
Uit het risicodiagram kan worden afgelezen welke gebruiksfuncties de grootste risico’s met slachtoffers kennen als het gaat om kans en effect met betrekking tot de brandrisico’s. Rechts bovenin bevinden zich de gebruiksfuncties waar de waarschijnlijkheid van een incident groot is en tevens het risico op maatschappelijke onrust erg hoog is: • bijeenkomstfunctie kinderdagopvang; • woonfunctie; • gezondheidszorgfunctie; • celfunctie; • nachtrecreatie. Bij het ontwerpen van het dekkingsplan is met de gebruiksfuncties uit deze grootste risicocategorie bijzonder rekening gehouden, wanneer de opkomsttijden die zijn bepaald in VOGS niet konden worden gehaald.
4.3
Brandrisicoprofiel escalatiescenario’s
Bij het brandrisicoprofiel escalatiescenario’s gaat het om incidenten die naar verwachting snel kunnen escaleren en waarvoor direct opschaling noodzakelijk is. Anders dan het brandrisicoprofiel voor de eerste basisbrandweereenheid, is het brandrisicoprofiel escalatiescenario’s gericht op gebiedstypen. Dit maakt het mogelijk om factoren uit de omgeving mee te wegen. Doel van dit brandrisicoprofiel is enerzijds het bepalen van de kans op een incident, waarbij er noodzaak is voor de inzet van in ieder geval een tweede basisbrandweereenheid. Ten tweede wordt bepaald wat de impact is van een incident waarbij opschaling noodzakelijk is. Om het risicoprofiel escalatiescenario’s te bepalen, worden de impact en waarschijnlijkheid van de relevante incidenten in relatie tot het type gebied in beeld gebracht. Hiermee ontstaat het onderstaande risicodiagram. Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 11 van 64 feb 2023
Uit het risicodiagram kan worden afgelezen in welke gebieden de grootste risico’s aanwezig zijn als het gaat om kans en effect met betrekking tot de escalatie van incidenten. Rechts bovenin bevinden zich de gebiedstypen waar naar verwachting de waarschijnlijkheid van escalatie groot is en tevens het risico op maatschappelijke onrust erg hoog is: het binnenstedelijk gebied. Bij het ontwerpen van het dekkingsplan, is met deze gebruiksfuncties bijzonder rekening gehouden, waar het gaat om de aanwezigheid van de tweede basisbrandweereenheid.
4.4
Het risicoprofiel van Baarle-Hertog
Binnen Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant neemt de gemeente Baarle-Nassau een bijzondere plaats in. Er is binnen deze gemeente sprake van een grote verwevenheid met de Belgische gemeente Baarle-Hertog, ook op het gebied van brandweerzorg. Het hierboven beschreven brandrisicoprofiel basisbrandweereenheid en brandrisicoprofiel escalatiescenario’s is ook van toepassing op Baarle-Hertog.
Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 12 van 64 feb 2023
5 Opkomsttijden basisbrandweerzorg 5.1
Inleiding
In het Besluit veiligheidsregio’s zijn de opkomsttijden genoemd die richtinggevend zijn voor het maken van het dekkingsplan van de brandweer. In dit besluit is tevens geregeld dat het bestuur de bevoegdheid heeft om af te wijken van deze opkomsttijden, mits dat expliciet en gemotiveerd gebeurt en beschreven wordt. In Midden- en West-Brabant is de onderbouwing voor de opkomsttijden voor gebruiksfunctie opgenomen in het document VOGS, wat nauw samenhangt met het brandrisicoprofiel. De belangrijkste doelstelling van de tijdnormen in het besluit is om het bestuur van de veiligheidsregio in staat te stellen expliciete en kenbare besluiten te nemen over het niveau van brandweerzorg en daarover verantwoording af te leggen. In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe wordt omgegaan met de in het besluit genoemde opkomsttijden van de eerste basisbrandweereenheid, in relatie tot het dekkingsplan. Daarnaast wordt op basis van het brandrisicoprofiel de noodzaak tot snelle inzet van een tweede basisbrandweereenheid beschreven. Dit hoofdstuk kan worden beschouwd als een samenvatting van het document VOGS. De voorgestelde spreiding van kazernes, materieel en personeel wordt door de brandweer beschouwd als een professioneel verantwoord minimum dat ook kan meebewegen richting een toekomst met bijvoorbeeld lokale veiligheidscommunities.
5.2
Het begrip opkomsttijd
De opkomsttijd is de tijd die verloopt tussen het overgaan van de telefoon op de meldkamer (GMK) en de 'ter plaatse' melding van het brandweervoertuig (het moment van aankomst bij het brandadres). De opkomsttijd bestaat uit: • • •
de verwerkingstijd van de alarmcentrale plus; de uitruktijd van de brandweerpost plus; de aanrijtijd van de brandweerpost naar het brandadres.
In onderstaande afbeelding is de opkomsttijd schematisch weergegeven.
5.3
Verwerkingstijd
Dit is de tijd die de meldkamer nodig heeft om een melding aan te nemen, te verwerken in het systeem en de brandweer te alarmeren. Voor deze tijd wordt een streefwaarde van één minuut gehanteerd. In de praktijk is deze tijd echter sterk afhankelijk van de duidelijkheid van de melding en de werkdruk op dat moment. Periodiek moet de verwerkingstijd beoordeeld en geëvalueerd worden om te sturen en indien nodig een actuelere verwerkingstijd te bepalen.
5.4
Uitruktijd
Dit is de tijd tussen het moment dat de brandweer wordt gealarmeerd en vertrek van de basisbrandweereenheid. Deze tijd wordt bepaald aan de hand van historische gegevens. Omdat de uitruktijd sterk afhankelijk is van de beschikbaarheid van vrijwilligers, is deze bepaald voor twee situaties, namelijk ‘dag’ en ‘avond/nacht/weekend’. In bijlage B is een overzicht opgenomen met de uitruktijden van de eerste basisbrandweereenheid van iedere brandweerpost.
5.5
Aanrijtijd
Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 13 van 64 feb 2023
De aanrijtijd is de tijd dat de basisbrandweereenheid erover doet om zich van de brandweerkazerne naar het incidentadres te verplaatsen. De aanrijtijd is berekend aan de hand van een zogenoemd 'netwerkmodel'. In dit model zijn de rijroutes die worden gebruikt en de rijsnelheden die daar in het overgrote deel van de gevallen kunnen worden gehaald, opgenomen. Het netwerkmodel berekent altijd de snelste route naar het incidentadres.
5.6
Opkomsttijden in het Besluit veiligheidsregio’s
In het Besluit veiligheidsregio’s zijn de onderstaande tijdnormen voor opkomsttijden opgenomen5. Deze normen vormen het vertrekpunt bij het ontwerpen van het dekkingsplan: a. vijf minuten bij gebouwen met een winkelfunctie met een gesloten constructie, gebouwen met een woonfunctie boven een gebouw met een winkelfunctie of gebouwen met een celfunctie; b. zes minuten bij portiekwoningen, portiekflats of gebouwen met een woonfunctie voor verminderd zelfredzamen; c. acht minuten bij gebouwen met een andere woonfunctie dan bedoeld onder a en b, of met een winkelfunctie, gezondheidszorgfunctie, onderwijsfunctie of logiesfunctie, en d. tien minuten bij gebouwen met een kantoorfunctie, industriefunctie, sportfunctie, bijeenkomstfunctie of een overige gebruiksfunctie. Het bestuur van de veiligheidsregio stelt geen opkomsttijd vast die hoger is dan achttien minuten. Om overal in de regio te voldoen aan de in het besluit gestelde opkomsttijden brengt onevenredige kosten en inspanning met zich mee. Daarom heeft het Algemeen Bestuur de bevoegdheid om van de opkomsttijden af te wijken, mits dat gemotiveerd gebeurt en expliciet gemaakt wordt in het dekkingsplan. Dat gebeurt in het document Vo1&S1 dat nauw samenhangt met het brandrisicoprofiel en gelijktijdig door het bestuur wordt vastgesteld.
5.7
Opkomsttijd eerste basisbrandweereenheid
Geprobeerd wordt de tijdnormen uit het Besluit veiligheidsregio’s zo veel mogelijk te halen voor wat betreft de opkomsttijd van de eerste basisbrandweereenheid. Met name bij de verzorgingsgebieden met een beroeps- of dagdienstbezetting worden de tijdsnormen voor het merendeel gehaald. Daar waar deze opkomsttijden niet kunnen worden gehaald, is vanuit een risicobenadering in sommige gevallen een hogere opkomsttijd verantwoord. Dat wordt nader beschreven en gemotiveerd in het op het brandrisicoprofiel gebaseerd VOGS. Op basis van deze benadering zijn aan sommige van de in het Bouwbesluit genoemde gebruiksfuncties een aantal risico-compensatieminuten toegekend. Dit leidt tot het hanteren van twee maximaal aanvaardbare opkomsttijden voor de eerste basisbrandweereenheid, die kunnen worden toegepast op de verschillende gebruiksfuncties. In onderstaande tabel zijn de twee normtijden met de betreffende gebruiksfunctie opgenomen. . Functies brandrisicoprofiel basiseenheid
Woonfunctie voor 2003 Woonfunctie na 2003 Nachtrecreatie Celfunctie Gezondheidszorgfunctie Logiesfunctie Kantoorfunctie Winkelfunctie Onderwijsfunctie basisonderwijs tot 12 jaar Onderwijsfunctie overige Industriefunctie Sportfunctie Bijeenkomstfunctie overige Bijeenkomstfunctie bestemd voor kinderdagopvang Overige gebruiksfunctie Evenementen
5
Opkomsttijd (minuten)
8 12 8 8 8 8 12 12 8 12 12 12 12 8 12 12
Besluit veiligheidsregio’s: artikel 3.2.1.
Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 14 van 64 feb 2023
5.8
Dekking eerste basisbrandweereenheid
Om inzichtelijk te maken waar opkomsttijden van de eerste basisbrandweereenheid wel en niet kunnen worden gehaald, is gebruik gemaakt van de rekenmodule Care6. In deze module is voor alle objecten met een gebruiksfunctie zoals beschreven in voorgaande paragraaf, een te verwachten opkomsttijd berekend. De gebruiksfuncties per object zijn afgeleid uit de BAG7 gegevens die zijn aangeleverd door de gemeenten. Door de te verwachten opkomsttijd te vergelijken met de maximaal vastgestelde opkomsttijd voor de betreffende gebruiksfunctie, ontstaat een beeld van welke objecten binnen de maximaal aanvaardbare normtijd en welke objecten buiten de maximaal aanvaardbare normtijd kunnen worden bereikt. Een geografische weergave hiervan treft u aan in het Veiligheids Informatie Knooppunt (VIK). Via de link: https://vik.vrmwb.nl/actueel De repressieve brandweerzorg in de Belgische gemeente Baarle-Hertog wordt verzorgd door de brandweer Baarle-Nassau. Omdat België andere maatstaven kent wat betreft opkomsttijden zijn hiervan geen plaatjes toegevoegd in bijlage B. Wel wordt in bijlage C een overzicht gegeven van de gemeente. Daaruit blijkt tevens dat er geen Seveso inrichtingen (Belgische benaming voor BRZO inrichtingen) in Baarle-Hertog aanwezig zijn.
5.9
Realisatiepercentages
Het Besluit veiligheidsregio’s verplicht het bestuur om alle in de praktijk gerealiseerde opkomsttijden te registreren. Deze registratie is nodig om periodiek te kunnen bepalen of de risico-inschatting nog actueel is en het dekkingsplan moet worden bijgesteld. Uit de registratie blijkt immers of de opkomsttijden in een bepaald gebied gehaald of overschreden worden. De opkomsttijden zijn hiermee te beschouwen als een kritisch kwaliteitskenmerk van de brandweer. In het dekkingsplan vindt bestuurlijke verantwoording plaats voor die objecten en gebieden waarvan vooraf (in theorie) is vastgesteld dat de normtijden structureel niet gehaald worden. De incidentele zaken (zoals verkeerscongestie, defecten) spelen bij de beoordeling van de kwaliteit van de basisbrandweerzorg achteraf (in de praktijk) een rol. Vaak gelden deze als een verklaring tussen de geplande en de daadwerkelijk gerealiseerde brandweerzorg. Bij teveel overschrijdingen zijn maatregelen nodig om dit te verhelpen (kazernes verplaatsen, bijbouwen, verkeersmaatregelen en dergelijke). Het is aan het bestuur om te bepalen in hoeverre de vastgestelde opkomsttijden in het dekkingsplan mogen worden overschreden in de realisatiefase. Als leidraad gelden hierbij de volgende maatstaven, in afwachting van landelijke ontwikkelingen (RemBrand).
Voor Brandweer Midden- en West-Brabant gelden op basis van het bovenstaande de volgende realisatiepercentages: • 80% van het totaal aantal objecten wordt binnen de bestuurlijk vastgestelde maximale normtijd bereikt; • waar niet aan het uitgangspunt van 80% voldaan kan worden, wordt tenminste 95% van de objecten maximaal twee minuten later bereikt; • voor de overige 5% van de objecten geldt dat deze binnen de maximale opkomsttijd van 18 minuten bereikt worden.
5.10 Normtijd tweede basisbrandweereenheid Om de impact van een escalerend incident zo laag mogelijk te houden, is snelle beschikbaarheid van een tweede basisbrandweereenheid noodzakelijk. In het brandrisicoprofiel is een gebiedstype benoemd waar naar verwachting de waarschijnlijkheid van escalatie groot is en tevens het risico op maatschappelijke onrust erg hoog is, namelijk binnenstedelijk gebied. De kans op en het effect van escalatie van incidenten in dit gebied wordt zo groot geacht, dat de aanwezigheid van een tweede basisbrandweereenheid op de daar gelegen posten noodzakelijk is. Hiermee is voor de betreffende gebieden de noodzakelijke snelle opkomst van een tweede basisbrandweereenheid gegarandeerd. Dit is in lijn met het advies van de Inspectie Veiligheid en Justitie naar aanleiding van de brand aan de Kelders te Leeuwarden. Naast de aanwijzing van het binnenstedelijk gebied, zijn op basis van het brandrisicoprofiel de volgende specifieke risicovolle objecten te benoemen, die, in combinatie met elkaar, aanleiding kunnen geven voor het plaatsen van een tweede basisbrandweereenheid op dezelfde post: een ziekenhuis, een gevangenis en de aanwezigheid van meerdere Brzo-bedrijven (bedrijven met risico op 6 7
De rekenmodule Care wordt geleverd door Falck AVD. BAG: Basis Administratie Gemeenten
Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 15 van 64 feb 2023
zware ongevallen). Wanneer de basisbrandweereenheid van een nabijgelegen post niet snel genoeg ter plaatse kan zijn bij een incident bij deze objecten of er sprake is van meerdere risicovolle objecten, is dat aanleiding voor het plaatsen van een tweede basisbrandweereenheid op dezelfde post.
Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 16 van 64 feb 2023
6 Risicogerichte benadering Uit het voorliggende dekkingsplan blijkt dat de brandweer niet overal de opkomstnormen kan realiseren. In een aantal gebieden is de opkomsttijd hoger. Dit betekent echter niet automatisch dat het brandrisico onaanvaardbaar is. Brandveiligheid is de optelsom van maatregelen op het gebied van zowel risicobeheersing als incidentbestrijding. De brandweer streeft naar verbetering van brandveiligheid in het gehele verzorgingsgebied, waarbij de focus is gericht op de gebieden en op objecten waar de brandrisico´s het grootst zijn. De brandweer hanteert een risicogerichte aanpak om de brandveiligheid te optimaliseren. Dit houdt in dat een combinatie van preventieve- en preparatieve maatregelen wordt getroffen om de grootste brandrisico´s per gemeente of wijk optimaal te beheersen. Daarbij is de brandweerzorg een gedeelde verantwoordelijkheid van de gemeenten en de brandweer maar wordt ook een beroep gedaan op de eigen verantwoordelijkheid van burgers, bedrijven en instellingen. De kaders voor het risicobeleid worden vastgelegd in het regionaal beleidsplan. De gebiedsgerichte veiligheidsaanpak biedt kansen om met gemeenten en burgers/bedrijven/instellingen en overige partners in co-creatie samen te werken aan een innovatieve aanpak van veiligheidsvraagstukken en daarvoor handelingsperspectieven te ontwikkelen.
Dit gebeurt op basis van informatie (data en beleving). Een deel van de kennis “maken” we zelf, door data om te zetten in informatie en deze informatie te veredelen tot kennis. Daarnaast verbinden we kennis en informatie van buiten aan onze organisatie (o.a. veiligheidsmonitor). We maken interactieve veiligheidskaarten waarmee we onveiligheid zichtbaar en bespreekbaar maken (opkomsttijdenkaart). Samen met relevante partijen (overheid, onderwijs en bedrijfsleven) brengen we risico’s per gemeente (stadsdeel, dorp, wijk) in beeld, kijken we meervoudig naar de risico’s en bepalen de prioriteiten. Die prioriteiten liggen primair daar waar meerdere risico’s samenkomen (mensenmassa’s, gevaarlijke stoffen, kwetsbare infrastructuur, vitale voorzieningen), de zogenaamde hotspots. Met behulp van een hotspotgerichte- en themagerichte aanpak nemen we maatregelen om de risico’s te verkleinen. Eén van de risico’s is de brandveiligheid en de hogere opkomsttijd in bepaalde gebieden. Dit risico wordt als onderdeel van het totaal aan risico’s in een gebied beoordeeld. De gehele veiligheidsketen komt hierbij aan bod, publieke en private partners zijn alleen in gezamenlijkheid in staat risico’s weg te nemen en risicogerichte handelingsperspectieven te bieden. De district managers zijn integraal verantwoordelijk voor de brandveiligheid in hun cluster.
Zij dragen zorg voor afstemming van het brandveiligheidsbeleid met de gemeenten en voor een gezamenlijke, op brandrisico´s gebaseerde, prioriteitstelling. Op de volgende pagina is de informatiegestuurde samenhang schematisch weergegeven.
Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 17 van 64 feb 2023
Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 18 van 64 feb 2023
7 Organisatie van de brandweerzorg 7.1
Brandweerkazernes
In het verzorgingsgebied van Brandweer Midden- en West-Brabant zijn 70 brandweerkazernes gevestigd, van waaruit de brandweerzorg wordt geleverd.
Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 19 van 64 feb 2023
Brandweerkazernes Brandweer Midden- en West-Brabant Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 20 van 64 feb 2023
7.2
Organisatievormen
In Midden- en West-Brabant wordt de brandweerzorg met verschillende organisatievormen uitgevoerd: volledig vrijwillig, volledig beroeps (24-uursdienst) of een combinatievorm. Overwegingen om te kiezen voor een beroepsorganisatie zijn vooral gelegen op het vlak van risico’s, aantallen incidenten op jaarbasis en gewenste snelle beschikbaarheid. Een verzorgingsgebied met grote risico’s heeft statistisch gezien ook meer kans op veel incidenten met vaak grote effecten. Om al deze incidenten adequaat te kunnen bestrijden is een vrijwillige organisatie vaak niet meer toereikend. De vrijwilligers hebben naast hun vrijwillige taak in de meeste gevallen nog een andere werkgever. Wanneer het aantal uitrukken op jaarbasis rond de 300 tot 350 ligt (gemiddeld 1 per dag) dan is de overweging om over te gaan naar een beroepsorganisatie dan wel naar een combinatievorm valide. Deze aantallen uitrukken kunnen niet op de “hoofdwerkgevers” worden afgewenteld. De brandweerposten Bergen op Zoom, Breda, Moerdijk Haven, Roosendaal, Tilburg-Centrum en Tilburg-Vossenberg beschikken over een volledige beroepsorganisatie. Daarnaast zijn op de posten Bergen op Zoom, Moerdijk Haven, Roosendaal en Tilburg-Centrum ook vrijwillige medewerkers actief. Op de brandweerpost Oosterhout en Waalwijk is gedurende kantooruren een beroepsbezetting aanwezig om de eerste uitruk te verzorgen.
Voor de ondersteuning en buiten kantooruren wordt vanuit deze brandweerpost uitgerukt met vrijwillige medewerkers. De overige brandweerposten zijn volledig georganiseerd met vrijwilligers.
7.3
De bezetting van de brandweerposten
De bezetting van de brandweerposten is gebaseerd op de in het Besluit veiligheidsregio’s bepaalde bezetting van de eenheden voor de basisbrandweerzorg en het aantal specialismen en hun bezetting. Voor de berekening van de formatie wordt gebruik gemaakt van een vermenigvuldigingsfactor. Hiermee wordt het netto aantal functies vermenigvuldigd om het bruto noodzakelijke aantal functionarissen te berekenen dat nodig is om de uitruk van de eenheden te garanderen. Voor de beroepsorganisatie geldt een roosterfactor; voor de vrijwilligersformatie geldt een z.g. garantiefactor. 7.3.1 Roosterfactor beroepsorganisatie Voor de organisatie van de 24-uursdiensten wordt een roosterfactor van 4,53 gehanteerd. 7.3.2 Vrijwilligersformatie De totale bezetting van een vrijwilligerspost bestaat uit een optelling van de formatie van de eerste basisbrandweereenheid, (eventuele) tweede basisbrandweereenheid en een specialisme. Bij de formatie van een basisbrandweereenheid wordt gebruik gemaakt van een vermenigvuldigingsfactor. Deze is voor de eerste basisbrandweereenheid factor 3 en voor de tweede basisbrandweereenheid factor 2. Met deze afspraken kom je tot de volgende vrijwilligersformatie.
Eenheid / taak Eerste basisbrandweereenheid Tweede basisbrandweereenheid op zelfde post Redvoertuig, hulpverleningsvoertuig, watertank, grootschalig watertransport, ondersteuningspeloton, brandweervaartuig Overige taken en voertuigen (verkenningseenheden, oppervlakteredding, veetakel)
Formatie
Toelichting
18 12
4
De formatie voor deze voertuigen is niet cumulatief. Voor het ondersteuningspeloton en de watertank is geen brandweeropleiding noodzakelijk.
-
De uitvoering van deze taken gebeurt door de basisformatie.
Om de brandweer toekomstbestendig te maken is flexibiliteit nodig van de formatie. Een cluster kan schuiven met de basisformatie binnen het totaal aantal vrijwilligers van het cluster om flexibiliteit te creëren bij de in- en uitstroom van vrijwilligers. Bijlage D geeft een overzicht van de formatie per brandweerpost.
Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 21 van 64 feb 2023
8 Spreiding eenheden basisbrandweerzorg 8.1
Inleiding
Voor de uitvoering van de brede basistaken van de brandweerzorg worden drie soorten eenheden gebruikt. Deze eenheden dienen volgens het Besluit veiligheidsregio’s te beschikken over een voertuig met uitrusting8. Achtereenvolgens benoemt het besluit: • een basisbrandweereenheid met de beschikking over een tankautospuit met uitrusting; • een ondersteuningseenheid voor het redden en blussen op hoogte met de beschikking over een redvoertuig met uitrusting; • een ondersteuningseenheid voor hulpverlening met de beschikking over een hulpverleningsvoertuig met uitrusting. Het aantal eenheden voor de basisbrandweerzorg en de spreiding en plaatsing daarvan, is gebaseerd op de fundamenten en kaders die zijn geformuleerd in hoofdstuk 3 van dit document.
8.2
Tankautospuiten
De tankautospuiten zijn onder te verdelen in drie categorieën: 1. de basis tankautospuit; 2. de tweede tankautospuit op dezelfde brandweerpost; 3. Kleine tankautospuit voor Visserskade Hank 4. de flexibel inzetbare tankautospuit. 8.2.1 De basis tankautospuit De basis tankautospuit is het voertuig dat op alle 70 uitrukposten aanwezig is voor het leveren van de basisbrandweerzorg. De basis tankautospuit is te verdelen in standaard, industriële tankautospuit en terreinvaardige tankautospuiten. Alle drie kunnen worden ingezet t.b.v. de uitvoering van de wettelijke taken. Een terreinvaardige tankautospuit is bovendien geschikt om te worden ingezet bij het bestrijden van natuurbranden. De industriële tankautospuit is geschikt voor industriële brandbestrijding. In de Publiek-Private samenwerking (PPS) voor Moerdijk Haven is vastgelegd dat de post Moerdijk Haven moet beschikken over een industriële tankautospuit. 8.2.2 De tweede tankautospuit op dezelfde brandweerpost Om de impact van een escalerend incident in de gebiedstypen binnenstedelijk gebied zo laag mogelijk te houden is een tweede tankautospuit op de posten Bergen op Zoom, Breda, Roosendaal en TilburgCentrum gestationeerd. Daarnaast is er op de posten Etten-Leur, Oosterhout en Waalwijk een tweede tankautospuit geplaatst.
8.2.3 Kleine tankautospuit voor Visserskade Hank In Hank is de Visserskade met diverse woningen niet bereikbaar met een tankautospuit. Daarom is speciaal hiervoor in Hank een “kleine” tankautospuit met vereenvoudigde bepakking beschikbaar. Dit is een tijdelijke oplossing in afwachting van een structurele oplossing voor de bereikbaarheid. 8.2.4 De flexibel inzetbare tankautospuit Een flexibel inzetbare tankautospuit is essentieel voor het garanderen van de primaire brandweerzorg. Er zijn diverse voorzienbare activiteiten waardoor de basisbrandweereenheid van een post niet beschikbaar is. Deze voorzienbare activiteiten zijn onder te verdelen in logistieke werkzaamheden en vakbekwaam worden en blijven. Bij logistieke werkzaamheden moet je denken aan reactief en preventief onderhoud en inspecties van materieel (APK, hef- en hijsmiddelen). Bij vakbekwaam worden gaat het om de opleidingen en de examens en bij vakbekwaam blijven gaat het om de reguliere en realistische oefeningen en wedstrijden. Het aantal flexibel inzetbare tankautospuit bedraagt 20%, wat neerkomt op zestien stuks. Sinds 2011 werken we nu met flexibel inzetbare tankautospuiten en het vergt een goede planning om voor alle voorzienbare activiteiten de basisbrandweereenheid te vervangen door een flexibel inzetbare tankautospuit.
De plaatsing van de flexibel inzetbare tankautospuiten is een verantwoordelijkheid van het district. Een uitzondering hierop betreft Baarle-Nassau waar vanuit een bestuurlijke overweging een flexibel inzetbare tankautospuit is geplaatst. De verdeling van de flexibel inzetbare tankautospuiten over de district is als volgt: Markiezaten (6), Baronie (5), Hart van Brabant (5). Op de volgende pagina is de stationering van de tankautospuiten geografisch weergegeven. 8
Besluit veiligheidsregio’s: hoofdstuk 3, rtikel 3.1.1 t/m 3.1.4.
Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 22 van 64 feb 2023
Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 23 van 64 feb 2023
Tankautospuiten TS : tankautospuit TST tankautospuit terreinvaardig TS-IB : tankautospuit industrie brandbestrijding TS2V: TS met 2 bemanningsleden en vereenvoudigde bepakking
2V
8.3
Redvoertuigen
‘Redvoertuig’ is de verzamelnaam voor autoladder en hoogwerker. Het redvoertuig wordt ingezet voor een aantal zeer verschillende taken, te weten: de redding van mens en dier vanaf hoogte, ter ondersteuning bij de blussing (wanneer een blusinzet van bovenaf nodig is), ter ondersteuning van het veilig werken op hoogte (zoals bijvoorbeeld bij schoorsteenbranden en stormschade), ter ondersteuning van de ambulancedienst (afhijsen van patiënten die horizontaal moeten worden vervoerd of die niet via de normale wijze uit een pand kunnen worden gebracht), als vluchtweg van het eigen personeel en allerlei andere werkzaamheden die hoogte vergen. Snelle inzet van een redvoertuig is noodzakelijk voor het vanaf hoogte redden van mensen uit gebouwen. Dit risico geldt met name bij oudere gebouwen, omdat daarbij in het verleden brandpreventie op een ander niveau georganiseerd was. Deze gebouwen, waarbij sprake is van beperkte vluchtwegen en slechte brandwerendheid, worden vooral nog aangetroffen in stedelijke gebieden met oude wijken. Met de komst van het Bouwbesluit is de snelle inzet van een redvoertuig voor redding op hoogte minder noodzakelijk geworden voor gebouwen die aan de in het Bouwbesluit gestelde eisen voldoen.
Hoewel, zoals bij alle voertuigen, een snelle opkomst na alarmering altijd wenselijk is, is bij de andere taken van het redvoertuig het belang van de inzet meer gelegen in de gegarandeerde opkomst dan in de snelheid van de opkomst. 8.3.1 Aantal en spreiding Voor een verantwoorde spreiding van de redvoertuigen is uitgegaan van een gebiedsgerichte (generieke) benadering van de af te dekken risico’s. In de stedelijke gebieden met oude wijken is de kans op een incident waarbij redding op hoogte snel noodzakelijk is, het grootst. Dit vraagt om snelle opkomst van een redvoertuig. Deze risicogerichte benadering leidt tot de positionering van een redvoertuig op de posten: • • • •
Bergen op Zoom Breda Etten-Leur Oosterhout
• • • •
Roosendaal Tilburg-Centrum Tilburg-Vossenberg Waalwijk
Opgemerkt wordt dat als gevolg van woningbouw in het verleden met andere eisen, er altijd sprake zal blijven van een restrisico, dat repressief niet is af te dekken.
Op de volgende pagina is de stationering van de redvoertuigen geografisch weergegeven.
Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 24 van 64 feb 2023
Hoogwerker Maximale opkomsttijd Geel: 15 minuten Blauw: 30 minuten Oranje: 45 minuten Dekkings- en spreidingsplan 2023-2027 Brandweer Midden- en West-Brabant
pagina 25 van 64 feb 2023
8.4
Hulpverlening bij ongevallen
Hulpverlening bij ongevallen wordt naast de basisbrandweereenheid verricht door hulpverleningsvoertuigen en het specialisme technische hulpverlening. Een hulpverleningsvoertuig is een ondersteunend voertuig aan de tankautospuit bij technische hulpverlening en de bestrijding van ongevallen met gevaarlijke stoffen. Het specialisme technische hulpverlening is een specialistisch team dat onder regio staat van Brandweer Nederland. 8.4.1 Aantal en spreiding hulpverleningsvoertuigen Voor zwaardere en complexere incidenten met onder andere vrachtwagens, bussen, spoorwegincidenten en waterongevallen is een hulpverleningsvoertuig een adequaat ondersteunend voertuig. De standaard incidenten worden afgehandeld door de tankautospuit (eenzijdige ongevallen en water- en stormoverlast). Voor een verantwoorde spreiding van de hulpverleningsvoertuigen is uitgegaan van een risicogerichte benadering. Het Besluit veiligheidsregio’s noemt geen opkomsttijd voor het hulpverleningsvoertuig. De hulpverleningsvoertuigen met kraan zijn gepositioneerd op de volgende posten: • • • • •