Raadsvoorstel zienswijze over financiële stukken gemeenschappelijke regelingen

Raadsvoorstel Datum vergadering Agendapunt Zaaknummer Onderwerp

: : : :

27 juni 2024

Portefeuillehouder Programma Opgesteld door: Afdeling

: :

S. Meulblok Bestuur en financiën Maurits van Belzen Concern

:

1.

Samenvatting

I

Jaarrekeningen 2023 Regeling Betho

GGD Zeeland GR de Bevelanden OLAZ RUD Sabewa SWVO VRZ ZMS

II a. -

-

b.

Z24.188663 / D24.1163461 Raadsvoorstel zienswijze over financiële stukken gemeenschappelijke regelingen

Zienswijze Instemmen met de bestemming van het positieve resultaat met het aandachtspunt dat de terugbetaling aan de gemeenten voortaan gepresenteerd dient te worden als resultaat in plaats van als last op de begroting. Nog niet ontvangen. Instemmen met de voorgestelde resultaatbestemming. Kennisnemen. Instemmen, inhoudende dat het negatieve resultaat 2023 van € 752.728 met de deelnemers wordt verrekend en dat Goes € 30.518 terugkrijgt. Instemmen met de voorgestelde resultaatsbestemming in de vorm van een extra bijdrage van de deelnemers. Instemmen met de voorgestelde resultaatsbestemming waarbij het negatieve resultaat ten laste van de reserve sociaal domein. Kennisnemen. Niet instemmen omdat de jaarrekening niet is goedgekeurd. Ook omdat deze niet aan het BBV voldoet en niet de juiste procedure is doorlopen.

Ontwerpbegrotingswijzigingen 2024 Instemmen met de: 1e begrotingswijziging van OLAZ 2e begrotingswijziging van de RUD 3e begrotingswijziging van de RUD, en daarmee ook met het voorgenomen plan van aanpak Robuuste RUD met de aanbeveling in 2026 te voldoen aan wat minimaal verplicht is en de jaren daarna toegroeien naar het uiteindelijke voorstel. 1e begrotingswijziging van Sabewa 1e begrotingswijziging SWVO, met de opmerkingen o om bij een eerstvolgende begrotingswijziging met betrekking tot secretariaatskosten de richtlijnen van het VZG-rapport Samenwerkingen GR-en te volgen; o om Een richtlijn op te stellen ten aanzien van de indexering van de subsidie maatschappelijk werk en cliëntondersteuning aan SMWO. De begeleidingscommissie adviseert de VZGrichtlijn hiervoor te hanteren. Kennis te nemen van de vastgestelde 1e begrotingswijziging van de VRZ

De financiële consequenties van de begrotingswijzingen worden verwerkt in de gemeentelijke Bestuursrapportage 2024.

Agendapunt Pagina 2

III Ontwerpbegrotingen 2025 Op onderstaande wijze een zienswijze in te dienen over de ingediende ontwerpbegrotingen. Over de RUD is al een zienswijze vastgesteld. Over RBL hoeft geen besluit genomen te worden. Regeling Betho

GGD Zeeland

Zienswijze Instemmen met de conceptbegroting 2025 van de gemeenschappelijke regeling De Betho en aandacht vragen voor een betere onderbouwing van de meerjarenraming en de paragraaf weerstandsbeheersing en risicobeheersing. Instemmen met de volgende zienswijze: a. In de paragraaf van het weerstandsvermogen en risicobeheersing het risico opnemen m.b.t. tot het 'ravijnjaar' welke zal drukken op de algemene uitkeringen in het gemeentefonds b. Voortaan in de begroting vergelijkende cijfers op te nemen. c. Gezien het bedrag € 27.609 akkoord te gaan met een stukje nieuw beleid in de begroting (in plaats van een 1e begrotingswijziging) met betrekking tot EVS (verplichting vanuit de wet)

GR de Bevelanden OLAZ RUD Sabewa SWVO

Instemmen. Instemmen. Instemmen. Instemmen. Instemmen met uitzondering van het programma gezondheidsbeleid, onderdeel CLIO, en hierover de volgende zienswijze indienen: a. Per 1-1-2025 het totale bedrag van de bijdrage cliëntondersteuning aan te passen, omdat de gemeente Tholen dit niet meer afneemt. Het aandeel van Tholen op de bijdrage cliëntondersteuning in mindering te brengen en niet de bijdrage van de Bevelandse gemeenten hiermee te verhogen; b. We verzoeken het Algemeen bestuur van het SWVO de totale bijdrage cliëntondersteuning (excl.Tholen) t.o.v. 2024 met maximaal de VZG-richtlijn (3,9%) te indexeren en de bijdrage voor 2025 aan te passen naar € 1.037.351; c. We verzoeken het Algemeen bestuur van het SWVO de bijdrage cliëntondersteuning voor Goes t.o.v. 2024 met maximaal de VZG-richtlijn (3,9%) te indexeren en de bijdrage voor 2025 aan te passen naar € 383.145; d. Bij het opstellen van de volgende primaire begroting cf. de afspraken van het VZGrapport geen nieuw beleid aan te bieden in de primaire begroting. Maar dit via een afzonderlijk voorstel voorzien van een 1e begrotingswijziging in te dienen bij de behandeling van de primaire begroting van het nieuwe jaar; e. Een richtlijn op te stellen ten aanzien van de indexering van de subsidie maatschappelijk werk en cliëntondersteuning aan SMWO. De begeleidingscommissie adviseert de VZG-richtlijn hiervoor te hanteren.

VRZ ZMS

Instemmen. Niet instemmen met de conceptbegroting 2025. Voor de motivering van dit besluit verwijzen naar de adviezen van de VZG-samenstellingscommissie en de begeleidingscommissie. Deze adviezen luiden als volgt: 1. niet in te stemmen met de voorliggende conceptbegroting 2025; 2. de deelnemersbijdragen ten opzichte van de vastgestelde begroting 2024 te verhogen met de maximale VZG-indexatierichtlijn van 3,9% voor de conceptbegroting 2025; 3. de Zeeuwse Muziekschool erop te wijzen dat zij alleen met een deugdelijk gemotiveerd verzoek een begrotingswijziging 2024 in kunnen dienen. Dit voor een hogere deelnemersbijdrage. Het verzoek is om hierbij kritisch en incidenteel te ramen; 4. Besluitvorming binnen de GR moet correct worden gevolgd. Dit geldt ook voor het (tijdig) aanbieden van de ontwerpbegroting door het DB aan de raden; 5. De begeleidingscommissie tijdig te betrekken bij de besluitvorming van de P&Cdocumenten en daarbij de juiste bestuurlijke stukken te overleggen; 6. In de begroting (maar ook in de jaarrekening) op een juiste wijze de vereiste wet- en regelgeving toepassen.

De financiële consequenties worden verwerkt in de 33e begrotingswijziging 2024. Deze is bijgevoegd.

Agendapunt Pagina 3

2. Inleiding Als gemeenten gezamenlijk taken willen uitvoeren kunnen ze een gemeenschappelijke regeling instellen. Het college van Goes neemt deel aan onderstaande gemeenschappelijke regelingen. 1. Betho 2. GGD Zeeland 3. GR de Bevelanden 4. OLAZ 5. RBL 6. RUD 7. Sabewa 8. SWVO 9. VRZ 10. Zeeuwse Muziekschool 3.

Wettelijk kader

RBL Regionaal Bureau Leerplicht Oosterschelderegio (RBL) is de enige gemeenschappelijke regeling met als rechtsvorm centrumgemeente. De gemeente Goes is de centrumgemeente. RBL maakt daardoor onderdeel uit van de gemeente Goes. De andere negen gemeenschappelijke regelingen zijn zelfstandige organisaties (openbaar lichaam). Zij moeten de raad om een zienswijze vragen. Wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen De Wet gemeenschappelijke regeling is twee jaar geleden gewijzigd waardoor onder meer de termijn om een zienswijze in te dienen is verruimd. De negen openbare lichamen moeten voor 30 april de ontwerp-begroting voor het komende jaar en de voorlopige jaarrekening van het afgelopen jaar zenden aan de raden van de deelnemende gemeenten. Toezending moet 12 weken voordat het Algemeen Bestuur de ontwerpbegroting vaststelt, plaatsvinden. In deze periode kunnen de raden een zienswijze naar voren brengen over de ontwerpbegroting. Ook over een begrotingswijziging kunnen de raden een zienswijze indienen. In Zeeland is in VZG-verband afgesproken om eerder een zienswijze te geven zodat het Algemeen Bestuur van elke gemeenschappelijke regeling voor 15 juli de stukken kan vaststellen. VZG-normen De VZG stelt normen vast waar gemeenschappelijke regelingen zich aan moeten houden bij het opstellen van de jaarrekening en de begroting.

De ontwerpbegroting 2025 mag ten opzichte van 2024 met een percentage van 3,9% worden verhoogd wegens inflatie en loonstijgingen. De totale reservepositie mag maximaal 5% van de jaaromzet bedragen. Er geldt geen bezuinigingstaakstelling. Verder moet ieder openbaar lichaam een ambtelijke begeleidingscommissie hebben waarin de financiële stukken besproken zijn. De VRZ heeft als enige nog een eigen adviescommissie Financiën. Ook moet de accountant een oordeel hebben gegeven over de jaarrekening. Voorheen konden de gemeenteraden een zienswijze indienen over de voorgenomen resultaatbestemming van de concept jaarrekening. Een zienswijze is nu alleen vereist als een positief saldo wordt toegevoegd aan de algemene reserve en deze daardoor uitkomt boven de VZG-norm van 5% of als voorgesteld wordt het positieve saldo een andere bestemming te geven. Bij een negatief jaarrekening-resultaat dat leidt tot een verzoek tot een hogere gemeentelijke bijdrage wordt eveneens een zienswijze gevraagd. Het verzoek tot een hogere bijdrage volgt via een begrotingswijziging in het lopende jaar. Samenstellingscommissie Voor het tweede jaar heeft de Samenstellingscommissie van de VZG alle stukken heeft beoordeeld en hierover een advies heeft gegeven. Dit advies is bijgevoegd.

Agendapunt Pagina 4

4. Inhoud In dit raadsvoorstel worden de ingediende financiële stukken van de openbare lichamen behandeld. Hierbij wordt eerst de jaarrekening 2023 behandeld als dat noodzakelijk is, gelet op de gewijzigde VZG-richtlijn. Vervolgens, als deze er is, de ontwerpbegrotingswijziging 2024. Daarna de ontwerpbegroting 2025 en tot slot incidenteel een ontwerpbegrotingswijziging 2025. Dit op alfabetische volgorde. Aan het einde van dit voorstel is een tabel opgenomen met de totale financiële gevolgen voor de gemeente Goes en op welke wijze de extra bijdragen gedekt zullen worden. 4.1 Betho Jaarrekening 2023 In het jaar 2023 heeft GR de Betho een positief resultaat gerealiseerd van €250.000. Dit gepresenteerde resultaat is inclusief de terugbetaling aan de deelnemende gemeenten van €1.336.900. Hierbij dient, op advies van de samenstellingscommissie, opgemerkt te worden dat de terugbetaling aan gemeenten eigenlijk gepresenteerd dient te worden als te bestemmen resultaat 2023 in plaats van als last op de begroting. De gemeente Goes ontvangt een terugbetaling van totaal €716.188. Deze terugbetaling bestaat voor een deel uit het positieve resultaat, namelijk €527.300 en een omzetbonus voor de afgenomen diensten van €188.888.

Het positieve resultaat wordt met name veroorzaakt door een aantal incidentele posten, namelijk door de ontvangen rente vanwege schatkistbankieren (€ 265.000) en het opschonen van oude balansposten (€ 95.000). Het voorstel is om het resultaat te gebruiken om een bestemmingsreserve te vormen voor de afschaffing van de meerwaarde regeling ambtelijk personeel. Deze regeling is niet meer in lijn met cao-afspraken en wordt daarom afgebouwd. Op basis van de VZG-voorschriften dient een zienswijze te worden aangevraagd voor de bestemming van het resultaat voor dit doel. Het advies is om de gemeenteraad voor te stellen om in de benodigde zienswijze op de jaarrekening 2023 aan te geven in te stemmen met de bestemming van het positieve resultaat (€250.000) als bestemmingsreserve voor de afschaffing van de meerwaarde regeling ambtelijk personeel. Wel dient in lijn met het advies van de samenstellingscommissie opgemerkt te worden dat deze kosten eigenlijk al als voorziening hadden terug moeten komen in de balans 2023. De doelstellingen van GR de Betho voor 2023 zijn gerealiseerd. In 2023 bood De Betho werkgelegenheid en begeleiding aan ongeveer 397 medewerkers met een Wsw indicatie en bijna 86 medewerkers in Nieuw Beschut Werken. Daarnaast werden er 89 ontwikkeltrajecten voor bijstandsgerechtigden uitgevoerd. 30% van deze kandidaten werd begeleid naar werk.

Daarnaast is in opdracht van het Algemeen Bestuur door bureau Addvision onderzocht welke rol de infrastructuur en mogelijkheden van De Betho kunnen spelen voor de verschillende doelgroepen die zich niet zelfstandig kunnen redden op de arbeidsmarkt. Het rapport ‘De Betho in ontwikkeling’ is begin 2024 vastgesteld. De algemene reserve van GR De Betho is €1.005.000. Dit is 4,7% van de inkomsten en valt binnen de VZG-richtlijnen voor een reservevorming van maximaal 5%. Volgens de VZG-richtlijnen mogen de bestemmingsreserves als gevolg van de brand buiten de berekening van de maximaal toegestane reserves gelaten worden, omdat de reserve dient als dekkingsreserve voor al aanwezige kapitaallasten (rapport Samenwerking gemeenschappelijke regeling, februari 2024, blz. 22). De jaarrekening is gecontroleerd door Verstegen Accountants. De accountant heeft een goedkeurende verklaring afgegeven in het conceptverslag van 27 maart 2024. De formele bekrachtiging hiervan volgt in afwachting van het landelijke standpunt over de rol van accountants ten aanzien van de rechtmatigheidsverantwoording. Begrotingswijzing 2024 Niet van toepassing.

Agendapunt Pagina 5

Begroting 2025 De gemeentelijke bijdrage aan GR de Betho is sinds 2022 komen te vervallen. De Betho is financieel voor het belangrijkste deel van de inkomsten afhankelijk van de rijksbijdrage sociale werkvoorziening. De afspraak is dat gemeenten deze rijkssubsidie één op één overdragen aan De Betho. De begrote rijkssubsidie voor 2025 is €5.617.000 voor de gemeente Goes. Verder wordt er omzet gedraaid die voor een groot deel afkomt van de deelnemende gemeenten door afname van diensten voor bijvoorbeeld het groenonderhoud. Daarvoor zijn afspraken gemaakt. Tot slot ontvangt De Betho bijdragen voor de begeleiding van doelgroepen onder de Participatiewet. Het gaat voor de gemeente Goes om een bijdrage van €317.000 voor ontwikkelingstrajecten van bijstandsgerechtigden en €809.000 voor Beschut Werken. In de begroting 2025 is rekening gehouden met nieuw beleid gebaseerd op het rapport ‘De Betho’ in ontwikkeling. Het doel hiervan is om De Betho door te ontwikkelen tot sociaal leer- en werkbedrijf voor doelgroepen uit de Participatiewet. Het nieuwe beleid (4k) is in de begroting ten laste gebracht van de gemeentelijke terugstorting. De begrote terug storting zal hierdoor de komende jaren afnemen.

Het advies van de begeleidingscommissie en de samenstellingscommissie is om een instemmende zienswijze af te geven ten aanzien van de begroting 2025 en aandacht te vragen voor een betere onderbouwing van de meerjarenraming en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing.

4.2 GGD Jaarrekening 2023 Is nog niet beschikbaar. Deze wordt later aangeboden. Begrotingswijzing 2024 Niet van toepassing. Begroting 2025 Eind 2022 is er een besluit genomen over de begrotingswijziging ‘Basis op orde’ van de GGD. Hierbij werden incidentele en structurele middelen toegekend om de primaire processen ten aanzien van de Algemene gezondheidszorg, de bedrijfsvoeringsprocessen en het leidinggevend kader steviger neer te zetten. Eind 2024 wordt de evaluatie van deze aanpak verwacht. Hierover wordt het college en de raad te zijner tijd nader geïnformeerd. Niet meegenomen in de Basis op orde zijn de jeugdgezondheidszorg en Veilig Thuis. Jeugdgezondheidszorg (JGZ): Op dit moment wordt er gewerkt aan het project Toekomst JGZ; samen voor een gezonde jeugd. Doel is het toekomstbestendig maken van de dienstverlening van de JGZ. Daarbij wordt ook gekeken naar de effecten van het herschikken van taken vanwege het oplopende personeelstekort, het verkennen van mogelijkheden om nog meer te investeren in preventie en in digitalisering om meer data gedreven te kunnen werken. Het plan zal in de tweede helft van 2024, zowel op inhoud als financieel aan het bestuur worden voorgelegd. De Jeugdgezondheidzorg vormt een essentieel onderdeel van de preventieve aanpak van de Zeeuwse jongeren.

Op gemeenteniveau moeten zij gaan aansluiten bij de Sterke Lokale Teams die de schakel moeten gaan vormen tussen het voorliggende veld/de sociale basis en de beschikkingszorg. Helaas is momenteel nog niet bekend wat de Toekomst JGZ financieel gaat betekenen. Indien nodig zal dit via een begrotingswijziging worden voorgelegd. Veilig Thuis vervult Zeeuws breed een functie in het signaleren, aanpakken en doorbreken van huiselijk geweld en kindermishandeling. Er is een toenemend aantal meldingen, adviezen en vervolgdiensten en ook een toename in complexiteit en multi-problematiek. Om duurzaam wachtlijstvrij te worden, wettelijke termijnen te halen, met goede kwaliteit en een acceptabele werkdruk, is het nodig om de capaciteit uit te breiden. Daarnaast dient Veilig Thuis Zeeland (in opdracht van de VNG, het Ministerie van VWS en Justitie en Veiligheid) ook uitvoering te blijven geven aan landelijke ontwikkelagenda’s en programmalijnen (Voorbeelden hiervan zijn het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en ‘Veiligheid Voorop’). De financiering van het programma Veilig Thuis bestaat uit twee delen. Eén deel van de begroting komt vanuit de gemeentelijke bijdrage en één deel komt vanuit een subsidie vanuit het CZW-bureau (in opdracht van de centrumgemeente Vlissingen).

Agendapunt Pagina 6

Verdere ontwikkelingen met betrekking tot de GR GGD Zeeland: IZA/GALA: De Rijksoverheid wil met het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) investeren in de (publieke) gezondheid van alle Nederlanders. De ambitie van IZA is zorg voor iedereen toegankelijk, kwalitatief goed en betaalbaar houden. De ambitie van het GALA is een gezonde generatie in 2040. Deze akkoorden hebben overlap en versterken elkaar. De GGD heeft hierin een adviserende rol, levert data en duidt deze. Samenwerking GGD-VRZ-RUD: Eind 2023 is gestart met een verkenning naar de samenwerking tussen Veiligheidsregio Zeeland, RUD Zeeland en GGD Zeeland. In juli 2024 worden de uitkomsten ter besluitvorming aangeboden aan de algemeen besturen van de drie organisaties. Eventuele kosten zijn ten tijde van het opstellen van de programmabegroting 2025 nog niet inzichtelijk, dit is afhankelijk van de uitkomst en besluitvorming door de algemeen besturen. Huisvesting: Het vraagstuk rondom de huidige huisvesting van de GGD loopt al enige jaren. Deze voldoet niet meer aan de eisen van deze tijd. Ook zijn er onvoldoende werkplekken om de medewerkers van de GGD te huisvesten. In opdracht van het bestuur wordt gekeken naar een structurele oplossing waarbij rekening wordt gehouden met samenwerkingsvormen met VRZ/RUD en de gevolgen van besluitvorming rondom Inkooporganisatie Jeugd.

Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ): Samenvoeging met BW/MO/VO: Het onderzoek naar samenvoeging van de inkoop van jeugdhulp met de inkoop van beschermd wonen, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang (BW/MO/VO) en de daarbij gewenste governance is in de afrondende besluitvormingsfase. In deze begroting treft u de financiën onder voortzetting van de huidige governance. Pas na bestuurlijke besluitvorming kan de financiële impact worden ingebracht via een begrotingswijziging. Verantwoording lasten jeugdhulp: In het voorjaar 2024 werd op voorspraak van de accountant van de GR Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland, op basis van o.a. de geactualiseerde notitie rechtmatigheid van de Commissie BBV, de verwerkingswijze voor de lasten van jeugdhulp gewijzigd. Dat heeft tot gevolg dat de lasten voor jeugdhulp niet langer in de begroting van de GR Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland worden verwerkt maar in de begrotingen van de deelnemende gemeenten. Op verzoek van de controllers van de Zeeuwse gemeenten is er een juridische toets gedaan en is er een hernieuwde vraag aan de commissie BBV gesteld.

Het standpunt en eerder gegeven antwoord van de Commissie BBV blijven onverminderd van kracht: De GR voert allemaal op uitvoering gerichte taken uit, die volgen op het door de deelnemende gemeenten vastgestelde jeugdbeleid en volgen op de door de gemeente afgegeven beschikking. De GR draagt verantwoordelijkheid voor een goed inkoopbeleid, goed contractenbeheer en het voeren van de administratie. Daarom dienen de baten en lasten van de jeugdzorg zelf verantwoord te worden in de begrotingen en jaarrekeningen van de deelnemende gemeenten. De begroting en jaarrekening van de GR dient alleen de uitvoeringskosten van de GR zelf te omvatten. Aanbesteding: Momenteel wordt er door de IJZ en de gemeenten hard gewerkt om de aanbesteding goed in te kunnen gaan zetten. Het huidige tijdpad gaat uit van vaststelling van de volledige inkoopstrategie in september 2024, de publicatie van de aanbestedingen deels in oktober 2024 en deels in april 2025. Dit met als doel per 1 januari 2026 nieuwe inkoopcontracten te hebben. De PIOFACH – taken: Deze worden nog op basis van de oude afspraken doorberekend door de GGD. Afhankelijk van hoe een en ander gaat lopen met de governance en de afspraken waar deze taken ondergebracht gaan worden, is het overigens wel waarschijnlijk dat er in de toekomst voor deze taken extra kosten bij komen.

Zou kunnen dat deze in de toekomst gaan stijgen omdat de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD) Zeeland heeft voorgesteld de Handleiding Overheidstarieven (HOT) te gaan hanteren.

Agendapunt Pagina 7

Financieel De deelnemersbijdrage: De totale deelnemersbijdrage volgens de reguliere VZG-richtlijn (3,9%) bedraagt €23.660.341. Daarnaast wordt het volgende gevraagd: • €106.684 compensatie omdat voor de GGD Zeeland de verhouding personeel/materieel (78/22%) afwijkt van de VZG-norm (2/3:1/3). Vorig jaar is deze compensatie eveneens verstrekt. • €27.609 voor het voldoen aan de wettelijke verplichting Elektronisch Voorschrijf Systeem • €8.000 applicatiekosten zoals goedgekeurd in de 2e begrotingswijziging 2023. • €45.000,- voor een managementinformatiesysteem, die in de 'basis op orde' nog als PM post was opgenomen. Hierdoor komt de deelnemersbijdrage voor 2024 in totaal op €23.847.633. Aan de gemeente Goes wordt een bijdrage voor het onderdeel GGD excl. IJZ gevraagd van €2.395.389,-. In 2024 was de gevraagde bijdrage €2.279.301. Dit betekent een stijging van €116.088 (5,09%). Inkooporganisatie Jeugd Zeeland (IJZ) In de begroting 2025 staan dus met betrekking tot IJZ alleen de uitvoeringskosten. De totale deelnemersbijdrage voor de uitvoeringskosten bedroeg in 2024 €2.115.200 (inclusief de begrotingswijzigingen). Met indexering van de VZG-richtlijn van 3,9%, zou de totale deelnemersbijdrage €2.197.700 mogen zijn. Er wordt een bijdrage gevraagd van €1.941.700. Er zijn de volgende mutaties: • €26.000 extra verwerkingskosten. Dit betreffen extra accountantskosten.

Voorheen hoefde de accountant maar één verklaring af te geven. Nu vraagt elke gemeente een accountantsverklaring voor de eigen jaarrekening, wat fors extra kosten met zich meebrengt. • €135.000 externe begeleiding aanbesteding. Dit zijn eenmalige extra kosten in verband met de aanbesteding. • €83.000 eenduidige functiebeschrijving/waardering. Ter voorbereiding op de fusie worden de functies op een eenduidige manier beschreven. De verwachting is dat de salariskosten hierdoor met €83.000 zullen toenemen. Het functiehuis van de GGD wordt gevolgd. • €500.000 rentebaten. Met het opnemen van rentebaten hebben we een structureel voordeel van €500.000: een en ander is afhankelijk van de rentestand. Dit lijkt echter reëel gezien de verwachte opbrengst in 2023. Aan de gemeente Goes wordt een bijdrage gevraagd van €190.869. Advies begeleidingscommissie en samenstellingscommissie De begeleidingscommissie heeft een advies uitgebracht over de begroting. Dit is bijgevoegd. De begeleidingscommissie gaat akkoord met de onderbouwingen en adviseert aan de deelnemende gemeenten een positieve zienswijze in te dienen op de begroting GGD 2025. Daarbij adviseert de Begeleidingscommissie: •

• •

in de paragraaf van het weerstandsvermogen en risicobeheersing aandacht te vragen voor het risico met betrekking tot het 'ravijnjaar' welke zal drukken op de algemene uitkeringen in het gemeentefonds (en dus indien doorberekend consequenties kan hebben voor de GR-en); het opnemen van vergelijkende cijfers in de begroting: dit werd vorig jaar ook aangegeven en is nog niet gedaan. gezien het bedrag €27.609) akkoord te gaan met een stukje nieuw beleid in de begroting (in plaats van een 1e begrotingswijziging) met betrekking tot EVS (verplichting vanuit de wet) IJZ voldoet aan de VZG-richtlijn. Hier zijn verder geen opmerkingen door de begeleidingscommissie op gemaakt.

De samenstellingscommissie heeft eveneens de begrotingen van de Gemeenschappelijke Regelingen beoordeeld, waaronder de GGD. Het advies van deze commissie is eveneens bijgevoegd. Ook deze commissie geeft een positief advies.

Agendapunt Pagina 8

4.3 GR De Bevelanden Jaarrekening 2023 GR de Bevelanden heeft, met een goedkeurende accountantsverklaring, de jaarrekening 2023 ingediend bij de deelnemende gemeenten voor een zienswijze. De jaarrekening 2023 kan voor kennisneming worden voorgelegd aan de gemeenteraad met een positief zienswijze op de resultaatbestemming. De exploitatie 2023 van GR de Bevelanden sluit af met een positief resultaat van €1.347.000 (afgerond). Het positieve resultaat wordt grotendeels veroorzaakt door onderschrijdingen op het salarisbudget, softwarekosten, leasekosten en ontvangen rente op de rekeningschatkistbankieren. Het blijkt steeds lastiger om personeel met de juiste kwalificaties te vinden op de arbeidsmarkt. Hierdoor zijn in 2023 vacatures niet of later in het jaar ingevuld en is de voorgenomen inhuur van personeel niet gerealiseerd. Dit heeft geleid tot een onderschrijding op het salarisbudget en het budget voor extern personeel van 3,8% op de totale salarisbegroting. In het najaar 2023 hebben de gemeenteraden ingestemd met de voorstellen i-Visie en middelen beschikbaar gesteld. Het overschot wordt veroorzaakt door de uitwerking van de i-Visie. Na het beschikbaar komen van de middelen is gewerkt aan een uitwerkingsplan om de juiste keuzes te maken. Onderdeel hiervan vormde een nader onderzoek naar de uitvoering en risico’s.

De uitkomsten van dit onderzoek kwamen in december 2023 beschikbaar, waardoor uitgaven op het terrein van lease en software doorschoven in tijd. In het najaar is het budget voor het project ‘Digitaliseren en optimaliseren werkprocessen WIZ’ en juridische kosten beschikbaar gesteld. Hierna is gestart met de werving van een projectleider en het opstellen van een uitvoeringsplan die in december 2023 is opgeleverd. In 2024 is de uitvoering van het project gestart. Als gevolg van een landelijk verhoogd rentepercentage op de schatkistbankrekening en doordat de GR meer dan verwachte liquide middelen op haar bankrekening had staan, hebben wij rente ontvangen. Hiermee is in de begroting 2023 geen rekening gehouden. In 2024 vindt er een aanpassing plaats via de bestuursrapportage en in de begroting 2025 is hiervoor een begrotingspost opgenomen. GR de Bevelanden stelt om de algemene reserve te vullen tot het maximaal afgesproken bedrag van 5%. Ook is het voorstel om een bestemmingsreserve te vormen voor ICT (I-visie) en WIZ voor een bedrag van €660.000. Wel met de voorwaarde om de gelden in deze bestemmingsreserve in een periode van 2 jaar te besteden. Dit is ook besproken in de begeleidingscommissie. Het voorstel is om het resterende bedrag van €437.715 terug te betalen aan de verschillende gemeenten. Voor de gemeente Goes betekent dat een bedrag van €223.653.

Dit bedrag is al in de jaarrekening 2023 van de gemeente Goes verwerkt. De begeleidingscommissie van GR de Bevelanden is akkoord gegaan met de jaarrekening 2023 en de bijbehorende begrotingswijziging. Het college stelt daarom voor om de jaarrekening ter kennisname aan te bieden aan de gemeenteraad en adviseert een positieve zienswijze te geven over de voorgestelde resultaatbestemming. Begrotingswijziging 2024 Niet van toepassing. Begroting 2025 GR de Bevelanden heeft de begroting 2025 – 2028 ingediend bij de deelnemende gemeente voor een zienswijze. De jaren 2025-2028 staan bij GR de Bevelanden in het teken van het realiseren van de ambities die in 2023 voor alle bedrijfsonderdelen zijn geformuleerd. Voor de gebiedsteams, het Team Werk en Handhaving en het Team Bedrijfsvoering zijn deze ambities geformuleerd op basis van het door Berenschot in 2022-2023 uitgevoerde onderzoek. Op basis daarvan heeft het bestuur ingestemd met een uitbreiding van de beschikbare capaciteit. De dienstverlening aan de inwoners staat centraal bij Werk, Inkomen en Zorg. Daar waar mogelijk wordt de dienstverlening aangepast aan onze klanten, is er ruimte voor maatwerk en krijgen Klantmanagers meer beslisruimte.

Bij inwoners die ondersteuning vragen in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning wordt de persoonlijke situatie integraal in kaart gebracht om zodoende een passende oplossing te zoeken. Ook voor het team HRM heeft het bestuur ingestemd met uitbreiding van de capaciteit. De ontwikkeling van het aantal medewerkers van de gemeenten laat al enige jaren een groei zien evenals de mobiliteit van medewerkers. Dit heeft direct gevolgen voor de omvang van het werkpakket van HRM.

Agendapunt Pagina 9

In 2022 is de i-Visie vastgesteld, inclusief een prioriteitsstelling. Eind 2022 is een extern adviesbureau gestart met de nadere uitwerking van de i-Visie. Voorjaar 2023 heeft het bestuur met het aangeboden uitvoeringsplan ingestemd. De basis op orde, verdere professionalisering, ontwikkeling op continuïteit en security met ook een duidelijke agenda om te groeien op het gebied van datagericht werken, digitale dienstverlening en ruimte om te innoveren komen hierbij aan bod. Daarbij is op verzoek van het bestuur op de eerste plaats aandacht besteed aan de uitwijk en een hacking-protocol. Medio 2025 is het uitvoeringsplan (grotendeels) gerealiseerd en vindt opnieuw een evaluatie plaats. Op basis van deze evaluatie dienen vervolgstappen te worden geformuleerd en een nieuw uitvoeringsplan te worden opgesteld. De begroting van GR de Bevelanden is opgesteld met een indexatiepercentage voor personeel van 3.9%. Per 1 januari 2024 is de nieuwe CAO voor de gemeenten ingegaan, waarbij een loonafspraak gemaakt is dat de lonen per 1 januari 2024 4,75% en per 1 oktober 2024 met 1,25% stijgen. In maart 2024 wordt door de VZG-commissie op basis van de cijfers in het Centraal Economisch Plan beoordeeld of bijstelling van de VZG-richtlijn 2024 noodzakelijk is. Bij het opstellen van de begroting 2025-2028 is hier geen rekening mee gehouden.

Deze CAO-stijging kan niet binnen de begroting van GR de Bevelanden worden opgevangen, waardoor dit tot een structureel tekort leidt. Met de eerstvolgende begrotingswijziging 2025, vragen wij aan de gemeenten om de gemeentelijke bijdragen te verhogen met €333.500. De begeleidingscommissie van GR de Bevelanden adviseert in te stemmen met de begroting 2025. Wel dient de 1e begrotingswijziging 2025 straks dus met veel aandacht te worden bekeken. Vanuit het college wordt een positieve zienswijze geadviseerd. Er wordt voorgesteld de financiële mutaties mee te nemen in de kadernota 2025. Advies begeleidingscommissie en samenstellingscommissie Het advies van de begeleidingscommissie is bijgevoegd. De samenstellingscommissie geeft aan dat GR de Bevelanden niet voldoet aan de richtlijn. De nuancering die daarbij gemaakt moet worden, is dat de samenstellingscommissie uitgaat van een niet sluitende begroting en niet de, nog te behandelen, 1e begrotingswijziging meeneemt in haar oordeel. 4.4 OLAZ Jaarrekening OLAZ 2023 De jaarrekening OLAZ 2023 sluit af met een positief saldo van € 86.386. In de vergadering van het algemeen bestuur van OLAZ op 29 maart 2017 is besloten om ingaande per 2016 bedragen aan het eigen vermogen toe te voegen.

De achterliggende reden om het eigen vermogen te versterken is om te sparen om in de toekomst in staat te zijn om de ten behoeve van de overname van de ZRD afgesloten leningen bij de BNG Bank (gedeeltelijk) af te lossen. Dit besluit valt binnen de 5% richtlijn van de VZG. Daarom wordt het positief saldo van 2023 toegevoegd aan de algemene reserve van het OLAZ Het saldo van de algemene reserve bedraagt per 31 december 2023 na vaststelling van de jaarrekening € 638.024. De exploitatie van het OLAZ bestaat uit een tweetal onderdelen, namelijk de door het OLAZ te vermarkten aangeboden huishoudelijke afvalstromen en de exploitatie van de milieustraten. Basis voor verrekening zijn de (langlopende) verwerkingscontracten voor brandbaar (rest)afval, groente- fruit en tuinafval (GFT), oud papier en karton (OPK), flessenglas en plastic-, metalenverpakkingen en drankenkartons (PMD). Op basis van werkelijke aangeboden hoeveelheden vindt per deelnemende gemeente doorbelasting plaats. Afvalhoeveelheden In de jaarrekening 2023 zien we over de gehele linie de hoeveelheden afval afnemen. Dit wordt veroorzaakt door wijzigingen in gemeentelijk afvalbeleid en anderzijds door het normaliseren van afvalhoeveelheden na de coronacrisis. Vanwege langdurige verwerkingscontracten zijn de verwerkingstarieven nagenoeg constant gebleven.

Enkel in de markttarieven van de opbrengststromen (zoals papier, glas) is een fluctuatie te zien. In onderstaande worden de meest opvallende ontwikkelingen nader toegelicht. In het document van de jaarrekening OLAZ 2023 zelf, is per afvalstroom een verklarende toelichting opgenomen.

Agendapunt Pagina 10

Brandbaar restafval Bij brandbaar restafval zien we de hoeveelheden afnemen doordat enkele gemeenten diftar hebben ingevoerd of een andere beleidswijziging hebben getroffen. Enkele gemeenten zien de hoeveelheid restafval stijgen vanwege afkeur van recyclebare stromen (met name PMD). Tot slot is te noemen dat de nascheidingsgemeenten de brand bij afvalverwerker AVR als nadeel terugzien in de hoeveelheid restafval, omdat het PMD in het laatste kwartaal niet uit het restafval gehaald kon worden. GFT Sinds 2023 wordt het GFT binnen een nieuw contract verwerkt bij Indaver. Onderdeel van dit contract betreft een bonus-malus regeling. Dit houdt in dat het verwerkingstarief lager wordt zodra de Zeeuwse gemeenten een betere kwaliteit GFT aanleveren dan landelijk gemiddeld (minder dan 5% vervuiling). De kwaliteit wordt gemeten op basis van steekproeven van het aangeleverde GFT door de afzonderlijke gemeenten. Gezien de hoge kwaliteit die in 2023 is aangeleverd (vervuilingspercentage 1,7 %), is een besparing bewerkstelligd. Daarnaast is sprake van het vervallen van overslag en transportkosten omdat in het oude contract 25% van het GFT werd overgeslagen en getransporteerd voor vergisting bij Attero in Venlo. In het nieuwe verwerkingscontract wordt het aangeleverde GFT volledig tot compost verwerkt bij Indaver in Nieuwdorp.

OPK Voor het oud papier en karton (OPK) is sprake van een daling in de ingezamelde tonnage. Digitalisering is hiervan de meest voor de hand liggende oorzaak. De logistieke kosten zijn gelijk gebleven. De marktprijzen (opbrengst) voor OPK zijn in 2023 fors gedaald. Flessenglas De hoeveelheid ingezameld glas is minder dan geraamd. Hier is geen directe oorzaak voor te noemen anders dan dat deze hoeveelheid in de corona jaren hoger waren. Gezien een nieuw verwerkingscontract wordt in 2024 een kostenverlaging voorzien voor de verwerking. Milieustraten Binnen de exploitatiekosten op de milieustraat is zichtbaar dat er in zijn totaliteit minder afval is aangeboden en dat de kwaliteit van de aangeboden afvalstromen is toegenomen. Het inregelen van extra toezicht is hier mogelijk de oorzaak van. Overige kosten Op de overige posten is een lichte overschrijding zichtbaar vanwege een toename van accountantskosten en ambtelijke inzet. Vanwege een hogere rentestand in 2023 is anderzijds een overschot zichtbaar vanwege schatkistbankieren. Vanuit de jaarrekening OLAZ 2023 vindt een afrekening plaats per gemeente. In totaal is er aan de 13 Zeeuwse gemeenten een bedrag terug te betalen van €1.124.512. Voor de gemeenten afzonderlijk betreft dit in totaal een terug te betalen bedrag die per gemeente is opgenomen op pag. 64 van de jaarrekening OLAZ 2023.

Voor gemeente Goes betreft dit een te ontvangen bedrag van €100.623. Dit voordeel is al verwerkt in de jaarrekening van gemeente Goes 2023. De Samenstellingscommissie is van mening dat deze terecht ter kennisname aan de raden aangeboden wordt. Er ontbreekt een toelichting op de begrotingsonrechtmatigheid in de paragraaf bedrijfsvoering en de rechtmatigheidsverantwoording. Verder blijkt tabel 1 voor het percentage bestemmingsreserve niet juist te zijn. Voorgesteld wordt kennis te nemen van de jaarrekening 2023. Begrotingswijzing 2024 De 1e begrotingswijziging van het OLAZ 2024 heeft betrekking op 2 componenten: 1. De transport- en overslagkosten van het GFT-afval 2. De afvalsorteeranalyse restafval 2024.

Agendapunt Pagina 11

1. Transport en overslagkosten GFT- afval In 2023 is een nieuwe overeenkomst met Indaver van toepassing m.b.t. de verwerking van het GFTafval. Eén van de nieuwe elementen in deze overeenkomst is dat er een bonus/malus van toepassing is op het tarief afhankelijk van de mate van vervuiling van het GFT-afval. In de begroting 2024 wordt uitgegaan van het basistarief van € 60,09 per ton, zonder een eventuele verrekening van de mate van vervuiling in het GFT. De analysekosten bestaan uit 26 te nemen monsters door een externe partij ter bepaling van de mate van vervuiling. De kosten hiervan worden geraamd op € 14.430. Indaver draagt voor 50% bij in de kosten en brengt zelf ook kosten voor de sorteeranalyses in rekening. Per saldo worden de kosten voor 2024 geraamd op € 0,21 per ton. Uit de jaarrekening 2023 is gebleken dat de transport- en overslagkosten significant lager zijn dan oorspronkelijk was voorzien. Dit komt met name door het wegvallen van de overslagkosten op het AOS Sloe, omdat er niet meer met GFT-afval naar de vergistingsinstallatie van Attero in Venlo wordt gereden. Verder zijn de transporttarieven per 1-22024 met 4,4% verhoogd. Het verwerkingstarief voor GFT-afval wordt in totaal met € 8 per ton verlaagd van € 80 naar € 72 per ton. 2.

Vervallen afvalsorteeranalyse restafval 2024 Ten behoeve van beleidsadvisering zijn de laatste jaren per gemeente afzonderlijk afvalsorteeranalyse uitgevoerd van het restafval. Deze resultaten geven inzicht in de samenstelling van het restafval. De sorteeranalyses zijn in 2023 in het 4e kwartaal 2023/1e kwartaal 2024 uitgevoerd en laten een minimale wijziging zien van uitkomsten in vergelijking tot de resultaten van 2022. Om deze redenen wordt voorgesteld pas weer een afvalsorteeranalyse te laten uitvoeren in 2025 zodat een in 2024 besparing kan worden gerealiseerd van in totaal €70.000. Na vaststelling verrekent OLAZ de financiële consequenties van de begrotingswijzigingen met de gemeenten (pag. 8). Dit zal plaatsvinden tijdens het lopende boekjaar 2024. Voor gemeente Goes betreft dit een voordeel van €43.840. Dit bedrag valt bij instemming ten gunste van het gemeentelijk begrotingssaldo (de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing betreft in de programma-begroting 2024 96%). De Samenstellingscommissie vindt dat de 1e begrotingswijziging 2024 van het OLAZ terecht voor zienswijzen aan de raden wordt aangeboden. Zij adviseren een positieve zienswijze in te dienen. Wel adviseren wij de volgende keer te handelen volgens de procedure zoals opgenomen in het VZGrapport Samenwerken met gemeenschappelijke regelingen.

U wordt voorgesteld in te stemmen met de begrotingswijziging OLAZ 2024. Ontwerpbegroting 2025 Begrotingsrichtlijn VZG De gezamenlijke gemeentelijke bijdrage van alle deelnemende gemeenten wordt in 2025 voor OLAZ geraamd op afgerond €22.516.127. In de begroting 2024 inclusief wijzigingen bedraagt de totale gemeentelijke bijdrage €21.558.575. In deze gemeentelijke bijdrage wordt onderscheid gemaakt tussen beïnvloedbare activiteiten en niet-beïnvloedbare activiteiten. Het verschil van de begroting 2025 t.o.v. de vorige begroting dient v.w.b. de toetsing aan de richtlijnen van de VZG te worden beoordeeld op de beïnvloedbare activiteiten. De beïnvloedbare activiteiten in de begroting 2025 stijgen met 3,86% t.o.v. de vorige begroting en vallen daarmee binnen de begrotingsrichtlijn van de VZG van 3,9%. Reserverichtlijn VZG De VZG-richtlijn geeft aan dat het eigen vermogen maximaal 5% van de jaaromzet mag zijn. Voor OLAZ komt dat bij een totaal aan baten van €19.968.717 in de jaarrekening neer op een toegestaan eigen vermogen van maximaal €998.436 per 31-12-2023. Het eigen vermogen van OLAZ per 31-12-2023 bedraagt €638.024 en dit valt ruim binnen de VZG-norm. Ontwerpbegroting OLAZ 2025 en meerjarenraming 2026-2028 In de ontwerpbegroting OLAZ 2025 is o.a.

als uitgangspunt genomen de door de individuele gemeente ingeschatte hoeveelheid (tonnages) van de afvalstromen brandbaar restafval en GFT. Hiermee is rekening gehouden met de (voorziene) beleidskeuzes die eventueel gemaakt zijn. Inbegrepen in de begroting OLAZ 2025 is een verhoging van de hoeveelheid restafval vanwege afkeur in recyclebare stromen. Daarnaast is te noemen dat verbrandingsbelasting steeds hoger wordt en dat in de begroting 2025 rekening is gehouden met een stijging van het tarief van €6,50 per ton.

Agendapunt Pagina 12

Ander component betreft de doorwerking van de tariefverlaging in GFT op het gebied van transport en overslag. Hier is sprake van een verlaging van het verwerkingstarief van €80 naar €75 per ton in 2025. In de raming voor 2025 is daarmee de mogelijke bonus-malus regeling voor de kwaliteit van het ingezamelde GFT niet meegenomen. Verder is sprake van een indexering op het gebied van personeel, overslag- en transportkosten binnen de verwerking van de afvalstromen en instandhouding van de milieustraten. Voor wat betreft de opbrengststromen is een inschatting gemaakt van de marktprijs, deze kunnen echter in praktijk lager of hoger uitvallen. Voor oud papier en karton (OPK) is deze verwachte opbrengst verlaagd gezien de fors dalende marktprijs (€8 per ton minder). Voor de afvalstroom flessenglas wordt een stijging van opbrengsten voorzien in 2025 van €4 per ton) Voor wat betreft de afvalstroom plastic-metalen en drankenkartons (PMD) is te noemen dat de verwerking- en transportkosten zijn opgenomen in de OLAZ-begroting. Hierbij is sprake van een geraamde kostenverhoging van c.a. €7 per ton. De inzamelvergoeding voor bron scheidende gemeenten maakt onderdeel uit van de afzonderlijke gemeentelijke begrotingen omdat deze direct aan de gemeenten wordt uitgekeerd (per ingezameld tonnage).

De inzamelvergoeding wordt jaarlijks opnieuw door het afvalfonds bepaald en hangt ook samen met het toegestane vervuilingspercentage (2023: €245 per ton en maximaal 15% vervuiling). 3.4 Reservering toekomstige ontwikkelingen In de begroting 2025 is volgens de besluitvorming in de begroting 2024 en naar aanleiding van het principebesluit tot het realiseren van circulaire ambachtscentra in Zeeland, een bedrag van € 874.000 opgenomen ter reservering van benodigde investeringen. Met deze reservering kan een (gedeeltelijke) fluctuatie in lasten (afvalstoffenheffing) de komende jaren worden voorkomen. 3.5 Doorwerking OLAZ- begroting in gemeentelijke begroting Bij het opstellen van de gemeentebegrotingen 2025 wordt rekening gehouden met de tarieven/bijdragen zoals genoemd in de ontwerpbegroting 2025 van het OLAZ (zie pagina 29). Voor gemeente Goes betreft dat een bijdrage van €2.083.030. Dit bedrag past binnen de opgenomen budgetten voor het taakveld "Afval", waarbij zelfs sprake is van een relatief gering voordeel van €34.773 ten opzichte van de huidige budgetten. U wordt voorgesteld het bedrag van €2.083.030 te verwerken in de programma begroting Goes 2025. De Samenstellingscommissie adviseert om over de begroting 2025 van het OLAZ een positieve zienswijze in te dienen. Voorgesteld wordt in te stemmen met de begroting OLAZ 2025. 4.5 RBL Jaarrekening 2023 Niet van toepassing.

Ontwerpbegroting 2024 Niet van toepassing. Begroting 2025 Niet van toepassing.

Agendapunt Pagina 13

4.6 RUD Jaarrekening 2023 Het financiële resultaat van 2023 bedraagt negatief € 752.728. De reservepositie bedraagt na aftrek van het reeds bestemde deel (€ 1.120.802- € 403.000=) € 717.802. De maximaal aan te houden reserve is volgens de VZG richtlijn 5% van alle baten. Dit komt neer op afgerond € 709.000. Aangezien de huidige reservepositie tot een lager dan gewenste weerstandsratio leidt (zie ook bij punt 2) en een verrekening van het negatieve resultaat met het eigen vermogen tot een daling onder de minimale weerstandsratio van 0,8 is het voorstel om het volledig negatieve resultaat van € 752.728 met de deelnemers te verrekenen. Totaal inkomsten 14.363.012 Totaal uitgaven 15.115.740 -/Jaarresultaat 752.728 -/Verrekenen met reserve 0 In rekening brengen 752.728 -/deelnemers De verdeling van dit bedrag zal conform de vastgestelde bijdrage verordening verrekend worden op basis van de werkelijke relatieve bijdragen over 2023 (excl. materieel budget). In bijlage 1, het tabellenoverzicht is het volgende weergegeven: - Tabel 1: het verschil is tussen de deelnemersbijdragen volgens begroting na 1e wijziging en de realisatie inclusief verliesaandeel. - Tabel 2: Het verschil tussen begroot en werkelijke materiele kosten. - Tabel 3: Het verschil tussen het voorschot en de werkelijk te betalen deelnemersbijdragen.

Advies begeleidingscommissie Over de algemene reserve in het ontwerpvoorstel had de begeleidingscommissie de volgende opmerking: In het ontwerpvoorstel wordt gesteld dat de algemene reserve (volgens de VZG) 5% (van de baten) moet bedragen, de reserve daarom niet ingezet kan worden ter dekking van het negatieve resultaat. Deze aanname is onjuist. De 5% betreft het maximum dat de reserve mag bedragen. Het is een keus van de RUD om (een deel van) de algemene reserve in te zetten ter dekking van het negatieve resultaat. Wij achten dit gezien het risicoprofiel en de weerstandsratio echter niet verstandig en vinden het een juistere motivatie om het negatieve resultaat te verrekenen met de deelnemers. Met inachtneming van het bovenstaande adviseert de begeleidingscommissie positief over het voorstel. Het voorstel is aangepast conform het advies. Effect van het besluit Met dit besluit is de reservepositie (na aftrek van het in 2024 te onttrekken bedrag van € 403.000 ter dekking van de kosten van strategisch- en communicatie adviseurs) nagenoeg gelijk aan 5% van de totale baten, hetgeen door de VZG als richtlijn is vastgesteld voor de maximale hoogte van de reserve. De reserve blijft daarmee op niveau zodat, na aftrek van voornoemde bestemde deel, een weerstandsratio van 0,9 resteert.

Daarmee voldoet de ratio niet aan de doelstelling die de RUD heeft gesteld, namelijk een ratio tussen 1,0 en 1,4. Wel blijft de ratio boven de minimale norm van 0,8 die door het IBP is gesteld in het kader van de robuustheid van omgevingsdiensten. Tweede ontwerpbegroting 2024 Op 3 juli 2023 is in de vergadering van het AB van de RUD Zeeland besloten in te stemmen met de procedure om te komen tot uittreding van het Waterschap Scheldestromen uit de RUD Zeeland. Daarbij is eveneens ingestemd met de financiële consequenties van de uittreding voor de overige deelnemers en met de berekende uittredesom die door het Waterschap zal worden betaald ter compensatie van het schaalnadeel dat door uittreding optreedt. Met het Waterschap is een uittredesom overeengekomen van €81.000 ter compensatie van het schaalnadeel over een periode van 5 jaar. De bijdrage van Goes gaat van €778.700 naar €779.000 in 2025. De jaren er na komt er ieder jaar €300 bij tot €1500 in 2029. De verhoging past binnen de gemeentelijke begroting onder de post “Overige Milieuzorg” (67230200/4425000).

Agendapunt Pagina 14

Gelet op het bovenstaande wordt voorgesteld om de gemeenteraad voor te stellen om in te stemmen met de 2e begrotingswijziging 2024 van de RUD Zeeland en hiertoe een positieve zienswijze in te dienen. Derde ontwerpbegroting 2024 Aanleiding In de eindnotitie Inter Bestuurlijk Programma Vergunningen Toezicht en Handhaving (IBP VTH) Pijler 1 Robuuste Omgevingsdiensten van 15 juni 2023 zijn 6 kritische prestatie indicatoren (KPI’s) geformuleerd waaraan een robuuste omgevingsdienst met ingang van 1 april 2026 moet voldoen. De bestuurlijke visie is om de Zeeuwse milieutaken te laten uitvoeren door een robuuste Zeeuwse omgevingsdienst, die een passend werkgebied heeft en daardoor weet wat er speelt. Een Zeeuwse omgevingsdienst met als werkgebied de gehele provincie Zeeland sluit aan op de Zeeuwse context. Naast RUD Zeeland opereren ook provincie Zeeland, Veiligheidsregio Zeeland (VRZ), Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Zeeland en het Waterschap Scheldestromen binnen dit werkgebied. Samen pakken zij de vele Zeeuwse maatschappelijke opgaven aan. Een Zeeuwse omgevingsdienst sluit daar het beste op aan. Verzoek om toetsing Ministerie IenW Op 17 juli 2023 heeft het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat verzocht de robuustheid van RUD Zeeland te toetsen aan de 6 geformuleerde KPI’s.

Resultaat toetsing: RUD Zeeland is nog niet robuust Op 2 oktober 2023 heeft het AB van RUD Zeeland ingestemd met het ingevulde toetsingskader en het verzenden van het resultaat met bijbehorende brief naar het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Op 4 oktober 2023 heeft RUD Zeeland haar toetsingsresultaat opgestuurd, inclusief begeleidende brief, naar het ministerie van IenW. Het resultaat van de toetsing luidde dat RUD Zeeland op 4 van de 6 KPI’s niet robuust is, maar dat RUD Zeeland wel robuust kan worden. Inhoud plan van aanpak De brief van het ministerie van 17 juli jl. verwijst naar een voorgeschreven plan van aanpak, als niet wordt voldaan aan de KPI’s voor robuustheid. Voor het opstellen van het plan van aanpak is een ambtelijke werkgroep ingericht bestaande uit een afvaardiging vanuit: • RUD Zeeland • Provincie Zeeland • De Zeeuwse gemeenten De leden van de werkgroep werkten gezamenlijk aan een plan van aanpak voor een robuuste RUD. De opdracht aan de werkgroep was om per KPI aan te geven wat nodig is om daaraan te voldoen. Aan de hand van zogenaamde bouwstenen is inzichtelijk gemaakt wat verplicht is, wat noodzakelijk en welke 3 opties er verder nog zijn. In bijlage 1, het overzicht (financiële) tabellen, is in de tabel ”Herkomst en onderbouwing fte’s bouwstenen plan van aanpak” per bouwsteen de bron opgenomen met de onderbouwing per fte.

De totale toename van het aantal fte’s bedraagt 43,6. De toename in Euro’s bedraagt €5.836.600. Dat alles moet gerealiseerd zijn in 2027. Financiële consequenties. De financiële gevolgen zijn inzichtelijk gemaakt in de bijlage “3e begrotingswijziging 2024 Plan van Aanpak Robuuste RUD”. De totale deelnemersbijdragen groeien van €14.488.800 in 2024 naar €20.854.600 in 2027 (inclusief indexatie). Voor Goes betekent dit dat de deelnemersbijdrage groeit van €778.700 tot €816.000 in 2024. De bijdrage in 2025 bedraagt €989.300, de bijdrage in 2026 bedraagt €1.127.000 en de bijdrage in 2027 bedraagt €1.174.500 (inclusief indexatie). Zie de laatste tabel van de bijlage 3e begrotingswijziging 2024 Plan van Aanpak Robuuste RUD. De extra bijdrage voor Goes in 2024 bedraagt €27.459, in 2025 €170.378, in 2026 €277.739 en in 2027 €298.048. Dit wordt gedekt uit het gemeentelijke begrotingssaldo. Ingroeimodel Het voorgestelde pakket van maatregelen zal veel vragen op organisatorisch en financieel gebied. Daarom wordt een ingroeipad voorgesteld, waarmee er in de periode 2024-2027 gefaseerd wordt toegewerkt naar een robuuste organisatie. Voor de deelnemers betekenen de voorgestelde maatregelen een grote verandering, onder meer in het aantal fte’s. Om deze verandering goed door te

Agendapunt Pagina 15

kunnen voeren is het belangrijk dat de fte’s niet in één keer in de organisatie zullen landen. Daarnaast betekenen de voorgestelde maatregelen een significante verhoging van de deelnemersbijdragen. Om de impact van de verhoging op de begroting van de deelnemers behapbaar te maken, is een fasering wenselijk. Bijgevoegd is het ingroeimodel. Bij het opstellen daarvan is een prioritering aangebracht, op basis van de wettelijke verplichting en randvoorwaardelijkheid van de maatregelen. Hierbij is prioriteit gegeven aan maatregelen die bijdragen aan de Basis op orde, zoals beschreven in hoofdstuk 3 van het plan van aanpak. Door de geformuleerde stappen en voorgestelde prioritering in het ingroeimodel te volgen, is het naar verwachting haalbaar op 1 april 2026 een robuuste RUD Zeeland te bereiken. Begeleidingscommissie. De begeleidingscommissie concludeert dat het plan van aanpak degelijk is opgesteld. Ze hebben een aantal adviezen gegeven met betrekking tot tekstuele en procedurele aanpassingen. Over de financiële aspecten overweegt de begeleidingscommissie dat zij zich bewust is van de grote financiële inspanningen die van de deelnemers wordt gevraagd en dat goed verwoord is in het voorstel dat niet alleen voldaan moet worden aan een begroting van tenminste €16.500.000,-- maar ook een organisatiegrootte van tenminste 114 fte.

De begeleidingscommissie adviseert verder om voldoende aandacht te besteden aan goede communicatie van het plan en de financiële inspanningen die dat plan vergt. Tenslotte geeft de begeleidingscommissie mee dat de uitstraling van het plan van aanpak moet zijn dat het vooral een plan is van de RUD als ook van al haar deelnemers. Indienen zienswijze De gemeenteraad wordt in de gelegenheid gesteld om over het concept plan van aanpak met bijbehorende 3e begrotingswijziging 2024 een zienswijze in te dienen. In dit geval wordt voorgesteld een zienswijze in te dienen. Gelet op alle financiële onzekerheden voor de gemeenten de komende jaren stellen wij voor om aan te geven dat we niet verder willen gaan dan het wettelijk minimum. Dat betekent dat de begroting minimaal €16.500.000 bedraagt i.p.v. €20.012.000. Ook moet de minimale personele capaciteit 114 fte bedragen. 80% daarvan moet in dienst zijn van de RUD. De jaren daarna kunnen dan worden gebruikt om verder te groeien naar de uiteindelijk gewenste robuustheid. Begroting 2025 De RUD voert milieutaken voor Goes uit op het gebied van Vergunningverlening, toezicht en handhaving. De totale begrote deelnemersbijdrage voor 2025 bedraagt €14.113.300. De gemeentelijke bijdrage van Goes aan de RUD in 2025 bedraagt €804.500. Deze bijdrage past binnen de gemeentelijke begroting onder de post “Overige Milieuzorg” (67230200/4425000).

Begeleidingscommissie. De begeleidingscommissie adviseert positief over de ontwerpbegroting 2025 RUD met inachtneming van: Tekstuele verbeterpunten; Suggesties voor inhoudelijke aanpassingen, waaronder het toelichten van de gevolgen van het Interbestuurlijk programma Versterking VTH-stelsel, verwerken van de financiële gevolgen van de uittreding van het Waterschap en het opnemen van een bijlage met de gehanteerde indexering in relatie tot de VZG-richtlijn; Aanpassing van de berekening van de weerstandsratio en de solvabiliteitsratio. De opmerkingen van de begeleidingscommissie zijn verwerkt, de weerstandsratio en solvabiliteitsratio zijn aangepast. Ook de bedragen in het overzicht met weerstandscapaciteit en in het overzicht met de geprognotiseerde balans zijn geïndexeerd. Overwegingen: De ontwerpbegroting van de RUD is beleidsarm. Dat wil zeggen dat in deze begroting nog geen verwerking heeft plaatsgevonden van de vele beleidswijzigingen die worden verwacht en die forse financiële consequenties zullen hebben. Pas als de beleidswijzigingen zijn vertaald naar financiële consequenties en deze door middel van begrotingswijzigingen voor zienswijze zijn voorgelegd aan de raden en staten, en vervolgens zijn vastgesteld door het Algemeen Bestuur van de RUD, kunnen deze in de begroting van de RUD worden verwerkt.

Dit is volgens afspraken, zoals de VZG deze heeft vastgelegd ten behoeve van gemeenschappelijke regelingen.

Agendapunt Pagina 16

Ontwikkelingen De RUD staat aan de vooravond van besluitvorming die grote gevolgen zullen hebben voor de omvang, de inrichting, de huisvesting en daardoor de begroting van onze organisatie. Het betreft: - Plan van Aanpak Robuuste RUD (in het kader van Interbestuurlijk Programma versterking VTH). Dit wordt hierna verder behandeld onder hoofdstuk 3e begrotingswijziging 2024. - Organisatie PIOFACH taken en huisvesting: Het contract van de RUD met de gemeente Terneuzen voor de uitvoering van de PIOFACH-taken en de huisvesting in het stadskantoor van Terneuzen loopt af per ultimo 2025. Het bestuur van de RUD zal vóór de zomer van 2024 besluiten hoe de RUD de PIOFACH-taken en de huisvesting vanaf 2026 wil gaan organiseren. - Een mogelijke herwaardering van een of meerdere functies, als gevolg van collectief ingediende bezwaren tegen de huidige functiewaardering in relatie tot de waardering bij andere omgevingsdiensten. - Overige ontwikkelingen, waaronder: • Samenwerking VRZ, GGD en RUD • De gevolgen van invoering Omgevingswet (bijvoorbeeld aanpassing kentallen) • Overdracht bodemtaken van provincie Zeeland naar de Zeeuwse gemeenten Het genoemde onder de punten 2 t/m 4 zullen later dit jaar of volgend jaar aan de deelnemers worden voorgelegd. Financiën De volgende financiële aanpassingen zijn wel in deze begroting verwerkt. • Personele lasten. In 2025 zijn de personele lasten t.o.v.

het voorgaande jaar minder gestegen doordat er vanaf dat jaar geen financiering meer beschikbaar is voor strategisch adviseurs en communicatieadviseur. De kosten voor deze functies werden gedekt uit de reserves van RUD Zeeland. • Deelnemersbijdrage. Voor het berekenen van de bijdrage 2025 van de deelnemers is uitgegaan van: • het inrichtingenbestand (peildatum 1-4-2023); • de kentallen uit het rapport P*Q zoals deze zijn vastgesteld door het algemeen bestuur op 20 maart 2017 en de aanpassing van de kentallen aan de hand van de evaluatie P*Q (AB besluit op 30 november 2020); • de VZG-norm voor inflatie: Per brief d.d. 19 december 2023 heeft de VZG bekend gemaakt de indexatierichtlijn voor 2024 vast te stellen op 3,9%, bestaande uit 4,9% voor de loongevoelige component en 2,0% voor de prijsgevoelige component. De verhouding tussen het loongevoelige deel en het prijsgevoelige deel wijkt bij de RUD substantieel (en steeds meer) af van de standaard verhouding. Deze is in de begroting 2025 ongeveer 3:1 i.p.v. 2:1. Op 2 oktober 2023 heeft het algemeen bestuur ingestemd om op dit onderdeel af te wijken van de VZG-norm. Gelet op het bovenstaande wordt voorgesteld om de gemeenteraad voor te stellen om in te stemmen met de ontwerpbegroting 2025 van de RUD Zeeland en hiertoe een positieve zienswijze in te dienen.

4.7 Sabewa Jaarrekening 2023 In 2023 heeft Sabewa Zeeland, na vaststelling van het visiedocument, geïnvesteerd in het versterken van de organisatie. Ook in de komende jaren wordt hier verder vorm aan gegeven. In 2023 lag hiervoor ook de nadruk op, de eerste fase, het op orde brengen van de basis. In 2023 was de bijdrage van gemeente Goes € 922.000. Dit sluit aan bij de bijdrage zoals die was opgenomen in begroting 2023. Sabewa Zeeland sluit het jaar 2023 af met een negatief rekeningresultaat van afgerond €263.000. Dit betekent dat de bijdrage van gemeente Goes uiteindelijk €974.000 wordt. Deze extra bijdrage wordt onderdeel van de exploitatie 2024 van de gemeente Goes. Sabewa Zeeland stelt voor om het tekort te dekken door middel van een extra bijdrage van de deelnemers. Omdat Sabewa Zeeland geen eigen vermogen heeft is dit een logische stap, passend bij de gemeenschappelijke regeling. We stellen voor om in te stemmen met de voorgestelde resultaatsbestemming in de vorm van een extra bijdrage van de deelnemers. De accountant Deloitte is voornemens een goedkeurende controle verklaring te verstrekken voor het getrouwe beeld van de jaarrekening, inclusief de daarin opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van het dagelijks bestuur.

Agendapunt Pagina 17

Begrotingswijziging 2024 Basis van de begrotingswijziging 2024 is het visiedocument 2023-2027 dat in 2023 is vastgesteld. De focus vanuit het visiedocument ligt in 2024 ook op fase 1, de basis op orde. Dit betekent dat Sabewa Zeeland verder werkt aan het wegwerken van de resterende achterstanden, verbeteren datakwaliteit, slimmer werken en kennis verbreding/verdieping. De begrotingswijziging 2024 bestaat uit drie onderdelen: • structurele doorwerking van de begrotingswijziging 2023 • bestaand beleid (de hogere loonkosten CAO, prijscorrecties en besparingen) • nieuw beleid: jaarplan 2024 en aanvullende projecten De begrotingswijziging 2024 van Sabewa Zeeland geeft een goede uitwerking van het visiedocument 2023-2027. Er wordt inzichtelijk gemaakt op welke wijze de extra gevraagde middelen ingezet gaan worden en welke resultaten er behaald gaan worden. De extra bijdrage voor 2024 is €802.000, hiermee is er een overschrijding van de VZG-richtlijn van €688.000. Van deze extra bijdrage is ongeveer €51.000 aan meerkosten van bestaand beleid. De rest van de overschrijding komt uit de uitwerking van het visiedocument 2023-2027. Omdat de basis van de extra bijdrage voortkomt uit het visiedocument en de omvang van de structurele overschrijding ten opzichte van de totale deelnemersbijdrage beperkt is, adviseren we de raad voor te stellen in te stemmen met deze begrotingswijziging.