04 Bijlage 1 Jaarstukken 2021 v4.pdf

61

Wat heeft het gekost? Begroting 2021 Begroting 2021 Rekening 2021 voor wijziging na wijziging 12.983 5.723 10.191 11.392 49.391 43.906 48.790 50.067 36.407 38.183 38.600 38.675

Rekening 2020 Totaal lasten Totaal baten Saldo programma

62

Thema 5.1 Algemene dekkingsmiddelen Beleidsverantwoording Beoogd resultaat 2021 Algemene dekkingsmiddelen We voorzien in voldoende financiële middelen om op korte en lange termijn mogelijkheden en ambities in evenwicht te houden.

Realisatie In 2021 streefden we naar een structureel en reëel evenwicht van inkomsten en uitgaven, door uitvoering te geven aan de bezuinigingsmonitor 2021. In de bijlage wordt de stand van zaken van de bezuinigingsmonitor beschreven.* De komende jaren heeft de gemeente Goirle een uitdaging een structureel en reëel evenwicht te behouden door onder andere de herverdeling van het gemeentefonds en de stijgende kosten in het sociaal domein.

De ontwikkelingen over de herverdeling volgen we actief, zodat we nauwlettend in de gaten houden wat de gevolgen voor de gemeente Goirle zijn. Ook startten we in het kader van de stijgende kosten en herverdeling gemeentefonds een strategische heroriëntatie om de financiële situatie van de gemeente Goirle in kaart te brengen. In de paragraaf bedrijfsvoering beschrijven we hierover meer. * De bezuinigingsmonitor is in 2021 voor het eerst gepresenteerd en bevat maatregelen uit het dekkingsplan 2020 en 2021 die door de raad zijn vastgesteld om het structureel en reëel evenwicht te kunnen behouden. In de monitor zijn taakstellingen opgenomen om te komen tot een afvlakkende lijn in de destijds alsmaar stijgende kosten. Herverdeling gemeentefonds Sinds de laatste herziening van de Financiële verhoudingswet in 1997 veranderde veel, onder andere in de taken die gemeenten voor het Rijk uitvoeren. Daarom worden de financiële verhoudingen tussen het Rijk en gemeenten momenteel herzien. Eén van de wijzigingen richt zich op de herijking van het gemeentefonds: de manier waarop de rijksmiddelen over de gemeenten in Nederland worden verdeeld. Dat gebeurt met behulp van een verdeelmodel met lokale aantallen en uniforme maatstaven en zorgt ervoor dat we 'algemene dekkingsmiddelen' hebben om wettelijke taken en lokale beleidskeuzes te kunnen financieren.

Begin 2021 werd eindelijk duidelijk hoe de voorgenomen herijking voor Goirle zou uitpakken. Dat viel fors tegen: een oplopende korting op de huidige rijksinkomsten dreigde, tot tenminste € 2 miljoen per jaar. Later in 2021 werd het voorgenomen verdeelmodel aangepast (de basis van 2017 werd geactualiseerd naar 2019) waardoor voor Goirle zelfs een jaarlijkse korting op de algemene uitkering dreigde van € 2,5 miljoen. Op basis van de rekenmodellen van eind december 2021 dreigt de korting op de Algemene Uitkering vanwege de herijking zelfs op te kunnen lopen tot € 3,4 miljoen per jaar. Deze herverdeling wordt gefaseerd ingevoerd met een maximaal nadeel in 2023 van € 15,00 per inwoner dat zich opstapelt naar € 60,00 in 2026. Onduidelijk is of het verdere nadeel na 2026 wordt geëffectueerd.

63

Er is het afgelopen jaar veel te doen (geweest) over het nieuwe verdeelmodel. Ondanks dat de herijking voor het Rijk macro een 'budgetneutrale' exercitie is, zijn de effecten voor de gemeenten in Nederland groot en divers. Zo zijn er voordeel- én nadeelgemeenten. Goirle bevindt zich in de categorie 'forse nadeelgemeenten'. Overigens is de 'budgetneutraliteit' voor het Rijk ook nog onderwerp van discussie: behalve een rechtvaardiger herverdeling is het algemene geluid ook dat 'de koek groter moet'. Kortom: het geld moet niet alleen anders onder de gemeenten worden verdeeld, er moet ook meer te verdelen komen, gezien de extra taken die de afgelopen jaren bij gemeenten zijn weggelegd. Zowel ambtelijk als bestuurlijk zet Goirle alles in het werk om de nadelige effecten van de herijking te verminderen en/of te verzachten. Naast contact met 'lotgenoten' op diverse plekken in Nederland, trekken we ook in regionaal verband met elkaar op. Niet alleen met gemeenten van vergelijkbare grootte, maar bijvoorbeeld ook met de gemeente Tilburg. Er is zelfs contact met leden van de Tweede Kamer om de nijpende situatie van onze gemeente onder de aandacht te brengen. Het demissionaire kabinet vond dat een definitief besluit over de herijking na de Tweede kamer verkiezingen van 2021 aan een nieuw kabinet was.

Vanwege het moeizame formatieproces, is een definitief besluit over de herijking niet meer in 2021 genomen. De invoeringsdatum voor de herijking was al eerder uitgesteld en is nu voorzien voor 2023. Rijksmiddelen jeugdstelsel In 2019 heeft het Rijk onderkend dat gemeenten op het terrein van het gedecentraliseerde jeugdstelsel structureel middelen tekort komen. Ook de gemeente Goirle heeft in 2019 en 2020 ervaren dat kosten voor jeugdzorg enorm toenamen. Dit is een landelijke ontwikkeling en het Rijk heeft dit erkend. In 2020 heeft het Rijk in de meicirculaire extra middelen voor 2022 toegekend en vanwege de voortdurende financiële problemen die de jeugdzorgtekorten bij gemeenten veroorzaken en in afwachting van een structurele oplossing waarvoor het nieuwe kabinet aan de lat staat, heeft het Rijk in de meicirculaire 2021 van het gemeentefonds ook voor 2021 middelen ter beschikking gesteld. Voor de gemeente Goirle betekent dit in 2022 € 1.477.000 extra middelen voor de jeugdzorg. Naar deze extra middelen houdt het Rijk vast aan een structurele oplossing door een combinatie van middelen en maatregelen waarmee het jeugdstelsel op de lange termijn beter houdbaar wordt. Beleidsindicatoren BBV 5.1 Algemene dekkingsmiddelen Gemeente Goirle

Geheel Nederland

BBV-Indicatoren (Bron: waarstaatjegemeente.nl) 2 Gemiddelde WOZ-waarde 7 2 Woonlasten éénpersoonshuishouden 8 2 Woonlasten meerpersoonshuishouden 9

Eenheid 2019 x€ 276 1.000

2020

2021

2019

2020

2021

294

319

248

270

290

€

629

742

733

665

700

763

€

726

831

857

735

773

810

Legenda: 27. De gemiddelde WOZ-waarde van woningen 28. Gemiddeld totaalbedrag in € per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten 29. Gemiddeld totaalbedrag in € per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten 64

Overzicht algemene dekkingsmiddelen Overzicht van de gerealiseerde algemene dekkingsmiddelen (baten) Algemene uitkering gemeentefonds Onroerendezaakbelasting Precariobelasting Dividend Renteresultaat op het taakveld Treasury, Paragraaf Financiering Overige baten Totaal van de gerealiseerde algemene dekkingsmiddelen (baten)

38.593 6.450 0 9 139 129 45.320

Wat heeft het gekost?

Begroting 2021 Rekening 2021 na wijziging -846 3.209 3.877 43.628 48.509 49.629 44.475 45.300 45.752

Begroting 2021 Lasten Baten Gerealiseerd resultaat

Verschil -669 1.120 452

Financiële toelichting Lasten Meerdere taakvelden - Diverse mutaties kleiner dan € 10.000. Treasury - Lagere toerekening rentelasten aan de taakvelden. - Lagere rentevergoeding boekwaarden grondexploitatie. Mutaties reserves - De mutaties op de reserves zijn nadelig. Dit is voornamelijk veroorzaakt door de budgetoverheveling van 2021 naar 2022 en de storting van € 107.000 in de reserves verfraaiing gemeente en bovenwijkse voorziening. Zie ook de toelichting op de balans bij het onderdeel reserves. Resultaat rekening - Het resultaat van 2021 verwerken we na vaststelling van de jaarrekening door de gemeenteraad. Het saldo van baten en lasten van de begroting na wijziging heeft een voordelig saldo. Belastingen - Contractuele verplichtingen zijn niet nagekomen en team GHO Belastingen maakte hierdoor extra kosten voor inhuur.

669 nadeel S/I 2

I

-39 9

I I

-391

I

20

I

-64

I

65

Lasten Overige baten en lasten Hier verwerken we posten met een incidenteel karakter en/of posten die we niet hadden voorzien in de begroting. - De post onvoorzien is niet ingezet, de helft van deze post is incidenteel en is niet uit de algemene weerstandsreserve onttrokken en de andere helft is structureel en heeft invloed op het jaarrekeningresultaat. - In de begroting verwerkten we een verwachte salarisstijging van 3%. Begin 2022 werd bekend wat de financiële gevolgen van de nieuwe CAO voor 2021 zijn: een eenmalige uitkering en 1,5% salarisverhoging per 01/12/21. - De verrekening van de uren van de kapitaalwerken en de grondexploitatie is lager dan verwacht. Werkzaamheden zijn gedeeltelijk of niet uitgevoerd door corona en het ontbreken van personeel bij aannemers. - In de begroting namen we een stelpost op voor de coronasteunpakketten van het Rijk. Deze stelpost is niet volledig ingezet. Daarnaast verwerkten we uitgaven op andere taakvelden. We stellen voor om dit bedrag te storten in de bestemmingsreserve corona.

S/I

72

I

-201

I

-518

I

441

I

Baten 1.120 voordeel S/I - Diverse mutaties kleiner dan € 10.000. -18 I Mutaties reserves - De mutatie op de reserves zijn voordelig. Het voordeel heeft betrekking 377 I op het overhevelen van budgetten van 2021 naar 2022 voor het onderdeel dat betrekking heeft op de inkomsten die worden ontvangen voor de werkzaamheden ecologische verbindingszone Bels Lijntje. De beschikking over de reserve sociaal domein is daarentegen aanmerkelijk lager. Voor nadere toelichting zie de toelichting op de balans bij de reserves. Belastingen - Hogere WOZ-waarden geven een hogere opbrengst OZB, nog niet alle 70 S bezwaarschriften zijn afgehandeld in 2021. - Lagere opbrengst door meer leegstand, OZW niet-woningen. -15 I Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds - Op basis van de decembercirculaire is de algemene uitkering 607 I substantieel hoger, dat wordt onder andere veroorzaakt door het 6e steunpakket corona en bijdrage voorgaande jaren. Een deel van dit bedrag storten we in de bestemmingsreserve corona. Overige baten en lasten - Aanvullen van de voorziening dubieuze debiteuren 2021. -30 I - Niet gebruikte verplichtingen uit 2020: € 19.000 voordeel . 227 I - Een eenmalige bijdrage overeenkomst Boschkens á € 107.000 en de 1% regeling € 12.510. Beide bedragen storten we in de reserves verfraaiing gemeente en bovenwijkse voorzieningen.

- Feitelijke doorbelasting uren Programma 2: € 103.000 - Diverse mutaties kleiner dan € 10.000: € 14.000 nadeel

66

Baten - In de begroting verwerkten we verschillende stelposten. Deze stelposten hebben betrekking op andere programma's binnen de begroting. - Nog te realiseren bezuinigingen zwerfvuil en afvalbakken: beide voor € 20.000: zie thema 2.2 voor een toelichting. - Stelpost BTW-GGD € 12.500: realisatie in programma 1. - Stelpost voordeel op kapitaallasten € 40.000: realisatie in verschillende programma's. - Diverse mutaties kleiner dan € 10.000 : € 6.000

-40 -58

S/I S I

67

Thema 5.2 Overhead Beleidsverantwoording Beoogd resultaat 2021 Realisatie Overhead We voldoen aan de wettelijke plicht in de In 2021 gaven we uitvoering aan de informatievoorziening op onze website. actiepunten uit plan van aanpak digitale toegankelijkheid. Hiermee voldoen we aan de wettelijke verplichting. We harmoniseren onze processen in de Zie thema 4.1 en de paragraaf bedrijfsvoering samenwerking met Hilvarenbeek en Oisterwijk. (uitvoering). Gegevensmanagement wordt breder in de Informatievoorziening organisatie geborgd en geautomatiseerd met In 2021 voerden we verschillende elkaar uitgewisseld. verbeteringen door in het geautomatiseerd uitwisselen van onze gegevens. Primair gericht op de ontsluiting van onze basisgegevens zoals persoonsgegevens uit de Basisregistratie Personen. Ook zetten we in op het rechtstreeks en direct archief-waardig opslaan van onze gegevens. De komende jaren blijven we hierop inzetten en breiden we dit verder uit met andere gegevens. Gegevensmanagement In 2021 zetten we forse stappen op het gebied van gegevensmanagement, specifiek voor het domein Jeugd. In het eerste kwartaal van 2022 verwachten we het dashboard Jeugd hiervoor op te leveren. Ook voerden we diverse activiteiten uit binnen het domein Fysiek om meer datagedreven te werken.

Zo leverden we het dashboard “openbare meldingen” en het dashboard “werkvoorraad juristen” op, en nam het domein Fysiek beide dashboards in gebruik. De belangrijkste stap is dat we eind vorig jaar de middelen kregen om het team gegevensmanagement in GHO-verband op te zetten. Inmiddels bereiden we de werving GHO-breed voor. Verbetering van onze dienstverlening door Het vanuit 2020 overgehevelde budget zetten betere correspondentie. we in 2021 in voor een verplichte training helder schrijven voor alle medewerkers. Om een gezamenlijke basis te leggen voor het schrijven van heldere brieven en e-mails, zodat onze teksten direct duidelijk zijn voor de lezer.

68

Beoogd resultaat 2021 In de organisatieontwikkeling is in 2021 aandacht besteed aan opleiding coaching en teamontwikkeling / building.

Digitaliseren van bouwvergunningen.

archief

Realisatie Het budget dat we overhevelden naar 2021 besteedden we aan een leiderschapsprogramma: een programma dat door middel van training en coaching bijdraagt aan de groei naar zelforganisatie. historische In 2021 doorliepen we het aanbestedingstraject voor de eerste tranche bouwvergunningen (1905-1993, 127m1). Door de coronacrisis verliep dit wel met vertraging. Na gunning leverde het scanbedrijf een proefbatch op. Ook regelden we de formele aansluiting op het e-depot van het Regionaal Archief Tilburg. Om het goed te kunnen beheersen, knippen we dit zeer omvangrijke project op. De aanbesteding van de tweede tranche bouwvergunningen (1994-heden) vindt daarom in 2022 plaats.

Het project analoog archief ronden we af.

Inzetten op bindingsactiviteiten om elkaar te leren kennen en goed op elkaar ingespeeld te raken om de samenwerking aan te kunnen gaan. Bindingsactiviteiten die dit bevorderen zijn daarom hard nodig om alles gesmeerd te laten verlopen. Daarnaast willen de oude teams nog een laatste keer een activiteit organiseren om de jarenlange samenwerking mooi af te sluiten.

We zetten een externe recordmanager in om de ‘vaste’ medewerkers zoveel mogelijk in te kunnen zetten voor de afronding van het analoge archief. We verwerkten in 2021 vele meters analoge documenten, maar ook hier liepen we ‘coronavertraging’ op door verminderde fysieke aanwezigheid van collega’s van andere teams. Mede door de inzet van de recordmanager rondden we enkele zaken af die door het interbestuurlijk toezicht als aandachtspunt benoemd werden. We zetten de recordmanager over langere tijd in, binnen het budget. Dat doen we om hem in de gelegenheid te stellen enkele langer lopende onderwerpen volledig af te ronden. Door corona waren er minder bindingsactiviteiten. De activiteiten voor het afscheid van de oude afdelingen en de start van de organisatiewijziging organiseerden we online in plaats van fysiek.

69

Beleidsindicatoren BBV 5.2 Overhead Gemeente Goirle

Geheel Nederland

BBV-Indicatoren Eenheid 2019 30 Formatie 31 Bezetting 32 Apparaatskosten 33 Externe inhuur 34 Overhead

fte fte

5,73 5,66

2020

2021

5,75 5,57

5,97 5,65

2019

2020

2021

in € per inwoner 433 546 589 % 19,4% 14,6% 9,5% % 9,5% 11,3% 10,4%

Legenda: 30. Formatie: aantal begrote fte per 1.000 inwoners. Het gaat hier om de toegestane formatie in fte van het ambtelijk apparaat van uw organisatie voor het begrotingsjaar op peildatum 1 januari. (Bron: eigen data) 31. Bezetting: aantal werkelijke fte per 1.000 inwoners (Bron: eigen data) 32. Apparaatskosten: Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken (Bron: eigen data) 33. Externe inhuur: Kosten inhuur externen als % van totale loonsom + kosten inhuur externen (Bron: eigen data) 34. Overhead: totaal van de uitgaven van het taakveld Overhead als percentage van de totale uitgaven in de begroting (Bron: eigen data) Wat heeft het gekost?

Begroting 2021 Rekening 2021 na wijziging 6.570 6.982 7.515 278 282 438 -6.292 -6.701 -7.077

Begroting 2021 Lasten Baten Gerealiseerd resultaat

Verschil -532 156 -376

70

Financiële toelichting Lasten Overhead - Budgetoverheveling conform raadsbesluit 8 februari 2022: Digitaliseren archief € 175.000. Organisatie-ontwikkeling € 12.000. - Diverse mutaties kleiner dan € 10.000. - Toerekening van de opslag van overhead (107%) aan het grondbedrijf en projecten / investeringen is lager, net als de doorberekening van de salarislasten, omdat projecten niet zijn uitgevoerd door corona en aannemers geen personeel hadden om werkzaamheden uit te voeren. - Onvoorziene inhuur van derden voor zwangere of langdurig zieke medewerkers. - Op het budget voor informatiemanagement is dit jaar een overschot. Vooral veroorzaakt door een aantal budgettaire meevallers. Een voorbeeld hiervan is een eenmalige korting op de inhuur van projectleiders in het Equalit samenwerkingsverband van € 20.000. Ook zijn de kosten voor het printeronderhoud en verbruik in 2021 ongeveer € 15.000 lager dan begroot. Het jaar 2022 verwachten we uit te komen zoals begroot. - De kosten voor de gemeentepagina en andere communicatiemiddelen zijn lager dan verwacht, vanwege een andere werkwijze. - Door veranderingen op het gebied van telefonie, is het budget niet volledig ingezet. - Door corona zijn opleidingen niet aangeboden of geannuleerd. De invoering van de Omgevingswet is uitgesteld. Opleidingen en cursussen schuiven we door naar 2022.

Binnen de organisatieontwikkeling stelden we prioriteiten. In 2021 startten we met het resultaat- & ontwikkelgesprek. - Door corona waren er minder bindingsactiviteiten. De activiteiten voor het afscheid van de oude afdelingen en de start van de organisatiewijziging organiseerden we online in plaats van fysiek. - Vanwege corona en het thuiswerken waren er minder activiteiten en vergaderingen in het gemeentehuis.

532 nadeel S/I 187

I

58 -633

I I

-281

I

39

I

25

I

21

I

19

I

17

I

16

I

Baten 156 voordeel S/I Overhead - Diverse mutaties kleiner dan € 10.000. 21 I - Detachering van personeel aan de regio GHO, regio Hart van Brabant 135 I en Veiligheidsregio en vergoedingen UWV, waarvan de opbrengsten vooraf lastig te bepalen of niet bekend zijn.

71

Vennootschapsbelasting De vennootschapsbelasting (VPB) aangifte was voor 2018, 2019 en 2020 nihil, omdat het resultaat waarover vennootschapsbelasting wordt berekend negatief is. Voor 2021 wordt verwacht dat het fiscaal resultaat voor de grondexploitaties € 121.341 positief is, maar de verrekenbare verliezen ultimo 2020 zijn € 631.994. Hierdoor is geen vennootschapsbelasting in 2021 opgenomen. Voor de bepaling van de vennootschapsbelasting is specialistische kennis ingehuurd.

72

Onvoorzien In de begroting namen we een bedrag voor onvoorziene uitgaven mee dat voor de helft een structureel bedrag is en voor de andere helft een tijdelijk karakter heeft. Het bedrag van € 72.000 benutten we niet.

73

Jaarverslag paragrafen

74

Paragraaf Lokale heffingen

Uitgangspunten U leest in deze paragraaf over de ontwikkeling van de bestaande lokale algemene belastingen en heffingen. En over de gevolgen voor de lokale belastingdruk onder invloed van deze ontwikkelingen. We sluiten de paragraaf af met het kwijtscheldingsbeleid. Algemene belastingen De opbrengsten van de algemene belastingen gaan naar de algemene middelen van de gemeente. Algemene belastingen zijn onder andere de onroerende-zaakbelastingen (OZB), toeristenbelasting en de precariobelasting. Bestemmingsbelastingen Bestemmingsbelastingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten zijn bestemd voor specifieke taken of voorzieningen met een duidelijk algemeen belang. Voorbeelden hiervan zijn de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Voor bestemmingsbelastingen geldt dat de gemeente niet meer mag heffen dat de kosten die zij voor de betreffende taak of voorziening maakt. De hondenbelasting wordt in Goirle ook gezien als een bestemmingsbelasting, en niet als een algemene belasting. Retributies Retributies (rechten) heffen we van personen aan wie de gemeente een specifieke dienst verleent die voor die persoon een individueel voordeel oplevert. De belangrijkste rechten zijn leges. De gemeente mag op basis van de Gemeentewet artikel 229b niet meer heffen dan de begrote kosten die gedekt worden met de heffing.

75

Gerealiseerde inkomsten We concluderen dat de inkomsten grotendeels volgens de begroting zijn gerealiseerd. Dit betekent dat de begroting voor 2021 realistisch is opgesteld. De opbrengsten precariobelasting en de staangelden voor de kermissen zijn niet gerealiseerd, vanwege corona. Omschrijving lokale heffing

Begroting 2021 Begroting 2021 Rekening 2021 in % voor wijziging na wijziging

Algemene heffingen OZB Toeristenbelasting (TB) Precariobelasting (PB)

5.772 65 16

6.395 65 16

6.450 101% 65 100% 1 3%

Totaal algemene heffingen

5.852

6.476

6.515

Bestemmingsheffingen Afvalstoffenheffing (ASH) Rioolheffing (RIOOL) Leges Omgevingsvergunning (L OMG) BIZ belasting (BIZ) Hondenbelasting (HB) Staangeld kermis (KER) Marktgelden (MG) Leges burgerzaken (L BUZA) Overige heffingen (L OVG)

2.322 2.191 750 270 75 65 12 168 138

2.322 1.941 959 270 75 0 12 168 131

2.318 100% 1.921 99% 1.245 130% 279 103% 78 105% 0 0% 12 98% 190 114% 144 110%

Totaal bestemmingsheffingen

5.991

5.878

6.187

Totaal generaal lokale heffingen

11.843

12.353

12.702

De opbrengsten zijn 19,12% van het totaal aan baten van de jaarrekening 2021.

De kleur geeft aan onder welk thema de belasting of heffing valt. Programma 1 Programma 2 Programma 3 Programma 4 Programma 5 76

Inzicht in kostendekkendheid Leges De kostendekkendheid van de leges beoordeelden we op realisatieniveau. De integrale kostendekkendheid komt op realisatiebasis voor het belastingjaar 2021 uit op 80%. Hieronder is beknopt per Titel aangegeven wat de verklaringen zijn als sprake is van een kostendekkendsheidspercentage boven de 100%. Een overschrijding van een kostendekkendsheidspercentage in de werkelijke opbrengsten heeft zowel juridisch als financieel geen consequenties. Corona heeft ook invloed op de inkomsten uit leges. De inkomsten van Titel 3 zijn extreem laag, omdat er geen evenementen mogelijk waren. Daarnaast zijn er minder reisdocumenten en rijbewijzen verkocht (Titel I). Tegelijkertijd zagen we een toename in het aantal aanvragen Omgevingsvergunning (Titel II).

Taakveld Netto kosten taakveld Kosten, incl. rente Inkomsten, excl. Heffing Toe te rekenen kosten 6.3 Kwijtschelding Overhead, incl. rente BTW Totale kosten Opbrengst heffingen Mutatie met voorziening Dekkingspercentage

Afvalstoffenheffing 7.3 1.491 2.117 626

Rioolheffing

Marktgelden

Hondenbelasting

Titel 1

Leges Titel 2

Titel 3

7.2 1.632 1.652 20

3.3 14 15 1

Divers 68 68 0

Divers 319 319 0

8.1/8.3 678 678 0

Divers 49 49 0

522 49 75 399 2.014 2.318 -305 100%

399 7 224 167 2.031 1.921 110 100%

10 0 9 1 24 12 0 50%

1 1 0 0 69 78 0 113%

190 0 190 0 509 277 0 54%

634 0 634 0 1.312 1.280 0 96%

52 0 52 0 101 8 0 8%

Voor de marktgelden is de toezegging gedaan om een inspanningsverplichting te leveren om in drie jaar te groeien naar 80% kostendekkendheid. Dit bereikten we in 2019. In 2021 blijft de realisatie achter. De tarieven marktgelden zijn niet meer hoog genoeg, om de gewenste kostendekkendheid te behalen. De opbrengsten uit hondenbelasting zijn hoger dan begroot. Eind 2021 voerden we een controle uit op hondenbezit. Door de controle zijn een flink aantal meer honden geregistreerd en dus is er vaker hondenbelasting in rekening gebracht. Lokale lastendruk Om een beeld te krijgen van de lokale lastendruk vergelijken we de situatie in Goirle met het landelijk gemiddelde, volgens de COELO-Atlas (landelijke rapportage lokale lasten). De uitgangspunten die we gebruikten voor de berekening zijn een meerpersoonshuishouden voor afvalstoffenheffing en rioolheffing en een waarde van een eigen woning in 2021 van € 319.000 (in 2020: € 295.000).

77

Tarievenoverzicht huishoudens

OZB eigenaar woningen OZB eigenaar/gebruiker niet-woningen Afvalstoffenheffing Rioolheffing Bruto woonlasten Hondenbelasting

Nederland 2021 0,1043% 0,5146% € 305,00 € 201,00 € 811,00 € 44,03

Goirle 2020 0,1319% 0,5181% € 244,56 € 197,70 € 831,37 € 47,40

2021 0,1368% 0,5778% € 253,32 € 165,17 € 854,88 € 39,36

Bron: COELO Kwijtschelding Een gemeente heeft de mogelijkheid om kwijtschelding te verlenen voor een aantal gemeentelijke heffingen. De gemeente Goirle heeft hiervoor een verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen. TOG Nederland Zuid B.V. verzorgde de uitvoering van de kwijtschelding. In de begroting 2021 raamden we een bedrag van € 51.000 aan kwijtscheldingen. We verleenden voor bijna € 58.000 aan kwijtschelding. Dat zijn 251 toekenningen, waarvan er 165 door automatische kwijtschelding zijn verwerkt (toetsing via Inlichtingenbureau). In onderstaande tabel vergelijken we de begroting met de werkelijke cijfers kwijtschelding, per belastingsoort.

78

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Uitgangspunten Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om mogelijke tegenvallers op te vangen zonder dat dit onmiddellijk invloed heeft op het beleid. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een indicator weerstandscapaciteit ten opzichte van de risico's. Het beleid voor risicomanagement ligt vast in de Nota weerstandsvermogen en risicomanagement. De uitgangspunten zijn: - Een ratio weerstandsvermogen tussen 1,0 en 1,4 is voldoende. - Er wordt onderscheid gemaakt tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit. Incidentele risico’s worden gedekt uit “vrije” reserves (incidenteel geld). Structurele risico’s leiden tot beleidskeuzes bij de eerstvolgende begroting (opvangen binnen de exploitatie of inkomsten vergroten door inzet onbenutte belastingcapaciteit). - Voor de berekening van de weerstandscapaciteit wordt de ratio van 60% van de risico's toegepast, omdat niet alle risico's zich tegelijkertijd voordoen. De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en de mogelijkheden die de gemeente Goirle heeft om onverwachte kosten (risico's) op te kunnen vangen. De weerstandscapaciteit bestaat uit de volgende onderdelen: de algemene weerstandsreserve (inclusief de algemene reserve grondexploitatie), de post onvoorzien, de stille reserves en de onbenutte belastingcapaciteit.

In deze paragraaf zijn de vermogenspositie, de kengetallen van de financiële positie en de beschikbare weerstandscapaciteit beschreven. Inventarisatie weerstandsvermogen Berekening weerstandscapaciteit In de nota Weerstandsvermogen en risicomanagement zijn de bestanddelen van de weerstandscapaciteit bepaald. In dit hoofdstuk vullen we het theoretisch kader in voor de specifieke situatie van de gemeente Goirle. In de onderstaande tabel ziet u de weerstandscapaciteit. Jaarrekening 2020 Jaarrekening 2021 Weerstandscapaciteit: Algemene reserve Gereserveerd begroting 2022 Grondexploitatie Verplichting Totaal reserve Onvoorzien Stille reserves Begrotingsruimte Onbenutte belastingcapaciteit Jaarrekening resultaat Bestemmen corona

4.531 4.167 8.698 72 -

3.053 -436 4.168 -40 6.744 72 691 2.398 -523 79

Totale weerstandscapaciteit

9.382

De onvoorziene uitgaven zijn voor 2022 geraamd op € 72.150, gebaseerd op € 3 per inwoner van de gemeente. Stille reserves zijn besloten in activa die lager dan de opbrengstwaarde zijn gewaardeerd. De gemeente Goirle heeft stille reserves in de financiële vaste activa en materiële vaste activa. De waarde van deze stille reserve is hieronder berekend. De panden zijn niet vrij verhandelbaar en kunnen niet worden meegenomen in de berekening. Omschrijving (bedragen x € 1.000) Panden

Boekwaarde 388

Opbrengstwaarde 5.663

De overwaarde van de panden bedraagt afgerond € 5.275.000 maar wordt niet meegenomen in de berekening. De financiële bezittingen ziet u in onderstaande tabel. Omschrijving (bedragen x € 1.000) Aandelen TWM Aandelen BNG Aandeel Brabant Water Totaal

Boekwaarde 204 32 9 245

Opbrengstwaarde 3.000 32 9 3.041

De overwaarde TWM bedraagt € 2.796.000, deze maakt pas deel uit van de weerstandscapaciteit als deze is gerealiseerd. Naar verwachting wordt deze in 2022, of in 2023 gerealiseerd. Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte capaciteit is het verschil tussen het gehanteerde OZB tarief en het tarief om tot een 'artikel 12 gemeente' gerekend te worden. Voor de gemeente Goirle bedraagt de onbenutte belastingcapaciteit in juni 2021 voor de begroting 2022 € 691.000. De weerstandscapaciteit, weergegeven in een grafiek

80

Inventarisatie risico's De gemeenteraad stelde de beleidsnota Weerstandsvermogen en risicomanagement vast op 15 maart 2011. Bij het opstellen van de nota inventariseerden we de mogelijke risico's die gemeenten in het algemeen kunnen lopen. De risico's zijn geactualiseerd per 31 december 2021. De risicokaart is als volgt samengesteld: • de kans dat zich een risico voordoet; • hoe goed is een risico in te schatten? De inschatting gaat van goed, via redelijk, naar slecht en naar niet in te schatten; • is het een reguliere post of een niet reguliere post; • het geschat financieel gevolg als het risico zich voordoet; • welke beheersingsmaatregelen van toepassing zijn en; • het reëel financieel gevolg. Op basis daarvan komen we tot de volgende financiële risico's per programma en de paragrafen: Omschrijving Programma 1 Inwoner Programma 2 Leefomgeving Programma 3 Bedrijvigheid Programma 4 Bestuur Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Overhead Paragraaf Financiering Paragraaf Bedrijfsvoering Paragraaf Verbonden partijen Paragraaf Grondexploitatie Totaal

Bedrag 454 595 0 94 163 89 0 1.054 353 2.147 4.950

Verdere ontwikkelingen risico's De risico’s zijn nu voor 100% meegenomen voor een bedrag van € 4.950.000. Bij het samenstellen van deze paragraaf vormden zich (mondiale) ontwikkelingen, die ervoor zorgen dat wij als gemeente nog meer risico's hebben die de gemeentelijke financiën verder onder druk zetten. Voor de jaarrekening 2021 kijken we naar 2021, maar willen de risico's zeker noemen, omdat zij vanaf 2022 tot de risico's behoren: • De herziening van de financiering van het jeugdstelsel. • De landelijke ontwikkelingen voor het sociaal domein. • De klimaat- en woningbouwopgave. • De structurele effecten van de coronapandemie wordt. • De gevolgen die de inval van Rusland in de Oekraïne voor de wereldeconomie heeft. (wereldwijde recessie, stijging prijzen, rente, ed.)

81

Algemene conclusies De ratio weerstandsvermogen wordt berekend voor de financiële positie van de gemeente als totaal en specifiek voor de grondexploitatie Weerstandscapaciteit 9.382 Ratio weerstandsvermogen = = = 1,90 gemeente Risico’s 4.950 Een van onze uitgangspunten is dat een ratio weerstandsvermogen tussen de 1,0 en 1,4 voldoende is. De ratio weerstandsvermogen is ruim voldoende. Ten opzichte van voorgaande jaren blijft het weerstandsvermogen stabiel. De financiële afwikkeling TWM, zal naar verwachting in 2022 of 2023 plaatsvinden en heeft een positief effect op onze vermogenspositie. Op basis van onze nota Weerstandsvermogen en risicomanagement wordt voor de berekening van de ratio 60% van de risico's genomen. Voor 2021 zijn de genoemde risico's reëel, daarom is het totale bedrag (100%) in de berekening meegenomen. Dat ziet er zo uit:

82

Kengetallen: inzicht in de financiële positie van de gemeente Voor de signaleringswaarden sluiten we aan bij de waarden zoals deze door toezichthouders bij gemeenten worden gehanteerd.

Netto schuldquote Onder netto schuldquote verstaan we het niveau van schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. - Schommelingen in rentelast en aflossingen, bijvoorbeeld als gevolg van renteontwikkelingen, hebben impact op de totale exploitatie van de gemeente Goirle. Het percentage is gedaald door de aflossingen die jaarlijks plaatsvinden. - De verwachting is dat de netto schuldquote op termijn substantieel gaat stijgen. Dit gaat veroorzaakt worden door grote vervangingsinvesteringen waarvan de omvang nu nog niet bekend is.

83

Solvabiliteitsratio: De solvabiliteitsratio geeft de mate weer waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. •

De gemeente is in voldoende mate in staat om aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Maar het percentage is in 2019 en 2020 flink gedaald. Dat komt door de tekorten in de jaarrekeningen 2019 en 2020. Deze zijn gedekt vanuit de algemene weerstandsreserve. In 2021 is de ratio iets gestegen vanwege het voordelige jaarrekeningresultaat 2021.

Grondexploitatie: - De financiële impact van de grondexploitatie op de financiële positie van de gemeente. - De resultaten in de grondexploitaties zijn positief. - De gemeente is nauwelijks afhankelijk van de ontwikkelingen binnen de grondexploitatie. - Het kengetal daalt omdat in 2020 en 2021 de uitgaven hoger zijn dan de inkomsten. In 2021 zijn opbrengsten gerealiseerd van € 221.000. Maar er zijn wel uitgaven gedaan tot een bedrag van ruim 8 ton en daarmee daalt de negatieve boekwaarde. - In 2021 is een winst genomen van afgerond € 38.000.

84

Structurele exploitatieruimte: - De mate waarin de gemeente in staat is haar eigen lasten te dragen. - De jaarrekening 2020 vertoonde een tekort van € 780.000. De jaarrekening 2021 heeft een overschot van bijna € 2,4 miljoen. De begroting 2022 is structureel en reëel in evenwicht met een batig saldo van ruim € 1,1 miljoen. We verwachten dat de meerjarenramingen negatief sluiten. Dit komt onder andere door de effecten van de herverdeling van het gemeentefonds, maar ook door de bestaande disbalans tussen inkomsten en uitgaven.

Belastingcapaciteit: - De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak verbonden aan de totale woonlasten. - De gemeente heeft ruimte om de lokale belastingen te verhogen, als er aanleiding ontstaat om de inkomsten te vergroten. De belastingcapaciteit is aanzienlijk lager geworden door de forse verhoging van de tarieven voor de OZB in 2020 en 2021.

Beoordeling De financiële kengetallen laten voor nu een positief beeld zien van de financiële positie van de gemeente. Alle kengetallen laten een laag tot gemiddeld risico zien. • De netto schuldquote stijgt van 52% in 2019 naar 45% in 2021. Dat wordt veroorzaakt door het aangaan van vaste geldleningen in 2019 en 2020. • Het solvabiliteitspercentage daalt van 43% in 2018, via 34% in 2019 naar 31% in 2020 en 32% in 2021. De tekorten in de jaarrekeningen 2019 en 2020 veroorzaken dit. Deze tekorten dekten we uit de algemene weerstandsreserve. Daardoor neemt de solvabiliteitsratio af. • De ratio voor het kengetal grondexploitatie neemt af van -8 in 2019 naar 1 in 2021. Dit komt doordat we de laatste jaren meer uitgaven. Daarnaast waren de opbrengsten grondverkopen de afgelopen jaren beperkt.

85

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Beleidskader In deze paragraaf leest u hoe kapitaalgoederen in eigendom van de gemeente worden beheerd. De kapitaalgoederen zijn nodig om de diensten en goederen die de gemeente aan haar inwoners levert, te produceren. Het zijn grote goederen die veel waarde hebben een meerdere jaren meegaan. Het onderhoud op riolering en wegen zijn wettelijke taken. Alle kapitaalgoederen moeten onderhouden worden, want achterstallig onderhoud kan leiden tot aansprakelijkheid. Voor onderhoud en vervanging is een budget in de begroting opgenomen. Dit budget is gebaseerd op de door de gemeenteraad vastgestelde plannen. Het onderhoudsniveau en de kosten voor het onderhoud zijn hierin opgenomen. De paragraaf onderhoud kapitaalgoederen heeft een direct verband met de voorzieningen, investeringen, kapitaallasten en exploitatiebudgetten. De wegen, riolering, gebouwen en openbaar groen zijn ondergebracht in een voorziening.

Voor de uitvoering van het onderhoud kapitaalgoederen zijn onderhouds- en uitvoeringsplannen vastgesteld door de raad of het college: - Wegen: Verhardingsplan 2021-2025 Wegenbeleidsplan 2014 - 2023 - Riolering: Programma Water en Riolering 2021-2025 - Openbaar groen: Programma groen 2021 - Gebouwenbeheerplan Gemeente Goirle 2021-2030 - Speelruimteplan - Algemeen: Plan Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR 2011) Wegen Het bestaande beleid voor het verhardingsbeheer is voortgezet in het Beheerplan Verharding 20212025. Voor het beleid zetten we dezelfde financiële middelen in als eerst. Voor het onderhoud van verharding houden we vast aan kwaliteit B. Voortgang gepland onderhoud wegen In 2021 bereidden we de volgende projecten voor (eventueel in combinatie met werkzaamheden voor riolering, verkeer, openbare verlichting en groen): • ´t Ven; • de Pastorenbuurt; • Eeckelbosstraat/ Wilteindstraat; • Schootjesbaan. De coronapandemie heeft werkzaamheden vertraagd. De werkzaamheden die niet zijn uitgevoerd, schuiven daardoor op in de planning. Stand onderhoud wegen In 2021 voldeed de verharding aan de beheereisen.

86

Openbare verlichting Het nieuwe beheerplan Openbare Verlichting kreeg in 2021 geen prioriteit. Het wordt in het derde kwartaal van 2022 aan de raad voorgelegd. Voortgang gepland onderhoud openbare verlichting De openbare verlichting is onderhouden en waar nodig vervangen, vaak in combinatie met geplande infraprojecten. Stand onderhoud openbare verlichting In de afgelopen jaren is het onderhoud van de openbare verlichting soms uitgesteld. Dit uitgestelde onderhoud is in 2021 niet volledig ingehaald. Daarnaast is door vertraging van infraprojecten minder verlichting vervangen dan gepland. Civiele kunstwerken In 2023 stellen we een beheerplan voor civiele kunstwerken op. Nu ontbreekt dit beleid nog. Als voorbereiding inventariseren we in 2021 een deel van de kunstwerken en ronden we de inventarisatie in 2022 van alle kunstwerken af. Stand onderhoud civiele kunstwerken In 2021 constateerden we dat voor enkele kunstwerken groot onderhoud nodig is. Met het herstel of vervanging is in de begroting 2022 rekening gehouden. Uit de inventarisatie voor het op-te stellen beheerplan civiele kunstwerken wordt waarschijnlijk extra onderhoud geconstateerd. De kosten hiervan zijn echter nu nog niet te bepalen. Riolering en water De raad stelde het programma Water en Riolering 2021-2025 op 15 december 2020 vast.

Met dit programma is het kostendekkingsplan voor de riolering, de afkoppelsubsidie en de verordening hemelwater vastgesteld. Beheer en onderhoud Het dagelijkse onderhoud aan de riolering is uitgevoerd. In 2021 hebben we het kleinschalig onderhoud riolering voor meerdere jaren aanbesteed. Dit contract gaat vanaf 2022 in. Ook bereidden we twee meerjarige bestekken voor. Dit betreft het beheer en onderhoud van de kolken en (druk)rioolgemalen. Deze bestekken besteden we in 2022 aan. Onder andere de rioolvervanging in de wijk 't Ven is aanbesteed, dit wordt in 2022 - 2023 gerealiseerd. Investeringsprojecten Van diverse investeringsprojecten rondom riolering vervolgende we in 2021 de voorbereidingen. Dit zijn onder andere de wijkrenovaties 't Ven en de Pastorenbuurt. Daar vervangen we de riolering en richten we de wijk meer klimaatrobuust in.

87

Groen Volgens het Programma Groen wordt onderhoud aan alle groenvakken uitgevoerd op kwaliteitsniveau B. Uit controles blijkt dat het onderhoud voldoet aan de gestelde kwaliteit. Uitgevoerde werkzaamheden • In de nieuwe wijk Boschkens maakten we een groen parkje met bomen, heesters en gras; • We realiseerden het Schoolmeesterpark; • We vervingen een aantal speeltoestellen bij drie speelplekken. • We voerden een "ontstenings-project" uit, we vergrootten boomspiegels en zorgden voor meer groen in verschillende straten in Goirle en Riel voor meer biodiversiteit en betere water-afvoer; • We ondersteunden een burgerinitiatief om boomspiegels te vergroenen; • We vormden het strandje bij de Oostplas om naar natuur; • We vormden groen om in de Guido Gezellelaan, Irenestraat, Abcovenseweg / Kerstraat; • We kapten een groot aantal ‘risicobomen’. We herplantten een klein aantal bomen; • We startten met achterstallig onderhoud in het bosgebied nabij de Boschring; De acties uit het oude Groenstructuurplan zijn nog niet allemaal uitgevoerd. We hebben ervoor gekozen om de acties te koppelen aan infra-projecten, zoals komend jaar in ’t Ven-Noord en de Pastorenbuurt. We voeren ze uit in 2022. In 2021 is het Programma Groen vastgesteld, wat in 2022 vertaald moet worden in een meerjaren uitvoeringsprogramma. Dit programma wordt gekoppeld aan een nieuw op te stellen IBOR.

Daarmee wordt beter inzichtelijk wanneer, hoe en met welke middelen projecten integraal aangepakt worden. Stand onderhoud groen Als gevolg van twee droge, warme zomers is er extra uitval geweest in beplanting en bomen in 2019 en 2020. Deze uitval moet vervangen worden. Grootschalige vervanging (aankoop plantmateriaal) is niet begroot. Door niet te herplanten ontstaan veel kale vakken, veel onkruid en meer klachten van onze inwoners. Er ontstaan hierdoor geen onveilige situaties. Wel is er de wens om dit te herstellen, maar er is zeer beperkt budget voor de herplant van bomen en groen. Gebouwen Voortgang gepland onderhoud Gebouwen In de begroting 2021 hielden we rekening met een budget voor 'cyclisch groot onderhoud gemeente gebouwen' van € 443.125. Aan werkzaamheden is er in totaal € 257.635 uitgegeven aan groot onderhoud. Dat is € 185.500 minder dan is opgenomen in de planning van 2021. Het oude 'Gebouwenbeheerplan Gemeente Goirle 2017- 2026', was de basis voor het plannen en uitvoeren van onderhoudsactiviteiten. We voeren gerichte onderhoudsmaatregelen pas uit, na een inspectie van de onderhoudsstaat. Zo houden we de gebouwen op een duurzame manier, sober en doelmatig in stand. Vanaf 2022 werken we met het gebouwenbeheerplan 2021 – 2030 dat in 2021 door de raad is goedgekeurd.

88

In 2021 onderhielden we de volgende accommodaties: • Wijkcentrum “De Wildacker”: Er is een nieuwe luchtbehandelingskast geplaatst om de ventilatievoorziening te verbeteren. De geplande schilder-werkzaamheden aan de buitenkant zijn doorgeschoven naar 2022. • Milieustraat en kringloopwinkel: De dakbedekking van het kantoorpand en het KCA depot zijn vervangen. Voordat er PV panelen geplaatst zijn, hebben wij eerst het dak in goede staat gebracht; De buitenkozijnen van het kantoorpand, de kringloopwinkel en het KCA depot zijn geschilderd. • Cultureel centrum Jan van Besouw: Jaarlijks worden er buitenkozijnen geschilderd bij het cultureel centrum. Wij laten ieder jaar ca. 1/6 deel van het totale buitenschilderwerk uitvoeren en de kozijnen monitoren. De bronpomp en frequentieregelaar van de WKO zijn vervangen. De dakbedekking van de theaterzaal is vervangen. Voordat er PV panelen geplaatst worden zorgen wij ervoor dat het dak eerst in goede staat is gebracht. • Kinderdagverblijf Dikkie Dik: De schilder-werkzaamheden aan de buitenkant zijn doorgeschoven naar 2022. • Gemeentehuis: Voor de geplande werkzaamheden voor het vervangen van sanitair en vloerbedekking en aanpassingen in het gemeentehuis zijn in 2021 alle opdrachten versterkt . De uitvoering is in januari 2022 van start gegaan. • Brandweerkazerne Riel: De buitenkozijnen van de kazerne zijn geschilderd.

• Parkeergarage “De Hovel”: De leuningbanden van de rol-loopband zijn vervangen. De voegovergangen zijn opnieuw gekit. • Voetbalvereniging Riel: De buitenkozijnen van de kleedaccommodaties zijn geschilderd. • Sportpark Van denWildenberg: De buitenkozijnen van de kleedaccommodaties bij VOAB en MHC zijn geschilderd. • Jeugd en jongerencentrum Mainframe: We voeren geen onderhoud uit. De gemeenteraad heeft besloten dit gebouw niet in stand te houden. • ’t Zorgcentrum en de voormalige peuterspeelzaal “De Marmot”: we voeren nu geen onderhoud uit. Wij wachten op meer duidelijkheid over de centrumplannen en huisvestingsonderzoek van onze huurders.

89

Sportaccommodaties Het afgelopen jaar heeft het onderhoud van de buitensport-accommodaties in het teken gestaan van cyclisch onderhoud en het bespeelbaar houden van de velden. Op sportvelden mag steeds minder gespoten worden tegen ongewenste kruiden. Als gemeente zetten we ons graag in voor de ‘green deal’: we willen helemaal geen chemische middelen meer gebruiken. Dat betekent dat we onder meer maaien en anders en meer bemesten. Er is extra inzaaiwerk nodig om toch de ongewenste kruiden op een sportveld tegen te gaan. Hierdoor stijgen de onderhoudskosten. Deze weg is in 2021 ingezet en zetten we de komende jaren voort. Onderhoud is uitgesteld door budgettaire redenen. We hebben daarom eind 2021 de accommodaties bezocht en geïnventariseerd. Met deze gegevens zijn we van start gegaan voor het opstellen van een meerjaren onderhoudsplan (MJOP). Dit plan bieden we in het derde kwartaal 2022 aan de gemeenteraad aan. Het MJOP is een sturingsdocument om aan te geven wanneer er wat moet gebeuren. Het geeft ook inzicht in de kosten per veld en per jaar om de huidige voorzieningen in stand te kunnen houden. Hockey Bij hockey-vereniging MHC zijn twee velden afgekeurd. De wens van de vereniging is om nog een extra zandveld (driekwart) op eigen terrein te realiseren. De nodige onderzoeken zijn uitgevoerd, de voorbereiding verloopt voorspoedig.

We hopen de werkzaamheden in maart aan te besteden, waarna de uitvoering in april van start gaat. Dan hebben we in september 2022 twee nieuwe watervelden en een driekwart veld gerealiseerd. De huidige parkeerplaats is te klein en zal op een later moment worden vergroot. Voetbal Door een storm bij sportpark de Krim in Riel is een versleten/kapot hekwerk met verschillende ballenvangers omgewaaid. Dit hekwerk hebben we in het eerste kwartaal van 2022 vervangen is.

90

Paragraaf Financiering In deze paragraaf Financiering leest u een beschrijving van de financieringsfunctie van de gemeente Goirle. We leggen de basis voor het sturen, beheersen en controleren van de financieringsfunctie. De paragraaf beschrijft hoe de gemeente Goirle haar activiteiten financiert, wat de gevolgen hiervan zijn en welke risico’s we lopen. Kaders De wettelijke kaders die we opvolgen komen uit de Wet financiering decentrale overheden (wet FIDO), de wet houdbare overheidsfinanciën (wet HOF), de Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden en de Gemeentewet en de Algemene Wet Bestuursrecht (AWB). Naast de wettelijke kaders passen we ook de regels uit de financiële verordening 2019 en het Treasurystatuut 2016 van de gemeente Goirle toe, welke voor 2022 is geactualiseerd. De beheersing van de risico's is belangrijk, omdat wij bedachtzaam met publiek geld moeten omgaan. De renterisico's beheersen wij door het kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Dit zijn wettelijke kaders die iedere gemeente moet uitvoeren. Ook worden strikte eisen aan het uitzetten van liquide middelen gesteld. De leningen en garanties mogen in principe alleen worden verstrekt voor de uitoefening van de publieke taak. De overtollige middelen worden aangehouden in de schatkist van het Rijk.

Beleid ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille Dit onderdeel van de paragraaf financiering geeft een samenvatting van het gemeentelijk risicoprofiel. De risico's die de gemeente loopt zijn renterisico’s op vaste schuld en vlottende schuld, kredietrisico’s, liquiditeitsrisico’s, koersrisico’s en debiteurenrisico’s. We schatten die risico's als volgt in: Omschrijving Renterisico vlottende schuld Renterisico vaste schulden Kredietrisico Liquiditeitsrisico Koersrisico Debiteurenrisico

Risico (Laag / Gemiddeld / Hoog) Laag Laag Gemiddeld Laag Laag Laag

91

Financieringsportefeuille De financieringsportefeuille is in onderstaande tabel gepresenteerd. Nr.

Datum rbs of Looptijd Rente Restantschuld Te betalen Te betalen Restantschuld B&W-besluit lening % per 1-1-2021 jaarrente 2021 aflossing 2021 per 1-1-2022

1 2 3 4 5 6

05-03-2013 24-02-2015 24-02-2015 04-12-2018 27-08-2019 15-09-2020

Totaal

10 25 25 20 20 20

2,050 1,385 1,385 2,280 0,110 0,175

1.800 10.800 3.360 323 8.150 3.500

37 150 47 7 9 6

600 540 160 14 429 175

1.200 10.260 3.200 309 7.721 3.325

27.933

255

1.918

26.015

In de tabel staan de langlopende leningen die de gemeente Goirle heeft. Leningnummer 4, is een lening die is verstrekt aan Goirlese Handbal vereniging (GHV). Dit betekent dat wij als gemeente Goirle de lening zijn aangegaan en deze lening weer hebben doorgeleend aan GHV. De overige leningen zijn aangetrokken voor consolidatie waarbij kortlopende schulden zijn omgezet in een lening voor lange termijn. De stand van de langlopende leningen bedraagt per 31 december 2021 € 26.015.000. Financieringsbehoefte Financiering is onder andere het aantrekken van financiële middelen voor een periode van minimaal 1 jaar. Deze middelen kunnen bestaan uit zowel eigen vermogen als vreemd vermogen. Om de financieringsbehoefte te berekenen wordt de boekwaarde van de activa en de bouwgrondexploitaties per 31 december 2021 afgezet tegen het eigen vermogen, de voorzieningen en de langlopende leningen per 31 december 2021. Een negatief saldo betekent geen financieringsbehoefte. Er is dan een overschot. Bij een positief saldo bestaat er wel een financieringsbehoefte. Er is dan een tekort. De financieringsverhouding per 31-12-2021 is in onderstaande tabel gepresenteerd.

(bedragen * € 1.000) Activa (boekwaarde) * Boekwaarde activa per 31-12-2021 * Boekwaarde project gefinancierd * Boekwaarde onderhanden werk grondexploitaties Totaal activa (boekwaarde) Passiva * Eigen vermogen (reserves) * Voorzieningen * Langlopende leningen per 31-12-2021 Totaal passiva Financieringsbehoefte

Jaarrekening 2021

57.095 0 -2.083 55.012 21.906 5.212 26.015 53.133 1.879

92

Rentelasten externe financiering De rente voor de aangetrokken langlopende leningen bedraagt € 241.097. Dit zijn de rentelasten die betrekking hebben op 2021 (de transitorische rente). Naast deze rente, spreken we ook van externe rente-opbrengsten. Dit zijn de rente-opbrengsten die de gemeente Goirle ontvangt. De rente opbrengsten zijn € 66.610. Per saldo is € 174.487 aan rente doorberekend aan de verschillende taakvelden. In onderstaande tabel is de berekening preciezer omschreven.

Externe rente aangetrokken langlopende leningen Externe rente kortlopende financiering Externe rentebaten GHV Externe rentebaten Sars Externe rentebaten SVN Externe rentebaten Ons Tijvoort Externe rentebaten obligaties Willem II Totaal door te rekenen externe rente

2021 241.097 -24.089 -6.391 -595 -34.027 -1.281 -227 174.487

Percentage externe financiering Totaal door te rekenen externe rente Totaal externe financiering 01-01-2021

174.487 27.933.009

*100%

= 0.62%

Renteresultaat Met ingang van 2021 rekent de gemeente Goirle geen interne rente meer over het eigen vermogen. Hierdoor is er geen renteresultaat over de bespaarde rente op het eigen vermogen. Het renteresultaat als gevolg van het rente-omslagpercentage is nog wel aanwezig. Dit resultaat komt ten gunste of ten laste van de exploitatie. Renteresultaat omslagpercentage Sinds de begroting 2017 is het renteomslagpercentage afgerond op een 0,5 procent. Dit is het gevolg van een wijziging in de BBV-regelgeving. Het renteomslagpercentage van de gemeente Goirle is berekend op 0,28%. Dit is afgerond naar 0,5%, zoals regelgeving voorschrijft. Dit betekent dat we 0,5% aan rente berekenen in de kapitaallasten en deze belasten we door aan de verschillende taakvelden. Dit geeft een positief renteresultaat van € 139.250 en is ingezet als algemeen dekkingsmiddel.

93

Paragraaf Bedrijfsvoering

Inleiding Er gebeurde en gebeurt op dit moment veel in onze organisatie. Om goed aan te blijven sluiten bij de veranderende opgaven uit de omgeving is het van belang dat we als organisatie werken als een geoliede machine die flexibel in kan spelen op actuele ontwikkelingen, zonder daarbij de focus op de lange termijn doelen uit het oog te verliezen. Dit vraagt veel van onze interne processen en de manier waarop we deze met elkaar vormgeven. Opgaven in de interne en externe dienstverlening liggen onder andere op het gebied van informatiemanagement en informatieveiligheid, financiële huishouding, communicatie, strategisch personeelsbeleid, digitalisering van de dienstverlening en gemeentelijke huisvesting. In 2021 hebben we hierin flinke stappen gezet; tegelijkertijd vraagt dit de komende jaren nog veel inzet van de organisatie. Ambities De ambtelijke organisatie is wendbaar en veerkrachtig. Inrichting en cultuur van de organisatie sluiten aan bij de ambities en missie/visie van de organisatie en het bestuursakkoord. Werkprocessen zijn helder en transparant en sluiten zoveel mogelijk aan bij datgene wat de inwoner van ons vraagt. Effectief en efficiënt omgaan met menskracht en middelen. Deze paragraaf geeft inzicht in de stand van zaken van de bedrijfsvoering in onze gemeente. In 2021 waren de ambities hoog, maar ook de maatschappelijke druk.

Wij kunnen met trots mededelen dat een groot aantal resultaten zijn bereikt.

94

Activiteiten in 2021 Beoogd resultaat 2021 In het kader van de samenwerkingsagenda met Oisterwijk en Hilvarenbeek ronden we de volgende projecten af: gezamenlijk afstemmen dienstverlening, invoeren projectmanagementmethode projectmatig creëren en het verder vormgeven van de samenwerking rondom informatiemanagement. Als vervolg op het project harmoniseren processen en applicaties, gaan we de komende jaren aan de slag met harmoniseren van verschillende processen en applicaties.

Het college legt bij de jaarrekening een Verklaring Informatiebeveiliging af conform de voorschriften uit het landelijk programma ENSIA.

We voeren de vervolgfase van de organisatieontwikkeling uit. Experimenterend en lerend werken we in een nieuw organisatiemodel aan een toekomstgerichte organisatie.

Realisatie In samenwerking met Hilvarenbeek en Oisterwijk stemden we af wat we op het gebied van dienstverlening samen kunnen oppakken. Dit leidde ertoe dat we gezamenlijk een visie op dienstverlening hebben opgesteld, welke inmiddels door de raad is vastgesteld. Het project projectmatig creëren rondden we af. Met een uitvoeringsprogramma en een toolkit legden we de basis voor verdere implementatie in 2022. Op het gebied van informatiemanagement werkten we meer samen op het gebied van harmoniseren van processen en het inrichten van applicaties. Dit naar aanleiding van onze gezamenlijke i-visie die in 2019 is vastgesteld. Met het harmoniseren van processen gaan we steeds meer de vruchten plukken van de overgang naar het gezamenlijke ICT platform van Equalit (2019). Door corona verloopt dit proces trager dan verwacht. We blijven ernaar streven om in verschillende domeinen een proces of applicatie te harmoniseren. Volgens de voorschriften van ENSIA legden wij verantwoording af door middel van de collegeverklaring (de BIO en met assurance op de DigiD en Suwi). Daarna legden we aan de gemeenteraad verantwoording af in de jaarrekening. We slaagden er in 2021 nog niet in om op het onderdeel Basisregistratie Ondergrond te voldoen aan de gestelde eisen. In 2022 pakken we dit in GHO-verband op. Begin van het jaar schakelde de organisatie door naar een nieuwe organisatiestructuur.

Dat betekent dat we de eerste stap hebben gezet naar zelforganiserende teams. Dit nieuwe organisatiemodel vraagt om een andere manier van leiderschap. In het leiderschapsprogramma werkte het managementteam uit hoe deze ontwikkeling mogelijk te maken. We verwachtten dit jaar met de teams aan de slag te gaan met teamontwikkeling. Dit was door corona minder dan verwacht. De benodigde ontmoetingen waren onvoldoende mogelijk. Als vervolg op het nieuwe organisatieconcept werkten we een nieuw werkplekconcept uit. Dit combineerden we met het hybride werken. 95

Communicatie In 2021 zetten we stappen in verdere professionalisering van en gaven we uitvoering aan bestuursadvisering, perswoordvoering en projectcommunicatie door middel van coaching en advisering. Daarnaast gingen we verder in 2021 met het communicatief vaardiger maken van de organisatie. We breidden onze sociale media activiteiten uit en maakten een start met de doorontwikkeling van ons intranet en de website, dit is inclusief het voldoen aan de wet digitale toegankelijkheid. Hiervoor werkten we aan de actiepunten uit het plan aanpak zoals het terugbrengen van het aantal pdf’s en deze vanuit de bron toegankelijk maken. Personeel en organisatie Werken en corona Met de coronapandemie was het thema hybride werken blijvend actueel. We namen veel maatregelen om gezond en veilig te kunnen blijven werken, zowel op kantoor als thuis. We implementeerden eind 2020 een tijdelijke regeling hybride werken. Deze regeling faciliteert medewerkers om een arboproof thuiswerkplek te maken. Vanwege de corona maatregelen voerden we de regeling versneld in. Gelet op de behoeften en veranderingen rondom de huisvesting van medewerkers als gevolg van de organisatieontwikkeling, ontwikkelden we onze kijk op hybride werken en de spelregels door, en maken we een nieuwe regeling. Verder gaven we tips op intranet. We organiseerden stoomafblaassessies onder externe deskundige begeleiding.

We boden maatwerk waar nodig om privé en werk goed te kunnen combineren tijdens sluiting van scholen en kinderopvang. We zien dat het noodzakelijke thuiswerken voor grote groepen medewerkers voor- en nadelen heeft, bijvoorbeeld als het gaat om dienstverlening, concentratie/ efficiëntie, werk/privé-balans, verbondenheid en samenwerken. Dit nemen we mee in de ontwikkeling van het toekomstig HRM-beleid. Sociaal Statuut/lokaal overleg (formeel overleg tussen vakbonden en werkgever) We startten met de omzetting van het sociaal statuut GHO (voor Goirle, Hilvarenbeek en Oisterwijk), zodat het voldoet aan de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren. De vakbonden en de werkgevers verschillen op een onderdeel nog van mening. Op dit moment bekijken we in GHO-verband samen met de vakbonden de mogelijkheid om het huidige Sociaal Statuut technisch om te zetten. We pasten het GHO reglement van Lokaal Overleg aan. Dit reglement is in januari 2022 door de drie colleges vastgesteld in overeenstemming met het Lokaal Overleg. Het Lokaal Overleg bestaat uit vakbondsbestuurders van betreffende vakbonden, een aantal medewerkers vanuit de organisatie die lid zijn van een vakbond, en een ambtelijk en bestuurlijk vertegenwoordiger namens de drie werkgevers.

Resultaat- & Ontwikkelgesprek We ontwikkelden binnen GHO een nieuw instrument om medewerker en leidinggevende met elkaar het gesprek te laten voeren over ontwikkeling en resultaten. De inzet van dit gesprek is gericht op duurzame inzetbaarheid, ontwikkeling en resultaten van de medewerker. Daarnaast implementeerden we de optie om feedback bij andere collega’s te vragen. Grip op formatie en inhuur We scherpten de processen van formatiebeheer en inzet van tijdelijke inhuur aan om zo nog meer grip te krijgen op de formatie en flexibele schil en het hierbij behorende personeelsbudget. In 2022 zetten we hierin de volgende stap.

96

Opleiding & Ontwikkeling Door het verplichte thuiswerken voor een grote groep van onze medewerkers konden lang niet alle geplande opleidingsactiviteiten worden uitgevoerd. Een deel van het opleidingsbudget gaven we daarom niet uit. Daarnaast is de Omgevingswet uitgesteld, waardoor we ook in dat kader geplande opleidingen en cursussen doorschoven naar 2022. Nieuwe Ondernemingsraad In juli 2021 legde de volledige Ondernemingsraad (OR) de taken neer. Redenen die zij aangaven voor dit besluit waren de hoge werkdruk, te weinig tijd voor OR-werkzaamheden en de veelheid aan onderwerpen en informatie. We startten een zoektocht naar nieuwe OR-leden. Dit leidde ertoe dat per 1 januari 2022 een volledig nieuwe OR is gestart. Verzuim

Ziekteverzuimpercentage 2020 Ziekteverzuimpercentage 2021

ZVP 8,41% 5,86%

ZVP >1 jaar 0,45% 1,20%

Afgelopen jaar daalde het ziekteverzuim ten opzichte van het jaar daarvoor fors, van 8,41% naar 5,86%. Leidinggevenden voerden gesprekken met medewerkers, medewerkers zijn actief uitgenodigd bij het spreekuur van de bedrijfsarts en we boden maatwerk waar nodig. Het verzuimpercentage van medewerkers die langer dan een jaar ziek zijn steeg van 0,45% naar 1,2%. Dit verzuim is lastig te beïnvloeden. Mobiliteit Instroom Doorstroom Uitstroom

aantal medewerkers 20 4 21

aantal fte 16,13 2,87 17,25

percentage fte (%) 11,5 2,0 12,3

De organisatie kent een ‘gezonde’ in- en uitstroom, beide zijn rond de 11%. Daarnaast zien we dat een steeds groter deel van onze vacatures wordt ingevuld door interne kandidaten en dat de interne mobiliteit is toegenomen. Dat zien we als een positieve ontwikkeling. Ten opzichte van 2020 zien we bij zowel in-, door-, als uitstroom een lichte stijging. Vacatures

2020 2021

Vacatures geplaatst 21 26