04 Bijlage 1 Ontwerpbestemmingsplan Zuidrand Goirle, locatie Van Besouw fase 2.pdf

7.3

Hoofdstuk 2 van de regels: Bestemmingsregels

De standaardopbouw van de bestemmingsregels conform de SVBP bestaat uit: bestemmingsomschrijving: een beschrijving van de bestemming; bouwregels: regels voor het oprichten van gebouwen en bouwwerken; nadere eisen: indien noodzakelijk staan hier aanvullende regels waarin specifieke eisen kunnen worden gesteld aan de realisatie van de op te richten bouwwerken; afwijken van de bouwregels: de gevallen waarin afgeweken kan worden van de bouwregels; specifieke gebruiksregels: indien noodzakelijk worden hier aanvullende regels gegeven voor het gebruik van de gronden binnen de betreffende bestemming; afwijken van de gebruiksregels: de gevallen waarin afgeweken kan worden van de gebruiksregels; omgevingsvergunning voor het uitvoeren van werken, geen bouwwerk zijnde, of van werkzaamheden; omgevingsvergunning voor het slopen van een bouwwerk ; wijzigingsbevoegdheid. Per bestemming kunnen onderdelen, voor zover niet relevant, ontbreken. In voorliggend bestemmingsplan zijn de hierna te noemen bestemmingen opgenomen:

Artikel 3 Groen De groenzone die in het gemeentelijk beleid op de hoek van de Beeksedijk en de Kerkstraat voorzien is, heeft in dit bestemmingsplan de bestemming 'Groen' gekregen. Met deze bestemming wordt geborgd dat de in het beleid voorziene groenvoorziening daadwerkelijk gerealiseerd kan worden, in deze bestemming is immers de bouw van woningen niet toegestaan. Naast groenvoorzieningen zijn in deze bestemming ook andere voorzieningen die nodig zijn voor een goed functionerende openbare ruimte toegestaan. Het gaat dan om voorzieningen zoals in-, uitritten, voet- en rijwielpaden, nutsvoorzieningen, bermen en bermsloten, water en waterhuishoudkundige voorzieningen, vijvers en watergangen,

74

hondenuitlaatplaatsen en hondentoiletten, speelvoorzieningen, voorwerpen van beeldende kunst en straatmeubilair toegestaan. Binnen de bestemming mogen bouwwerken worden gebouwd. Het bouwen van gebouwen in deze bestemming is niet toegestaan.

Artikel 4 Woongebied Voor het grootste gedeelte van het plangebied is de bestemming 'Woongebied' opgenomen. Binnen deze gronden zijn maximaal 38 woningen en openbaar gebied beoogd, maar hiervan zijn de exacte bouwplannen nog onvoldoende duidelijk. Het betreft een flexibele bestemming waarbinnen, naast de functie wonen, onder meer verkeersvoorzieningen, speel-, groen- en nutsvoorzieningen en voorzieningen ten behoeve van de waterhuishouding mogelijk zijn. Daarnaast zijn in de woning en in bijgebouwen onder voorwaarden aan huis verbonden beroepen en bedrijven als ondergeschikte nevenfunctie toegestaan. Om binnen de flexibiliteit die deze bestemming biedt te waarborgen dat het voorziene stedenbouwkundig plan gerealiseerd wordt zijn in de planregels eisen gesteld aan de minimale hoeveelheid van (sociale) aaneengebouwde woningen die gebouwd moeten worden. Afbeelding 4.5 in deze toelichting laat zien dat onder meer vrijstaande woningen in het plangebied voorzien worden van een garage. Deze garage wordt op een zodanige manier, tegelijk met het hoofdgebouw, ontworpen dat hij deel uit gaat maken van de architectuur van het hoofdgebouw. Het hoofdgebouw en de garage worden tegelijkertijd gebouwd. Vanwege het gelijktijdige en integrale ontwerp is in lid 1.14 van de planregels bepaald dat een dergelijke garage niet gezien wordt als bijgebouw.

Hij wordt door zijn architectuur onderdeel van het hoofdgebouw in plaats van ondergeschikt aan het hoofdgebouw.

7.4

Hoofdstuk 3 van de regels: Algemene regels

Dit hoofdstuk bevat artikelen, waarin bepalingen zijn opgenomen die gelden voor het gehele plangebied, te weten de anti-dubbeltelbepaling, algemeen geldende bouw-, gebruiks-, afwijkings- en wijzigingsregels.

Artikel 5 Anti-dubbeltelregel In dit artikel is bepaald dat gronden, die al eens als berekeningsgrondslag voor bouwen hebben gediend, niet nogmaals als zodanig kunnen dienen. De anti-dubbeltelbepaling wordt conform het Bro overgenomen in het bestemmingsplan.

Artikel 6 Algemene bouwregels Deze regels bevatten een regeling voor een beperkte overschrijding van bouwgrenzen. Daarnaast is een regeling opgenomen voor de ruimte tussen bouwwerken. Deze bepaling is bedoeld om het ontstaan van smalle ontoegankelijke open ruimten tussen gebouwen op aangrenzende terreinen te voorkomen, omdat deze aanleiding tot hinder door vervuiling kunnen geven. De bepaling kan zowel worden nageleefd door gebouwen tegen elkaar aan te plaatsen, indien het bestemmingsplan dat toestaat, als door een tussenruimte van meer dan een meter breedte te realiseren. Het bevoegd gezag kan bij omgevingsvergunning hiervan afwijken, indien de smalle open ruimte voldoende voor onderhoud bereikbaar is. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan een opening in de zijgevel van het gebouw. Tenslotte is in de algemene bouwregels de parkeernorm en de bepaling over de laad- en losmogelijkheid bij gebouwen opgenomen.

Artikel 7 Algemene gebruiksregels Deze regels bevatten de voor het plan geldende algemene gebruiksbepalingen voor wat betreft strijdig gebruik.

75

Artikel 8 Algemene aanduidingsregels Op grond van het provinciaal beleid gelden in een deel van het plangebied enkele aanduidingen zoals 'concentratiegebied verstedelijking' en 'landelijk gebied'. Gelet op de stedelijke ontwikkeling die met dit bestemmingsplan mogelijk wordt gemaakt is het nodig om de aanduidingen 'concentratiegebied verstedelijking' uit te breiden en andere aanduidingen te verwijderen. Dit artikel bevat de bepalingen die nodig zijn voor dit uitbreiden en verwijderen van aanduidingen uit het provinciaal beleid. Gezamenlijk laten zij zien hoe structuren uit het provinciaal beleid na de terinzagelegging van het ontwerpbestemmingsplan herbegrensd wordt. Paragraaf 3.2 geeft hier meer informatie over.

Dit artikel bevat de volgende aanduidingen: 1. overige zone - in Interim omgevingsverordening Noord-Brabant te verwijderen Attentiezone waterhuishouding: De aanduiding is van toepassing op een oever van de Nieuwe Leij die reeds in een voorgaand bestemmingsplan voor dit plangebied natuurvriendelijk ingericht is. Uit paragraaf 3.2 dat de eisen die ten aanzien van deze aanduiding gelden in acht genomen zijn in dit bestemmingsplan. Omdat er sprake is van de nodige bescherming en de oever reeds natuurvriendelijk ingericht is, kan deze aanduiding verwijderd worden om duidelijk te maken dat het gehele plangebied na herbegrenzing tot het stedelijk gebied behoort. 2. overige zone - in Interim omgevingsverordening Noord-Brabant te verwijderen Behoud en herstel watersystemen: Ook deze aanduiding is van toepassing op de oever van de nieuwe Leij die reeds natuurvriendelijk ingericht is. Om duidelijk te maken dat met uitzondering van deze oever het plangebied bedoeld is voor woningbouw, wordt deze aanduiding verwijderd. 3. overige zone - in Interim omgevingsverordening Noord-Brabant te verwijderen Groenblauwe mantel: Deze aanduiding is ook opgenomen ten behoeve van de natuurvriendelijke inrichting van de Nieuwe Leij en diens oevers. Omdat dit reeds plaatsgevonden heeft, kan deze aanduiding verwijderd worden. 4.

overige zone - in interim omgevingsverordening Noord-Brabant te verwijderen Landelijk gebied: Deze aanduiding is van toepassing op dezelfde gronden als waar de bovengenoemde aanduidingen van toepassing zijn (zie ook afbeelding 3.1). Omdat het volledige plangebied een stedelijke functie krijgt, wordt deze aanduiding verwijderd. 5. overige zone - in Interim omgevingsverordening Noord-Brabant toe te voegen Concentratiegebied verstedelijking: Uit afbeelding 3.1 blijkt dat het grootste deel van het plangebied in de huidige situatie al tot concentratiegebied verstedelijking behoort. Een smalle strook aan de zuidkant van het plangebied behoort nog niet tot deze aanduiding en is bedoelde voor de aanduidingen 1 tot en met 4. Met behulp van deze aanduiding wordt het concentratiegebied verstedelijking zodanig uitgebreid dat het gehele plangebied na herbegrenzing onderdeel is van het concentratiegebied verstedelijking. De aanduidingen zoals genoemd onder 1 tot en met 4 zullen alleen in de ontwerpfase aanwezig zijn. Tegelijkertijd met het ter inzage leggen van het ontwerpbestemmingsplan wordt een verzoek naar de provincie gestuurd om deze begrenzingen in de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant aan te passen.

De provincie neemt hierover een besluit voor vaststelling van het bestemmingsplan, waardoor deze aanduidingen in het vastgestelde bestemmingsplan conform het besluit van de provincie worden verwerkt.

Artikel 9 Algemene afwijkingsregels In dit artikel is een aantal algemene afwijkingsmogelijkheden opgenomen.

Artikel 10 Algemene wijzigingsregels In dit artikel is een wijzigingsbevoegdheid opgenomen voor het corrigeren van de bestemmingsgrenzen ten behoeve van een praktische uitvoering van het plan. Daarnaast is een wijzigingsbevoegdheid

76

opgenomen om het plan te wijzigen ten aanzien van de wettelijke regels.

Artikel 11 Overige regels Dit artikel bevat een bepaling over de wettelijke regelingen waar in de planregels naar wordt verwezen.

7.5

Hoofdstuk 4 van de regels: Overgangsrecht en slotregel

Artikel 12 Overgangsrecht In dit artikel is het overgangsrecht ten aanzien van gebruik en bebouwing opgenomen. Het overgangsrecht houdt in dat gebruik en bebouwing dat in strijd is met het nieuwe bestemmingsplan, maar reeds aanwezig was ten tijde van de voorgaande plannen, onder voorwaarden, mag worden voortgezet. Gebruik dat strijdig was met het vorige bestemmingsplan blijft strijdig. Er is geen sprake van legalisatie van reeds strijdig gebruik door dit bestemmingsplan en er kan ook nog steeds worden gehandhaafd. Ook bouwwerken die op de peildatum illegaal zijn, blijven illegaal. Het overgangsrecht volgt uit het Besluit ruimtelijke ordening, dat verplicht (artikel 3.2.1) tot het opnemen van een standaard overgangsregel voor bouwwerken (artikel 3.2.1) en gebruik (artikel 3.2.2).

Artikel 13 Slotregel Hier wordt vermeld onder welke naam de regels van dit bestemmingsplan kunnen worden aangehaald.

77

Hoofdstuk 8 8.1

UIT VOERBAARHEID

Economische uitvoerbaarheid

In de Wro is in afdeling 6.4 de regelgeving rondom de grondexploitatie opgenomen. Centrale doelstelling is om in de situatie van particuliere grondexploitatie te komen tot een verbetering van het gemeentelijk kostenverhaal en de versterking van de gemeentelijke regie bij locatieontwikkeling. In artikel 6.12 Wro is bepaald dat de gemeenteraad een exploitatieplan vaststelt voor gronden waarop een bouwplan is voorgenomen. In artikel 6.2.1 Bro is vastgelegd wat onder een bouwplan wordt verstaan. De bouw van een of meerdere hoofdgebouwen is in het betreffende artikel van het Bro opgenomen. Een exploitatieplan dient tegelijkertijd met een bestemmingsplan te worden vastgesteld. In de Wro is tevens opgenomen dat kan worden afgeweken van de verplichting tot het opstellen van een exploitatieplan indien het verhaal van kosten van de grondexploitatie over de in het plan begrepen gronden anderszins verzekerd is. Dit is het geval indien de gemeente en de initiatiefnemer en/of de ontwikkelende partij een privaatrechtelijke overeenkomst hebben gesloten over de verdeling van de kosten bij de grondexploitatie. Bij de vaststelling van een bestemmingsplan moet een expliciet besluit worden genomen dat het niet noodzakelijk is om een exploitatieplan vast te stellen. Met de ontwikkelaar wordt een privaatrechtelijke overeenkomst en een planschadeverhaalovereenkomst gesloten.

Naar aanleiding van bovenstaande is de economische uitvoerbaarheid gewaarborgd.

8.2

Maatschappelijke uitvoerbaarheid

Het plan is onderworpen aan inspraak en heeft ter inzage gelegen voor ingezetenen van de gemeente Goirle en belanghebbenden. Tijdens deze periode konden zij schriftelijk een inspraak indienen bij het college van burgemeester en wethouders van Goirle. Van de gevoerde inspraakprocedure is een eindverslag opgesteld dat als bijlage bij de plantoelichting van het ontwerpbestemmingsplan is gevoegd.

78

Bijlagen bij toelichting

79

Zuidrand Goirle, locatie Van Besouw fase 2

Inhoudsopgave

Bijlagen bij toelichting

5

Bijlage 1

Stedenbouwkundig plan locatie Van Besouw met addendum

6

Bijlage 2

Beeldkwaliteitsplan

118

Bijlage 3

Visie 'Zuidrand Goirle met de tijdstroom mee....'

150

Bijlage 4

Cultuurhistorisch- en archeologisch bureauonderzoek

247

Bijlage 5

Verkennend booronderzoek archeologie

367

Bijlage 6

Advies Monumentenhuis

416

Bijlage 7

Selectiebesluit archeologie

426

Bijlage 8

Advies monumentencommissie

429

Bijlage 9

Boomeffectanalyse 11 december 2017

433

Bijlage 10

Boomeffectanalyse 19 maart 2018

483

Bijlage 11

Verkeerstoets

501

Bijlage 12

Parkeerbalans

552

Bijlage 13

Standaardverantwoording groepsrisico gemeente Goirle

555

Bijlage 14

Standaardadvies externe veiligheid

566

Bijlage 15

Akoestisch onderzoek

572

Bijlage 16

Bodem

679

Bijlage 17 Gecombineerd verkennend en nader bodemonderzoek en verhardings- en infiltratieonderzoek

688

Bijlage 18

Aanvullend bodemonderzoek Kerkstraat 49-53

1152

Bijlage 19

Saneringsplan

1182

Bijlage 20

Beschikking bodemsanering

1211

Bijlage 21

Eindmelding bodemsanering

1224

Bijlage 22

Evaluatierapport bodemsanering

1229

Bijlage 23

Beschikking saneringsverslag

1550

Bijlage 24

Natuurtoets

1561

Bijlage 25

Vergunning stikstofregistratiesysteem

1609

Bijlage 26

Ecologisch nader onderzoek

1642

Bijlage 27 vleermuizen

Ontheffing Wet natuurbescherming t.b.v. handelingen met effect op

Bijlage 28

Onderzoeksverslag monitoring ontheffing

1695

Bijlage 29

Aanmeldnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling

1702

Bijlage 30

Waterhuishoudingsplan

1752

Bijlage 31

Ontwerp waterberging

2254

2

1676

Bijlage 32

Modellering extreme neerslag

2256

Bijlage 33

Eindverslag inspraakprocedure

2274

Bijlage 34

Verslag overleg Bro

2286

Bijlage 35

Toelichting Staat van Bedrijfsactiviteiten

2290

3

4

Bijlagen bij toelichting

5

4

Bijlage 1 Stedenbouwkundig plan locatie Van Besouw met addendum

6

4

TITEL ondertitel

VA N B E S O U W G O I R L E STEDENBOUWKUNDIG PLAN oktober 2018 | In opdracht van Nederlandse Bouw Unie

Van Besouw Goirle | Stedenbouwkundig plan | oktober 2018 | 1

INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 1.1. Aanleiding stedenbouwkundig plan 1.2. Doel van stedenbouwkundig plan

5.4 Beeldkwaliteit het Lint 5.5 Beeldkwaliteit de Lanen

1.3. Proces

6. Stedenbouwkundig plan

1.4. Leeswijzer

6.1. Voorbeeldverkaveling 6.2. Profielen

2. Plangebied en -onderdelen

6.2.1. Fabrieksstraat

2.1. Context

6.2.2. Fabrieksplein

2.2. Historische ontwikkeling

6.2.3. Woonstraat A ‘industrieel’

2.3. Waarden

6.2.4. Woonstraat B ‘industrieel’

2.4. Opgaven

6.2.5. Woonstraat C ‘industrieel’ 6.2.6. Woonplein ‘industrieel’

3. Stedenbouwkundige principes

6.2.7. Woonstraat ‘vriendelijk’

3.1. Oude verhalen nieuw leven inblazen

6.2.8. Parkeerkoffers

3.2. Verknopen van dorp en landschap

6.2.9. Beeksedijk

3.3. Meer ruimte voor de Nieuwe Leij

6.2.10. Toegangsweg ‘landschappelijk’

3.4. Nieuwe dorpsrand en nieuwe wandelroutes

6.2.11. Vlonderwoningen ‘landschappelijk’

3.5. Versterken piekretentie en een duurzaam watersysteem

6.3. Planfacetten 4.5.1. Uitgeefbaar

3.6. Groen-blauw raamwerk

4.5.2. Cultuurhistorie

3.7. Een kleurenwaaier aan buurtjes, historie als

4.5.3. Woningtyps & programma

inspiratie 3.8. Visiekaart

4.5.4. Compositie, korrel en oriëntatie 4.5.5. Groenstructuur 4.5.6. Waterstructuur

4. Principes openbare ruimte

4.5.7. Verkeersstructuur

4.1. Bouwstenen

4.5.8. Materialisatie

4.2. Drie buurten

4.5.9. Inrichtingselementen 4.5.10. Erfafscheidingen

5. Principes architectuur 5.1 Eenheid en verscheidenheid van architectuur en morfologie 5.2 Beeldkwaliteit planbreed 5.3 Beeldkwaliteit de Fabriek 5.3.1 Relicten 5.3.2. Appartementengebouw

2 | Van Besouw Goirle | Stedenbouwkundig plan | oktober 2018

4.5.11. Huisvuil 4.5.12. Duurzaamheid

Colofon

1. INLEIDING 1.1 Aanleiding Voor u ligt het stedenbouwkundig plan voor de ontwikkelingslocatie Van Besouw in Goirle. De locatie maakt onderdeel uit van de Zuidrand van Goirle (het gebied tussen Bergstraat, Kerkstraat en de Oude en Nieuwe Leij) dat wordt herontwikkeld van textielfabrieken tot wonen. De Zuidrand heeft door zijn textielindustrie een rijk en dynamisch verleden dat van grote invloed is geweest op de ontwikkeling van Goirle. Ook nu de fabrieken zijn gesloten, heeft het gebied volop kansen en kwaliteiten om een betekenisvolle rol te spelen in de toekomst van het dorp, onder meer op het terrein van wonen, ecologie, landschap, water, recreatie en cultuurhistorie. In dit licht hebben de vier eigenaren en gebruikers van de Zuidrand in 2015 op verzoek van de gemeente een integrale landschappelijke en stedenbouwkundige visie opgesteld voor de transformatie van de Zuidrand. De visie ambieert om het gebied een stevige impuls te geven, die bestaande landschappelijke en stedelijke kwaliteiten verzilvert evenals cultuurhistorische en ecologische waarden een duurzame betekenis geeft. De ambitie is vooral ook om nieuwe waarden te creëren voor de komende generaties, zodat de Zuidrand zijn betekenisvolle positie in Goirle blijft behouden. De locatie Van Besouw is in handen van twee van de vier eigenaren van de Zuidrand.

De Nederlandse Bouw Unie is eigenaar van het oostelijk deel; Woonstichting Leystromen van het westelijk deel. Nederlandse Bouw Unie heeft met Woonstichting Leystromen overeenstemming bereikt over de aankoop van het westelijk deel, welke uiterlijk eind 2018 geëffectueerd zal worden. Nederlandse Bouw Unie trekt de transformatie van de locatie tot een woongebied met verschillende sferen en voor verschillende doelgroepen. De stedenbouwkundige proefverkaveling die onderdeel uitmaakt van de Visie Zuidrand Goirle (2015) is later uitgewerkt door de architectencombinatie Bedaux de Brouwer en Mulleners + Mulleners. Deze laatste verkaveling is de basis van onderhavig stedenbouwkundig plan dat tevens invulling geeft aan de landschappelijke inpassing en de inrichting van de openbare ruimte.

Van Besouw Goirle | Stedenbouwkundig plan | oktober 2018 | 3

1. INLEIDING 1.2 Doel De herontwikkeling van de Zuidrand als geheel en van de locatie Van Besouw in het bijzonder is een complexe en omvangrijke operatie die jaren in beslag neemt. Naast een stedenbouwkundige invulling betreft het ecologische, economische en sociale opgaves die de plangrens overstijgen en ook van invloed zullen zijn op het dorp Goirle en het aangrenzende beekdal. De gemeente hecht er daarom belang aan dat de integrale uitgangspunten en waarden zoals vastgelegd in de Visie Zuidrand Goirle gedurende de herontwikkeling van de locatie Van Besouw overeind blijven. Dit stedenbouwkundig plan is dus nadrukkelijk gebaseerd op de visie. Het stedenbouwkundig plan legt de lijnen vast voor toekomstige ontwikkelingen van de locatie Van Besouw. Het biedt een ruimtelijke kapstok waarop de gemeente en de eigenaren gedurende het gehele vervolgtraject kunnen teruggrijpen om te toetsen of de initiële kernwaarden nog van kracht zijn. 1.3 Proces Het stedenbouwkundig plan is tot stand gekomen in nauw overleg met diverse betrokken partijen: de eigenaren (Nederlandse Bouw Unie, Woonstichting Leystromen), de architecten (Bedaux de Brouwer en Mulleners + Mulleners), de landschapsarchitecten/stedenbouwkundigen (Buro Lubbers), civiele techniek (Civil Support), Waterschap De Dommel en de gemeente Goirle.

Elke partij heeft vanuit zijn discipline en belang het ontwerpteam (Bedaux de Brouwer, Buro Lubbers, Mulleners + Mulleners) geïnformeerd, dat de informatie vervolgens afgewogen en zorgvuldig heeft vertaald in het stedenbouwkundig plan. De Visie Zuidrand Goirle vormde het toetsingskader voor ontwerp- en procesmatige keuzes. Parallel aan het stedenbouwkundig plan heeft Buro Lubbers het waterhuishoudkundig plan (de watertoets) opgesteld; de plannen vormen een samenhangend geheel.

4 | Van Besouw Goirle | Stedenbouwkundig plan | oktober 2018

Het stedenbouwkundig plan vormt na goedkeuring door de gemeente, de basis voor de procedure voor de bestemmingsplanwijziging van de locatie Van Besouw 1.4 Leeswijzer Het stedenbouwkundig plan volgt de uitgangspunten van de Visie Zuidrand Goirle. Dit document is gebruikt voor de analyse van het plangebied en de benoeming van verschillende planonderdelen en -opgaves (hoofdstuk 2). Op basis hiervan zijn stedenbouwkundige principes geformuleerd (hoofdstuk 3), principes voor de openbare ruimte (hoofdstuk 4) en principes voor de architectuur (hoofdstuk 5). Alle principes zijn vervolgens samengevoegd in de plankaart (hoofdstuk 6). Samen met profielen en een nadere uitwerking in facetten vormt de plankaart het stedenbouwkundig kader voor de ontwikkeling van Van Besouw. De plankaart geeft onder meer inzicht in de structuur van de wijk, de differentiatie in buurten, de ontsluiting, de verkaveling en de woningtypes. Profielen geven aan wat de kwaliteiten en sferen van de verschillende straten en pleinen zijn. Facetkaarten gaan dieper in op de belangrijkste thema’s.

2. PLANGEBIED EN -ONDERDELEN De Visie Zuidrand Goirle omvat een uitgebreide (cultuur)historische, landschappelijke en ecologische analyse van het plangebied. Dit basisplan formuleert bovendien de belangrijkste uitgangspunten en opgaves voor de Zuidrand inclusief de locatie Van Besouw. De belangrijkste conclusies van deze analyse, die relevant zijn voor de planvorming van Van Besouw, worden hieronder samengevat.

Van Besouw Goirle | Stedenbouwkundig plan | oktober 2018 | 5

2. PLANGEBIED EN -ONDERDELEN 2.1. Context

centrum Goirle plangebied Van Besouw

s

rk

Ke

visie Zuidrand Goirle

t

a tra

Ke

Thebe

e

ntj

aa

rkl

eij

L we

eu

Ni

eij

L de

Tuin Huize Anna

Ou

De

tra a

t

Van Puijenbroek

er

Be

rgs

ss Vo en

ijt

M

ol e

Ni

ij

Le

nd ijk

eu

we

ijk

id

oe

Vl

6 | Van Besouw Goirle | Stedenbouwkundig plan | oktober 2018

2 PLANGEBIED EN -ONDERDELEN 2.1. Context plangebied Van Besouw

2.1 Context De voormalige textielfabriek Van Besouw bestrijkt het meest oostelijk deelgebied van de Zuidrand van Goirle. Het heeft een strategische positie door zijn ligging aan de Nieuwe Leij (zuid), het centrum (noord), agrarisch gebied (oost) en de andere ontwikkellocaties (west). Het fabriekscomplex werd tot voor kort gedeeltelijk verhuurd aan verschillende bedrijven en wordt momenteel niet meer gebruikt. De locatie vraagt om een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Het beekdal van de Oude en Nieuwe Leij is door de provincie aangewezen als Ecologische Hoofdstructuur (EHS). De locatie Van Besouw grenst aan de Nieuwe Leij en wacht daarmee op een ecologische herinrichting in aansluiting op de gehele Zuidrand Goirle. Daarnaast constateert de Visie Zuidrand Goirle kansen om de doorstroming van de Nieuwe Leij te verbeteren, de piekretentie van de beek te vergroten alsook haar ecologische en recreatieve waarden te versterken. In dit kader is de Nieuwe Leij recent vergraven. Bij piekafvoer overstroomt het gebied ten zuiden van de Nieuwe Leij, wordt het overtollige water vastgehouden en wordt het vervolgens geleidelijk afgevoerd via de lager gelegen Oude Leij. De herontwikkeling van Van Besouw vindt plaats in de context van de opwaardering van het beekdal. De locatie Van Besouw heeft door zijn textielindustrie een rijke cultuurhistorie, die echter snel op de achtergrond dreigt te raken.

De Visie Zuidrand Goirle ambieert om bestaande gebouwen en structuren te behouden en om op een nieuwe manier belangrijke verhalen uit het gebied een eigentijdse plek en betekenis te geven en ze beleefbaar te maken voor publiek. Ook de cultuurhistorie vormt een belangrijke context voor het nieuwe Van Besouw.

Boschkens

beekdal De Leij

Goirle

Regte Heide Breeheesche heide

Groene context van het gebied Bron visiedocument ‘Zuidrand Goirle’ 12 oktober 2015

Goirle heeft zich in de loop der tijd ontwikkeld als een aantrekkelijk woondorp in het Hart van Brabant. Woningbouwontwikkeling in de Zuidrand en ook op de locatie Van Besouw kan deze marktpotentie optimaal benutten. De nieuwe woonmilieus hebben niet alleen de kans zich stedelijk te onderscheiden, maar juist ook door hun groene context. De ontwikkellocatie grenst aan het beekdal dat zich zal ontwikkelen als een afwisselend natuurgebied en recreatief uitloopgebied. Bovendien is het gepositioneerd op het middelpunt van drie belangrijke groengebieden: Boschkens, Regte Heide en Breeheesche Heide. Alle groene ingrediënten zijn dus aanwezig voor de realiteit van een prachtige plek om te wonen.

Van Besouw Goirle | Stedenbouwkundig plan | oktober 2018 | 7

2 PLANGEBIED EN -ONDERDELEN 2.2. Historische ontwikkeling

kaart ca. 1893

Uitzicht op het plangebied omstreeks 1950 (Regionaal Archief 2014) Bron visiedocument ‘Zuidrand Goirle’ 12 oktober 2015

2.2 Historische ontwikkeling De ontwikkeling van Goirle is onlosmakelijk verbonden met de Oude en Nieuwe Leij. Het dorp is ontstaan als een hoog gelegen dorpslint langs het drassige beekdal van deze twee gegraven waterlopen. Van oudsher vormen zij de belangrijke levensaders van het dorp. In de periode dat Goirle nog vooral een agrarisch dorp was, verschaften de beide Leijen het water, gras en hooi voor het vee. De agrarische activiteiten en de veeteelt resulteerden in de loop der eeuwen in een kleinschalig landschap met houtwallen. Pas in de 20e eeuw maakt de schaalvergroting in de landbouw een einde aan dit typerende landschap. De Oude en Nieuwe Leij creëerden ook de juiste voorwaarden voor een florerende textielindustrie: water en energie. Een systeem van aquaducten en buizen leverden in de zomer en in de winter schoon water aan de fabrieken. Een moleneiland met watermolen en sluiswielen voorzagen bovendien in energie. Uit praktische overwegingen werd de Nieuwe Leij meerdere malen vergraven. De omstandigheden waren gunstig: in de smalle, hooggelegen strook tussen het beekdal en het oude dorpslint ontwikkelden zich geleidelijk de grote textielfabrieken.

8 | Van Besouw Goirle | Stedenbouwkundig plan | oktober 2018

Juist deze textielindustrie is bepalend geweest voor de ontwikkeling van het huidige dorp Goirle en het omliggende landschap. Ook stedenbouwkundig. Zo heeft Goirle zich vanaf het oude dorpslint rondom de Kerkstraat en Sint Janskerk vooral uitgebreid naar de noordwestzijde, richting Tilburg. Het regelmatig overstromende beekdal van de Oude en Nieuwe Leij vormde een natuurlijke barrière en heeft het dorp haar karakteristieke asymmetrische opbouw gegeven. Daarom liggen het dorpshart en het landschap nog steeds vlak bij elkaar; een unieke kwaliteit van Van Besouw. Nu de textielindustrie verdwenen is als gevolg van andere productiemethoden en verschuivingen in de markt, biedt de ligging tussen stad en land uitgekiende kansen om te wonen. Zoals in het verleden kan Van Besouw in de toekomst weer onlosmakelijk worden verbonden met het leven, wonen en werken in Goirle en daarmee bijdragen aan de welvaartsontwikkeling van het dorp.