Agendapunt 15. Notabodembeheer-HavengebiedGoes- def 20210602

MARMOS bodemmanagement

INHOUDSOPGAVE Samenvatting

1

1. 1.1 1.2 1.3 1.4

Inleiding Aanleiding en doel van de actualisatie Wettelijk kader Begrenzing gebied Vaststelling, geldigheid en evaluatie

3 3 3 6 7

2. 2.1 2.2 2.3

Normering en klasse-indeling volgens Besluit bodemkwaliteit Introductie Normen voor toepassingen op de landbodem Generiek en gebiedsspecifiek beleid uit Besluit bodemkwaliteit

8 8 8 10

3.

Deelgebieden

12

4. 4.1 4.2 4.2.1 4.2.2 4.2.3

Bodemkwaliteitskaart Zones in de bodemkwaliteitskaart Toelichting op de bodemkwaliteitskaart Algemene werkwijze Verantwoording dataset bodemanalyses Zone-indeling

16 16 17 17 19 20

5.

Bodemfunctiekaart

23

6. 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7

Gebiedsspecifiek beleid Inleiding Lokale Maximale Waarden (LMW) voor bodemfunctie Industrie in het Havengebied Goes Lokale Maximale Waarden (LMW) voor de bestrijdingsmiddelen Toepassingsnormen voor PFAS Bodemtypecorrectie Maximum percentage bodemvreemde bijmengingen Voorwaarden voor gebruik van de bodemkwaliteitskaart als milieuhygiënische verklaring

24 24 25 27 28 29 30 31

7. 7.1 7.2 7.2.1 7.2.2 7.2.3 7.3 7.3.1 7.3.2 7.3.3 7.3.4 7.3.5

Regels voor het toepassen van grond en bagger Grondverzet op basis van de bodemkwaliteitskaart, afgezien van uitzonderingslocaties Uitzonderingslocaties Hergebruik van grond afkomstig van een verdachte locatie Toepassing van grond op (mogelijk) ernstig verontreinigde locaties Zintuiglijk afwijkende grond Overige situaties Hergebruik van grond afkomstig van grotere diepte dan 2,0 m-mv Toepassing van grond buiten het bodembeheergebied van deze bodemkwaliteitskaart Grond afkomstig van buiten het bodembeheergebied van deze bodemkwaliteitskaart Regels voor tijdelijke opslag van grond Transport van grond en bagger

32 32 33 33 34 35 35 35 36 36 37 37

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

MARMOS bodemmanagement

7.3.6

Geen vrijstelling voor bodemonderzoek bij aanvraag omgevingsvergunning voor bouwActiviteit

37

8. 8.1 8.2

Meldingsprocedure voor het toepassen van grond en bagger Meldingsplicht voor de toepasser Behandeling van de meldingen door het bevoegd gezag

39 39 40

9.

Stappenplan: grondverzet op basis van de bodemkwaliteitskaart

41

Literatuurlijst

43

BIJLAGEN Bijlage 1: Bijlage 2: Bijlage 3: Bijlage 4A: Bijlage 4B: Bijlage 4C: Bijlage 4D: Bijlage 4E: Bijlage 5: Bijlage 6: Bijlage 7: Bijlage 8: Bijlage 9:

Indeling in deelgebieden Normering Regeling bodemkwaliteit (inclusief wijzigingen per 1 januari 2014) en Gebiedsspecifieke normen Goes Niet representatieve rapporten/analyses Statistische kengetallen zone Goese Diep Statistische kengetallen zone Ketelhaven, Eiland en Haringman (deelgebied Ketelhaven oost) Statistische kengetallen zone Ketelhaven, Eiland en Haringman (deelgebied Haringman) Statistische kengetallen zone Westerschans Zuid en Westhavendijk Betrouwbaarheidsintervallen van het gemidddelde Bodemkwaliteitskaart: zones Bodemkwaliteitsklasse (NEN5740-parameters) Bodemfunctiekaart Toepassingseis NEN5740-parameters (0-2 m-mv) Uitwerking grondverzet per deelgebied

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

MARMOS bodemmanagement

SAMENVATTING De gemeenteraad van Goes heeft in 2014 de ‘Bodemkwaliteitskaart gemeente Goes’ en en ‘Nota bodembeheer gemeente Goes’ vastgesteld. Deze bevatten voor het toepassen van grond en bagger op de landbodem de lokale uitwerking van de landelijke regelgeving uit het Besluit bodemkwaliteit (gebiedsspecifiek beleid). Het Havengebied Goes is niet opgenomen in voornoemde Nota, omdat voor dit gebied in 2009 al de Bodembeheernota Goese Schans was vastgesteld. In 2015 is deze herzien tot de ‘Nota bodembeheer Havengebied Goes – Actualisatie 2015’ en vervolgens vastgesteld in de gemeenteraad van Goes op 7 juli 2016. De Nota bodembeheer Havengebied Goes is in 2021 opnieuw geactualiseerd tot voorliggende nota. Hierbij is alleen de bodemkwaliteitskaart geactualiseerd, zoals elke vijf jaar wordt voorgeschreven. Bij de evaluatie van de bodemkwaliteitskaart uit deze nota kwamen namelijk enkele aanpassingen naar voren. Het beleid blijft inhoudelijk ongewijzigd. Met deze Nota bodembeheer wil de gemeente het grondverzet binnen het plangebied Havengebied Goes vergemakkelijken. Enerzijds is daarbij aangesloten bij de regels zoals deze voor de rest van de gemeente gelden. Anderzijds wordt concreet ingegaan op de regels voor grondverzet per deelgebied.

Bodemkwaliteitskaart Havengebied Goes De bodemkwaliteitskaart van Havengebied Goes bevat 3 zones: Goese Diep Ketelhaven, Eiland en Haringman Westerschans Zuid en Westhavendijk De classificatie van deze zones is als volgt (kwaliteitsklasse bij ontgraven van grond): Zone Kwaliteitsklasse Kwaliteitsklasse Bovengrond (0-0,5 m-mv) Ondergrond (0,5-2,0 m-mv) Goese Diep Achtergrondwaarde Achtergrondwaarde Ketelhaven, Eiland en Haringman Industrie Industrie Westerschans Zuid en Westhavendijk Industrie Industrie De toetsingsregels voor het bepalen van de kwaliteit van de ontvangende bodem zijn strenger dan de toetsingsregels bij het ontgraven van grond (zie paragraaf 2.2) Op basis van deze toetsingsregels is de kwaliteit van de ontvangende bodem klasse Wonen in de ondergrond van de zones ‘Ketelhaven, Eiland en Haringman’ en ‘Westerschans Zuid en Westhavendijk’. Twee saneringslocaties zijn niet gezoneerd: De voormalige gasfabriek (deellocatie I in deelgebied 3: Westerschans Zuid) De gemeentewerkplaats (voormalig RTM-terrein) (deelgebied 6)

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

1/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

Verder is een deel van het gebied vanwege de lokale verontreinigingssituatie niet gezoneerd: het westelijke deel van deelgebied 4 (Ketelhaven) het merendeel van deelgebied 5 (Eiland) de locatie van de voormalige ESSO-brandstofopslag (Westhavendijk 3-5 in deelgebied 8)

Regels voor grondverzet Voor grondverzet zijn de beleidsregels zoals deze in 2014 zijn vastgesteld voor de rest van de gemeente in de ‘Nota bodembeheer gemeente Goes’ 1:1 toegepast op het havengebied. In aanvulling hierop geldt gebiedsspecifiek beleid voor het gedeelte van Havengebied Goes waaraan de bodemfunctie Industrie is toegekend. De hoofdstukken 4 t/m 7 uit de ‘Nota bodembeheer gemeente Goes’ zijn grotendeels overgenomen in hoofdstuk 6 t/m 9 van voorliggende Nota. Zodoende zijn alle lokale regels voor grondverzet in het havengebied in voorliggende Nota bodembeheer te vinden en hoeft de doorsnee gebruiker niet meer aanvullend de ‘Nota bodembeheer gemeente Goes’ te raadplegen. In de praktijk vereist grondverzet maatwerk vanwege de bedrijfsmatige historie van het gebied. Dit is nader ingevuld per deelgebied (zie tabel in bijlage 9).

Actualisatie 2021 De aanpassing van de bodemkwaliteitskaart bestaat eruit dat een groter gebied als niet gezoneerd wordt beschouwd. Dit betreffen de 3 eerder genoemde gedeelten met een lokale verontreinigingssituatie. Verder zijn enkele redactionele aanpassingen gedaan zoals het overnemen van de toepassingsnormen voor PFAS uit de regionale bodemkwaliteitskaart PFAS Bevelanden en Tholen. Dit leidt niet tot aanpassing van beleid, behalve dat de bodemkwaliteitskaart voor de aanvullend niet gezoneerde gebieden niet meer als bewijsmiddel kan dienen voor de kwaliteit van vrijkomende grond.

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

2/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

1.

INLEIDING

1.1

Aanleiding en doel van de actualisatie

Op 10 september 2009 heeft de gemeenteraad van Goes de ‘Bodembeheernota Goese Schans’ vastgesteld (lit. 1). Deze bestaat uit een bodemkwaliteitskaart en Nota bodembeheer voor het plangebied Goese Schans en bevat gebiedsspecifiek beleid in het kader van het Besluit bodemkwaliteit. Op 28 april 2016 is het bestemmingsplan Havengebied Goes vastgesteld (lit. 2). In dit bestemmingsplan is het Havengebied Goes opnieuw ingedeeld en is de naam Goese Schans vervallen. Omdat bekend is dat de bodemkwaliteit van het Havengebied Goes een knelpunt kan zijn bij herontwikkelingen binnen het gebied is besloten om de Bodembeheernota van 2009 te herzien en daarbij aan te sluiten op de indeling zoals deze in het nieuwe bestemmingsplan is opgenomen. In 2015 is de bodembeheernota Goese Schans geactualiseerd tot de Nota bodembeheer Havengebied Goes1 (lit. 3). In 2021 is deze opnieuw geactualiseerd tot voorliggend rapport. Aanleiding hiervoor is dat de geldigheidstermijn van de bodemkwaliteitskaart van vijf jaar, die in de nota bodembeheer is opgenomen, is verlopen. Met deze Nota bodembeheer wil de gemeente het grondverzet binnen het plangebied Havengebied Goes vergemakkelijken. Enerzijds wordt daarbij aangesloten bij de regels zoals deze voor de rest van de gemeente gelden. Anderzijds wordt concreet ingegaan op de regels voor grondverzet per deelgebied.

Deze in 2021 geactualiseerde Nota bodembeheer Havengebied Goes bevat het volgende: actualisatie van de bodemkwaliteitskaart van het Havengebied Goes; regels voor het toepassen van grond en bagger in het Havengebied Goes, waarbij is aangesloten bij de regels zoals deze voor de rest van de gemeente zijn vastgelegd in de ‘Nota bodembeheer gemeente Goes’ uit 2014. Deze regels blijven ongewijzigd ten opzichte van de nota bodembeheer uit 2015. In de praktijk vereist grondverzet maatwerk vanwege de bedrijfsmatige historie van het gebied. Dit is nader ingevuld per deelgebied (zie tabel in bijlage 9).

1.2

Wettelijk kader

Besluit bodemkwaliteit Het Besluit bodemkwaliteit (lit. 4) en de bijbehorende Regeling bodemkwaliteit (lit. 5) zijn in 2008 in werking getreden. Deze vormen het wettelijke kader voor hergebruik van bouwstoffen, grond en baggerspecie. Het Besluit bodemkwaliteit heeft onder andere het Bouwstoffenbesluit en de Vrijstellingsregeling grondverzet vervangen. In het Besluit bodemkwaliteit zijn generieke regels opgenomen, waarbij de normen voor het toepassen van grond en bagger afhankelijk zijn van zowel de kwaliteit als de functie van de ontvangende bodem. De normering en klasse-indeling volgens het Besluit bodemkwaliteit worden toegelicht in hoofdstuk 2. In het Besluit bodemkwaliteit wordt de term ‘Nota bodembeheer’ gehanteerd. In het verleden werd hiervoor de term ‘bodembeheerplan’ gebruikt. Beide termen zijn synoniem. 1

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

3/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

Het Besluit bodemkwaliteit bevat de mogelijkheid om op grond van de lokale situatie gebiedsspecifiek beleid vast te stellen.

Richtlijn bodemkwaliteitskaarten Bodemkwaliteitskaarten dienen te worden opgesteld conform de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten (lit. 6) en bijlage M van de Regeling bodemkwaliteit. Bijlage M van de Regeling bodemkwaliteit vormt vooral een samenvatting van hetgeen uitgebreider is beschreven in de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten. Bijlage M bevat voor het opstellen van de kaart geen aanvullende voorschriften die niet zijn opgenomen in de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten.

Bodemkwaliteitskaart en Nota bodembeheer Gemeente Goes De gemeenteraad van Goes heeft op 30 januari 2014 de ‘Bodemkwaliteitskaart gemeente Goes’ (lit. 7) en ‘Nota bodembeheer gemeente Goes’ (lit. 8) vastgesteld2. Deze bevatten de lokale uitwerking van de landelijke regelgeving voor het toepassen van grond en bagger. Gedeeltelijk hanteert de gemeente Goes voor het toepassen van grond en bagger het generieke beleid. Daarnaast geldt een aantal beleidskeuzes uit de Nota bodembeheer gemeente Goes als gebiedsspecifiek beleid: voor een aantal gebieden zijn verhoogde Lokale Maximale Waarden (LMW) vastgesteld; voor minerale olie wordt voor de toetsing aan de Achtergrondwaarde c.q. Maximale waarde voor wonen geen bodemtypecorrectie toegepast bij humuspercentages lager dan 10%; er geldt afhankelijk van de functie van de bodem een maximaal percentage bodemvreemde bijmengingen van 5% dan wel 10% (in plaats van het generieke percentage van 20%); de voorwaarden voor het gebruik van de bodemkwaliteitskaart als bewijsmiddel (milieuhygiënische verklaring) voor de kwaliteit van vrijkomende grond zijn nader omschreven (aantoonbare controle op uitzonderingslocaties); andere bodemkwaliteitskaarten die bij de vaststelling van voorliggende Nota bodembeheer geldig zijn binnen Zeeland worden erkend als bewijsmiddel.

Het College van Burgemeester en Wethouders kan in de toekomst nieuwe bodemkwaliteitskaarten erkennen. Voorliggende Nota bodembeheer Havengebied Goes sluit zoveel mogelijk aan op de beleidskeuzes zoals die voor de rest van de gemeente zijn gemaakt. Een deel van de tekst uit de ‘Nota bodembeheer gemeente Goes’ uit 2014 is 1:1 overgenomen in voorliggende Nota bodembeheer Havengebied Goes. Voor PFAS is in 2020 een afzonderlijke regionale bodemkwaliteitskaart gemaakt (lit. 10), inclusief het vastleggen van toepassingsnormen voor PFAS. Deze bodemkwaliteitskaart PFAS geldt ook voor het Havengebied Goes.

In 2019 is de gemeentelijke bodemkwaliteitskaart geëvalueerd (lit. 9). Op basis daarvan heeft het College van B&W de geldigheid van de gemeentelijke bodemkwaliteitskaart ongewijzigd verlengd. 2

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

4/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

Zorgplicht In alle omstandigheden moet bij het toepassen van grond en bagger en bij het verspreiden van baggerspecie de wettelijke zorgplicht in acht worden genomen 3. Deze zorgplicht betekent dat iedereen die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat nadelige gevolgen kunnen optreden als gevolg van een toepassing, maatregelen moet nemen om verontreiniging te voorkomen of zoveel mogelijk te beperken. De zorgplicht vormt een vangnet voor situaties waarin sprake is van onzorgvuldig handelen zonder dat een specifiek wettelijk voorschrift wordt overtreden. Het Besluit bodemkwaliteit bevat een aantal algemene vrijstellingen (zie verder paragraaf 7.1). Bij deze vrijstellingen blijft de zorgplicht echter onverkort van kracht.

Bevoegd gezag In het Besluit bodemkwaliteit is vastgelegd welke instanties bevoegd gezag zijn voor toepassingen in het kader van het Besluit bodemkwaliteit. Dit bevoegd gezag is ook verantwoordelijk voor de handhaving (zie over handhaving verder paragraaf 1.3 van de Nota bodembeheer gemeente Goes). Voor toepassingen op de landbodem is in het algemeen de gemeente het bevoegd gezag. Binnen krachtens de Wet milieubeheer (Wm) aangewezen inrichtingen is echter de vergunningverlener tevens het bevoegd gezag voor toepassingen in het kader van het Besluit bodemkwaliteit. Binnen inrichtingen met een provinciale omgevingsvergunning is dus de provincie Zeeland het bevoegd gezag. Voor toepassingen op de waterbodem is de waterkwaliteitsbeheerder het bevoegd gezag (waterschap dan wel Rijkswaterstaat). Waterschap Scheldestromen is het bevoegd gezag voor waterbodems in Goese Schans (havens en kanaal naar Goese Sas). Deze Nota heeft alleen betrekking op het toepassen van grond en bagger op de landbodem van Havengebied Goes.

Deze zorgplicht is vastgelegd in artikel 13 van de Wet bodembescherming en in artikel 7 van het Besluit bodemkwaliteit. 3

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

5/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

1.3

Begrenzing gebied

Voor de begrenzing van deze Nota zijn twee zaken van belang: de grenzen zoals in 2014 gehanteerd in de ‘Bodemkwaliteitskaart gemeente Goes’ en de ‘Nota bodembeheer gemeente Goes’. De begrenzing moet aansluiten zodat er geen hiaten ontstaan; het gebied in en rond het havengebied waar in de komende jaren (mogelijk) planontwikkeling plaatsvindt. Voorliggende Nota moet voor de uitvoeringspraktijk het hele gebied afdekken waar deze planontwikkeling speelt. De grenzen van bodemkwaliteit en van planontwikkeling lopen niet synchroon. Daarnaast kunnen ideeën over planvorming in de loop van de tijd wijzigen onder invloed van maatschappelijke ontwikkelingen. Op zich is een harde begrenzing ook minder van belang, omdat voor het havengebied in het algemeen dezelfde beleidskeuzes worden aangehouden als in de ‘Nota bodembeheer gemeente Goes’ uit 2014. In 2014 is al een deel van de oorspronkelijke bodembeheernota Goese Schans opgegaan in de bodemkwaliteitskaart van de rest van de gemeente (met name de vroegere zones 1: West en 3: Noord). De bodemkwaliteitskaart is geactualiseerd voor het gebied dat in de ‘Bodemkwaliteitskaart gemeente Goes’ in 2014 buiten beschouwing is gelaten als zone 2: Oost uit de bodembeheernota Goese Schans.

De beschikbare bodeminformatie en de regels voor grondverzet zijn beschreven voor het gebied waarvoor de bodemkwaliteitskaart is geactualiseerd en/of waar planontwikkeling mogelijk actueel is.

Maatwerk per deelgebied In 2015 is het gebied onderverdeeld in 10 deelgebieden (zie kaart in bijlage 1). De voorgaande versie uit 2015 bevatte een samenvatting van de beschikbare bodeminformatie per deelgebied, met uitgebreidere aandacht voor de deelgebieden waar planontwikkeling actueel is (Goese Diep en Westerschans Zuid). De beschrijving van de bodeminformatie per deelgebied is niet geactualiseerd en is daarom niet meer opgenomen in voorliggend rapport. Wel bevat hoofdstuk 3 een kortere beschrijving van de deelgebieden. In de praktijk vereist grondverzet maatwerk4 vanwege de bedrijfsmatige historie van het gebied. In de meeste deelgebieden is ter verificatie een recent verkennend bodemonderzoek nodig alvorens de bodemkwaliteitskaart bij grondverzet kan worden gebruikt als bewijsmiddel (milieuhygiënische verklaring). In enkele deelgebieden met gesaneerde locaties kan de bodemkwaliteitskaart sowieso niet worden gebruikt als bewijsmiddel. Bijlage 9 bevat hiervan een overzicht per deelgebied.

De term ‘maatwerk’ heeft hier niet de betekenis die onder de Omgevingswet in het Besluit activiteiten leefomgeving wordt toegekend aan het begrip maatwerk. 4

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

6/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

1.4

Vaststelling, geldigheid en evaluatie

Het vaststellen van een bodemfunctiekaart en van bodemkwaliteitskaart met regels voor grondverzet volgens het generieke beleid is een bevoegdheid van het College van Burgemeester en Wethouders. Gebiedsspecifiek beleid wordt vastgesteld door de gemeenteraad, waarbij een voorbereidingsprocedure conform afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht wordt gevolgd. De bodemkwaliteitskaart van het havengebied (versie 2015) en de hieruit voortvloeiende generieke regelgeving is in eerste instantie vastgesteld door het College van B & W van de gemeente Goes op 26 januari 2016. Voor de volledige vaststelling van deze Nota bodembeheer (inclusief gebiedsspecifiek beleid) is de openbare voorbereidingsprocedure gevolgd uit afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht. De ontwerp Nota bodembeheer Havengebied Goes – Actualisatie 2015 heeft van 1 februari 2016 tot en met 18 maart 2016 ter inzage gelegen. Tijdens deze termijn zijn geen zienswijzen naar voren gebracht. De nota is vervolgens vastgesteld door de gemeenteraad van Goes op 7 juli 2016. Vervolgens is de Nota bodembeheer in werking getreden direct nadat de bestuurlijke vaststelling hiervan door de gemeenteraad van Goes onherroepelijk was. Met het in werking treden van de Nota bodembeheer is de Bodembeheernota Goese Schans uit 2009 (lit. 1) komen te vervallen.

In artikel 53 van het Besluit bodemkwaliteit is vastgelegd, dat een Nota bodembeheer een maximale geldigheid heeft van 10 jaar. Een bodemkwaliteitskaart is volgens het Besluit bodemkwaliteit een bijlage bij de Nota bodembeheer. In de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten is echter voor bodemkwaliteitskaarten een geldigheid van 5 jaar opgenomen. Deze geldigheidstermijn van 5 jaar is sinds 1 januari 2016 ook opgenomen in de Regeling bodemkwaliteit. De gemeente heeft de bodemkwaliteitskaart daarom in 2021 geëvalueerd. Daaruit zijn enkele aanpassingen naar voren gekomen, zodat deze is geactualiseerd in voorliggend rapport. Naast deze Nota bodembeheer gelden onverkort de algemene regels zoals opgenomen in het Besluit bodemkwaliteit en de Regeling bodemkwaliteit. Bij het niet naleven van de regels uit deze Nota bodembeheer blijft het Besluit bodemkwaliteit, inclusief alle daarop van toepassing zijnde handhavingsmogelijkheden en eventuele sancties onverminderd van kracht. Deze Nota behandelt alleen het publiekrechtelijke beleid in het kader van het Besluit bodemkwaliteit. Naast de regels uit deze Nota bodembeheer en het Besluit bodemkwaliteit kan bij grondverzet andere regelgeving van belang zijn (bijv. verplichtingen vanuit de Wet op de ruimtelijke ordening of de Flora- en faunawet). Deze nota gaat hier verder niet op in.

Verder spelen privaatrechtelijke en civieltechnische aspecten een rol bij grondverzet. Een eigenaar van een toepassingsperceel of de initiatiefnemer van de grondtoepassing kan privaatrechtelijk aanvullende eisen stellen aan de toe te passen grond.

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

7/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

2.

NORMERING EN KLASSE-INDELING VOLGENS BESLUIT BODEMKWALITEIT

2.1

Introductie

Het Besluit bodemkwaliteit kent afzonderlijke normen voor toepassingen van grond en bagger op de landbodem en toepassingen in oppervlaktewater. Deze Nota bodembeheer handelt alleen over toepassingen op de landbodem. Voor toepassingen op de landbodem gelden verschillende normen en regels voor: het toepassen van grond en bagger op de landbodem; het verspreiden van bagger op aangrenzende percelen; grootschalige bodemtoepassingen; tijdelijke opslag van grond en bagger. Het Besluit bodemkwaliteit maakt voor het hergebruiksbeleid onderscheid tussen: Generiek beleid; Gebiedsspecifiek beleid. De generieke normen voor het toepassen en verspreiden van grond en bagger zijn opgenomen in Bijlage B van de Regeling bodemkwaliteit.

2.2

Normen voor toepassingen op de landbodem

In de Regeling bodemkwaliteit zijn de landelijke Achtergrondwaarden vastgelegd. Deze gelden als toetsingskader om te bepalen of grond “schoon” is. Wettelijk gezien mogen geen strengere normen worden gesteld dan de Achtergrondwaarden. Het Besluit bodemkwaliteit relateert het beleid voor het toepassen van grond en bagger aan zowel de functie als de kwaliteit van de ontvangende bodem. Daartoe zijn de bodemfunctieklassen ‘Wonen’ en ‘Industrie’ geïntroduceerd. Daarnaast zijn er bodemkwaliteitsklassen ‘Wonen’ en ‘Industrie’ met bijbehorende maximale waarden. Dit wordt geïllustreerd in figuur 1 op de volgende pagina. Voor toepassingen op de landbodem gelden derhalve de volgende normen: Achtergrondwaarde (AW) Maximale waarden voor wonen (MaxWONEN) Maximale waarden voor industrie (MaxINDUSTRIE) Voor de meeste stoffen is MaxINDUSTRIE gelijk aan de interventiewaarde. Met name voor veel organische verbindingen waaronder minerale olie, PCB’s en diverse bestrijdingsmiddelen is MaxINDUSTRIE lager dan de interventiewaarde.

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

8/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

Figuur 1: Indeling in bodemkwaliteitsklassen

Toetsingsregels In de Regeling bodemkwaliteit zijn voor de Achtergrondwaarden en de ‘Maximale waarden voor wonen’ (MaxWONEN) toetsingsregels opgenomen, waarbij een beperkt aantal stoffen in geringe mate de norm mag overschrijden. Deze toetsingsregels zijn afhankelijk gesteld van het aantal geanalyseerde stoffen. Voor de ‘Maximale waarde voor industrie’ (MaxINDUSTRIE) geldt geen toetsingsregel. De toetsingsregel voor de Achtergrondwaarde geldt zowel voor de ontvangende bodem als voor de toe te passen grond. De toetsingsregel voor MaxWONEN geldt alleen voor de beoordeling van de ontvangende bodem en mag niet worden toegepast om de kwaliteit van een partij hergebruiksgrond te bepalen. Toetsingsregel voor de Achtergrondwaarde (bij 7 t/m 15 parameters) 5:

Maximaal 2 parameters mogen hoger zijn dan de Achtergrondwaarde, mits niet hoger dan 2 x Achtergrondwaarde en niet hoger dan MaxWONEN Grond (danwel bagger) voldoet aan de Achtergrondwaarde wanneer de grond (danwel bagger) voldoet aan voornoemde toetsingsregel. Toetsingsregel voor MaxWONEN (bij 7 t/m 15 parameters):

Maximaal 2 parameters mogen hoger zijn dan MaxWONEN, mits niet hoger dan MaxWONEN + Achtergrondwaarde en niet hoger dan MaxINDUSTRIE In bijlage 4 zijn de Achtergrondwaarde, MaxWONEN en MaxINDUSTRIE vermeld met de bovengrens van voornoemde toetsingsregels voor de in de bodemkwaliteitskaart opgenomen stoffen.

Bij de wijziging van de Regeling bodemkwaliteit in april 2009 is voor nikkel deze toetsingsregel aangepast. Voor nikkel wordt in deze toetsingsregel alleen getoetst aan 2 x Achtergrondwaarde en niet aan MaxWONEN. 5

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

9/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

2.3

Generiek en gebiedsspecifiek beleid uit Besluit bodemkwaliteit

Het Besluit bodemkwaliteit maakt voor het hergebruiksbeleid onderscheid tussen: Generiek beleid Gebiedsspecifiek beleid

Generiek beleid In het Besluit bodemkwaliteit is het beleid voor het toepassen van grond en bagger afhankelijk gesteld van zowel de bodemkwaliteitsklasse als de bodemfunctieklasse van de ontvangende bodem. De strengste is daarbij (in het generieke beleid) maatgevend: Bodemkwaliteitsklasse Bodemfunctieklasse Generieke toepassingseis Achtergrondwaarde Overig Achtergrondwaarde Achtergrondwaarde Wonen Achtergrondwaarde Achtergrondwaarde Industrie Achtergrondwaarde Wonen Overig Achtergrondwaarde Wonen Wonen MaxWONEN Wonen Industrie MaxWONEN Industrie Overig Achtergrondwaarde Industrie Wonen MaxWONEN Industrie Industrie MaxINDUSTRIE Voorbeeld 1: Wanneer de bodemkwaliteit van een industrieterrein voldoet aan de Achtergrondwaarde, dan geldt als toepassingseis dat de toe te passen grond ook aan de Achtergrondwaarde dient te voldoen. Voorbeeld 2: Wanneer de bodemkwaliteit van een oud stadscentrum niet voldoet aan MaxWONEN, (maar bijv. wel aan MaxINDUSTRIE), dan geldt als toepassingseis MaxWONEN.

Gebiedsspecifiek beleid Hierboven is de situatie beschreven zoals die geldt in het ‘generieke beleid’. Binnen bepaalde grenzen en randvoorwaarden mogen gemeentes besluiten om hiervan af te wijken en voor een deel van hun grondgebied een strenger of juist minder streng beleid te voeren. De gemeenteraad stelt dan ‘Lokale Maximale Waarden’ (LMW) vast. In dat geval spreekt het Besluit bodemkwaliteit van ‘gebiedsspecifiek beleid’. Uitgangspunt is hierbij, dat tenminste sprake moet zijn van standstill op gebiedsniveau. Standstill op gebiedsniveau houdt in, dat verhoogde LMW alleen gelden voor grond en bagger die afkomstig is uit het eigen bodembeheergebied.

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

10/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

Het gebiedsspecifiek beleid moet worden onderbouwd op basis van o.a. de milieuhygiënische risico’s. Dit gebeurt met behulp van de risicotoolbox. In dit model wordt gekeken naar zowel de humane als de ecologische risico’s. Daarnaast zijn vraag en aanbod van grond en bagger belangrijke ingrediënten voor de afweging over gebiedsspecifiek beleid. Gedeeltelijk hanteert de gemeente Goes voor het toepassen van grond en bagger het generieke beleid. Daarnaast bevat hoofdstuk 6 van voorliggende Nota een aantal gebiedsspecifieke beleidskeuzes, waarbij zoveel mogelijk is aangesloten bij de keuzes die eerder zijn opgenomen in hoofdstuk 4 van de Nota bodembeheer gemeente Goes (lit. 8).

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

11/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

3.

DEELGEBIEDEN

In 2015 is het gebied van de nota bodembeheer Havengebied Goes onderverdeeld in 10 deelgebieden. Bijlage 1 bevat een kaart met deze deelgebieden. Het rapport uit 2015 bevatte een samenvatting van de beschikbare bodeminformatie per deelgebied, met uitgebreidere aandacht voor de deelgebieden waar planontwikkeling actueel is (Goese Diep en Westerschans Zuid). De beschrijving van de bodeminformatie per deelgebied is niet geactualiseerd en is daarom niet meer opgenomen in voorliggend rapport. Voor een goed begrip bevat dit hoofdstuk wel een kortere beschrijving van de deelgebieden, waarbij delen van de tekst zijn overgenomen uit het rapport uit 2015.

Deelgebied 1: Goese Diep Zuid In dit deelgebied in het noorden van Havengebied Goes vindt inmiddels woningbouw plaats. Voorheen was hier de AKF (Apparaten Ketelfabriek) gevestigd. Het deelgebied is begin jaren 60 opgehoogd. De ontwerp maaiveldhoogte is NAP +2,0 meter à NAP +2,3 meter. Een deel van de woningen is opgeleverd en gedeeltelijk zijn de woningen in aanbouw. Het hele gebied is onderzocht en er is een aantal saneringen uitgevoerd. De bodem van dit deelgebied wordt als schoon beschouwd.

Deelgebied 2: Goese Diep Noord Dit deelgebied was in het verleden onbebouwd en heeft nooit een bedrijfsbestemming gehad. Voor het merendeel zijn hier de afgelopen jaren woningen gerealiseerd. De woningbouwactiviteiten zijn nog steeds gaande. Het deelgebied is verder onverdacht voor bodemverontreiniging. In 2014 is dit deelgebied opgenomen in de zone ‘Buitengebied en naoorlogse bebouwing’ (lit. 7). Zowel de boven- als ondergrond van de zone ‘Buitengebied en naoorlogse bebouwing’ voldoen aan de Achtergrondwaarde.

Deelgebied 3: Westerschans Zuid Het deelgebied Westerschans Zuid is recent ontwikkeld (deels nog in uitvoering). Naast de bouw van appartementencomplexen is de verkeersweg van de Westhavendijk naar het westen verlegd. In 2010 is voor Westerschans Zuid een verkennend, aanvullend en nader bodemonderzoek uitgevoerd (lit. 11) waarbij het onderzoeksgebied was ingedeeld in 8 deellocaties. In de nota bodembeheer uit 2015 zijn deze deellocaties uitgebreider beschreven.

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

12/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

Deellocatie I uit voornoemd bodemonderzoek betreft de locatie van de voormalige gasfabriek. De voormalige gasfabriek is in verschillende delen gesaneerd. In de overige deellocaties (II t/m VIII in lit. 11) is op verschillende plaatsen asbest aangetroffen.

Deelgebied 4: Ketelhaven Dit deelgebied is in de jaren 60 van de vorige eeuw ontwikkeld als bedrijfsterrein. Dit deelgebied is en wordt herontwikkeld. Voorheen was hier de Houthandel Van Riesen gevestigd. In het deelgebied zijn meerdere lokale olieverontreinigingen aangetoond, die deels nog niet zijn aangepakt. Binnen dit deelgebied zijn veel nieuwe bodemonderzoeken uitgevoerd sinds het opstellen van de voorgaande bodemkwaliteitskaart uit 2015.

Deelgebied 5: Eiland Dit deelgebied betreft de Albert Joachimikade. In het bestemmingsplan (lit. 2) wordt dit deelgebied aangeduid met de naam ‘Eiland’. Langs de Albert Joachimikade zijn verschillende bedrijven gevestigd. De eerste bedrijvigheid langs de Albert Joachimikade ontstond al voor de Tweede Wereldoorlog. Langs de Albert Joachimikade heeft de afgelopen jaren plaatselijk herontwikkeling plaatsgevonden of wordt dit nog voorzien. Ook in dit deelgebied zijn verschillende lokale verontreinigingen aangetoond, met name met minerale olie. Binnen dit deelgebied zijn veel nieuwe bodemonderzoeken uitgevoerd sinds het opstellen van de voorgaande bodemkwaliteitskaart uit 2015.

Deelgebied 6: Gemeentewerf en Milieustraat Op deze locatie is de gemeentewerf van de gemeente Goes en de Milieustraat gevestigd (voormalig RTMterrein). Deze locatie is geen onderdeel van de huidige planontwikkeling. Tot dusverre was deze locatie opgenomen in de zone 2: Oost uit de voorgaande bodembeheernota Goese Schans. Om geen hiaat te krijgen met de bodemkwaliteitskaart van de rest van de gemeente (lit. 7) is dit deelgebied wel opgenomen in voorliggende Nota. De locatie is gesaneerd, waarbij volgens de saneringsevaluatie uit 2000 gebruiksbeperkingen gelden. Er is een signaleringslaag aangebracht om de restverontreiniging te kunnen onderscheiden van de tijdens de sanering aangebrachte aanvulgrond. Bij de sanering is een laag van 1 meter schone grond aangebracht.

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

13/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

Deelgebied 7: Haringman Dit deelgebied bestaat voor een groot deel uit de bedrijfslocatie van Haringman Betonwaren b.v. Dit bedrijf blijft op deze locatie gevestigd. Sinds de voorgaande versie van deze nota bodembeheer uit 2015 zijn enkele nieuwe bodemonderzoeken uitgevoerd. Het merendeel van de bodemonderzoeken in dit deelgebied is echter meer dan 15 jaar oud. Voor de westelijke helft van het deelgebied zijn bij de gemeente nog geen bodemonderzoeken bekend. Ook in dit deelgebied zijn meerdere bodemverontreinigingen met minerale olie aangetoond. Voor een deel zijn deze als ernstig beschikt en een deel van de olieverontreinigingen is nog niet uitgekarteerd.

Deelgebied 8: Westhavendijk Dit deelgebied betreft de strook tussen de weg van de Westhavendijk en het kanaal. De bodemkwaliteit van dit deelgebied sluit aan op de kwaliteit van deellocatie VII uit deelgebied 1 (Westerschans Zuid). In de bodem komen verhoogde gehalten PAK voor gerelateerd aan bijmengingen van sintels. Ter plaatse van Westhavendijk 3-5a is een grote olieverontreiniging aanwezig.

Deelgebied 9: Zaagmolenstraat Bij de actualisatie van de gemeentelijke bodemkwaliteitskaart in 2014 (lit. 7) is dit deelgebied opgenomen in de zone ‘Binnenstad en vooroorlogse wijken’. De grens van deze zone is op de Ringbaan West gelegd. In 2015 is in de nota bodembeheer Havengebied Goes aandacht aan dit deelgebied besteed vanwege de verplaatsing van het kruispunt van de Westhavendijk met de Ringbaan Oost naar het westen. Er zijn sinds 2015 voor dit deelgebied geen nieuwe onderzoeksgegevens bij gekomen. In de ondergrond van dit deelgebied is sprake van lokale verontreinigingen. Tot een diepte van 5 meter wordt verontreiniging aangetroffen met metalen en PAK in de demping van een vroegere kanaalarm. Daarnaast is hier verontreiniging aangetroffen afkomstig van de voormalige gasfabriek. Een olieverontreiniging is tot 0,8 m-mv ontgraven en aangevuld met licht verontreinigde grond (‘categorie 1 grond’ volgens de vroegere normering uit het voormalige Bouwstoffenbesluit). In de ondergrond is deze olieverontreiniging dus nog aanwezig.

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

14/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

Deelgebied 10: Roeivereniging Op deze locatie langs de Westhavendijk is de roeivereniging Scaldis gevestigd. Dit deelgebied is geen onderdeel van de huidige planontwikkeling. In het verleden was deze locatie opgenomen in de zone 2: Oost uit de voorgaande bodembeheernota Goese Schans. De zonegrens is in 2015 op deze plaats aangepast, waarbij dit deelgebied bij de zone ‘Buitengebied en naoorlogse bebouwing’ is gevoegd. Het van deze locatie beschikbare bodemonderzoek bevestigde dat deze locatie bij voornoemde zone kon worden gevoegd. Er zijn voor dit deelgebied sindsdien geen nieuwe onderzoeksgegevens bij gekomen.

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

15/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

4.

BODEMKWALITEITSKAART

4.1

Zones in de bodemkwaliteitskaart

De voormalige zone 2: Oost uit de bodembeheernota Goese Schans (lit. 1) is bij actualisatie in 2015 opgesplitst in 3 zones: Goese Diep Ketelhaven, Eiland en Haringman Westerschans Zuid en Westhavendijk Bijlage 4 bevat de statistische kengetallen van deze zones. Twee saneringslocaties zijn niet gezoneerd: De voormalige gasfabriek (deellocatie I in deelgebied 3: Westerschans Zuid) De gemeentewerf en milieustraat (deelgebied 6) Op deze locaties zijn leeflagen aangebracht. Vanwege lokale verontreinigingen zijn bij de actualisatie in 2021 aanvullend de volgende gedeelten niet gezoneerd gelaten: het westelijke deel van deelgebied 4 (Ketelhaven) het merendeel van deelgebied 5 (Eiland) de locatie van de voormalige ESSO-brandstofopslag (Westhavendijk 3-5 in deelgebied 8) Bij de planontwikkeling rondom het havengebied zijn verder de volgende zones relevant uit de bodemkwaliteitskaart (lit.

7) die in 2014 voor de rest van de gemeente is vastgesteld: Buitengebied en naoorlogse bebouwing Binnenstad en vooroorlogse wijken De classificatie van deze zones is als volgt (kwaliteitsklasse bij ontgraven van grond): Zone Kwaliteitsklasse Kwaliteitsklasse Bovengrond (0-0,5 m-mv) Ondergrond (0,5-2,0 m-mv) Goese Diep Achtergrondwaarde Achtergrondwaarde Ketelhaven, Eiland en Haringman Industrie Industrie Westerschans Zuid en Westhavendijk Industrie Industrie Buitengebied en naoorlogse bebouwing Achtergrondwaarde Achtergrondwaarde Binnenstad Goes en vooroorlogse Industrie Industrie wijken De toetsingsregels voor het bepalen van de kwaliteit van de ontvangende bodem zijn strenger dan de toetsingsregels bij het ontgraven van grond (zie paragraaf 2.2) Op basis van deze toetsingsregels is de kwaliteit van de ontvangende bodem klasse Wonen in de bovengrond van de zone ‘Ketelhaven, Eiland en Haringman’ en in de ondergrond van de zone ‘Westerschans Zuid en Westhavendijk’. Bijlage 5 bevat de grenzen van deze zones en in bijlage 6 is de bodemkwaliteitsklasse in kaart weergegeven.

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

16/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

Het betreft hier de bodemkwaliteitsklasse voor de stoffen uit het NEN5740-pakket (lit. 12). Buiten het plangebied spelen ook bestrijdingsmiddelen een rol ter plaatse van voormalige boomgaarden (zie verder de ‘bodemkwaliteitskaart gemeente Goes’ uit 2014). Voor PFAS geldt de regionale bodemkwaliteitskaart PFAS Bevelanden en Tholen (lit. 10).

4.2

Toelichting op de bodemkwaliteitskaart

4.2.1

Algemene werkwijze

De bodemkwaliteitskaart is opgesteld conform de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten (lit. 7). Voor het Havengebied Goes is dezelfde werkwijze gevolgd als bij de bodemkwaliteitskaart van de rest van de gemeente uit 2014 en die ook als zodanig is verlengd in 2019. In een bodemkwaliteitskaart wordt een bodembeheergebied ingedeeld in één of meer zones met een milieuhygiënisch vergelijkbare algemene bodemkwaliteit. Gebieden met eenzelfde historie hebben in het algemeen een vergelijkbare diffuse bodemkwaliteit. Dit betekent dat de indeling in zones gebeurt op basis van algemene historische gegevens (onderscheidende kenmerken) zoals bodemopbouw, (voormalig) landgebruik en ouderdom van woonwijken en bedrijfsterreinen. Vervolgens worden de analyseresultaten van binnen de zones uitgevoerde bodemonderzoeken geanalyseerd. Per zone worden verschillende statistische kengetallen berekend (gemiddelde, lognormaal gemiddelde en diverse percentielwaarden) voor verschillende stoffen. Op basis van deze berekeningen en het ruimtelijke patroon van de waarnemingen wordt de zone-indeling getoetst en zo nodig bijgesteld. Er wordt gekeken welke analyseresultaten niet representatief zijn voor de algemene zonekwaliteit, zodat deze gegevens als uitbijters buiten de dataset van de zoneringsberekeningen worden gelaten.

De uiteindelijke indeling in zones is dus een combinatie van historische informatie en statistische bewerkingen.

Berekening statistische kengetallen Per zone zijn verschillende statistische kengetallen berekend. Deze zijn opgenomen in bijlage 4. De kengetallen zijn apart berekend voor de bovengrond (0-0,5 m-mv) en voor de ondergrond (0,5-2,0 m-mv). Voor het berekenen van het gemiddelde en het lognormaal gemiddelde zijn meetwaarden lager dan de detectiegrens vervangen door 0,7 x detectiegrens. Voor het berekenen van percentielwaarden bestaan in de literatuur verschillende formules. In de Regeling bodemkwaliteit is voor de 95-percentielwaarde voorgeschreven op welke wijze deze dient te worden berekend. Deze berekeningswijze is gehanteerd voor alle percentielwaarden. De Achtergrondwaarden en de maximale waarden voor wonen en industrie zijn voor veel stoffen afhankelijk van het bodemtype (percentages lutum en organische stof). Om de getallen gemakkelijk met elkaar te kunnen vergelijken, zijn alle statistische kentallen in bijlage 4A t/m 4D omgerekend naar standaardbodem (lutum=25%, humus=10%). Vermenigvuldiging van het kengetal met de waarde uit de kolom bodemtypecorrectie geeft het oorspronkelijke kengetal.

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

17/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

De Richtlijn bodemkwaliteitskaarten schrijft voor, dat tevens de betrouwbaarheidsintervallen van het gemiddelde worden vermeld. Ter voldoening hieraan zijn deze betrouwbaarheidsintervallen voor de definitieve zones opgenomen in bijlage 4E.

Lokale verontreinigingen De Richtlijn bodemkwaliteitskaarten stelt expliciet, dat in de bodemkwaliteitskaart een kaartlaag moet worden opgenomen van bekende en verwachte lokale verontreinigingen. Hiervoor mag worden volstaan met een lijst gebaseerd op het LDB (Landsdekkend Beeld Bodemkwaliteit). Binnen het Havengebied van Goes komen verschillende lokale verontreinigingen voor die nog niet volledig zijn uitgekarteerd en zo nodig aangepakt. De informatie over deze verdachte en verontreinigde locaties wordt bijgehouden in het gemeentelijk bodeminformatiesysteem. Om deze reden is geen aparte lijst of kaart met deze locaties opgenomen in voorliggende rapportage. In plaats daarvan wordt verwezen naar het gemeentelijk bodeminformatiesysteem voor de meest actuele gegevens.

Stoffenpakket In de Regeling bodemkwaliteit is vastgelegd, dat in een bodemkwaliteitskaart tenminste de stoffen worden opgenomen uit het standaardpakket uit de NEN5740 (lit. 12). Met ingang van 1 juli 2008 is de samenstelling van het stoffenpakket uit de NEN5740 gewijzigd. Sindsdien zijn arseen, chroom en EOX niet meer opgenomen in het standaard stoffenpakket voor verkennend bodemonderzoek. Het huidige stoffenpakket bestaat uit: barium, cadmium, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel, zink, som-PAK, minerale olie, som-PCB’s, lutum en organische stof. Volledigheidshalve zijn ook arseen en chroom opgenomen in de bodemkwaliteitskaart. In de bodemkwaliteitskaart van de rest van de gemeente (lit. 7) is tevens aandacht besteed besteed aan bestrijdingsmiddelen, aangezien in voormalige boomgaarden uit de periode 1940-1980 vaak verhoogde gehalten DDD, DDE, DDT en drins voorkomen. Binnen het Havengebied Goes spelen voormalige boomgaarden nauwelijks een rol en bevinden deze zich bovendien onder een ophooglaag. In voorliggend rapport is geen aparte aandacht besteed aan bestrijdingsmiddelen. Voor PFAS is in 2020 een regionale bodemkwaliteitskaart PFAS Bevelanden en Tholen opgesteld (lit. 10). Deze geldt ook voor het Havengebied Goes.

Bij bodemonderzoek bij deelgebied 3: Westerschans Zuid dient men tevens aandacht te besteden aan cyanide vanwege verhoogde gehalten die hier voor kunnen komen afkomstig van de voormalige gasfabriek.

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

18/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

4.2.2

Verantwoording dataset bodemanalyses

De bodemkwaliteitskaart uit 2015 was gebaseerd op de dataset, zoals deze op 18 augustus 2015 was opgenomen in het gemeentelijk bodeminformatiesysteem (invoer t/m rapportcode NZ066403115)6. Op deze dataset is een kwaliteitscontrole uitgevoerd. Op basis hiervan zijn enkele incidentele kommafouten gecorrigeerd. Voor het overige zijn geen onvolkomenheden naar voren gekomen. Bij de actualisatie in 2021 is de dataset aangevuld met de invoer tot 28 februari 2021 (invoer t/m rapportcode NZ066407591). Voor het al of niet meerekenen van bodemrapporten zijn dezelfde criteria gehanteerd als voor de bodemkwaliteitskaart van de rest van de gemeente uit 2014 (lit. 7). Op grond hiervan zijn de volgende gegevens standaard niet meegerekend: Analyseresultaten van de volgende onderzoekstypes7 (voor zover analysegegevens bij deze rapporten zijn ingevoerd): - Depotbemonsteringen / partijkeuringen (type onderzoek in Squit-XO: ‘Bouwstoffenbesluit’ of ‘Partijkeuring grond’); - Saneringsonderzoeken - Saneringsplannen - Saneringsevaluaties - Waterbodemonderzoeken Analysegegevens uit bodemonderzoeken die zijn gerapporteerd voor 1 januari 1992 (vanwege de ouderdom van deze rapporten) Monsters die alleen op minerale olie (en eventueel BTEX) zijn geanalyseerd en niet op andere stoffen geanalyseerd zijn (ongeacht of het een mengmonster of separaat monster betreft en ongeacht de gemeten concentratie).

Regelmatig betreft dit analyses van lokale olieverontreinigingen. In ieder geval betreft dit nagenoeg altijd analyses van monsters die zijn genomen op plaatsen die verdacht zijn voor verontreiniging met minerale olie. Monsters waarvan geen ligging is ingetekend (dit betreft in het algemeen partijkeuringen) Monsters waarbij geen diepte is ingevoerd (dit betreft in het algemeen partijkeuringen) Analyseresultaten van grondmonsters ter plaatse van de in 1985 en 2001 uitgevoerde grondsaneringen van de voormalige gasfabriek zijn niet meegerekend in één van de zones (= deelgebied 3 Westerschans Zuid: deellocatie I). Verder zijn vanwege de lokale verontreinigingssituatie geen bodemonderzoeken meegerekend uit de volgende deelgebieden uit bijlage 1: 6 Gemeentewerf en Milieustraat 9 Zaagmolenstraat In aanvulling hierop bevat bijlage 3 een overzicht van locaties / onderzoeken die om verschillende redenen niet zijn meegerekend in één van de zones.

6 7

Voorheen rapportcode AA066403115 Onderzoekstypes zoals ingevoerd in het bodeminformatiesysteem

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

19/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

De statistische kengetallen voor de 3 zones (zoals opgenomen in bijlage 4) zijn gebaseerd op de analyseresultaten uit 53 verschillende bodemonderzoeken. Deze 53 bodemrapporten hebben een verschillende ouderdom: 43% van deze rapporten is gerapporteerd na 1 januari 2015 68% van deze rapporten is gerapporteerd na 1 januari 2005 89% van deze rapporten is gerapporteerd na 1 januari 1997. De beschikbare gegevens hebben voldoende ruimtelijke spreiding binnen de zones.

4.2.3

Zone-indeling

Zone Goese Diep Bij de ontwikkeling tot woonwijk zijn de aangetoonde verontreinigingsspots gesaneerd. Voor het overige bleek het gebied te voldoen aan de Achtergrondwaarde. Volgens de bodembeheernota Goese Schans uit 2009 mocht in dit deelgebied grond van klasse Wonen worden toegepast. In de praktijk is voor zover bekend alleen schone grond aangevoerd. De zone Goese Diep voldoet derhalve aan de Achtergrondwaarde (boven- en ondergrond). De Richtlijn bodemkwaliteitskaarten schrijft voor, dat per zone minimaal 20 waarnemingen beschikbaar zijn. Er geldt een uitzondering voor de stoffen die in 2008 zijn toegevoegd aan het standaardpakket van NEN5740 (lit. 12). Dit betreft de stoffen barium, kobalt, molybdeen en PCB. Voor deze stoffen mag worden onderbouwd, dat deze stoffen niet van invloed zijn op de classificatie van zones. Voor barium, kobalt, molybdeen en PCB zijn in de ondergrond van de zone Goese Diep 17 waarnemingen beschikbaar. De statistische kengetallen van deze 17 waarnemingen zijn vergelijkbaar of lager dan die van de bovengrond. Voor barium en voor molybdeen is bij het merendeel van deze waarnemingen geen gehalte boven de detectiegrens aangetoond. Verder is bij geen van deze ondergrondmonsters een gehalte PCB boven de detectiegrens aangetoond. Ook in de bovengrond is bij vrijwel alle analyses op PCB geen gehalte boven de detectiegrens aangetoond.

Als gevolg van de bodemtypecorrectie is een deel van deze detectiegrenzen hoger dan de Achtergrondwaarde en deels zelfs hoger dan MaxWONEN. De Richtlijn bodemkwaliteitskaarten schrijft voor, dat waarden beneden de detectiegrens worden meegerekend als 0,7 x detectiegrens. Dit leidt tot een overschatting van het gemiddelde, wanneer het merendeel van de waarnemingen beneden de detectiegrens ligt (lit. 13). Hierdoor is het gemiddelde voor PCB zoals opgenomen in bijlage 4A hoger dan MaxWONEN. Er is echter geen sprake van een diffuse verontreiniging met PCB.

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

20/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

Zone Ketelhaven, Eiland en Haringman In de zone ‘Ketelhaven, Eiland en Haringman’ zijn (delen van) de volgende deelgebieden samengevoegd: 4: Ketelhaven 5: Eiland 7: Haringman De zone Ketelhaven, Eiland en Haringman is bij de actualisatie in 2021 aangepast ten opzichte van de bodemkwaliteitskaart uit 2015. Vanwege verschillende lokale verontreinigingen is een deel niet gezoneerd gelaten. In deelgebied 5 (Eiland) komen veel lokale verontreinigingen voor. Een groot deel van de Albert Joachimikade is een aaneenschakeling van puntbronnen waaronder olieverontreinigingen. Het zuidelijke deel aan het begin van de Albert Joachimikade is wel in de zone gelaten. In de westelijke helft van deelgebied 4 (Ketelhaven) komt eveneens een aantal lokale verontreinigingen voor, waaronder twee grotere olievlekken. Daarom is de westelijke helft van dit deelgebied niet gezoneerd gelaten. Het restant van de zone Ketelhaven, Eiland en Haringman valt gemiddeld in klasse Industrie. Dit is niet in elk deelgebied vanwege dezelfde stoffen. Bijlage 4 bevat daarom de statistische kengetallen van deze zone opgesplitst per deelgebied: Ketelhaven oost Haringman (inclusief zuidelijk deel Eiland) De statistische kengetallen zijn voor deze deelgebieden afzonderlijk weergegeven. Wanneer deze samengevoegd doorgerekend worden zou dit tot wegmiddelen van de verhoogde gehalten uit de bovengrond leiden.

In de oostelijke heft van deelgebied 4 (Ketelhaven) bevinden zich 2 lokale verontreinigingen van vroegere wolmaniseerinrichtingen. Direct ter plaatse van deze wolmaniseerinrichtingen is een aantal monsters niet meegerekend, maar ook daarbuiten komen verhoogde gehalten arseen en chroom voor waardoor de bovengrond van dit oostelijke deel van Ketelhaven gemiddeld in klasse Industrie komt. De bovengrond van deelgebied Haringman komt in klasse Industrie vanwege koper. In de ondergrond zijn PAK, PCB en minerale olie de bepalende parameters voor de indeling in klasse Industrie. De ondergrond van deelgebied Ketelhaven oost is relatief schoon en zou ook als Achtergrondwaarde geclassificeerd worden. Er is voor gekozen om de zone niet verder op te splitsen en dezelfde classificatie aan te houden als voor deelgebied Haringman. In de ondergrond van deelgebied Ketelhaven oost zijn alle waarnemingen voor PCB beneden de detectiegrens en is bij vrijwel alle ondergrondmonsters geen gehalte minerale olie boven de detectiegrens aangetoond. Als gevolg van de bodemtypecorrectie zijn deze detectiegrenzen hoger dan de Achtergrondwaarde. Door het meerekenen van gehalten beneden de detectiegrens als 0,7 x detectiegrens zijn de gemiddelden voor minerale olie en PCB in bijlage 4B hoger dan de Achtergrondwaarde.

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

21/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

Zone Westerschans Zuid en Westhavendijk In de zone ‘Westerschans Zuid en Westhavendijk’ zijn de volgende deelgebieden samengevoegd: 3: Westerschans Zuid met uitzondering van deellocatie 1 8: Westhavendijk (met uitzondering van de locatie van de voormalige ESSO-brandstofopslag, Westhavendijk 3-5) Beide deelgebieden vallen gemiddeld in klasse Industrie. Ten westen van de Westhavendijk zijn de gehalten zware metalen doorslaggevend. In de strook tussen de weg van de Westhavendijk en het kanaal is PAK doorslaggevend. Aangezien beide delen in klasse Industrie vallen zijn deze samengevoegd tot één zone. In het noordelijke deel van deelgebied 8 bevindt zich een omvangrijke olieverontreiniging (locatie Westhavendijk 3, 3A, 5). Dit betreft een voormalige olie-opslag van Esso. Deze locatie is bij de actualisatie in 2021 uit de zone gehaald en niet gezoneerd gelaten.

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

22/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

5.

BODEMFUNCTIEKAART

Het Besluit bodemkwaliteit schrijft voor, dat gemeentes een bodemfunctiekaart vaststellen. In deze bodemfunctiekaart worden de bodemfuncties ‘Wonen’ en ‘Industrie’ weergegeven. Strikt genomen spreekt het Besluit bodemkwaliteit alleen over de functies ‘Wonen’ en ‘Industrie’. Het overige gebied (landbouw- en natuurgebieden) wordt in deze Nota tot de functie ‘overig’ gerekend. Het College van Burgemeester en Wethouders heeft in 2009 de bodemfunctiekaart van de gemeente Goes (lit. 14) vastgesteld. Deze bodemfunctiekaart is in 2014 opgenomen in de ‘Nota bodembeheer gemeente Goes’. Destijds is aan het hele havengebied de bodemfunctie ‘Wonen’ toegekend. In het bestemmingsplan Havengebied Goes (lit. 2), houdt een deel van het havengebied de huidige bedrijfsbestemming. Om deze reden is in 2015 de bodemfunctiekaart aangepast (lit. 3), waarbij aan de volgende deelgebieden de bodemfunctie Industrie is toegekend: deelgebied 4: Ketelhaven deelgebied 5: Eiland deelgebied 6: Gemeentewerf en Milieustraat deelgebied 7: Haringman deelgebied 8: Westhavendijk De bodemfunctiekaart ter plaatse van het havengebied is opgenomen in bijlage 7.

NB. De bodemfuncties hebben niet dezelfde betekenis als het vastleggen van functies in een bestemmingsplan.

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

23/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

6

GEBIEDSSPECIFIEK BELEID

6.1

Inleiding

In de gemeentebrede Nota bodembeheer uit 2014 (lit. 8) is een aantal beleidskeuzes vastgelegd, die gelden als gebiedsspecifiek beleid. Deze beleidskeuzes worden 1:1 overgenomen voor het Havengebied Goes. In aanvulling hierop geldt als toepassingseis MaxINDUSTRIE voor het gedeelte van het Havengebied waaraan de bodemfunctie Industrie is toegekend. Daarnaast is bij grondverzet in het algemeen maatwerk nodig vanwege de (voormalige) bedrijfsactiviteiten in het gebied en de lokale bodemverontreinigingen die deze (mogelijk) hebben veroorzaakt. In dit hoofdstuk zijn enkele relevante paragrafen overgenomen uit hoofdstuk 4 van de Nota bodembeheer die in 2014 voor de rest van de gemeente is vastgesteld 8. Ook de hoofdstukken 7 en 8 zijn (grotendeels) overgenomen uit de gemeentelijke Nota bodembeheer uit 2014. Zodoende zijn alle lokale regels voor grondverzet binnen het havengebied in voorliggende Nota te vinden en hoeft de doorsnee gebruiker niet meer aanvullend de andere Nota bodembeheer uit 2014 te raadplegen. De aanleiding, voorwaarden en motivatie van het gebiedsspecifieke beleid (waaronder de toepassing van de risicotoolbox) zijn te vinden in de ‘Nota bodembeheer gemeente Goes’ uit 2014 (lit. 8) en zijn niet opnieuw overgenomen in voorliggende Nota. Het gebiedsspecifiek beleid in deze nota bodembeheer is ongewijzigd gebleven ten opzichte van de versie uit 2015.

Lokale Maximale Waarden (LMW) in de gemeente Goes In de gemeentelijke Nota bodembeheer uit 2014 zijn afzonderlijke beleidskeuzes gemaakt voor enerzijds de NEN5740-parameters en anderzijds de bestrijdingsmiddelen. Paragraaf 6.2 van voorliggende Nota bevat Lokale Maximale Waarden (LMW) voor de NEN5740parameters voor het gedeelte van het Havengebied waaraan de bodemfunctie Industrie is toegekend: voor grond en bagger afkomstig uit de gemeente Goes geldt voor de NEN5740-parameters als toepassingseis MaxINDUSTRIE. In de hele gemeente gelden bij bepaalde criteria LMW voor de bestrijdingsmiddelen DDD, DDE, DDT en drins (som). Dit gebiedsspecifieke beleid geldt ook voor het Havengebied. Concreet betekent dit, dat deze LMW gelden in het deel van het Havengebied waar voor de NEN5740-parameters als toepassingseis MaxWONEN of MaxINDUSTRIE geldt. Dit wordt verder toegelicht in paragraaf 6.3. In de bodemkwaliteitskaart PFAS Bevelanden en Tholen (lit. 10) zijn regionale toepassingsnormen voor PFAS vastgelegd (zie paragraaf 6.4) In de Nota bodembeheer uit 2014 zijn de verschillende beleidskeuzes genummerd. Bij het overnemen van de verschillende paragrafen zijn de nummers van deze keuzes zijn ongewijzigd gelaten. 8

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

24/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

Verder gelden gemeentebrede keuzes voor: de bodemtypecorrectie bij minerale olie (zie paragraaf 6.5) het maximum percentage bodemvreemde bijmengingen (zie paragraaf 6.6) In paragraaf 6.7 zijn de voorwaarden voor het gebruik van de bodemkwaliteitskaart als milieuhygiënische verklaring expliciet gemaakt.

Toepassingseisen in Havengebied Goes (voor grond en bagger afkomstig uit de gemeente Goes) De toepassingseisen in onderstaande tabel gelden voor het dieptetraject 0 – 2,0 m-mv (met uitzondering van de 7/3/3 waarden voor PFAS). Zie paragraaf 6.2 t/m 6.4 voor verdere toelichting.

Deelgebied

Toepassingseis stoffen uit NEN5740-pakket Achtergrondwaarde Achtergrondwaarde MaxWONEN MaxINDUSTRIE MaxINDUSTRIE MaxINDUSTRIE MaxINDUSTRIE MaxINDUSTRIE MaxWONEN Achtergrondwaarde

Toepassingseis bestrijdingsmiddelen bodemkwaliteitskaart Achtergrondwaarde Achtergrondwaarde LMW LMW LMW LMW LMW LMW LMW Achtergrondwaarde

Toepassingseis PFAS (*)

1,9/1,5/1,4 1: Goese Diep Zuid 1,9/1,5/1,4 2: Goese Diep Noord 7/3/3 3: Westerschans Zuid 7/3/3 4: Ketelhaven 7/3/3 5: Eiland 7/3/3 6: Gemeentewerf en Milieustraat 7/3/3 7: Haringman 7/3/3 8: Westhavendijk 7/3/3 9: Zaagmolenstraat 1,9/1,5/1,4 10: Roeivereniging (*) 1,9/1,5/1,4 = PFOA (som) 1,9 µg/kgds / PFOS (som) 1,5 µg/kgds / overige indiv. PFAS 1,4 µg/kgds 7/3/3 = PFOA (som) 7 µg/kgds / PFOS (som) 3 µg/kgds / overige indiv. PFAS 3 µg/kgds (0-1,0 m-mv) De vermelde toepassingseisen voor PFAS zijn overgenomen uit de bodemkwaliteitskaart PFAS uit 2020. De normering ten aanzien van PFAS is nog ontwikkeling. Mocht er een nieuwe bodemkwaliteitskaart PFAS met aangepaste toepassingseisen worden vastgesteld, dan zijn die eisen ook voor Havengebied Goes leidend.

6.2

Lokale Maximale Waarden (LMW) voor bodemfunctie Industrie in het Havengebied Goes

Aan een deel van het Havengebied Goes is de bodemfunctie Industrie toegekend. In de meeste gevallen geldt hier volgens het generieke beleid als toepassingseis klasse Wonen. Binnen de gemeente Goes zijn - met uitzondering van Grootschalige bodemtoepassingen (GBT) - geen toepassingsmogelijkheden voor grond die vanwege één of meer NEN5740-parameters in klasse Industrie valt. De ontgravingsklasse van de grond afkomstig uit het grootste deel van het Havengebied is klasse Industrie. Om hergebruik van deze grond mogelijk te maken geldt voot een deel van het Havengebied Goes als gebiedsspecifieke toepssingseis MaxINDUSTRIE.

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

25/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

Deze LMW gelden: alleen voor de NEN5740-parameters, voor het dieptetraject 0 – 2,0 m-mv; in het gebied waaraan de bodemfunctie Industrie is toegekend; niet in geval van gevoeliger bestemmingen zoals plaatsen waar kinderen spelen en particuliere tuinen (in geval van combinatie wonen-werken). Dit vereenvoudigt de uitvoeringspraktijk. Concreet betreft dit de volgende deelgebieden: 4: Ketelhaven 5: Eiland 6: Gemeentewerf en Milieustraat 7: Haringman 8: Westhavendijk Voor de bovengrond van deelgebied 8: Westhavendijk geldt volgens het generieke beleid al als toepassingseis klasse Industrie. In het gebiedsspecifieke beleid geldt deze toepassingseis voor zowel de boven- als ondergrond van dit deelgebied (0 – 2,0 m-mv). Deelgebied 6: Gemeentewerf en Milieustraat is in de bodemkwaliteitskaart niet gezoneerd, omdat dit een saneringslocatie betreft waar een schone leeflaag is aangebracht. Om postzegelbeleid tegen te gaan wil de gemeente hier eenduidig dezelfde beleidskeuze toepassen, zodat ook hier het toepassen van klasse Industrie wordt toegestaan. Hetzelfde geldt voor de niet gezoneerde delen van de overige deelgebieden. NB. Voor de voormalige gasfabriek (deellocatie I in deelgebied 3: Westerschans Zuid) geldt eenzelfde keuze. Deze deellocatie is niet gezoneerd vanwege de saneringen die hier zijn uitgevoerd.

Hier geldt dezelfde toepassingseis als in de rest van Westerschans Zuid, namelijk klasse Wonen (ook daar waar bij de sanering in 2001 schone grond is aangebracht).

Nota bodembeheer Havengebied Goes 2021

26/43

Eindrapport, 2 juni 2021

MARMOS bodemmanagement

6.3

Lokale Maximale Waarden (LMW) voor de bestrijdingsmiddelen

Deze paragraaf is identiek aan paragraaf 4.5 uit de ‘Nota bodembeheer gemeente Goes’, met een aanvulling wat dit concreet betekent voor het havengebied Keuze 5: Voor DDD, DDE, DDT en drins gelden Lokale Maximale Waarden (LMW): ter plaatse van (voormalige) boomgaarden (dieptetraject 0-0,5 m-mv) alsmede in de gebieden waar als toepassingseis voor de NEN5740-parameters klasse wonen of klasse industrie geldt (dieptetraject gelijk aan dieptetraject voor de NEN5740-parameters) Keuze 6: Als LMW gelden in de situaties uit de voorgaande keuze de volgende waarden9: DDD: 0,84 mg/kgds (= MaxWONEN) DDE: 0,75 mg/kgds DDT: 0,65 mg/kgds Drins (som): 0,04 mg/kgds (= MaxWONEN)

Toelichting: De hoogte van de LMW voor DDD, DDE en DDT sluit aan bij de LMW die eerder zijn vastgesteld door de gemeentes Borsele, Kapelle en Reimerswaal (lit. 15 t/m 17). Om hergebruik van grond afkomstig van voormalige boomgaarden mogelijk te maken is voor de bestrijdingsmiddelen een LMW benodigd die hoger is dan Max WONEN. Grond afkomstig uit de zone ‘boomgaarden t/m 1980’ voldoet in de meeste gevallen aan bovenstaande LMW. Het rekenkundig gemiddelde in deze boomgaardzone is lager dan bovenstaande LMW. De gehaltes DDD zijn in het algemeen ruim beneden MaxWONEN. Voor DDE ligt de LMW van 0,75 mg/kgds tussen de 75percentielwaarde en 80-percentielwaarde van de zone. Voor DDT is de LMW van 0,65 mg/kgds ongeveer gelijk aan de 80-percentielwaarde. Met deze LMW kan grond afkomstig uit de zone ‘boomgaarden t/m 1980’ op basis van de bodemkwaliteitskaart makkelijker worden toegepast. Naast verhoogde gehaltes DDD, DDE en DDT komen in een deel van de voormalige boomgaarden tevens verhoogde gehaltes drins voor. Om belemmeringen voor grondverzet als gevolg van deze drins tegen te gaan wordt tevens een LMW voor drins vastgesteld. Als hoogte van deze LMW is gekozen voor MaxWONEN. Deze is ongeveer gelijk aan de 95-percentielwaarde uit de zone ‘boomgaarden t/m 1980’.