agendapunt 13c. Plan preventie alc dr en tabak juli 2021 voor advies

3.1. Uitgangspunten In aansluiting op de uitgangspunten in het programmaplan ‘Goes voor Elkaar’, hanteren we voor alcohol, drugs en tabak de volgende uitgangspunten: • We voeren de regie en pakken de uitvoering op in samenwerking met onze partners;

van eigen kracht. Als dit ontoereikend is of onvoldoende effect geeft, zetten we in op (opvoed)ondersteuning en/of handhaving;

• De wettelijke kaders zijn voor ons bepalend en richtinggevend samen met de verschillende rapporten;

• We steken in op effectief preventiebeleid dat bestaat uit een combinatie van preventie- en handhavingsactiviteiten;

• We gaan uit van de eigen verantwoordelijkheid;

• We werken zoveel mogelijk samen met andere gemeenten zowel Oosterschelderegio breed als regionaal/provinciaal.

• We zetten in op vroegtijdig signaleren, preventie (confronterende aanpak) en gaan uit

3.2. Doelstellingen De vijf belangrijkste preventiedoelstellingen van dit plan van aanpak zijn: 1. Tegengaan en terugdringen van alcoholgebruik door jongeren onder de 18 jaar;

4. Tegengaan en terugdringen van problematisch gebruik van genotsmiddelen (zoals drugs, lachgas) onder jongeren;

2. Tegengaan van risicovol/schadelijk alcoholgebruik door jongeren van 18 tot en met 23 jaar;

5. Realiseren van een rookvrije generatie in 2040.

3. Herkennen en terugdringen van problematisch alcoholgebruik bij 55- plussers; Om deze doelstellingen te bereiken zetten we in op voorlichting en educatie en richten ons op versterking van draagvlak, geven van informatie en ondersteuning waar nodig. Daarnaast zetten we in op vroegtijdig signaleren van dreigende problematiek. We betrekken daarbij de sociale en professionele omgeving van de doelgroep, zoals: 1. Verstrekkers;

4. Ouders/verzorgers of andere personen in de omgeving die (veel) met de doelgroep te maken hebben;

2. Scholen: basisonderwijs, voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs;

5. Hulpverleners.

3. Verenigingen en organisaties waar de doelgroep komt;

Ook is het belangrijk dat we de doelgroepen zelf niet vergeten. Hoewel we weten dat zij minder openstaan voor voorlichting, is het wel van belang dat zij weten wat de consequenties zijn van (problematisch) gebruik en wat de regels zijn zodat zij deze ook kunnen naleven.

3.3. Aanpak •

Ouders/verzorgers spelen een cruciale rol bij middelengebruik (drinken, roken, drugs) van hun kinderen. Om een duidelijke norm te kunnen stellen voor hun kind is informatie en voorlichting nodig. Ervaring leert dat ouders/verzorgers ook met elkaar in gesprek willen over hun ervaringen met en het gesprek over het gebruik van hun kind(eren). De school is daarvoor een geschikte ontmoetingsplek. In die zin raakt de -23-

opvoeding thuis aan de activiteiten rondom voorlichting op school. Alhoewel ze zich daar minder van bewust zijn, hebben ouders en verzorgers ook in de late adolescentie en jongvolwassenheid nog invloed op het gedrag van hun kinderen. Zij hebben door het stellen van grenzen en hun voorbeeldgedrag invloed op hoe jongeren denken over middelengebruik en welke effecten zij verwachten van het gebruik. •

Preventie gericht op middelengebruik in de leeftijdsfase van het voortgezet onderwijs werkt alleen als tegelijkertijd de omgeving van de jongere duidelijk maakt dat drinken, roken en het gebruik van drugs niet normaal is. Het stellen van duidelijke regels door ouders/verzorgers en beleidsregels op school en op de sportvereniging, die drinken en roken ontmoedigen, is dan ook belangrijk. De interventies genoemd in het preventieakkoord zijn hierbij ondersteunend en voeren we uit als we dit als gemeente kunnen oppakken.

•

Het is belangrijk dat de scholen ondersteuning krijgen. De scholen hebben aangegeven tevreden te zijn over het huidige aanbod, maar zouden dit meer op elkaar afgestemd willen zien. We gaan hierover dan ook in gesprek met onze partners (SMWO, 1NUL1, GGD, Chris en Voorkom, Halt, Politie, etc.).

•

Groepsdruk of je gedragen zoals je denkt dat anderen van je verwachten komt veelvuldig voor onder jongeren. Het blijkt lastig te zijn voor jezelf op te komen of bij je eigen mening te blijven. We zetten in op het vergroten van de weerbaarheid van jongeren. Een weerbaar kind kan zijn/ haar grenzen aangeven en respecteren, heeft meer zelfvertrouwen, zelfbeheersing en kan hulp vragen als dat nodig is. Een weerbaarheidstraining helpt kinderen in hun kracht te zetten.

•

Wat betreft het terugdringen van problematisch alcoholgebruik van 55-plussers zoeken we aansluiting bij het provinciale plan van aanpak “Laat ze niet verzuipen” (LZNVZ). LZNVZ doet momenteel onderzoek naar de mogelijke interventies voor deze doelgroep, spreekt daarbij met diverse partijen en komt vervolgens met een beleidsadvies.

-24-

3.4. Wat willen we bereiken en gaan we daarvoor doen? Overzicht Wat willen we bereiken? Geen alcoholgebruik onder jongeren <18 jaar

Wat gaan we daarvoor doen? 1. Uitvoering geven aan provinciaal plan van aanpak “laat ze niet verzuipen”. 2. Inzetten op bewustwording van ouders/verzorgers van het gevaar, hun voorbeeldfunctie en hun invloed. 3. Preventieve lokale activiteiten i.s.m. SMWO en 1NUL1. 4. Gezamenlijk preventie aanbod van verschillende partners.

5. Bevorderen signaleringsfunctie op scholen. 6. Inzetten op gezonde school aanpak.

Wat is het resultaat? 1,2,3 en 4. - Jongeren en hun ouders/verzorgers/opvoeders gaan op een meer verantwoorde manier om met alcoholgebruik: o Bewustwording jongeren; o Voorbeeldgedrag ouders/verzorgers/omgeving; o Aantal opnames alcoholpoli daalt verder; o Alcoholbeleid scholen. - Het binge drinken (5 of meer alcoholische drankjes op een gelegenheid) onder 14-15 jarigen is van 31% in 2015 naar 25% of minder in 2022. - Het draagvlak onder /verzorgers/ opvoeders voor de norm geen alcohol onder de 18 jaar is op tenminste 81% in 2022. 5. Gezamenlijk aanpak in overleg Veilig in en om de School (VioS). 6. Scholen worden ondersteunt bij gezonde school aanpak.

Ondersteunen sportverenigingen ontwikkeling integraal beleid (rookvrij, gezond aanbod eten en drinken; wat problematisch alcoholgebruik tegengaat).

7. Sportverenigingen: - Ontvangen een toolkit om integraal beleid te ontwikkelen voor een gezonde kantine en gebruik genotmiddelen. - Vrijwilligers krijgen trainingen over alcoholverstrekking aan minderjarigen. - Extra promoten dat sportverenigingen alcoholvrij zijn totdat de 18- ploegen uitgespeeld zijn.

8. Handhaving en regelgeving inzake Drank- en Horeca Wet. Het naleefpercentage gaan we verhogen door de inzet van mystery shoppers en na een waarschuwing beboeten. (Dit komt terug in het Preventie- en Handhavingsplan Alcohol, in

8. Alcoholverstrekkers houden zich aan de Drank- en Horecawet: monitoren op basis van het naleefonderzoek Drank- en Horeca Wet; - Het naleefpercentage van de commerciële horeca ten aanzien van alcoholverstrekking aan minderjarigen gaat

7.

-25-

Overzicht Wat willen we bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen? 2021 wordt dit herzien).

Verminderen risicovol alcoholgebruik 18 – 23 jarigen

1. Aansluiten bij provinciaal plan van aanpak “Laat ze niet verzuipen”: hoe deze jongeren het beste te bereiken. 2. Preventieve lokale activiteiten i.s.m. SMWO en 1NUL1.

Verminderen risicovol alcoholgebruik 55+

1. Aansluiten bij LZNVZ en het te verwachten beleidsadvies. 2. Op basis van best practices in samenwerking met partners SMWO en 1NUL1 bewustwording bij 55+ realiseren. 3. Signaleringsfunctie vergroten in omgeving en bij professionals 1. Preventieve lokale activiteiten samen met SMWO en 1NUL1. 2. Preventieaanbod scholen integraler en gerichter vormgeven. Gezamenlijk aanbod van verschillende partners.

Tegengaan en terugdringen van problematisch gebruik van genotsmiddelen (zoals drugs en lachgas) onder jongeren

-26-

Wat is het resultaat? omhoog van 37% naar minimaal 60%. - Het naleefpercentage van de supermarkten en detailhandel voor alcoholverstrekking aan minderjarigen gaat omhoog van 88% naar minimaal 90%. - Het naleefpercentage van slijterijen ten aanzien van alcoholverstrekking aan minderjarigen blijft op 100 %. - Het naleefpercentage van de paracommercie ten aanzien van alcoholverstrekking aan minderjarigen gaat omhoog van 78% naar minimaal 80%. 1 en 2 - Jongvolwassenen gaan op een meer verantwoorde manier om met alcoholgebruik. - Drinkgedrag jongeren verbetert en er is meer bewustwording. - Het Binge drinken onder jongvolwassenen van 21-23 jaar gaat van 51% in 2016 naar 40% in 2022. 1, 2 en 3 - 55+ en hun omgeving zijn op de hoogte van gezondheids- en overige effecten van alcoholgebruik en gaan er bewuster mee om. - Bewustwording bij omgeving en professionals verbeteren.

1, 2 en 6,7 - Jongeren en hun ouders/verzorgers/omgeving gaan op een meer verantwoorde manier om met gebruik genotsmiddelen: o Gebruik jongeren; o Voorbeeldgedrag ouders/verzorgers/omgeving; o Overlast t.g.v. gebruik daalt; o Integrale aanpak/beleid scholen en partners; o Signalering problematisch gebruik.

Overzicht Wat willen we bereiken?

Verminderen tabaksgebruik. Rookvrije generatie in 2040.

Vergroten van de weerbaarheid van jongeren

Wat gaan we daarvoor doen? 3. Gezamenlijke aanpak scholen en partners wat betreft genotsmiddelenproblematiek onder scholieren en overlast ten gevolge van gebruik. 4. Bevorderen signaleringsfunctie op scholen. 5. Inzetten op gezonde school aanpak.

6. Samenwerking met verstrekkers softdrugs voor signalering en problematisch gebruik. 7. DIMS inzetten op gebied van preventie en signalering riskante drugs. 1. Voorlichting over de rookvrije generatie. 2. Aansluiten bij de rookvrije generatie. 3. Rookvrije gemeentelijke gebouwen. 4. Speelterreinen rookvrij (is niet op basis van handhaving). 5. Voorlichting en indien nodig ondersteuning sportverenigingen 6. Voorlichting en ondersteuning bij initiatieven rookvrij.

1. We gaan in overleg met het basisonderwijs na

wat de mogelijkheden en wensen zijn voor het uitvoeren van weerbaarheids-programma’s in het reguliere onderwijscurriculum (leerplan van een school).

-27-

Wat is het resultaat? 3 en 4 Gezamenlijk aanpak in overleg Veilig in en om de School (VioS).

5. Scholen worden ondersteunt bij gezonde school aanpak en er is extra inzet op weerbaarheid.

1 t/m 6 - Meer positieve houding voor niet roken en meer rookvrije ruimten: o Gemeentelijke overheidsgebouwen zijn in inmiddels rookvrij; o 100% van de gemeentelijke speelterreinen is rookvrij in 2021. Start in 2020; o 75 % van de sportverenigingen is rookvrij in 2022; o Schoolterreinen, kinderboerderijen en kinderopvanglocaties zijn in 2020 rookvrij en krijgen hierbij voorlichting en ondersteuning indien gewenst; o Verdere initiatieven hebben voorlichting en ondersteuning gekregen. 1. In 2022 biedt 75% van de scholen een vorm van een weerbaarheidstraining aan hun leerlingen.

3.5. Financiën In de gemeentelijke begroting onder het programma van het Sociaal Domein en het daaronder vallende onderdeel volksgezondheid, is een structureel budget van bijna € 49.000,- geraamd voor de lokale verslavingspreventie (67140110). Verslavingspreventie is facetbeleid en maakt ook onderdeel uit van andere beleidsterreinen (jeugd, welzijn, gezondheidszorg, handhaving, veiligheid etc.). Soms betekent dat, dat de kosten van reguliere beleidsactiviteiten en personele inzet hier zijn gekoppeld aan desbetreffende beleidsprogramma’s. Daarnaast krijgen we ook een regionale bijdrage. De post verslavingspreventie ziet er als volgt uit: Begroting 2021 Regiobijdrage verslavingspreventie *) Totaal inkomsten

€ 48.922 € 8.250 € 57.172

Subsidie SMWO 2021 Subsidie 1NUL1 2021 Subsidie Chris en Voorkom 2021 **) Totaal uitgaven

€ 22.075 € 23.670 € 6.541 € 52.286

Restant

€ 4.886

Uit de post verslavingspreventie wordt dus het jaarlijkse preventieve uitvoeringsprogramma bekostigd dat wordt gedaan door SMWO, 1NUL1 en Chris en Voorkom. Dit uitvoeringsprogramma wordt jaarlijks in de eerste periode van het jaar aan het college aangeboden en wordt gemaakt op basis dit preventieplan en de signalen en ervaringen van het jaar daarvoor. Het restant zal worden ingezet voor kosten van maatregelen in het kader van de Rookvrije Generatie. De verwachting is dat dit onvoldoende zal zijn voor het rookvrij maken van alle speelterreinen. Hier zal te zijner tijd een apart voorstel voor volgen. *) vanuit de beschikbare middelen voor de uitvoering van het regionaal gezondheidsbeleid is op het gebied van 'jeugd, alcohol en drugs' een bedrag van € 8.250,- gereserveerd voor de inzet van outreachende preventie activiteiten in en rondom de coffeeshops in Goes vanwege de centrumfunctie die Goes hierin vervult voor de Oosterschelderegio. Ook in 2021 ontvangen we deze bijdrage. **) Stichting Chris en Voorkom geeft uitvoering aan het preventieplan op het Calvijn College. Enerzijds is het te begrijpen dat de signatuur van de stichting de school en de ouders aanspreekt, anderzijds kan de school ook bij SMWO en 1nul1 aanbod afnemen, wat reeds wordt gesubsidieerd. Bij andere vestigingen wordt dit ook gedaan.

Daarnaast is het beleid in onze gemeente gebaseerd op het zoveel mogelijk contact en volgen van de jongeren, zowel binnen als buiten de school. We hebben reeds bij de subsidie 2020 en in onze contacten aangekondigd dat we deze subsidie gaan afbouwen.

-28-