Agendapunt 11. Onderzoek Motivaction Rapport Bevelanden
Tekst van het document
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio Inwoners aan het woord Marco Sodderland
Rapport voor:
Lieke Bos 5 maart 2020 Project B4675
Weet wat mensen drijft.
Inhoudsopgave Achtergrond en doelstelling
3
Onderzoeksverantwoording
4
Samenvattende conclusies en aanbevelingen
5
Resultaten
7
Mentality en Burgerschapsstijlen
25
Gebiedsanalyse
28
Profielen Burgerschapsstijlen
41
Persuasion Tactics
58
Informatie
60
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
2
Achtergrond en doelstelling In opdracht van Platform De Bevelanden, het bestuurlijk samenwerkingsorgaan van vijf Zeeuwse gemeenten heeft Motivaction een kwantitatief onderzoek uitgevoerd naar hoe de gemeenten in de Bevelanden als regio functioneren. De samenwerking van de gemeenten binnen het Platform, Borsele, Goes, Kapelle, Reimerswaal en Noord-Beveland spitst zich met name toe op de terreinen wonen, werken en recreëren. We hebben met deze studie een eerste inzicht in de percepties van de inwoners willen geven op hoe de regio als regio functioneert, die gebaseerd is op doorwrochte analyses en niet op aannames, zoals dat tot op heden vaak gebeurde. We brengen percepties, gebruik, ervaringen en ontwikkelingen in de betreffende gemeenten in beeld, waardoor eventuele wensen en ideeën van de inwoners van de Bevelanden inzichtelijk worden gemaakt. De doelstelling van het onderzoek is:
• In brede zin inventariseren in hoeverre De Bevelanden als één regio functioneert • Optekenen en analyseren van gebruikerservaringen van de bewoners van de regio
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
3
Onderzoeksverantwoording Methode We hebben het kwantitatieve onderzoek online uitgevoerd, wat inhoudt dat een vragenlijst geprogrammeerd is voor afname via internet (middels computer, tablet of telefoon). Doelgroep, steekproef en rekrutering De doelgroep bestond uit inwoners van de vijf gemeenten binnen de Bevelanden, waarvan dan ook een deel is benaderd. Hiertoe hebben de gemeenten aan Motivaction adresgegevens geleverd, die zij aselect uit de BRP van hun gemeente hebben getrokken. Motivaction heeft gezorgd voor uitnodigingen per post. In totaal zijn 6.000 huishoudens uitgenodigd voor deelname. Circa 1.000 van hen hebben enige tijd een schriftelijke reminder ontvangen. De netto respons is blijven steken op 6,5% (=387/6.000), hetgeen als zeer laag kan worden aangemerkt. Er zijn gemeentelijke verschillen in dezen. We hebben gezien dat de respons nog verder achterbleef in Goes (4,3%) en Reimerswaal (3,6%). Veldwerk Het veldwerk, dat om reden van de matige respons is verlengd, heeft gelopen van 29 oktober tot en met 13 december 2019.
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
4
Samenvattende conclusies en aanbevelingen
Samenvattende conclusies en aanbevelingen • Goes en Kapelle zijn het bekendst als Bevelandse gemeenten, grote meerderheid weet welke gemeenten deel uitmaken van de regio (minstens 75%). • ‘Rust’ en ‘ruimte’ zijn de meest genoemde spontane associaties bij de Bevelanden. • Overgrote deel van de inwoners is in het algemeen (zeer) tevreden over zijn of haar gemeente (90%). Groot deel verwacht er over vijf jaar ook nog te wonen (80%). In Reimerswaal is die verwachting lager (73%) en de verwachting dat men er dan niet meer woont hoger (12% vs. 5% gemiddeld). • Minder dan de helft van de inwoners kan samenwerkingsterreinen van de Bevelanden noemen. Meest genoemd: zorg & gezondheid (45%), infrastructuur (44%) en afvalverwerking (42%). • Ruim de helft van de Bevelanders ziet vooral voordelen in de samenwerking (53%), een op de vijf heeft hier geen beeld bij (18%). Er valt dus nog een wereld te winnen voor de gemeenten, daar de terreinen waarop de gemeenten samenwerken onbekend zijn én de verwachte voordelen ervan evident… • Goes biedt de meeste en Borsele de minste voorzieningen. De inwoners van Borsele zijn dus het meest aangewezen op voorzieningen buiten de eigen gemeente. Dit geldt voor levensmiddelen (77%) maar ook voor de apotheek (35%), huisarts (31%), paramedische zorg (63%) en de tandarts (84%).
• De absentie van voorzieningen leidt niet tot ontevredenheid over dat men activiteiten niet in de eigen woonplaats uit kan uitvoeren. Wanneer men wél ontevreden is, is dat meestal gerelateerd aan een lange reistijd. • De auto met verbrandingsmotor is in de Bevelanden voor veel activiteiten het meest gebruikte vervoermiddel. Ook maakt men vaak van de fiets gebruik. Het Openbaar Vervoer speelt een bijrol in de Bevelanden - vermoedelijk door het beperkte aanbod ervan. • De bereikbaarheid per auto of fiets van de eigen woonplaats, de gemeente en de andere gemeenten binnen de Bevelanden ervaart men als goed. Over de bereikbaarheid via het OV is men minder te spreken. • Qua voorzieningen vindt men het aanbod aan zorgaanbieders het belangrijkst (95%). Ook de bereikbaarheid per fiets is van groot belang (86%), net als het winkelaanbod, de parkeermogelijkheden, de werkgelegenheid en de bereikbaarheid per OV (alle boven 80%).
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
6
Samenvattende conclusies en aanbevelingen • De regio heeft als een van de belangrijkste oogmerken om als de Bevelanden een complete regio zijn, dus een regio waarbinnen de (nagenoeg) alle voorzieningen voorhanden zijn. De vraag is dan ook of de inwoners van de regio de Bevelanden als ‘compleet’ ervaren. Vrijwel alle activiteiten onderneemt men in de eigen woonplaats, binnen de gemeente of binnen de regio de Bevelanden. Wanneer men voor een bepaalde activiteit buiten de eigen woonplaats moet zijn (maar er wel binnen de gemeente of de regio de Bevelanden voor terecht kan), leidt dat niet tot grote ontevredenheid. Men vindt het niet erg om de gemeentegrenzen te overschrijden; in feite is die grens afwezig en in die zin is de conclusie te verdedigen dat de regio inderdaad als één regio functioneert. Er is wat ons betreft een belangrijk potentieel struikelblok: de aanwezigheid en bereikbaarheid van voorzieningen. Vond men in ‘vroeger tijden’ (alle) voorzieningen in het eigen dorp (situatie a in afbeelding hieronder), vandaag is de radius waarbinnen men (alle) voorzieningen aantreft groter (situatie b). Dit betekent dat de (gemiddelde) afstand tussen voorzieningen en de inwoners (‘P’) groter is en de bereikbaarheid in potentie lager. Om het ‘gevoel’ van een regio onder inwoners te vergroten, dienen de voorzieningen dichtbij aan te voelen.
Daarom is het van belang dat de bereikbaarheid van die voorzieningen in orde is. Een fijnmazig, effectief OV-netwerk kan hieraan een relevante bijdrage leveren. Dit wordt ook geïllustreerd door het gegeven dat de tevredenheid over de bereikbaarheid met het OV in de eigen woonplaats, binnen de gemeente en binnen de regio niet hoog is. Het belang, echter, wordt door de inwoners van de Bevelanden wél hoog ingeschaald. • Hoe die tevredenheid over de bereikbaarheid per OV kan worden vergroot, was geen onderwerp van dit onderzoek, maar meer buslijnen, meer haltes, hogere frequenties waarmee de bussen rijden lijken in dezen opportuun. We hebben vanuit waardenoriëntatie (Mentality/Burgerschapsstijlen) gekeken naar de Bevelandse populatie. We zien dat traditioneel ingestelde burgers, plichtsgetrouwen en structuurzoekers, met name oververtegenwoordigd zijn (ten opzichte van Nederland). Kenmerkend voor de eerste groep is vooral dat zij vooral loyaal zijn aan de (lokale) gemeenschap en moeite hebben met modernisering en complexiteit (verandering in het algemeen). Ze wensen een strenge,dirigerende, beschermende en duidelijke gemeente (of regio). Structuurzoekers zijn gericht op hun directe omgeving, en wensen een overheid die (ook) duidelijkheid creëert, vooral door grenzen te stellen en te handhaven.
Tijdens presentatie van de belangrijkste bevindingen zullen we iets nader ingaan op deze waardenoriëntatie.
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
7
Resultaten
Inwoners Kapelle meest tevreden Negen op de tien inwoners uit de Bevelanden zijn in het algemeen (zeer) tevreden over de gemeente waarin zij wonen (89%).
Hoe tevreden bent u alles bij elkaar genomen over wonen in deze gemeente? (Basis - allen, n=387)
Gemiddelde
• Inwoners van Kapelle zijn nog tevredener dan gemiddeld (4,3). • Toelichtingen voor deze tevredenheid zijn:
2%1%8%
54%
35%
4,1
• “De gemeente Kapelle heeft alles, je kan hier alles kopen, sporten e.d. en heeft een prachtige omgeving.” • “De rust van het wonen op een dorp maar wel alle voorzieningen en winkels zijn aanwezig.”
Heel ontevreden
Ontevreden
Niet ontevreden, maar ook niet tevreden
Tevreden
Heel tevreden
Kunt u uw antwoord toelichten? % (heel) tevreden
Gemiddelde
Borsele
85%
4,0
Goes
91%
4,2
Kapelle
94%
4,3
Reimerswaal
81%
4,0
Noord-Beveland
85%
4,1
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
9
Bij ‘de Bevelanden’ denkt men vooral aan rust We gaan u enkele vragen stellen over regio de Bevelanden. Wat zijn de eerste dingen die in u opkomen als u denkt aan deze regio? Inwoners van de gemeenten in de Bevelanden associëren hun regio in de eerste plaats met rust, maar ook ruimte, natuur, groen, zee, water en fijn worden tamelijk vaak genoemd.
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
10
Goes en Kapelle bekendst als Bevelandse gemeenten • Inwoners van de regio de Bevelanden weten dat de gemeenten Goes (93%) en Kapelle (92%) deel uitmaken van regio de Bevelanden.
Regio de Bevelanden wordt gevormd door een aantal Zeeuwse gemeenten. Weet u welke gemeenten? (Basis - allen, n=387)
• Verder weten ongeveer acht op de tien dat Borsele (84%) en Reimerswaal (82%) tot de regio behoren.
Goes
93%
• Dat ook Noord-Beveland deel uitmaakt van de regio de Bevelanden is iets minder bekend (75%).
Kapelle
92%
• Inwoners van de betreffende gemeenten zijn (logischerwijs) significant vaker op de hoogte dat hun eigen gemeente deel uitmaakt van de regio de Bevelanden (96% tot 100%).
Borsele
84%
Reimerswaal • Verder weten inwoners uit Kapelle vaker dan gemiddeld dat Reimerswaal deel uitmaakt van de regio de Bevelanden (90%). Inwoners uit Noord-Beveland weten dit juist minder vaak (67%). Noord-Beveland
82%
• Inwoners uit Noord-Beveland zijn ook minder vaak dan gemiddeld op de hoogte van het feit dat Borsele (68%) en Kapelle (74%) onderdeel zijn van de Bevelanden.
Anders
75% 9%
• Bijna één op de tien ingezetenen van gemeenten van de Bevelanden denken dat andere gemeenten dan de correcte deel uitmaken van de Bevelanden (9%).
Eigen gemeente deel Bevelanden Borsele
100%
• Overigens is vrijwel iedereen in de vijf gemeenten is ervan op de hoogte dat de eigen gemeente deel uitmaakt van het samenwerkingsverband.
Goes
98%
Kapelle
99%
Reimerswaal
98%
Noord-Beveland
96%
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
% bekend
11
Bekendheid samenwerking gemeenten tamelijk beperkt Gevraagd naar terreinen waarop de Bevelandse gemeenten samenwerken, blijkt dat geen van de voorgelegde gebieden door meerderheden van de inwoners van deze gemeenten wordt gezien als samenwerkingsterreinen. Het vaakst noemt men zorg en gezondheid (45%), infrastructuur (44%) en afvalverwerking (42%). Op de gebieden werkgelegenheid (36%), woonbeleid en toerisme en recreatie (beide 32%) werken de gemeenten volgens circa drie op de tien inwoners samen. Niet veel minder Bevelanders (resp. 28% en 24%) geven aan dat de gemeenten samenwerken op onderwijs en duurzaamheidsbeleid. Circa een kwart van de inwoners van de Bevelanden geeft aan niet te weten op welke terreinen de gemeenten samenwerken (27%, zie tabel). • Inwoners uit Goes zijn meer dan gemiddeld bekend met de samenwerking op het gebied van werkgelegenheid (45%).
Weet u op welke terreinen de gemeenten binnen de Bevelanden samenwerken? (Basis - allen, n=387) Zorg en gezondheid
45%
Infrastructuur
44%
Afvalverwerking
42%
Werkgelegenheid Woonbeleid
32%
Toerisme en recreatie
32%
Onderwijs
%
Borsele
27%
Goes
27%
Kapelle
30%
Reimerswaal
33%
Noord-Beveland
27%
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
28%
Duurzaamheidsbeleid Anders, namelijk
Noemt geen samenwerkingsterrein
36%
Weet niet
24% 3%
27%
• Sabewa • Werk en inkomen/bijstand/Sociale dienst
12
Meerderheid ziet vooral voordelen van samenwerking Wanneer men gevraagd wordt na te denken over de samenwerking tussen de Bevelandse gemeenten, ziet ruim de helft van de inwoners van de Bevelanden voornamelijk voordelen met betrekking tot die samenwerking (53%). Een kwart ziet evenveel voor- als nadelen (25%) en 4% ziet vooral nadelen. Ongeveer een op de vijf blijft een antwoord schuldig (18%). • In Kapelle zien meer inwoners dan gemiddeld vooral voordelen van de samenwerking (59%). Dit lijkt in strijd met gemeentebeleid, dat leidde tot een nieuw sportcomplex, vooral gericht op de eigen inwoners en minder op de regio. • In Reimerswaal is dit juist minder vaak (27%). Hier zijn meer mensen die hier ‘weet niet’ antwoorden (37%). De geografische ligging van deze gemeente, pal tegen het westelijk deel van de provincie Noord-Brabant (waar men voor diverse voorzieningen terecht kan), zou hieraan ten grondslag kunnen liggen. • In Noord-Beveland geven meer mensen dan gemiddeld aan evenveel voor- en nadelen van de samenwerking te zien (39%). % vooral voordelen
% vooral nadelen
evenveel voor/nadelen
Borsele
53%
4%
26%
Goes
54%
2%
28%
Kapelle
59%
2%
24%
Reimerswaal
27%
7%
26%
Noord-Beveland
42%
6%
39%
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
Als u nadenkt over de samenwerking van de gemeenten binnen de Bevelanden. Ziet u dan vooral voordelen of nadelen? (Basis - allen, n=387)
4%
25%
Vooral nadelen
53%
Evenveel voor- en nadelen
Vooral nadelen: “Minder maatwerk mogelijk, je wordt sneller een nummer. Afdelingen weten van elkaar niet wie waar zit en hoe alles werkt.” “Ik denk dat de gemeenteraden elkaar meer dwars liggen, dan dat ze concreet stappen ondernemen die vooruitgang bewerkstelligen.” “De verschillende gemeenten zijn erg verschillend. Ben vooral bekend met Kapelle en Noord-Beveland. Denk dat deze gemeenten vooral gebaat zijn bij en capabel zijn om zelfstandig te draaien. Grootschalige samenwerking maakt weinig flexibel en gemeenten verliezen misschien hun eigen identiteit.”
18%
Vooral voordelen
Weet niet
Vooral voordelen: “Samen weet je meer. We moeten geen individuele eilandjes worden, maar de kracht uit samen halen.” “Meer kennis, meer financiële mogelijkheden, minder verdubbelingen op korte afstand, zelfde handelswijze.” “Kostenbesparing. Meerdere inzichten dus je kan veel van elkaar leren. De gemeenten dienen wel hun eigen identiteit te behouden.” “Door samenwerking kunnen alle sterke kanten benut worden en hebben inwoners meer mogelijkheden.”
13
Werken, recreëren, boodschappen doen meest gedaan De drie activiteiten die inwoners van de Bevelanden het vaakst doen (vaker dan 2 keer per week) zijn werken (54%), recreëren (43%) en boodschappen doen (39%). Nog eens 34% recreëert 1 à 2 keer per week en bijna drie op de tien doet 1 à 2 keer per week boodschappen.
Het is geen verrassing, dat circa twee derde van de Bevelanders eens per halfjaar naar de tandarts gaat (64%). Eén derde frequenteert de huisarts eens per maand.
We leggen u een aantal activiteiten voor, met de vraag hoe vaak u die doorgaans uitvoert (n=387): Werken
54%
Recreëren
43%
Boodschappen doen
39%
Naar school gaan/studeren
5%
Sporten in clubverband
5%
Gebruik van paramedische zorg
16% 21%
4% 8% 1%5%
14%
7% 3%4%4%4%
57%
3%1%
69% 33%
12%
Kerkgang:
Borsele
Goes
Kapelle
Reimerswaal
NoordBeveland
1x per week of vaker
12%
13%
25%
51%
8%
Nooit
67%
67%
54%
38%
80%
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
1% 12%
Bezoek aan de huisarts
4%
Bezoek aan de tandarts
3%
3%
74%
9%
7%
40% 19%
19%
14% 61% 15%
5%3%
13%
57%
37% 14%
19% 36%
4%
40%
Bijna drie op de vijf zeggen nooit naar de kerk te gaan (57%), drie op de tien Bezoeken sportwedstrijden 1% 7% 6% 6% 7% 4% 7% gaan vaker dan eens per maand ter kerke (28%). Vooral in Reimerswaal blijkt 28% 27% Uitgaan 1% 8% 18% 7% 2%4% 5% Bezoek aan de bibliotheek 1% 5% men relatief behoorlijk kerkelijk: de helft van hen gaat minstens eenmaal per 21% 19% 9% Bezoeken evenementen 3% 11% week naar de kerk (51%). Van de inwoners van Noord-Beveland daarentegen, 11% 24% 28% Bezoeken culturele voorzieningen is slechts 8% frequent kerkganger. Bezoek aan de apotheek
3% 4%
57%
30%
12%
40%
34%
7% 2% 4%5%4%4%
Bezoek aan de kerk
Winkelen
3% 2%
8% 10%
15% 9%
22%
64%
10%
16% 2% 21%
Vaker dan 2 keer per week
1 à 2 keer per week
1 à 2 keer per maand
1 keer in de 2 à 3 maanden
1 keer per halfjaar
1 keer per jaar
Minder dan 1 keer per jaar
Niet
Weet niet
4% 9%
14
Merendeel activiteiten in woonplaats uitgevoerd Acht op de tien inwoners van de Bevelanden bezoekt de huisarts (83%), apotheek (81%) en de kerk (79%) in de eigen woonplaats. Het bezoek aan culturele voorzieningen, naar school gaan/studeren en het bezoeken van evenementen wordt voornamelijk buiten de eigen woonplaats gedaan, net als bibliotheekbezoek (76%). Bij deze activiteit moet vooral gedacht worden aan kleinschalige vormen als ‘Bieb in de buurt’ en de ‘Bibliobussen’. • Inwoners uit Borsele doen hun boodschappen minder vaak in hun eigen woonplaats (23%), en vaker in een andere gemeente binnen de Bevelanden (45%). Dit geldt ook voor inwoners uit Noord-Beveland (41%), zij doen vaker boodschappen in een andere plek binnen hun gemeente (35%). Inwoners van Goes (82%) en Kapelle (74%) doen dit daarentegen vaker in hun eigen woonplaats.
We leggen u nog eens de activiteiten voor, met de vraag wáár u die doorgaans uitvoert: Bezoek aan de huisarts (n=378)
83%
15%3%
Bezoek aan de apotheek (n=350)
81%
14% 5%
Bezoek aan de kerk (n=149)
79%
7% 9%5%
Bezoek aan de bibliotheek (n=145)
76%
11% 8%5%
Boodschappen doen (n=382)
62%
Gebruik van paramedische zorg (n=231)
61%
15%
17% 7%
Sporten in clubverband (n=116)
61%
19%
13% 7%
Recreëren (n=371)
61%
17%
16% 7%
20%
16% 2%
Bezoeken sportwedstrijden (n=124)
51%
14%
19%
16%
Bezoek aan de tandarts (n=352)
50%
15%
22%
12%
Uitgaan (n=324)
39%
Winkelen (n=375)
34%
13%
Werken (n=231)
31%
15%
Bezoeken culturele voorzieningen (n=329)
Naar school gaan/studeren (n=87) Bezoeken evenementen (n=242)
20%
9%
19% 4% 18%
9%
13%
32% 28% 33%
31%
17%
41%
12%
28%
25%
40% 49% 40%
In mijn eigen woonplaats Niet in mijn woonplaats, maar wel in mijn gemeente Niet in mijn gemeente, maar wel in een andere gemeente binnen de Bevelanden Ergens anders
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
15
Goes biedt meeste, Borsele minste voorzieningen Wanneer we de activiteiten die in de eigen woonplaats worden uitgevoerd inventariseren, valt op dat Goes veruit het best lijkt te voldoen aan de voorzieningenbehoeften van haar inwoners. Inwoners van Borsele lijken in de meeste gevallen juist aangewezen te zijn op andere woonplaatsen dan hun eigen domicilie. • Groene cijfers in de kolommen van de tabel hiernaast betekenen dat de betreffende activiteit vaker dan gemiddeld in de betreffende woonplaats worden ondernomen. Rode cijfers indiceren juist het tegenovergestelde. • Voorbeeld: voor de dagelijkse boodschappen gaan inwoners van Borsele in een kwart van de gevallen naar een winkel in de eigen gemeente (23%). Van de inwoners van Noord-Beveland is dat 41%. Inwoners van Kapelle en Goes doen in respectievelijk 74% en 82% van de gevallen hun dagelijkse boodschappen in hun eigen woonplaats.
Borsele
Goes
Kapelle
Reimerswaal
Noord-Beveland
23%
82%
74%
66%
41%
2%
77%
19%
15%
2%
Werken
12%
46%
24%
22%
19%
Naar school gaan/studeren (cursus/ opleiding)
4%
17%
31%
23%
8%
Recreëren (wandelen, fietsen etc.)
53%
69%
49%
71%
45%
Bezoek aan de tandarts
16%
76%
44%
53%
15%
Bezoek aan de huisarts
69%
89%
97%
85%
79%
Gebruik van paramedische zorg (fysiotherapeut, oefentherapeut etc.)
37%
71%
76%
72%
37%
Bezoek aan de apotheek
65%
87%
93%
85%
79%
Bezoek aan de bibliotheek
69%
74%
93%
83%
66%
Bezoek aan de kerk
47%
90%
67%
85%
67%
9%
78%
20%
9%
19%
0%
46%
7%
8%
3%
5%
25%
15%
43%
10%
Bezoek aan sportwedstrijden
66%
48%
46%
69%
43%
Sporten in clubverband
50%
87%
55%
55%
44%
Boodschappen doen (levensmiddelen) Winkelen (kleding/interieur/ elektronica etc.)
Uitgaan (cafés, clubs, restaurants, bioscopen, casino’s etc.) Bezoeken culturele voorzieningen (museum, theater, bioscoop, concert) Bezoeken evenementen (Dijkrock, Concert at sea, Film by the sea, Mosseldag, kermis)
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
16
Bevelander overwegend ‘neutraal’ over niet uitvoeren activiteiten in eigen woonplaats Voor alle voorgelegde activiteiten geldt dat de meerderheid van de Hoe vindt u het dat u deze activiteit doorgaans niet in uw eigen woonplaats uitvoert? inwoners van de Bevelanden er neutraal tegenover staat, dat ze niet in de eigen woonplaats worden uitgevoerd. Blijkbaar kost het de Bevelanders niet Recreëren (n=146) 8% 29% 57% al te veel moeite om de betreffende activiteit elders te ondernemen; voor Werken (n=159) 10% 24% 57% geen van de activiteiten geldt dat er meerderheden van inwoners zijn die Uitgaan (n=197) 11% 23% 59% het (heel) vervelend vinden dat ze de activiteit niet in de eigen woonplaats Bezoeken culturele voorzieningen (n=264) 7% 21% 63% uit kunnen voeren. • Ruim een derde vindt het zelfs (heel) prettig om buiten de eigen woonplaats te recreëren (37%), werken (34%) of uit te gaan (34%). • Wel vindt één op de vijf het (heel) vervelend om buiten de eigen woonplaats boodschappen te doen (21%).
Bezoeken evenementen (n=198)
Gemiddelde 4%2% 3,3 5% 4% 3,3 7%
3,4
6% 2% 3,3
21%
68%
3%1% 3,3
Bezoeken sportwedstrijden (n=61)
4% 23%
72%
1%1% 3,2
Bezoek aan de bibliotheek (n=35)*
8% 19%
Gebruik van paramedische zorg (n=90)
3% 22%
Winkelen (n=246)
7%
17% 5%
3,2
62%
12% 1%
3,2
4% 21%
68%
6%1%
3,1
Bezoek aan de huisarts (n=65)
8% 16%
64%
6% 6%
3,0
Bezoek aan de tandarts (n=177)
9% 15%
64%
10%2%
3,1
Bezoek aan de kerk (n=32)*
5% 18%
3% 1%
3,2
Naar school gaan/studeren (n=71)
8% 12%
66%
11% 3%
3,2
Sporten in clubverband (n=46)*
10% 8%
65%
8% 8%
2,9
Boodschappen doen (n=143)
4%11%
65%
13% 8%
2,8
Bezoek aan de apotheek (n=66)
4%8%
74%
7%7%
2,8
Heel prettig
Prettig
Neutraal
50%
73%
Vervelend
Heel vervelend *resultaat is indicatief: te kleine n
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
17
Grootste ergernis is lange reistijd U geeft aan dat u het vervelend vindt sommige activiteiten niet in uw woonplaats te kunnen uitvoeren. Kunt u aangeven wát u daar precies vervelend aan vindt? Waar loopt u tegenaan? “Voor werken is onze reistijd 2 uur per dag dat is te veel. Voor studeren is die reistijd nog langer, dat is ook te veel.” - Borsele
“Je moet altijd de auto pakken om de grote boodschappen te doen. Het mist aan diversiteit in de eigen woonplaats. Dat geldt ook voor tandarts bezoek, je bent er extra tijd mee kwijt.” - Reimerswaal
“Afstand naar een (culturele) activiteit beperkt je in de mogelijkheden, bijv. na afloop nog even iets drinken. Soms is de afstand een belemmering omdat terugkeer met ov niet meer mogelijk is.” - Goes
“Dat je moet gaan autorijden…Er is NIETS voor kinderen na schooltijd. Daarvoor moet je naar Goes. En ook daar is de keuze minimaal.” - Kapelle
“Winkels zijn er te weinig en te duur.” - Noord-Beveland
“Als je afhankelijk bent van openbaar vervoer, dan geeft dat beperkingen.” - Kapelle
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
“1 Supermarkt in Heinkenszand is echt te weinig.” - Borsele
18
Auto en fiets belangrijkste vervoermiddelen Kunt u aangeven van welk vervoermiddel u doorgaans gebruikmaakt om de activiteit te kunnen? (Basis - Voert deze activiteit uit, n=383)
Voor veel activiteiten is de conventionele auto het meest aangewezen vervoermiddel. Naast Bezoek aan de bibliotheek de auto, wordt vaak van de fiets gebruik Bezoek aan de kerk gemaakt. Men verplaatst zich (ook) vaak Bezoek aan de huisarts lopend voor de voorgelegde activiteiten. De elektrische auto speelt in de Bevelanden (nog) Bezoek aan de apotheek Recreëren geen prominente rol, de e-bike (of speed pedelec) is voor sommige activiteiten (al) een Gebruik paramedische zorg belangrijk vervoermiddel. Bezoek aan de tandarts Onderstaande tabel laat het aantal ingezette Bezoeken sportwedstrijden vervoermiddelen per activiteit zien. Sporten in clubverband 1,8 1,8 1,5 1,4 1,4 1,4 1,4 1,4 1,3 1,3 1,3 1,3 1,3 1,3 1,2 1,2
55%
26%
28%
47%
27%
54%
27%
54%
33%
37%
1% 14%
1% 14% 1% 1% 1% 1%
31%
1% 14% 1% 1% 1% 1%
57%
66%
47%
49%
17%
41%
51%
54%
49%
64%
Uitgaan
67%
Winkelen
70%
19%
2% 2% 2% 1%
14% 2% 1%
15% 1% 14%
32%
Werken
2%
10% 2% 10% 2% 3% 1% 1%
52%
58%
1%
2%8%1% 3% 1%
28%
43%
Naar school gaan/studeren
Activiteit Recreëren Boodschappen doen Winkelen Bezoeken sportwedstrijden Uitgaan Bezoeken evenementen Bezoeken culturele voorzieningen Sporten in clubverband Naar school gaan/studeren Bezoek aan de apotheek Werken Bezoek aan de huisarts Bezoek aan de bibliotheek Bezoek aan de kerk Gebruik paramedische zorg Bezoek aan de tandarts
26%
8% 32%
12%
17%
24%
4%3% 2%
4%3% 1%
3% 1%
7% 4% 9% 4%2% 4% 2%
34%
21%
40%
Boodschappen doen
74%
Bezoeken evenementen
75%
29%
Bezoeken culturele voorzieningen
77%
25%
3% 8% 4%3%
15% 50%
4% 10% 4%2% 2% 1% 1% 29%
15% 10%
2%
15%
3% 2% 2% 2% 1%
5% 6% 3%5%
8% 7% 5%4% 1% 1%
Auto (op benzine, diesel, of LPG)
Fiets
Lopend
Openbaar vervoer (bus, trein)
E-bike of speed pedelec
Op een andere manier
Auto (elektrisch of hybride)
Motor
Brommer of (brom) scooter
Snorfiets of (snor) scooter
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
19
Bereikbaarheid auto en fiets goed, OV minder Hoe tevreden bent u over...? (n=387)
Gevraagd naar de mate waarin men tevreden is over diverse aspecten met betrekking tot de eigen woonplaats, de eigen gemeente en de andere gemeenten binnen de Bevelanden, valt op dat nergens grote ontevredenheid over bestaat. De grafiek hiernaast toont gemiddelde waarden, waarbij 1 staat voor ‘zeer ontevreden’ en 5 voor ‘zeer tevreden’. Het meest tevreden blijkt men te zijn over de bereikbaarheid per fiets in de eigen woonplaats. Ook over de bereikbaarheid per fiets buiten de eigen woonplaats binnen de eigen gemeente en daarbuiten, is men dik tevreden. Op de bereikbaarheid per auto is ook weinig aan te merken, net zo min als op het aanbod aan zorgaanbieders, scholen van diverse gezindten en het aanbod van sportvoorzieningen. De grootste ontevredenheid, als dat zo gesteld kan worden, is er met betrekking tot de bereikbaarheid van het OV binnen de eigen gemeente en in de andere gemeenten binnen de Bevelanden. Voor het aanbod van veel zaken (opleidingsmogelijkheden, cultuur, woningen, uitgaan, werkgelegenheid, winkels, evenementen, recreatie, historie/erfgoed) geldt, dat de mate van tevredenheid toeneemt, wanneer de geografische kring wordt vergroot. Dit hangt (vanzelfsprekend) samen met het logische gegeven, dat het aanbod in een grotere kring ruimer is.
2,9 2,8 2,8 3,0 3,13,3 3,13,4 3,6 3,3 3,4 3,5 3,3 3,53,7 3,4 3,5 3,6 3,4 3,7 3,9 3,4 3,5 3,7 3,5 3,7 3,8 3,6 3,7 3,6 3,6 3,6 3,7 3,6 3,6 3,8 3,8 3,7 3,8 3,9 3,8 3,9 3,9 4,0 4,0
…de bereikbaarheid met het OV …het aanbod aan opleidingsmogelijkheden …het cultuuraanbod (musea, theaters, bioscopen, etc.)
…het woningaanbod (variatie, aantal) …het aanbod aan uitgaansgelegenheden …de werkgelegenheid …het winkelaanbod (variatie, aantal) …het evenementenaanbod
…het recreatieaanbod …de parkeergelegenheden …het aanbod aan historie/erfgoed …het aanbod aan sportvoorzieningen …het aanbod aan scholen van diverse gezindten …het aanbod aan zorgaanbieders …de bereikbaarheid met de auto
4,14,3 4,0
…de bereikbaarheid met de fiets 0,0
1,0
2,0
3,0
4,0
5,0
...in uw eigen woonplaats?
…in uw gemeente, maar buiten uw woonplaats? ...in de andere gemeenten binnen de Bevelanden?
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
20
Tevredenheid en belang diverse aspecten Tevredenheid bereikbaarheid met:
Binnen woonplaats
Binnen gemeente
Binnen regio
Belang
Bereikbaarheid auto
3,9
4,0
4,0
4,1
Bereikbaarheid fiets
4,3
4,1
4,0
4,2
Bereikbaarheid OV
2,9
2,8
2,8
4,1
Parkeermogelijkheden
3,6
3,7
3,6
4,0
Winkelaanbod (variatie, aantal)
3,4
3,7
3,9
4,1
Cultuuraanbod (musea, theaters, bioscopen etc.)
3,1
3,4
3,6
3,4
Aanbod aan uitgaansgelegenheden
3,3
3,5
3,7
3,5
Evenementenaanbod
3,4
3,5
3,7
3,4
Aanbod aan historie/erfgoed
3,6
3,6
3,7
3,4
Aanbod aan zorgaanbieders
3,9
3,8
3,9
4,4
Woningaanbod
3,3
3,4
3,5
4,0
Werkgelegenheid
3,4
3,5
3,6
4,1
Aanbod aan opleidingsmogelijkheden
3,0
3,1
3,3
3,6
Aanbod aan scholen van diverse gezindten
3,8
3,7
3,8
3,4
Aanbod aan sportvoorzieningen
3,6
3,6
3,8
3,8
Recreatieaanbod
3,5
3,7
3,8
3,8
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
We zien dat de bereikbaarheid per auto en fiets (binnen de woonplaats, gemeente, regio) hoog worden gewaardeerd. Ook zien we dat beide van groot belang zijn voor de inwoners van de Bevelanden. De tevredenheid over de bereikbaarheid per OV zijn de inwoners (relatief) ontevreden. Het belang ervan is echter hoog. Ook over het aanbod aan woningen, banen en opleidingen is men minder tevreden, terwijl het belang van het aanbod van deze aspecten relatief hoog wordt ingeschaald.
21
Aanbod zorgaanbieders belangrijkst Het aanbod van zorgaanbieders vindt men in hoge mate van belang: 95% van de Bevelanders geeft aan dit (zeer) belangrijk te vinden. Ook de bereikbaarheid per fiets is voor bijna negen op de tien inwoners van de Bevelandse gemeenten van groot belang (86%). Het winkelaanbod, de parkeermogelijkheden, de werkgelegenheid en de bereikbaarheid per OV zijn voor ruime meerderheden (80%+) eveneens van groot belang. Alle (voorgelegde) aspecten vindt ten minste de helft van de Bevelanders belangrijk of heel belangrijk, dus geen van de voorgelegde aspecten vindt men grosso modo (heel) ónbelangrijk.
En hoe belangrijk vindt u elk van deze aspecten? (n=387) Aanbod aan zorgaanbieders
Gemiddelde
42%
Bereikbaarheid met de fiets
53%
37%
49%
7%
5%
4,4
2%3%
4,2
Winkelaanbod (variatie, aantal)
22%
64%
11% 1%1%
4,1
Bereikbaarheid met de auto
22%
64%
12% 1%1%
4,1
Parkeermogelijkheden
23%
60%
12% 2% 2%
4,0
Werkgelegenheid
31%
50%
9%
3% 6%
4,1
Bereikbaarheid met het OV
32%
50%
14% 2% 2%
4,1
Woningaanbod (variatie, aantal)
26%
Aanbod aan sportvoorzieningen
16%
Recreatieaanbod
15%
Relatief onbelangrijk binnen deze context vindt men het Aanbod aan uitgaansgelegenheden aanbod van scholen van diverse gezindten (18%), het cultuurAanbod aan opleidingsmogelijkheden en evenementenaanbod (beide 15%). Aanbod aan scholen van diverse gezindten
8%
2% 3%
4,0
17%
6% 3% 3%
3,8
27%
4% 1%
3,8
8% 4% 2%
3,5
51%
17%
55% 52% 49%
14%
42%
15%
40%
30%
24% 21%
8%
7% 4% 8%
3,6
10%
6%
3,4
6% 3%
3,3
Cultuuraanbod
7%
44%
29%
Aanbod aan historie/erfgoed
8%
43%
32%
8% 4% 4%
3,4
Evenementenaanbod
8%
42%
34%
12% 3%2%
3,4
Heel belangrijk
Belangrijk
Niet onbelangrijk, maar ook niet belangrijk
Onbelangrijk
Heel onbelangrijk
Weet niet
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
9%
22
Veranderingen? Stel dat u het voor het zeggen zou hebben. Zou u dan iets veranderen en zo ja, wat zou u dan veranderen aan uw gemeente? •
• • • • • •
1. Het geluidsoverlast van windmolens terugdringen. Nu hoor je dag en nacht een doordringend ronkend geluid op de achtergrond Het dringt overal doorheen. Het is erg irritant. Vooral 's nachts.2. Betere bereikbaarheid. Als er iets gebeurt op de A 58 dan is Zeeland
Geen veranderingen Geen verbeteringen Geen idee Ik ben zoals het nu is tevreden Ik ga niets veranderen het is goed zo ,,,,we gaan de eerste tien jaar eens geen geld uitgeven. Ik zou niks veranderen, niks te klagen tot nu toe.
• • • •
Beter OV Meer fietsstraten Betere fietspaden Beter onderhoud fiets/wandelpad ( schelpen en bermen) van oude spoorlijn in Heinkenszand. Last van overhangende bramentakken. De breedte van het pad is al met de helft verminderd door onkruidgroei.
•
De inwoners transparant en vroegtijdig inlichten bij aanvragen voor uitbreiding van recreatievoorzieningen. Laat de gemeente zuinig zijn op de rust, ruimte en cultuur van het landschap en zorgen voor de bescherming van de zeewering/zeedijk.
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
•
beter naar de inwoners luisteren. Beter zwerfafval opruimen en betere voorlichting op scholen over dat afval. Vaker controleren op bijv. fietslicht, rijden tegen de rijrichting in en te hard rijden van bezorgbrommers
• • •
Iets moderner in de besluitvorming. En zorgen dat de grondprijzen laag blijven. Ik zou als gemeente is beter gaan luister naar de inwoners. Kernen meer mogelijkheden geven voor eigen uitbreiding, informeren en voorsorteren op energietransitie. Ruimte geven aan ondernemers. Zondagsrust
•
Betaalbare Huur/koopwoningen in de kleine kernen.Dit is een zeer klein dorp zonder voorzieningen, dus de meeste vragen zijn hier niet van toepassing.Woon hier zeer naar de zin, hoop hier niet meer weg te hoeven gaan.
•
Bereikbaarheid met OV, markeren van suggestiestroken voor fietsers zeker langs toeristische fietsroutes ivm de veiligheid
23
Ruime meerderheid verwacht in Bevelanden te blijven Als gevraagd wordt in hoeverre men verwacht over vijf jaar nog steeds in zijn gemeente te wonen, geven ruim vier op de vijf Bevelanders aan daar van uit te gaan. Slechts 4% verwacht er dan níet meer te wonen.
• De inwoners van Goes en Kapelle (resp. 87% en 83%) verwachten in hogere mate dan die van Noord-Beveland en Reimerswaal (78% en 73%) over vijf jaar nog woonachtig te zijn in de huidige gemeente. • In Reimerswaal geeft de grootste groep inwoners aan te verwachten er over vijf jaar niet meer te wonen (12%). De kleinste groepen in dezen zien we in Borsele, Kapelle (beide 1%) en Goes (3%). Over 5 jaar:
Allen
Borsele
Goes
Kapelle
Reimerswaal Noord-Beveland
Wel
80%
80%
87%
83%
73%
78%
Niet
5%
3%
1%
3%
12%
7%
Waarom verwacht u er niet meer te wonen? • • • • • • • • • • • • •
•
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
Wil woonproject oprichten maar zal waarschijnlijk niet in deze gemeente zijn. We worden ouder en hebben meer voorzieningen nodig We forenzen nu wel heel veel. Afstanden worden dan te groot ivm leeftijd Waarschijnlijk terug naar mijn geboorteplaats Waarschijnlijk gaan we richting een stad of dorp waar meer georganiseerd wordt in de winter Te weinig cultuur en activiteiten voor ouderen. Omdat er voor mij geen werk te vinden is en studeren aan een universiteit kan ik hier ook niet in de buurt. Ivm werk verhuis ik om de zoveel jaar. Dat moment verwacht ik over 2-4 jaar. Familie in het noorden des lands wordt ouder / zorgvraag Ik heb verschrikkelijk asociale buren. Bedankt RWS.Ik zoek andere scholingsmogelijkheden voor mijn kind. De schaalvergroting zal hier ook door zetten ( gemeentelijke herindelingen) de gemeente is te klein om zelfstandig te blijven. Bereikbaarheid (met name met openbaar vervoer) is de afgelopen jaren heel erg verslechterd. Reistijd richting Randstad (trein en auto) is veel langer geworden. Ook richting België slechte treinverbindingen. Als je ouder wordt en familie/vrienden wonen in het midden van het land en bepaalde voorzieningen zijn hier niet of moeilijk bereikbaar, dan is verhuizen nodig. Als gevolg van mijn huwelijk ben ik in Reimerswaal terecht gekomen.
Mijn zakelijk netwerk bevindt zich in Zeeuws-Vlaanderen en ik volg een studie aan de VU in Amsterdam, waarbij ik verwacht dat ik na afronding daarvan voor werk zal vertrekken 24
Mentality & burgerschapsstijlen
Visie op doelgroepsegmentatie Mentality is de naam van het waarden- en leefstijlmodel dat Motivaction op eigen initiatief sinds 1997 uitvoert. Waarden vormen de sleutel die toegang geeft tot de belevingswereld en de leefstijl van de hedendaagse Nederlander. Ze maken inzichtelijk waarom mensen ambiëren wat ze ambiëren, kopen wat ze kopen, zien wat ze zien en waarom zij zich bij verschillende media thuisvoelen. We weten al vrij veel, doordat Motivaction sinds 1997 jaarlijks op eigen initiatief een grootschalig schriftelijk en online onderzoek uitvoert onder de Nederlandse bevolking naar waarden en drijfveren. Dit is het Mentality-onderzoek. Aan de hand van dit onderzoek en kwalitatief vooronderzoek (diepte-levensinterviews) hebben we een model ontwikkeld van de Nederlandse bevolking op basis van waarden en drijfveren. Met deze ‘zachte’ kenmerken kunnen we veel beter begrijpen en (statistisch) verklaren waarom burgers/consumenten bepaalde opinies hebben en zich op een bepaalde manier gedragen dan op basis van alleen ‘harde’ socio-demografische kenmerken. We onderscheiden acht sociale milieus die elk op eigen wijze in het leven staan. Iemand kan ingedeeld worden in een sociaal milieu op basis van scores op circa 60 stellingen over diverse domeinen van het leven: doelen in het leven, maatschappij, milieu en overheid, werk, vrije tijd, consumeren en sociale relaties.
De structuur van het model blijkt nauwelijks aan verandering onderhevig: de meest grondige revisie was in 2002 toen we een achtste milieu – de nieuwe conservatieven – toevoegden. De omvang van de milieus is iets veranderlijker: met name de traditionele burgerij krimpt geleidelijk en de opwaarts mobielen worden juist langzaam groter. Het Mentality-model is sinds 1997 in vele honderden onderzoeken gebruikt voor opdrachtgevers in diverse sectoren, variërend van wetenschappelijke instellingen als Milieu- en Natuurplanbureau, Universiteit van Tilburg, SCP en WRR tot commerciële bedrijven als Unilever en Achmea tot allerlei overheden (ministeries, provincies, waterschappen en vele gemeenten). Regelmatig bekijken onze methodologen of het model de Nederlandse samenleving nog voldoende weerspiegelt en wat de actuele omvang van de milieus is.
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
26
Visie op doelgroepsegmentatie De verschillende sociale milieus met hun eigen karakteristieke waardeprofielen kunnen globaal worden ingedeeld aan de hand van drie waardenoriëntaties: • • •
een traditionele waardenoriëntatie gekenmerkt door de waarde ‘behouden’; een moderne waardenoriëntatie gekenmerkt door de waarden bezitten’ en ‘verwennen’ (of ‘genieten’); een postmoderne waardenoriëntatie gekenmerkt door de waarden ‘ontplooien’ en ‘beleven’.
Deze drie waardenoriëntaties zijn bij de schematische weergave van de sociale milieus als uitgangspunt genomen en zijn bepalend voor de horizontale as van de milieu-index. De verticale as van de milieu-index is samengesteld op basis van sociaaleconomische status. Sociaaleconomische status wordt alleen gebruikt voor de schematische weergave; het speelt geen rol bij de toewijzing van respondenten aan een sociaal milieu (waarin alleen waardeoriëntaties een rol spelen).
Status bepaald door opleidingsniveau en beroep.
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
nieuwe conservatieven 8%
kosmopolieten 13% postmaterialisten 9% opwaarts mobielen 15%
postmoderne hedonisten 10%
moderne burgerij 22% traditionele burgerij 13%
gemaksgeoriënteerden 10%
Waarde-oriëntatie bepaald door: doelen in het leven, leefstijl, werken en presteren, vrije tijd en familie en relaties.
27
Gebiedsanalyse Mentality en Burgerschapsstijlen
Gebiedsanalyse
Gebiedsanalyse Mentality en Burgerschapsstijlen Met een gebiedsanalyse wordt op gebiedsniveau inzicht gegeven in de verdeling van Mentality-milieus en burgerschapsstijlen in bijvoorbeeld een gemeente en/of in de afzonderlijke kernen binnen die gemeente. Het kaartje hiernaast toont de verdeling van de Mentality-milieus op PC4-niveau in Nederland. Elk gekleurd lapje van de lappendeken representeert een PC4-gebied. Een gebiedje krijgt de kleur van een van de Mentality-milieus toebedeeld, wanneer het betreffende milieu oververtegenwoordigd is ten opzichte van Nederland als geheel. Ofschoon het grootste deel van Nederland lichtgroen kleurt en (dus) een oververtegenwoordiging van traditionele burgerij kent, betekent dat niet dat het grootste deel van de inwoners van Nederland tot dit milieu wordt gerekend. Het grootste deel van de Nederlanders wordt gerekend tot de moderne burgerij (22%). Kijken we naar de Burgerschapsstijlen (rechter staatje), dan komen de structuurzoekers het meest voor. In dit rapport tonen we de meest voorkomende milieus per wijk in de Bevelandse gemeenten. • • • • • • • •
Traditionele burgerij Moderne burgerij Nieuwe conservatieven Gemaksgeoriënteerden Opwaarts mobielen Kosmopolieten Postmaterialisten Postmoderne hedonisten
13% 22% 8% 10% 15% 13% 9% 10%
• • • •
Structuurzoekers Pragmatici Verantwoordelijken Plichtsgetrouwen
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
31% 26% 30% 13%
29
Mentality gebiedsanalyse Borsele CBS-Wijk: meest voorkomende Mentality-milieu
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
30
Mentality gebiedsanalyse Goes CBS-Wijk: meest voorkomende Mentality-milieu
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
31
Mentality gebiedsanalyse CBS-Wijk: meest voorkomende Mentality-milieu
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
32
Mentality gebiedsanalyse Noord-Beveland CBS-Wijk: meest voorkomende Mentality-milieu
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
33
Mentality gebiedsanalyse Reimerswaal CBS-Wijk: meest voorkomende Mentality-milieu
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
34
Burgerschapsstijlen •
Mentality-milieus hebben hun eigen kijk op het leven, de samenleving, de overheid en de politiek
•
Gezocht naar overeenkomsten over burgerschap binnen die milieus: relevant voor gemeenten
•
Gevonden vier groepen die qua burgerschap veel op elkaar lijken: Burgerschapsstijlen
Verantwoordelijken 30%
kosmopolieten 13% nieuwe conservatieven 8% opwaarts mobielen 15%
traditionele burgerij 13%
moderne burgerij 22%
postmaterialisten 8%
pragmatici 26% postmoderne hedonisten 10%
plichtsgetrouwen 13%
structuurzoekers 31%
gemaksgeoriënteerden 10%
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
35
Burgerschapsstijlen gebiedsanalyse Borsele CBS-Wijk: meest voorkomende Burgerschapsstijl
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
Wijk WK065401 WK065402 WK065403 WK065404 WK065405 WK065406 WK065407 WK065408 WK065409 WK065410 WK065411 WK065412 WK065413 WK065414 WK065415
Naam Baarland Borssele Driewegen Ellewoutsdijk Heinkenszand Hoedekenskerke Kwadendamme Lewedorp Nieuwdorp Nisse Oudelande Ovezande 's-Gravenpolder 's-Heer Abtskerke 's-Heerenhoek Totaal Nederland
#inwoners 610 1.420 545 365 5.525 710 940 1.715 1.210 625 690 1.170 4.685 525 1.950 22.685 17 mln
Struct 39% 57% 52% 21% 26% 33% 76% 58% 55% 12% 21% 36% 40% 30% 48% 40% 31%
Prag 38% 21% 34% 27% 39% 54% 0% 14% 21% 56% 14% 46% 17% 26% 31% 28% 26%
Verantw 22% 21% 14% 52% 23% 12% 24% 11% 5% 32% 65% 19% 13% 28% 21% 20% 30%
Plicht 0% 0% 0% 0% 11% 0% 0% 18% 19% 0% 0% 0% 31% 17% 0% 12% 13%
36
Burgerschapsstijlen gebiedsanalyse Goes CBS-Wijk: meest voorkomende Burgerschapsstijl
Wijk WK066401 WK066402 WK066403 WK066404 WK066405 WK066406 WK066407 WK066408 WK066409
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
Naam #inwoners Wijk 01 Goes 27.780 Wijk 02 Wilhelminadorp 765 Wijk 03 Kloetinge 3.405 Wijk 04 Kattendijke 540 Wijk 05 's-Heer-Arendskerke 1.300 Wijk 06 Eindewege 220 Wijk 07 's-Heer-Hendrikskinderen 1.325 Wijk 08 Wolphaartsdijk 1.995 Wijk 09 Oud-Sabbinge 285 Totaal 37.615 Nederland 17 mln
Struct 31% 84% 18% 22% 42% 0% 31% 9% 0% 30% 31%
Prag 23% 0% 25% 29% 39% 0% 20% 28% 34% 23% 26%
Verantw 28% 16% 34% 10% 19% 100% 31% 33% 20% 28% 30%
Plicht 18% 0% 24% 39% 0% 0% 18% 30% 45% 19% 13%
37
Burgerschapsstijlen gebiedsanalyse Kapelle CBS-Wijk: meest voorkomende Burgerschapsstijl
Wijk WK067800 WK067801 WK067802
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
Naam Wijk 00 Kapelle Wijk 01 Wemeldinge Wijk 02 Schore Totaal Nederland
#inwoners 9.220 3.035 460 37.615 17 mln
Struct 40% 41% 43% 41% 31%
Prag 14% 19% 57% 17% 26%
Verantw 18% 24% 0% 19% 30%
Plicht 27% 15% 0% 24% 13%
38
Burgerschapsstijlen gebiedsanalyse Noord-Beveland CBS-Wijk: meest voorkomende Burgerschapsstijl
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
Wijk WK169500 WK169501 WK169502 WK169503 WK169504 WK169505
Naam Wijk 00 Kortgene Wijk 01 Colijnsplaat Wijk 02 Kats Wijk 03 Kamperland Wijk 04 Wissenkerke Wijk 05 Geersdijk Totaal Nederland
#inwoners Struct 1.830 17% 1.590 51% 430 40% 2.015 25% 1.120 63% 340 26% 7.325 35% 17 mln 31%
Prag 33% 7% 0% 24% 6% 17% 18% 26%
Verantw 30% 21% 12% 15% 31% 12% 22% 30%
Plicht 20% 20% 47% 36% 0% 46% 24% 13%
39
Burgerschapsstijlen gebiedsanalyse Reimerswaal CBS-Wijk: meest voorkomende Burgerschapsstijl
Wijk WK070300 WK070301 WK070302 WK070303 WK070304 WK070305 WK070306
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
Naam Wijk 00 Yerseke Wijk 01 Kruiningen Wijk 02 Krabbendijke Wijk 03 Waarde Wijk 04 Rilland-Bath Wijk 05 Hansweert Wijk 06 Oostdijk Totaal Nederland
#inwoners 6.895 4.430 4.385 1.390 3.130 1.710 600 22.540 17 mln
Struct 46% 28% 45% 33% 33% 45% 8% 39% 31%
Prag 18% 20% 20% 11% 18% 35% 26% 20% 26%
Verantw 14% 19% 10% 28% 23% 20% 10% 17% 30%
Plicht 22% 32% 25% 29% 26% 0% 56% 25% 13%
40
Profielen Burgerschapsstijlen
Plichtsgetrouwen Definitie
Demografie
Sterk normatief ingestelde burgers, die loyaal zijn aan de (lokale) gemeenschap, moeite hebben met modernisering en complexiteit en hechten aan een strenge en beschermende overheid (13% van NL).
✓ Relatief meer vrouwen dan mannen ✓ Relatief veel ouderen (60+) ✓ Relatief laag opleidingsniveau ✓ Vaker van Turkse origine of afkomstig uit andere westerse landen ✓ Vaker gehuwd of samenwonend
Levensdoelen
✓ Vaker tweepersoonshuishoudens
•
Zich veiliger voelen
•
Een beter familie- en gezinsleven
•
Betere gezondheid
•
Meer nuttige dingen doen voor anderen
Arbeid en inkomen ✓ Beneden modaal: vaker laag bruto huishoudinkomen tussen €13.000 en €30.000 per jaar ✓ Vaker werkloos, invalide, arbeidsongeschikt
✓ Vaker gepensioneerd, huisvrouw of -man ✓ Vaker werkzaam in verpleging/ verzorging of in productie/uitvoering ✓ Vaker werkzaam in overige dienstverlening
Groene of rode vinkjes geven aan of een Burgerschapsstijl juist bovengemiddeld of onder gemiddeld scoort op het betreffende aspect.
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
42
Plichtsgetrouwen Thuis, op straat en in de buurt ✓ ✓ ✓ ✓
Via lidmaatschappen
Dragen graag hun steentje bij aan de kwaliteit en leefbaarheid van hun buurt Voelen zich vaker geroepen iets te doen als er iemand op straat in elkaar geslagen wordt Durven andere mensen op straat vaker niet aan te spreken op hun gedrag Zien hun huis vaker vooral als een plek waar ze zich kunnen afzonderen van de buitenwereld
Als vrijwilliger
Zijn vaker lid van of hebben een abonnement op:
Vaker vrijwilliger in/bij/als:
✓ Krant
✓ Kerk of maatschappelijke groepering
✓ Patiëntenvereniging
✓ Buurtactiviteiten/wijkcentrum
✓ Omroep
✓ Zouden zich vaker vrijwillig willen inzetten voor buurtonderhoud
Typerende basiswaarden Zekerheid: hebben moeite met verandering en willen leven volgens vaste patronen. Traditie: koesteren van traditionele normen en waarden.
✓ Mantelzorg
Eigen verantwoordelijkheid Geen significante verschillen met andere Burgerschapsstijlen
Solidariteit: voelen zich betrokken bij, willen zich inzetten voor kwetsbare groepen en het milieu.
Groene of rode vinkjes geven aan of een Burgerschapsstijl juist bovengemiddeld of onder gemiddeld scoort op het betreffende aspect.
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
43
Plichtsgetrouwen • • •
Kansrijke boodschappen
Kansrijke tone of voice
Mediagebruik
Stel belangen lokale gemeenschapsleven en familie centraal. Benadruk risico’s en hoe die kunnen worden weggenomen, geef garanties en zekerheden. Geef het vertrouwen dat ze nergens aan vastzitten, dat ze een beslissing altijd ongedaan kunnen maken.
• Persoonlijk betrokken, empathisch • Respectvol, beleefd • Plichtsbewust, normatief • Concreet, duidelijk, praktisch, toon voorbeeld • Richtinggevend: adviserend of directief
Dagbladen ✓ Gratis huis-aan-huisbladen ✓ Reformatorisch dagblad ✓ Leest vaker dagbladen dan gemiddeld Televisie ✓ Natuurprogramma’s ✓ Nieuws en actualiteiten Internet ✓ Film ✓ Uitgaan/evenementen ✓ Videosites Nieuwsmedia Blijft op de hoogte, vormt zich mening via: ✓ Dagbladen ✓ Buitenlandse televisie*
Kansrijke afzenders en beïnvloeders • Gemeente • Maatschappelijke organisaties • Lokale autoriteiten: burgemeester, onderwijzer, huisarts, mantelzorger, wijkagent
Kansrijke kanalen • • • • • • • • •
Regionale media en huis-aan-huis bladen Persoonlijk gesprek Folders Buurtcentra Kerk Lokale verenigingsleven Kleine winkels Vrijwilligerswerk Thuiszorg
*Door oververtegenwoordiging Turkse Nederlanders
Groene of rode vinkjes geven aan of een Burgerschapsstijl juist bovengemiddeld of onder gemiddeld scoort op het betreffende aspect.
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
44
Plichtsgetrouwen Top-3 meest overtuigende stijlen
Guarantees (Garanties) De mogelijkheid bieden om keuzes weer ongedaan te maken
Nothing to lose (Niets te verliezen) Laten zien dat de keuze van een klant geen enkel risico loopt en de keuze alleen maar positief kan uitpakken
Fear (Angst) Benadrukken wat de risico’s zijn als iemand niet de juiste keuze maakt
Persuasion Tactics Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
45
Structuurzoekers Definitie
Demografie
Sterk op hun eigen leven en gezin gerichte consumenten, die erkenning zoeken voor hun gevoelens en belangen en een overheid verlangen die duidelijkheid creëert door grenzen te stellen en die handhaaft (31% van NL).
Evenveel vrouwen als mannen ✓ Vaker 25- tot 34-jarigen, vaker 45- tot 49-jarigen ✓ Vaker laag- of midden opgeleid ✓ Vaker autochtone Nederlanders ✓ Vaker vier- of zespersoons huishoudens
Levensdoelen •
Hoger inkomen
•
Meer en betere spullen hebben
•
Er mooier uitzien
✓ Vaker thuiswonende kinderen
Arbeid en inkomen ✓ Modaal: vaker bruto huishoudinkomen van circa €36.000 per jaar ✓ Vaker parttime werkzaam ✓ Vaker werkzaam in de productie/uitvoering, verpleging/verzorging en inkoop/logistiek ✓ Vaker werkzaam in de transport- en opslagsector
Groene of rode vinkjes geven aan of een Burgerschapsstijl juist bovengemiddeld of onder gemiddeld scoort op het betreffende aspect.
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
46
Structuurzoekers Thuis, op straat en in de buurt
Via lidmaatschappen
✓ Voelen zich minder vaak geroepen iets te doen als er iemand op straat in elkaar geslagen wordt ✓ Dragen minder graag hun steentje bij aan de kwaliteit en leefbaarheid van hun buurt
Als vrijwilliger
Zijn minder vaak lid van of hebben een abonnement op:
Minder vaak vrijwilliger in/bij/als:
✓ Goed doel ✓ Krant
✓ Contact onderhouden met mensen die veel alleen zijn
✓ Tijdschrift
✓ Lokale duurzaamheidsinitiatieven
✓ Culturele projecten
✓ Zijn op veel terreinen niet actief of niet bereid om actief te zijn als vrijwilliger
Typerende basiswaarden Consumptiedrive: geluk zoeken in impulsief consumeren Materialisme: gericht op meer geld en geld uitgeven Vervreemding: zich miskend voelen en maatschappelijke uitzichtloosheid ervaren
Eigen verantwoordelijkheid ✓ Vinden minder vaak dat burgers meer eigen verantwoordelijkheid moeten nemen en minder een beroep moeten doen op de overheid
Groene of rode vinkjes geven aan of een Burgerschapsstijl juist bovengemiddeld of onder gemiddeld scoort op het betreffende aspect.
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
47
Structuurzoekers Kansrijke boodschappen Stel persoonlijke belangen centraal: gezin en financieel Benadruk risico’s en hoe die kunnen worden weggenomen, geef garanties en zekerheden Confronteer met noodzaak en het onvermijdelijke Geef het gevoel dat ze een voordeel kunnen behalen Werk met menu’s: bied keuze, maar niet te veel Geef aan hoe je ontzorgt Geef het gevoel dat iedereen het al doet, dat je niet achter wil blijven
• • • •
• • •
Kansrijke afzenders en beïnvloeders • • • • •
Buurtgenoten ‘Gewone mensen’ Vrienden/peers BN’ers Succesvolle, aantrekkelijke mensen
Kansrijke tone of voice
Mediagebruik
• Vriendelijk • Persoonlijk betrokken, empathisch • Persoonlijk relevant, gericht op wat het je oplevert • Bevestigend, erkenning gevend • Gewoon, informeel, luchtig, met humor • Opgewekt, optimistisch, prikkelend • Open en direct • Concreet, duidelijk, praktisch • Richtinggevend: adviserend of directief
Dagbladen ✓ Regionaal dagblad ✓ Leest minder vaak dagbladen dan gemiddeld Televisie ✓ Dagelijkse soaps ✓ Show/amusement ✓ Nederlandse series Internet ✓ Loterijen ✓ Make-up en beauty Nieuwsmedia Blijft op de hoogte, vormt zich mening via: ✓ Sociale media ✓ Nederlandse televisie ✓ Dagbladen
Kansrijke kanalen • Commerciële tv-zenders, brede publieksmedia, familiezenders • Makkelijke, real life en humoristische programma’s • Mannen- en vrouwenbladen/-zenders • Regionale media • Internet en sociale media • Verenigingsleven, lokale winkels • Scholen
Groene of rode vinkjes geven aan of een Burgerschapsstijl juist bovengemiddeld of onder gemiddeld scoort op het betreffende aspect.
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
48
Structuurzoekers Top-3 meest overtuigende stijlen
Nothing to lose (Niets te verliezen) Laten zien dat de keuze van een klant geen enkel risico loopt en de keuze alleen maar positief kan uitpakken
Guarantees (Garanties) De mogelijkheid bieden om keuzes weer ongedaan te maken
Disrupt & reframe (Verdraaien & herstellen) Mensen anders naar een product of dienst laten kijken
Persuasion Tactics Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
49
Pragmatici Definitie
Demografie
Individualistische netwerkers die de wereld, en dus ook de overheid en politiek, zien in termen van kansen om ervaringen op te doen en hun persoonlijke doelen te realiseren (26% van NL).
✓ Meer vrouwen dan mannen
✓ Vaker nog studerend (met bijbaan)
✓ Vaker 15- tot 34-jarigen
✓ Vaker werkzaam in het onderzoek, de marketing/PR of de automatisering
✓ Vaker middelhoog opgeleid (HAVO, VWO) ✓ Vaker van Marokkaanse, Surinaamse en Antilliaanse origine
✓ Vaker werkzaam in de communicatie
✓ Vaker nog inwonend bij ouders
Levensdoelen • • • • • • • • • • •
Arbeid en inkomen
Een actiever en spannender leven hebben Meer en betere spullen hebben Meer macht en invloed hebben Er mooier uitzien Hoger inkomen Vrijer en onafhankelijker zijn Meer nieuwe ervaringen opdoen Mezelf meer persoonlijk ontwikkelen Meer zelfrespect hebben Meer erkenning krijgen van andere mensen Meer genieten van het leven
✓ Vaker geen thuiswonende kinderen
Groene of rode vinkjes geven aan of een Burgerschapsstijl juist bovengemiddeld of onder gemiddeld scoort op het betreffende aspect.
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
50
Pragmatici Thuis, op straat en in de buurt ✓ Durven vaker andere mensen aan te spreken op hun gedrag ✓ Dragen minder graag hun steentje bij aan de kwaliteit en leefbaarheid van hun buurt ✓ Zien hun huis minder vaak als een plek waar ze zich vooral kunnen afzonderen van de buitenwereld
Via lidmaatschappen Zijn vaker lid van of hebben een abonnement op: ✓ Sportvereniging
Als vrijwilliger Minder vaak vrijwilliger in/bij/als: ✓ Mantelzorg
✓ Krant
✓ Contact onderhouden met mensen die veel alleen zijn
✓ Goed doel
✓ Onderhoud van de buurt
✓ In het algemeen minder vaak lid of abonnementhouder
✓ Zouden zich vaker vrijwillig willen inzetten voor sportverenigingen
Typerende basiswaarden Zelfontplooiing: willen zichzelf steeds verder ontwikkelen
Consumptiedrive: zoeken geluk in impulsief consumeren Ervaring: voortdurend zoeken naar nieuwe ervaringen Materialisme: zijn gericht op meer geld en geld uitgeven
Eigen verantwoordelijkheid ✓ Vinden minder vaak dat burgers meer eigen verantwoordelijkheid moeten nemen en minder een beroep moeten doen op de overheid
Sociale mobiliteit: zijn gericht op verwerving van een betere maatschappelijke positie Werkindentiteit: zien werken als belangrijkste doel in het leven Maatschappelijk optimisme: hebben vertrouwen in de samenleving Groene of rode vinkjes geven aan of een Burgerschapsstijl juist bovengemiddeld of onder gemiddeld scoort op het betreffende aspect.
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
51
Pragmatici Kansrijke boodschappen
Kansrijke tone of voice
Benadruk kans om zich persoonlijk te verbeteren • Open en direct • Informeel, luchtig, met humor Confronteer met noodzaak en het • Feitelijk, functioneel, ter zake onvermijdelijke • Informatief, eventueel adviserend • Creatief, brutaal, prikkelend, exclusief en onconventioneel
• •
Kansrijke afzenders en beïnvloeders • • •
Vrienden/peers Onafhankelijke en eigenwijze geesten zoals creatieve ondernemers en stand-upcomedians Vernieuwers, uitdagers
Kansrijke kanalen • Internet, sociale media, apps • Nieuwsmedia • Sport • Technologie • Carrière
Mediagebruik Dagbladen ✓ Gratis huis-aan-huisblad ✓ Regionaal dagblad ✓ Nederlands Dagblad ✓ Leest minder vaak dagbladen dan gemiddeld Televisie ✓ Jongerenprogramma’s ✓ Spellen en quizzen ✓ Nieuws en actualiteiten Internet ✓ Videosites ✓ Downloadsites ✓ Seks en erotiek Nieuwsmedia Blijft op de hoogte, vormt zich mening via: ✓ Nieuwssites ✓ Sociale media ✓ Weekbladen ✓ Dagbladen
Groene of rode vinkjes geven aan of een Burgerschapsstijl juist bovengemiddeld of onder gemiddeld scoort op het betreffende aspect.
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
52
Pragmatici Top-3 meest overtuigende stijlen
Aknowledge resistence (Weerstand erkennen) Het overwinnen van weerstand door zorgen simpelweg te erkennen
Reciprocity (Wederkerigheid) Mensen iets geven zodat ze eerder geneigd zijn om iets terug te doen
Disrupt & reframe (Verdraaien & herstellen) Mensen anders naar een product of dienst laten kijken
Persuasion Tactics Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
53
Verantwoordelijken Definitie
Demografie
Zelfredzame en maatschappelijk betrokken burgers, met een coöperatief-kritische houding tegenover de overheid en die de politiek als instrument zien om de publieke zaak te dienen en hun persoonlijke idealen te realiseren (30% van Nederland).
✓ Evenveel vrouwen als mannen ✓ Vaker 60-plussers ✓ Vaker hoogopgeleid ✓ Vaker autochtone Nederlanders ✓ Vaker eenpersoonshuishouden
Levensdoelen • • • •
Meer nieuwe ervaringen opdoen Zichzelf meer persoonlijk ontwikkelen Meer nuttige dingen doen voor anderen Betere contacten met andere mensen
Arbeid en inkomen ✓ Bovenmodaal: vaker bruto huishoudinkomen tussen €45.000 en €66.000 of meer dan €78.500 per jaar ✓ Vaker gepensioneerd
✓ Vaker werkzaam als onderwijzer, in een vrij beroep (arts, advocaat), of als adviseur/consultant ✓ Vaker werkzaam in onderwijs/ wetenschap en in de gezondheids-/ welzijnssector
Groene of rode vinkjes geven aan of een Burgerschapsstijl juist bovengemiddeld of onder gemiddeld scoort op het betreffende aspect.
Hoe regio de Bevelanden functioneert als één regio: inwoners aan het woord | Rapport B4675
54
Verantwoordelijken Via lidmaatschappen
Thuis, op straat en in de buurt ✓ Dragen graag hun steentje bij aan de kwaliteit en leefbaarheid van hun buurt ✓ Zien hun huis minder vaak vooral als een plek waar ze zich kunnen afzonderen van de buitenwereld
Zijn vaker lid van of hebben een abonnement op: ✓ Goed doel
Als vrijwilliger Vaker vrijwilliger in/bij/als: ✓ Culturele projecten
✓ Bibliotheek
✓ Contact onderhouden met mensen die veel alleen zijn
✓ Krant
✓ Schoonhouden van openbare ruimtes
✓ In het algemeen vaker lid of abonnementhouder
✓ Zouden zich vaker vrijwillig willen inzetten op veel verschillende terreinen
Typerende basiswaarden Zelfontplooiing: willen zichzelf steeds verder ontwikkelen Solidariteit: voelen zich betrokken bij, willen zich inzetten voor kwetsbare groepen en het milieu Maatschappelijke reflectie: willen zich verdiepen in cultuur, geschiedenis, politiek, samenleving Maatschappelijke tevredenheid: zijn tevreden over de samenleving en de eigen plaats daarin
Eigen verantwoordelijkheid ✓ Vinden vaker dat burgers meer eigen verantwoordelijkheid moeten nemen en minder een beroep moeten doen op de overheid