Agendapunt 07a. Programmajaarrekening 2023 11062024

73 hoger uit, te weten € 436.000. Tegenover deze hogere kosten staan echter niet begrote (schade)vergoedingen van circa € 25.000. Daarnaast wordt jaarlijks een investeringskrediet beschikbaar gesteld van € 210.000 voor grote renovaties en vervanging van de openbare verlichting. Het krediet van 2023 resteert nog nagenoeg volledig, omdat eerst het restant krediet van 2022 werd ingezet. Het beheer van de openbare verlichting vindt plaats binnen een samenwerkingsverband tussen Gemeente Goes, andere Zeeuwse overheden en het Bureau Openbare Verlichting Zeeland (BOVZ). Vanuit het beheerprogramma Ireel worden onderhoudsplanningen gegenereerd. Een aantal wijken zijn inmiddels vernieuwd en omgebouwd naar ledverlichting. Planmatig wordt de ombouw naar LED voortgezet. De productie van conventionele verlichting is stopgezet. Om die reden wordt momenteel volledig ingezet op vervanging van armaturen en lampen naar LED en blijven de lichtmasten zo veel mogelijk staan. Openbaar groen Uitvoering van beheer en onderhoud van openbaar groen gebeurt op basis van vastgesteld beleid: het groenstructuurplan en het groenbeheerplan. Voor 2023 is op de exploitatie voor kleinschalig en grootschalig onderhoud een bedrag van € 1.896.000 uitgegeven, dit is exclusief personeelskosten.

Regulier periodiek onderhoud rioleringen De gemeentelijke zorgplicht met betrekking tot riolering is vastgelegd in de Wet Milieubeheer, de waterwet, de beleidskaders van onder andere het Nationaal Bestuursakkoord Water en de Europese Kaderrichtlijn Water. De zorgplicht en taken zijn beschreven in het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP). • Het beheer en onderhoud van vrijvervalriolering, drukriolering, rioolgemalen en randvoorzieningen voor de afvoer van afvalwater en regenwater binnen en buiten de bebouwde kom • Zorgplicht voor het afvloeiende hemelwater afkomstig van bedrijfs- en particuliere percelen • Zorgplicht ter voorkoming van structureel nadelige gevolgen van het grondwater Voor 2023 is op de exploitatie voor onderhoud rioleringen een bedrag van € 436.000 uitgegeven, dit is exclusief personeelskosten. Begraafplaatsen Betreft het uitvoeren van begrafenissen, van ruimingen, van herbegravingen en het uitvoeren van het onderhoud op de begraafplaatsen. Invulling hiervan vindt plaats binnen de bepalingen van de Wet op de Lijkbezorging of op grond van, op basis van deze wet vastgestelde richtlijnen. Deze activiteiten vinden plaats op negen begraafplaatsen. Voor 2023 en verder is er op de exploitatie een bedrag van € 174.000 uitgegeven, dit is exclusief personeelskosten.

Bruggen Betreft het beheren, onderhouden en bedienen van de beweegbare bruggen ten behoeve van de scheepvaart. Uitgaven worden rechtstreeks op de exploitatie verantwoord. Daaruit wordt bekostigd: opheffen storingen, structureel klein onderhoud en 2x per jaar inspecties in verband met operationele functie en veiligheid. De bruggen zijn onderdeel van het ‘beheerplan havens, sluis en bruggen’. De uitvoering van grote onderhoudswerken aan bruggen gebeurt op basis van de meerjaren onderhoudsplanning.

74

Paragraaf Bedrijfsvoering Inleiding Het gemeentebestuur heeft veel ambities. Om deze te realiseren is het van belang dat de gemeentelijke organisatie hiervoor goed is toegerust. In deze paragraaf lichten wij toe hoe onze organisatie hier invulling aan geeft en welke middelen hiervoor nodig zijn. Ook gaan we in op de informatiebeveiliging. Ambities komende bestuursperiode Missie en visie Onder het motto ‘Het overkomt ons niet, we initiëren het’ blijven we management en organisatie verder ontwikkelen. Kernwoorden hierbij zijn cultuurontwikkeling, leiderschap, duurzame inzetbaarheid en mobiliteit. Samenwerking In VZG-verband wordt bezien op welke wijze we in de komende jaren de samenwerking met de Gemeenschappelijke Regelingen zowel organisatorisch als financieel moderner vorm kunnen geven. Het VZG-rapport over grip op verbonden partijen wordt hierbij als uitgangspunt gebruikt. Beleidsvoornemens voor de bedrijfsvoering • Ontwikkelingen Personeel en Organisatie In 2023 is vorm en uitvoering gegeven aan een nieuw traineebeleid. In september zijn een vijftal trainees gestart voor een periode van twee jaar. Zij richten zich op de uitvoering van projecten passend bij hun talenten en interesses. De groep is ondergebracht bij de afdeling Dienstverlening van waaruit ze de kans krijgen zich breed door de organisatie te ontwikkelen.

Ons doel is ze op termijn een keuze te laten maken op welk gebied ze door willen zodat ze een structurele arbeidsplaats in onze organisatie krijgen. Vanuit onze doelstelling een aantrekkelijk werkgever te zijn is een reiskostenvergoeding woon- werkverkeer gerealiseerd. We hebben daarin de keuze gemaakt de eerste vijf kilometer niet te vergoeden en vervolgens tot een maximum van 50 kilometer enkele reis te gaan. Om duurzaam reizen te bevorderen wordt ook de mogelijkheid geboden om de kosten openbaar vervoer te vergoeden. In het geval dat hier gebruik van wordt gemaakt worden alle kosten vergoed tot aan een vastgesteld maximumbedrag. Er is hard gewerkt aan Strategische PersoneelsOntwikkeling (SPO). Met deze systematiek bereiden we ons zo goed als mogelijk voor op toekomstige ontwikkelingen. Door de benodigde kwaliteiten in beeld te brengen afgezet naast de te verwachten organisatie- en maatschappelijke ontwikkelingen hebben we een beeld gekregen waar onze focus de komende jaren moet gaan liggen. Dit heeft ertoe geleid dat er een aantal speerpunten voor de komende jaren zijn vastgesteld. Tevens weten we nu waar in de nabije toekomst de gaten gaan vallen en wat ervoor nodig is deze toekomstbestendig in te vullen. In dit traject is ook volop aandacht geweest voor de benodigde leiderschapskwaliteiten.

Samen met het DISC profiel dat is samengesteld van het MT geeft dit weer houvast om verder vorm te geven aan de ontwikkeling van het MT. In 2023 is opnieuw een A3 jaarplan voor de duur van twee jaar vastgesteld. Het plan is in nauwe samenwerking met de ondernemingsraad tot stand gekomen. In dit plan gaat veel aandacht uit naar aantrekkelijk werkgeverschap. Dit uit zich op verschillende terreinen, waaronder het actief aan de slag gaan met vitaliteit. De basis hiervoor ligt in een te ontwikkelen vitaliteitsbeleid dat als kapstok zal dienen om instrumenten in te zetten die bij gaan dragen aan vitale medewerkers. Dit alles benaderd vanuit het gedachtengoed van de positieve gezondheid. Met deze benadering dragen we bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren. Een ander thema vanuit het A3 jaarplan waar in 2023 vorm aan is gegeven is resultaatgericht samenwerken. In de vorm van een serious game zijn een aantal workshops ingezet die medewerkers bewust maken van het feit dat intensief samenwerken leidt tot het boeken van een optimaal resultaat. De inzet van de workshops is geëvalueerd hetgeen geleid heeft tot een aantal aanpassingen in het programma. In 2024 gaat de organisatie hiermee verder. •

Ontwikkelingen ICT en informatievoorziening

75 De gemeenteraad heeft in 2023 ingestemd met de I-visie. In deze I-visie is een meerjarenperspectief geschetst voor ICT en Informatievoorziening op de Bevelanden uitgaande van een 100.000 plus gemeente. Bij de vaststelling van de I-Visie zijn er een aantal speerpunten benoemd zoals continuïteit, veiligheid en het voorkomen van hacking. In 2023 heeft GR de Bevelanden gewerkt aan een aantal benoemde quick-wins zoals het vergroten van de servercapaciteit, het versterken van de veiligheid en het uitvoeren van een uitwijktest. Daarnaast is een risicoanalyse uitgevoerd en wordt gewerkt aan een nieuw toekomstbestendig ontwerp van de infrastructuur. Met de deelnemende gemeenten en GR-ICT is projectportfoliomanagement vormgegeven. Binnen dit concept worden de prioriteiten van de projecten die raken aan ICT en Informatievoorziening bepaald en aan de hand daarvan uitgevoerd. In 2023 is de software in gebruik genomen die de uitvoer van de Omgevingswet ondersteunt. Er is een traject gestart om te komen tot een visie en strategie voor de implementatie van Microsoft 365. Aan de eerste technische randvoorwaarden voor deze implementatie is eind 2023 door de GR-ICT voldaan. Met de Bevelandse gemeenten is na een aanbestedingstraject een nieuw telefoniesysteem geselecteerd en is begonnen met de implementatie hiervan.

Verschillende medewerkers van de gemeente Goes en andere Zeeuwse overheden volgden in 2023 een Masterclass ‘Datascience’, ontwikkeld door de werkgroep Datasturing van het Overleg Zeeuws Overheden (OZO) en de Hogeschool Zeeland. Gemeente Goes neemt daarnaast ook deel in de Data Alliantie Zeeland (DAZ) die samenwerking en kennisuitwisseling organiseert op gebied van datagedreven werken en technologieën zoals kunstmatige intelligentie. Goes was in 2023 de eerste Zeeuwse gemeente die een algoritme publiceerde in het landelijke Algoritmeregister. In het register geven overheden informatie over het doel en de werking van algoritmen die in gebruik zijn en welke maatregelen zijn genomen om te zorgen voor een verantwoorde toepassing. De aanleiding was de ingebruikname van de vernieuwde chatbot op de website die gebruik maakt van technologie van OpenAI. Hiermee had Goes een landelijke primeur. • Ontwikkelingen Planning en Control De nieuwe wet met betrekking tot invoering van de rechtmatigheidsverantwoording is goedgekeurd door de tweede kamer. Vanaf boekjaar 2023 legt het college zelf de verantwoording af over de rechtmatigheid bij de jaarrekening. In 2023 hebben we aanbesteding gedaan voor een pakket waarmee de planning en control cyclus gedigitaliseerd kan worden. We zijn bezig met de implementatie van dit pakket.

• Overige ontwikkelingen Juridische Zaken De juridische dienstverlening door de gemeente Goes moet van hoge kwaliteit zijn. Het gaat hierbij onder meer om beslissingen op aanvragen om Omgevingsvergunningen, verkeersbesluiten, subsidies, klachten en bezwaren. Communicatie In 2023 waren we medetrekker van Zeeland Marketing in oprichting. We legden contacten met zorginstanties om mee te denken over werving. Dit laatste is verder nog niet concreet geworden. Voor onze eigen arbeidsmarktcommunicatie werkten we samen met HZ Nexus. Huisvesting De huisvesting op de locaties is ingericht om samenwerken en elkaar ‘ontmoeten’ mogelijk te maken. Het concept flexibel werken is in 2023 voortgezet. Eind 2023 is een klanttevredenheidsonderzoek Facilitaire Zaken uitgezet om de tevredenheid over de huisvesting te toetsen bij de gebruikers van de locaties. Daarnaast zijn de vergaderruimtes in het Stadskantoor gemoderniseerd. Voor de inrichting van de centrale hal is in 2023 een projectgroep opgezet en hebben de eerste gesprekken plaatsgevonden. Inkoop In 2023 bereidden we het inkoopbeleid 2024 voor. Zo volgden we de nieuwe ontwikkelingen binnen Inkoop. Ook onderzochten we waar we ons inkoopbeleid verder kunnen verbeteren. Aanvullend zorgden de taskforces Inkoop- en Aanbesteding en Contractbeheer voor een duidelijk overzicht van het hele inkoopproces.

Eind 2022 ondertekenden we het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) 2022-2025. In 2023 begonnen we met het maken van het MVOI Actieplan, dit ronden we af in 2024. Informatiebeveiliging en privacy In 2023 werkten we door aan het verbeteren van de informatieveiligheid en het voldoen aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). De Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) is hierbij het leidende normenkader. In het jaarlijkse Informatiebeveiligings- en Privacyplan zijn hiervoor verbetermaatregelen opgenomen. Het Aanjaagteam

76 Informatiebeveiliging en Privacy bewaakt de uitvoer van het plan. Dit team bestaat uit de Functionaris gegevensbescherming (FG), Informatiebeveiligingsfunctionaris (CISO), Privacy Officer (PO), en de concerncontroller. Bewustwording Werken aan kennis, houding en gedrag van medewerkers op gebied van informatieveiligheid en privacy (iBewust) is belangrijk. Nieuwe medewerkers volgen verplicht een aantal cursussen (e-learning) op gebied van informatiebeveiliging, privacy en integriteit. Eind 2023 hebben we met een phishing-simulatie getest hoe goed nepmails herkend en gemeld worden. Incidenten en datalekken Het aantal geregistreerde datalekken en beveiligingsincidenten steeg in 2023 naar 24. In 2022 waren dit er nog 16. Medewerkers herkennen sneller een datalek en zijn beter op de hoogte van de procedure hoe deze te melden. Grote beveiligingsincidenten of datalekken deden zich in 2023 niet voor. Ook in 2023 waren er weer meerdere gevallen van phishing en CEO-fraude. Kwaadwillenden doen zich daarbij via mail voor als collega of leidinggevende. Een aantal datalekken hebben we gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Het ging hier om het verkeerd adresseren van gegevens via post of e-mail. Privacy Er zijn in 2023 meerdere risicoanalyses (DPIA’s) uitgevoerd met betrekking tot het verwerken van persoonsgegevens.

Het gaat hierbij om de volgende DPIA’s: Cameratoezicht in het Stadskantoor, Cameratoezicht Troelstralaan/Geldeloozepad, camerabeelden Raadsvergaderingen, cameraopnames via bodycams van de BOA’s, subsidieadministratie ESF, AI Chatbot Guus, anonimiseringstool DataMask, RES Monitor voor de regionale energietransitie en Jeugd Preventie Overleg (JPO). Daarnaast loopt nog de uitvoering van de DPIA voor Motion/Mijn HR Portaal. Verantwoording Jaarlijks legt de gemeente door middel van zelfevaluatie en audits verantwoording af over informatieveiligheid. Dit gebeurt via het traject Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA). Het college doet dit voor 1 mei 2024 aan de landelijke toezichthouders over ENSIA 2023. In 2024 zal de gemeenteraad uitgebreider geïnformeerd worden over de resultaten van ENSIA 2023 met een notitie. Rechtmatigheid Toelichting rechtmatigheidsverantwoording Inleiding In de jaarrekening hebben wij de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen met betrekking tot de begrotingsonrechtmatigheden.

Op 11 april 2024 heeft de gemeenteraad, naast het Normenkader 2023, de Notitie rechtmatigheidsverantwoording 2023 vastgesteld met de volgende uitgangspunten: • De verantwoordingsgrens voor onrechtmatigheden en onduidelijkheden vast te stellen op 1% (van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves); zijnde €1.870.000,• Een rapportagegrens te hanteren van 10% van de verantwoordingsgrens voor het toelichten van fouten en onduidelijkheden in de paragraaf Bedrijfsvoering, zijnde €187.000,Naast deze toelichting gaan wij hieronder in op de bevindingen ten aanzien van het voorwaardencriterium en het misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) criterium. De in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld volgens de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV en de financiële- en controleverordeningen van onze gemeente. Daarnaast geldt het door de gemeenteraad op 11 april 2024 vastgestelde normenkader. Begrotingscriterium Het begrotingscriterium heeft betrekking op de grenzen van de baten en lasten in de door de raad geautoriseerde begroting. Het gaat hierbij om de exploitatie, investeringskredieten en de hiermee samenhangende programma’s, waarbinnen de financiële beheershandelingen tot stand komen. In de “Financiële verordening gemeente Goes” is ten aanzien van de begrotingsrechtmatigheid (artikel 11) het volgende opgenomen: 1.

“Het begrotingscriterium is een criterium van rechtmatigheid dat betrekking heeft op de grenzen van de baten en lasten in de door de raad geautoriseerde begroting van exploitatie en investeringskredieten en de hiermee samenhangende programma’s, waarbinnen de financiële beheershandelingen tot stand moeten zijn gekomen;

77 2. 3.

4.

5.

6.

De begrotingsrechtmatigheid wordt beoordeeld op het niveau waarop de begroting door de raad is geautoriseerd, zoals is opgenomen in artikel 5. Bij investeringsprojecten wordt de begrotingsrechtmatigheid beoordeeld op het niveau van het totaal gevoteerde kredietbedrag. Een overschrijding van het jaarbudget, passend binnen het totaal bedrag van het krediet, wordt daarmee als rechtmatig beschouwd. Van begrotingsonrechtmatigheden is sprake als het college bij de realisatie van doelen en het realiseren van activiteiten de door de gemeenteraad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten overschrijdt, toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves die niet door de gemeenteraad zijn vastgesteld en als bij onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten en/of lagere of hogere baten dan begroot de begroting niet tijdig met begrotingswijzigingen is aangepast. Afwijkingen die in de jaarrekening aan de raad worden gemeld en toegelicht, worden in deze als tijdig beschouwd. Uitgangspunt is dat iedere afwijking van de begroting als onrechtmatig wordt beschouwd. Afwijkingen worden als acceptabel aangemerkt in de volgende situaties: a. Er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren. b. Er is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling. c.

De overschrijding is geautoriseerd door middel van de vaststelling van een tussentijdse rapportage. Begrotingsonrechtmatigheden die passen binnen het bestaande beleid van de raad, worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording (voor zover de verantwoordingsgrens voor afzonderlijke fouten of onduidelijkheden is overschreden), maar worden niet nader toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.”

Bij onze controles voor het begrotingscriterium hebben wij onrechtmatigheden geconstateerd die uitkomen boven de verantwoordings- en rapporteringsgrens voor fouten (respectievelijk €1.870.000 en €187.000). De geconstateerde afwijkingen betreffen:

bedragen x € 1.000

Bevindingen

Bedrag Toelichting

Overschrijding lasten programma 2

€

Overschrijding lasten Overhead

€

Overschrijding lasten algemene dekkingsmiddelen

€

Overschrijding lasten vennootschapsbelasting

In de jaarrekening 2023 staat de analyse van de afwijkingen per programma opgenomen. De overschrijding lasten programma 2 staat toegelicht op 1.503 pagina 103 t/m 106. In de jaarrekening 2023 staat de analyse van de afwijkingen per programma opgenomen. De overschrijding lasten overhead staat toegelicht op pagina 302 117.

Overschrijding is met name een gevolg van incidentele kosten. Derhalve geen maatregel nodig. Overschrijding is met name een gevolg van incidentele kosten. Derhalve geen maatregel nodig.

Overschrijding is met name hogere rentelasten die het gevolg zijn van In de jaarrekening 2023 staat de analyse van de afwijkingen per programma overname lening Omnium, waarmee ten tijde van het opstellen van de opgenomen. De overschrijding lasten algemene dekkingsmiddelen staat begroting geen rekening is gehouden. We zullen dit voor boekjaar 2024 wel 296 toegelicht op pagina 118 en 119. gaan doen. In de jaarrekening 2023 staat de analyse van de afwijkingen per programma Samen met onze adviseur wordt gekeken naar de opbouw en onderbouwing opgenomen. De overschrijding lasten vennootschapsbelasting staat toegelicht van de vennootschapsbelasting. Hieruit zullen verbetermaatregelen moeten 726 op pagina 120. komen.

€ €

Maatregel

2.827

Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze eisen zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. De relevante regelgevingen zijn opgenomen in het door de Raad vastgestelde Normenkader 2023. De geconstateerde financiële rechtmatigheidsfouten betreffen:

bedragen x € 1.000

Rapporteringsgrens €187.000

Bevindingen

Inhuur ten onrechte niet Europees aanbesteed

Bedrag

Toelichting

Maatregel

€

Verlenging inleen medewerkers t.b.v. casemanagement woningbouw. Dit Vanaf april 2024 heeft de gemeente een nieuwe brokerconstructie met is 1 op 1 gegund. Voor 2023 betekent dit een rechtmatigheidsfout van Circle8. Alle (bestaande) inhuur wordt hier zoveel mogelijk ondergebracht. Deze brokerconstructie is Europees aanbesteed. 291 €290.573

€

291

Naast bovengenoemde financiële rechtmatigheidsfouten zijn door de afdeling Concerncontrol een aantal formele rechtmatigheidsfouten en procesmatige bevindingen geconstateerd. Deze formele rechtmatigheidsfouten hebben geen impact op de rechtmatigheidsverantwoording (door het college) en de controleverklaring van de accountant. Ze zijn voor ons wel belangrijk in het kader van de ontwikkeling van de administratieve organisatie en interne beheersing van de gemeente. In de door de Raad vastgestelde “Notitie Rechtmatigheidsverantwoording 2023 gemeente Goes” is daarom afgesproken, hierover op hoofdlijnen te rapporteren, zoals in voorgaande jaren door de accountant gebeurde.

78 De geconstateerde formele rechtmatigheidsfouten betreffen:

bedragen x € 1.000

Rapporteringsgrens €187.000

Bevindingen op procesniveau

Bedrag

Maatregel

€

De formele rechtmatigheidsfouten bij het proces Inkoop en Er is een Taskforce Inkoop en Aanbesteding en een Taskforce Aanbesteding betreffen: niet de juiste procedure gevolgd (1 op 1 Contractenregister ingesteld. Er zijn infographics opgesteld en er gunning i.p.v. meervoudig onderhands), opdrachtbrieven die niet door worden trainingen voor medewerkers verzorgd. de juiste tekeningsbevoegde zijn getekend en een afgelopen contract. Daarnaast is geconstateerd dat de procedure t.a.v. meerwerk aandacht 1.122 behoeft. Dit betreft een aantal relatief grote dossiers waarbij geen aanvraag tot Er is een Taskforce Subsidies ingesteld. Er is een nieuwe vaststelling (door de subsidieaanvrager) is ingediend dan wel te laat is subsidieverordening vastgesteld. Daarnaast zijn er voorlichtingssessies ingediend. Daarnaast is een subsidieaanvraag in één keer uitbetaald gegeven. Komend jaar zal extra aandacht uitgaan naar het vaststellingsproces. 6.015 i.p.v. in termijnen. De legesverordening stelt dat de betaling binnen 1 maand na datering Er zijn acties ondernomen om het moment van kennisgeving (de legesbrief moet zijn voldaan. In de praktijk blijkt dit niet/nauwelijks legesbrief) en de facturatie dichterbij elkaar te brengen. 481 haalbaar.

€

7.618

Inkoop en Aanbesteding

€

Subsidieverstrekkingen

€

Omgevingsvergunningen

Toelichting

Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Het misbruik en oneigenlijk (M&O) criterium gebruik heeft betrekking heeft op het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden en gemeentelijke eigendommen bij financiële beheershandelingen. De gemeente Goes heeft nog geen beleid met betrekking tot Misbruik & Oneigenlijk gebruik vastgesteld (dit is geen verplichting, maar wel een aanbeveling vanuit de Commissie BBV). Wel hebben wij een aantal frauderisico-analyses uitgevoerd en hiervoor ook een notitie opgesteld. Ook houden wij in de organisatie sessies rondom integriteit en fraude-risico’s. Wij verwachten in 2024 een M&O-beleid op te stellen.

79

Paragraaf Verbonden partijen Algemeen

De gemeente Goes heeft bestuurlijke en financiële belangen in een aantal verbonden partijen. Verbonden partijen voeren het beleid uit voor de gemeente. Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente zowel een bestuurlijk als financieel belang heeft. Bij een bestuurlijk belang heeft de gemeente zeggenschap in deze partij. Dit kan doordat de gemeente in het bestuur zit. Het kan ook doordat de gemeente (mede) eigenaar is. Als eigenaar kun je via aandelen meestemmen. Van een financieel belang is sprake als de gemeente geld niet terugkrijgt als een partij haar eigen schulden niet meer kan betalen. Dit geldt ook als de gemeente geld moet betalen voor financiële problemen bij een derde partij. Een verbonden partij is bijvoorbeeld een deelneming in een vennootschap, een gemeenschappelijke regeling, een stichting, een vereniging of een PPS (Publiek Private Samenwerking). Een verbonden partij kun je zien als één van de drie mogelijkheden waarmee de gemeente haar taken uitvoert (of laat uitvoeren) om haar doelstellingen te realiseren: • een eigen dienst • een commerciële partij; of • een verbonden partij.

Belang voor de raad

Verbonden partijen zijn om de volgende drie redenen van belang voor de raad: 1. Via de verbonden partij moeten doelstellingen van de gemeente worden gerealiseerd 2. De gemeente loopt financiële risico’s 3. Er bestaan mogelijk bestuurlijk-organisatorische risico’s Het is van belang om bovenstaande informatie inhoudelijk inzichtelijk te hebben, zodat de raad in staat is om bestuurlijk verantwoord te kunnen handelen.

Beleidskader

De volgende eisen gelden in de gemeente Goes als beleidskader voor de gemeentelijke deelnemingen in aparte rechtspersonen: • Het deelnemen in een verbonden partij gebeurt alleen met het oog op het uitvoeren van een publieke taak. • Deelname in een privaatrechtelijke rechtsvorm (Naamloze Vennootschap, Besloten Vennootschap, Vennootschap Onder Firma of Commanditaire Vennootschap) vindt alleen plaats als onderzocht en gemotiveerd is waarom uitvoering van beleidsvoornemens niet in een publieke rechtsvorm kunnen plaatsvinden. • De gemeenteraad bepaalt van geval tot geval tot welk bedrag het financiële belang in een privaatrechtelijke rechtsvorm strekt. • Jaarlijks wordt bij de jaarstukken en de begroting of separate beleidsstukken aangegeven welke ontwikkelingen bij de verbonden partijen hebben plaatsgevonden of naar verwachting zullen gaan plaatsvinden • Vanuit het voorzichtigheidsprincipe wordt uitkering van winst uit deelnemingen verantwoord in het jaar van ontvangst.

Overzicht van de verbonden partijen van Goes Verbonden partijen zijn ingedeeld in drie categorieën: 1. Gemeenschappelijke Regelingen (GR) 2. Vennootschappen en Corporaties 3. Stichtingen en Verenigingen.

In onderstaande lijst is deze indeling gebruikt. De indeling is in overeenstemming met het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV).

80

A. Gemeenschappelijke regelingen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

De Betho Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Zeeland Samenwerking de Bevelanden (GRdB) Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering (OLAZ) Regionaal Bureau Leerplicht (RBL) Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland (RUD) Belastingsamenwerking SaBeWa Zeeland (SaBeWa) Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO) Veiligheidsregio Zeeland (VRZ) Zeeuwse Muziekschool (ZMS)

B. Vennootschappen en Corporaties 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Provinciale Zeeuwse Elektriciteit Maatschappij (PZEM NV) GBE Aqua B.V. N.V. Economische Impuls Zeeland Omnium. Verkoopmaatschappij Goese Schans B.V.

C. Stichtingen en Verenigingen 1. 2. 3.

Vereniging Zeeuwse Gemeenten (VZG) Milieu Educatief Centrum Stichting Goes Marketing

Bijdrage aan programma 4 1, 4 1,4 5 3,4 5 1 3,4 1 3 Bijdrage aan programma 1 2 1 2 3 2 Bijdrage aan programma 1 5 2

Hierna wordt nader ingegaan op de meest relevante ontwikkelingen per verbonden partij. Hierbij is per partij de door het BBV voorgeschreven informatie opgenomen, aangevuld met de aanbevelingen van de VZG.

81

A. Gemeenschappelijke Regelingen 1 De Betho De Betho richt zich op het bieden van werk onder aangepaste omstandigheden aan de doelgroep van de sociale werkvoorziening en beschut werken en begeleidt werkzoekenden met een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt, via maatwerktrajecten, naar - al dan niet gesubsidieerd – betaald werk. Namens de gemeenten Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Reimerswaal en Tholen voert Betho de Wet sociale werkvoorziening uit. Daarnaast spelen zij een ondersteunende rol voor wat betreft de Wet werk en bijstand. Hierbinnen staat de ontwikkeling van de werknemer centraal. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Gemeenschappelijke Regeling/ Goes Reimerswaal en Tholen Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Vertegenwoordiging AB: Wethouder Van der Reest Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022 € 0 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2023 € 0 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat (2022) € 11.567.000 (2022) € 3.577.000 (2022 realisatie) € 0 (2023) € 11.307.000 (2023) € 4.386.000 (2023 realisatie) € 250.000

Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023

Op basis van het vastgestelde koersdocument Participatiewet wil Goes een herijking op de re-integratie mogelijkheden binnen de participatiewet. Belangrijkste aanleiding hiervoor vormt de veranderende gemeentelijke doelgroep: meer arbeid beperkten en meer complexe problematiek. De Betho maakt als aanbieder onderdeel van dit landschap uit. Betere aansluiting op de ondersteuningsbehoefte van deze veranderende doelgroep zal ervoor zorgen dat de Betho ook in de toekomst financieel gezond blijft. Ondertussen zal de Betho zelf haar bedrijfsvoering in 2023 weer zo inrichten dat zij, ondanks een afnemende rijksbijdrage, richting een positief resultaat zullen bewegen. In april 2023 is de bestuursopdracht ‘De Betho in ontwikkeling’ vastgesteld. In samenwerking met De Betho is een proces gestart met bestuurders, beleidsmakers, managers, klantmanagers en jobcoaches van de 6 gemeenten en GR de Bevelanden. In dit proces staan de thema’s samenwerking en innovatie centraal. Verder de belangrijke doelen van dit bestuursopdracht is het een besluitvormend document voor de toekomstige richting van de Betho binnen de totale infrastructuur en een handvat voor de Betho om door te ontwikkelen naar de Betho ‘nieuwe stijl’. De bestuursopdracht wordt in Q1 van 2024 aan de raad voorgesteld.

Risico’s De deelnemende gemeenten dragen eventueel bij aan de verliezen van De Betho, die sterk afhankelijk zijn van de economische ontwikkelingen en de uitstroom van werkzoekenden naar betaald werk.

2 Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland (GGD) De GGD heeft als taak om de gezondheid van alle Zeeuwen te bewaken, te beschermen en te bevorderen. Dat is waar de GGD voor staat. De missie van de GGD: samen weken aan een gezond en veilig bestaan en sluitende zorg voor burgers in Zeeland. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Alle 13 Zeeuwse gemeenten Gemeenschappelijke regeling/ Goes Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Vertegenwoordiging AB: Wethouder Veldhuizen Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022 € 1.667.000 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2023 € nog niet beschikbaar Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat (2022) € 3.338.000 (2022) € 3.338.000 (2022) € 3.338.000 (2023) € 7.423.000 (2023) € 33.612.000 (2023) € 3.335.000 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 In 2023 is de GGD verder aan de slag gegaan met de Basis op Orde. Dit is goed opgepakt. Daarnaast spelen er nog andere vragen waar in 2023 aan is gewerkt. Dit zijn onder andere het huisvestingsvraagstuk van de GGD; de samenwerking met RUD, RVZ en SWVO; de vraag over een andere organisatie van de Inkooporganisatie Jeugd en Beschermd Wonen; het dreigende artsentekort; de personeelsproblematiek bij Veilig Thuis; de toekomst Jeugdgezondheidzorg en de plaats van de GGD bij het Integraal Zorg Akkoord. De antwoorden op deze vragen

82 hopen we in 2024 voor te kunnen leggen aan college en raad. Risico’s Alle genoemde ontwikkelingen dragen in zekere mate risico’s met zich mee. Het college neemt dit in de besluitvorming mee.

3 Gemeenschappelijke Regeling de Bevelanden GR de Bevelanden staat voor Gemeenschappelijke Regeling de Bevelanden. Deze regeling is de basis voor een intensieve samenwerking tussen de vijf gemeenten uit de Bevelanden. Samenwerken gebeurt op de terreinen HRM, ICT en WIZ (Werk, inkomen en zorg). Namens de vijf gemeenten wordt uitvoering gegeven aan de Wet Maatschappelijke Ondersteuning, de Participatiewet, de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening en de Wet, Werk en Bijstand. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Gemeenschappelijke regeling/ Goes Reimerswaal Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Vertegenwoordiging AB: Wethouder Van der Reest Jaarlijke exploitatiebijdrage 2022 € 7.939.000 Jaarlijke exploitatiebijdrage 2023 € 8.635.000 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat (2022) € 1.726.000 (2022) € 5.813.000 (2022) € 803.000 (2023) € 6.024.000 (2023) € 2.213.000 (2023) € 1.347.000 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 ICT: In 2021 is de I-visie vastgesteld. In de I-visie is een meerjaren perspectief geschetst voor ICT en Informatievoorziening op de Bevelanden uitgaande van een 100.000 plus gemeente. Na vaststelling van de I-Visie zijn er een aantal speerpunten benoemd: continuïteit, veiligheid, het voorkomen van hacking, en de benodigde capaciteit voor licenties en devices als gevolg van de toegenomen formatie bij gemeenten.

De I-visie is ook de basis voor verdere ICT-investeringen in hoogwaardigere dienstverlening vanuit de 5 Bevelandse gemeenten en de GR zelf. In 2023 is gewerkt aan een aantal benoemde quick-wins zoals het vergroten van de servercapaciteit, het versterken van de veiligheid en het uitvoeren van een uitwijktest. Daarnaast is een risico-analyse uitgevoerd en wordt gewerkt aan een nieuw toekomstbestendig ontwerp van de infrastructuur. Tevens is fors geïnvesteerd op de relatie tussen de deelnemende gemeenten en de GR op het terrein van ICT. Er is nu een besef en gevoel van gezamenlijke verantwoordelijkheid ontstaan. P&O: in 2023 heeft in het teken gestaan van de basis op orde. Het werken met het nieuwe HR-systeem is geoptimaliseerd en de bezetting is op orde gekomen. In 2023 heeft P&O diverse trajecten begeleid binnen de gemeente Goes. Een belangrijk voorbeeld is Strategische Personeelsontwikkeling. WIZ: De veranderde organisatiestructuur voor de gemeentelijke toegangen wordt verder doorontwikkeld in 2023. De toegangmedewerkers van WIZ en die van de gemeentelijke loketten werken steeds meer integraal samen, vooral bij de meer complexe casuïstiek. De medewerkers van WIZ lopen mee in het bijscholingstraject rondom omgekeerde toets, doorbraakmethode en het integraal werken. Bedoeling is dat in 2023 ook steeds meer datagedreven gewerkt kan worden.

Dit vraagt nog wel om een intensief traject rondom realiseren van een dashboard en het creëren van bruikbare data. Gemeenten en WIZ zullen hier samen in op moeten trekken. Risico’s De gemeente draagt bij in een eventueel nadelig saldo, zowel qua bedrijfsvoering als op uitvoering van werkzaamheden. Risicovol blijft de ontwikkeling van Rijksbudgetten (BUIG budget gericht op uitkeringen, WMObudget zoals bv het opgelegde abonnementstarief en de armoedebudgetten). Een risico blijft ook in welke mate de uitgangspunten van het gemeentelijk beleid (Goes voor Elkaar, koersdocument participatie) voldoende terug te vinden zijn in de uitvoering bij WIZ. Uiteraard vormt hierbij de samenwerking met de andere gemeenten ook een uitdaging. De discussie over opdrachtgever- en opdrachtnemersrol komt regelmatig terug.

4 Openbaar Lichaam Afvalstoffenheffing Zeeland (OLAZ) O.L.A.Z.

behartigt

de

gemeenschappelijke

belangen

van

de

deelnemers

op

het

gebied

van

de

83 afvalstoffenverwijdering. Hiermee voert de O.L.A.Z. onder andere taken uit als de zorg voor de verwijdering van de afvalstoffen, het adviseren van de deelnemers over het uitvoeren van relevante bepalingen van de Wet milieubeheer en het vaststellen van de tarieven voor de verwerking van de afvalstoffen. Daarnaast geeft de OLAZ-voorlichting op het gebied van afvalpreventie en -inzameling. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Alle 13 Zeeuwse gemeenten Gemeenschappelijke Regeling/ Borsele Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Vertegenwoordiging AB: Wethouder Veldhuizen Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022 € 42.000 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2023 € 101.000 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat (2022) € 552.000 (2022) € 12.986.000 (2022) € 70.000 (2023) € 638.000 (2023) € 12.408.000 (2023) € 86.000 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 De VANG- doelstelling van maximaal 100 kilorestafval per inwoner is voor vele Zeeuwse gemeenten nog (lang) niet bereikt. Een groot gedeelte van deze opgave ligt bij de inzameling van het brandbaar afval op de milieustraat (c.a. 25 kilo per inwoner). Ook is er de landelijke wens om afval als grondstof te zien en te verwerken in het kader van circulaire economie. De invoering van toegangscontrole op de milieustraat is in voorbereiding om bedrijfsafval te weren en inwoners verder te stimuleren tot afvalscheiding.

De data die wordt gewonnen uit dit controlesysteem wordt gebruikt voor nadere besluitvorming over toegangsbeperking op de milieustraat of een betalingssysteem voor het brandbaar afval. Daarnaast wordt verder gewerkt aan het realiseren circulaire ambachtscentra (1 per regio). Hierbij wordt invulling gegeven aan kringloop en/of demontage activiteiten op de milieustraat, alsook mogelijkheden tot milieueducatie. Risico’s Bijdrage in eventueel exploitatietekort.

5 Regionaal Bureau Leerplicht (RBL) Het RBL ziet toe op de naleving van de leerplichtwet voor jongeren tot 18 jaar en het voorkomen van voortijdig schoolverlaten voor jongeren tot 23 jaar. RBL helpt jongeren, ouders en scholen bij het oplossen van problemen die een succesvolle schoolcarrière belemmeren. We stimuleren jongeren een startkwalificatie te halen en bieden begeleiding en advies. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Gemeenschappelijke regeling/ Goes Reimerswaal, Schouwen-Duiveland en Tholen Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Vertegenwoordiging AB: Wethouder Van der Reest Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022 € 114.000 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2023 € 117.000 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat (2022) nvt (2022) nvt (2022) € 32.000 (2023) nvt (2023) nvt (2023) € 243.000 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 RBL Oosterschelderegio heeft in 2023 extra ingezet op de verbetering en doorontwikkeling van de regionale thuiszittersaanpak. De afstemming, samenwerking en regievoering rondom thuiszitters is vanwege de verschillende wet- en regelgeving (onderwijs, zorg, AVG, leerplicht) complex. Het consequent en op tijd melden van thuiszitters door scholen bij RBL en het samenwerkingsverband PO/VO (SWV) is hierdoor aanzienlijk verbeterd en door 4-wekelijkse keten-afstemmingsmomenten SWV, CJG en RBL beter geborgd.

De registratie van thuiszitters is nu completer, betrouwbaarder en actueler waardoor sneller in de keten onderwijs-zorg-leerplicht wordt afgestemd en gehandeld. Door het vroegtijdig en completer in kaart brengen van thuiszitters verloopt de afstemming vlotter. Dit draagt bij aan het terugdringen van doorlooptijden, snellere inzet van passende zorg en hervatting van de schoolloopbaan. De dienstverlening van het RBL, en ook het aanbod en de extra voorzieningen in het (beroeps)onderwijs, richten zich specifieker op de zogenaamde jongeren in kwetsbare positie (JIKP). Dit zijn de leerlingen die vanwege hun vooropleiding een verhoogd risico hebben op voortijdig schooluitval zonder startkwalificatie, dit zijn alle leerlingen met een VSO, PrO of VMBO-B/ LWT achtergrond. In 2023 is de RBL-ondersteuning aan deze groep jongeren geïntensiveerd. Scalda heeft inmiddels 3 Zeeuwse locaties waar meer passend onderwijs (niveau 1 en 2) voor deze doelgroep wordt georganiseerd. Het RBL heeft vaste medewerkers gekoppeld aan deze locaties en biedt Scalda en leerlingen extra ondersteuning bij uiteenlopende vraagstukken om verzuim terug te dringen en voortijdig uitval te voorkomen. Het RBL is de verbindende partij naar externe organisaties en overheden wanneer de leerling hulp nodig heeft op het gebied van werk, inkomen en zorg. Het RBL heeft in schooljaar 2022-2023 in totaal 643 jongeren uit de

84 gemeente Goes begeleid in de leeftijd van 5 tot 23 jaar. Dit is een toename van ruim 14% ten opzichte van het voorgaande schooljaar. Risico’s Goes is centrumgemeente voor deze wettelijke taak. De jaarcijfers zijn verwerkt in de jaarrekening van de gemeente Goes. Het risico blijft beperkt tot maximaal de jaarlijkse bijdrage.

6 Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) RUD Zeeland voert namens de gemeenten, de provincie en het waterschap de taken vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van milieu en natuur uit. RUD Zeeland werkt daardoor samen met gemeenten, de provincie en het waterschap aan een schone en veilige werk- en leefomgeving. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats 13 Zeeuwse gemeenten, Provincie Zeeland, Gemeenschappelijke regeling/ Terneuzen Waterschap Scheldestromen Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Vertegenwoordiging AB: Burgemeester vd Bos Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022 € 615.000 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2023 € 648.000 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat (2022) € 1.014.000 (2022) € 4.356.000 (2022) € 0.000 (2023) € 3.577.000 (2023) € 752.000 negatief (2023) € 542.000

Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 De Omgevingswet is ingevoerd op 1 januari 2024 en vervangt meer dan 25 wetten op het gebied van bouwen, wonen, milieu, natuur, archeologie e.d. Ook de komende jaren zal de implementatie van deze wet nog de nodige inspanningen van de RUD vergen. Met de invoering van de Omgevingswet gaan een aantal bodemtaken van de provincie naar de gemeenten. Voor de financiering daarvan zal in de loop van 2024 een begrotingswijziging aan de deelnemers worden voorgelegd. Toezicht en handhaving groene wetten is gemandateerd aan RUD Zeeland. Uitbreiding van de capaciteit toezicht en handhaving groene wetten wordt onderzocht. Extra capaciteit is nodig om een positieve impuls te geven aan de gestelde natuurdoelen en veiligheid in het buitengebied. Vanaf 2023 voert de RUD het plan van aanpak uit dat zij voor de aanpak van ondermijning heeft opgesteld. De ontwikkelingen ten aanzien van de robuustheid van de RUD zijn in de loop van 2023 in een versnelling terecht gekomen. In het rapport “Om de leefomgeving, omgevingsdiensten als gangmaker voor het bestuur”, concludeerde de commissie Van Aartsen dat het VTH-stelsel niet goed functioneert. Onder de naam “Interbestuurlijk Programma Versterking stelsel Vergunningen Toezicht en Handhaving” (IBP VTH) is een landelijk programma gestart, waarmee de aanbevelingen van de commissie Van Aartsen worden uitgevoerd.

Een belangrijke aanbeveling is dat de RUD voldoende robuust moet zijn. De RUD is dat nog niet. Er worden concrete stappen gezet om robuust te worden. Een werkgroep is opgericht met afgevaardigden van de RUD, gemeenten en provincie. Zij vulden samen een toetsingskader in. Daaruit blijkt dat de RUD nu niet voldoet. Op basis daarvan moet een plan van aanpak worden opgesteld. De punten waarop de RUD niet voldoet aan het toetsingskader, worden verder uitgewerkt. De uiterste indieningsdatum voor dit plan is 1 april 2024 bij de staatssecretaris. Tenslotte wordt de verdergaande samenwerking met de VRZ en de GGD nader onderzocht. Onderdeel daarvan is het onderzoek naar de mogelijkheid van gezamenlijke huisvesting in Goes West. Risico’s Bijdrage in eventueel exploitatietekort.

7 GR Belastingsamenwerking Sabewa Zeeland Sabewa (Samenwerking belastingen en waardebepaling) Zeeland is een gemeenschappelijke regeling van acht gemeenten en het Waterschap. Sabewa Zeeland heft en int belastingen. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Goes, Hulst, Reimerswaal, Tholen, Borsele, Sluis, Gemeenschappelijke regeling/ Terneuzen Terneuzen, Kapelle en Waterschap Scheldestromen Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Vertegenwoordiging AB: Wethouder Meulblok Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 615.000 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2023: € 922.000 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat (2022) € 128.000 (2022) € 7.727.000 (2022) € 126.000 (2023) € 12.348.000 (2023) € 263.000 (2023) € -263.000 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 In 2023 is de jaarlijkse aanslagronde voor de verschillende belastingen die Sabewa Zeeland uitvoert, goed verlopen.

85 Voorafgaand aan de aanslagronde is er via de Waarderingskamer nog een aanpassing in de WOZ-waardering doorgevoerd, na de besluitvorming in de raad. Dit heeft nog tot een late aanpassing in de tarieven voor woningen en een verlaging in de tarieven niet-woningen voor 2024 gezorgd. Begin 2023 heeft Sabewa Zeeland haar visiedocument 2023-2027 opgesteld. Volgens dit visiedocument staan de jaren 2023 en 2024 in het teken van het op orde brengen van de basis. Vanuit deze basis kan in de jaren 2025 en 2026 toegewerkt worden naar het next-level niveau. In 2023 lag de focus op het wegwerken van achterstanden, het verbeteren van de datakwaliteit en het automatiseren van processen. Belangrijk doel hiervan was het verhogen van de service richting de burger. Risico’s Bijdrage in eventueel exploitatietekort.

8 Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO) Het SWVO verricht beleidsadviserende, ondersteunende- en uitvoeringstaken binnen het sociaal domein voor de deelnemende gemeenten. O.a. vindt de gezamenlijke inkoop maatwerkvoorzieningen Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) en de uitvoering van het leerlingenvervoer plaats. Daarnaast spelen zij een rol in het uitvoeren van taken met betrekking tot volwasseneneducatie. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Gemeenschappelijke regeling/Goes Reimerswaal, Schouwen-Duiveland en Tholen. Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Vertegenwoordiging AB: Wethouder Van der Reest Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022 € 266.000 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2023 € 286.000 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat (2022) € 302.000 (2022) € 6.962.000 (2022) € 537.000 negatief (2023) € 1.242.000 (2023) € 7.277.000 (2023) € 419.000 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 In 2023 is een eindrapport Grip op de Wmo opgesteld. De aanbevelingen (o.a. introductie van een lerende omgeving) en ingezette maatregelen worden in 2024 en volgende jaren geborgd. Risico’s Binnen de Zeeuwse Samenwerking Sociaal Domein wordt gekeken naar een meer efficiënte en effectieve manier van samenwerken.

Daarnaast wordt vanuit de aanbevelingen van Grip op Wmo ingezet op het voortzetten en verbeteren van de samenwerking tussen SWVO en afdeling WIZ van GR de Bevelanden.

9 Veiligheidsregio Zeeland (VRZ) De Gemeenschappelijke Regeling VRZ is verantwoordelijk voor de fysieke veiligheid, rampenbestrijding en crisisbeheersing in Zeeland. Binnen de veiligheidsregio werken verschillende partijen samen op het gebied van: brandweerzorg, rampenbeheersing, crisisbeheersing, geneeskundige hulpverlening en handhaving van de openbare orde en veiligheid. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats 13 Zeeuwse gemeenten Gemeenschappelijke regeling/Middelburg Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Vertegenwoordiging AB: Burgemeester vd Bos Jaarlijkse Expoitatiebijdrage 2022 € 2.740.000 Jaarlijkse Exploitatiebijdrage 2023 € 2.917.000 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat (2022) € 2.626.000 (2022) € 28.935.000 (2022) € 316.000 negatief (2023) € 1.709.000 (2023) € 23.270.000 (2023) € 476.000 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 Begin 2022 is het meerjarenbeleidsplan vastgesteld waaraan ook in 2023 uitvoering is gegeven Daarmee heeft VRZ voor de komende vier jaar de koers vastgelegd met vier speerpunten om te zorgen voor een veilig Zeeland: • Zorgen voor een voorbereide crisisorganisatie • Toewerken naar een toekomstbestendige brandweerzorg • Werken in netwerken • Zorgen voor goede organisatie met aandacht voor de mens.

De door de VRZ opgestelde bestuursrapportage 2023 van 01-01 t/m 31-05 is via deze link te raadplegen: 2023 BURAPconceptversie_070623 (veiligheidsregiozeeland.nl)

86 Halverwege 2023 constateerde de VRZ dat als gevolg van de bijgestelde, opgehoogde VZG-norm 2023, als ook de afgesproken cao Veiligheidsregio’s, sprake was van een lastenstijging die bij het opstellen van de begroting nog onbekend was. Hiervoor hebben begrotingswijzigingen plaats gevonden. Daarnaast bleek bij het opstellen van de begroting 2024 dat er een foutieve berekening had plaats gevonden in de periode 2016 t/m 2023 v.w.b. de gemeentelijke bijdragen. Dit is in 2023 gerepareerd en verrekend voor alle Zeeuwse gemeenten. Gemeente Goes had te veel betaald waarna ruim € 675.000 werd verrekend. Risico’s Het weerstandsvermogen van de VRZ (= onvoorzien + algemene reserve) is in de begroting 2024 als "ruim onvoldoende" geclassificeerd. Indien risico's daadwerkelijk (cumulatief) optreden, leidt dit mogelijk tot een negatief resultaat en negatief vermogen. Dit kan inhouden dat er extra bijdrages noodzakelijk zijn van de Zeeuwse gemeenten.

10 Zeeuwse Muziekschool (ZMS) De Zeeuwse Muziekschool verzorgt namens de tien deelnemende gemeenten muziekonderwijs voor kinderen, jongeren en volwassenen. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Borsele, Goes, Hulst, Kapelle, Middelburg, NoordGemeenschappelijke Regeling/ Middelburg Beveland, Reimerswaal, Schouwen-Duiveland, Tholen, Veere. Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder de Goffau Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022 € 280.000 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2023 € 385.000 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2022) € -135.000 (2022) € 1.051.000 (2022) €415.000 Negatief (2023) € 37.000 (2023) € 1.089.000 (2023) € 37.000 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 De Zeeuwse Muziekschool (ZMS) richt zich op drie pijlers: cursorisch onderwijs, basis en voortgezet onderwijs en het sociaal domein. In 2023 is ingezet op het door ontwikkelen van Brug voor Talent (vooropleiding conservatorium in Zeeland i.s.m. HKU), het project Radio Geluk in de Zeeuwse zorginstellingen en samenwerken met het New Yorkse Mostly Modern Festival. Maar de focus lag op het op orde krijgen van de basis. Begin 2023 werd de ZMS namelijk geconfronteerd met een flink financieel tekort. Met extra bijdragen van de gemeenten en de verhoging van de VZG-index is dit probleem voor 2023 opgelost.

Er is een herstelplan opgesteld met een taakstelling en gewijzigde begroting. Deze zijn eind 2023 vastgesteld door het Algemeen Bestuur en al eerder in de praktijk gebracht. Hierdoor verwacht de ZMS het jaar af te sluiten met een positief financieel resultaat. Ook is de administratieve organisatie geprofessionaliseerd. Er is een nieuwe P&C-cyclus ingericht en een nieuwe financieel controller aangenomen. Risico’s In 2022 is de structurele bijdrage van de deelnemende gemeenten verhoogd. Toch is er in 2023 een tekort ontstaan door stijgende CAO-kosten, hogere energiekosten, hoog ziekteverzuim en de naweeën van de coronapandemie. De bestaande P&C-cyclus bleek onvoldoende inzicht te geven en het tekort kon niet worden opgevangen uit de eigen reserves. Oorspronkelijk was de ZMS van plan om in 2023 extra inkomsten te genereren door een uitbreiding van het aanbod en verhoging van het lesgeld. In plaats daarvan is er, waar mogelijk, bezuinigd. Vooruitkijkend naar 2024 wordt de ZMS weer geconfronteerd met stijgende CAO-lasten waardoor er een tekort wordt verwacht. Dit zou kunnen worden opgevangen met een verhoogde bijdrage of een stijging van het lesgeld. Eventuele financiële gevolgen van het herstelplan worden aan de hand van een gewijzigde begroting 2024 ter zienswijze voorgelegd aan de gemeenten.

Behalve de uitgetreden gemeenten Sluis en Vlissingen zijn er binnen de GR ZMS meer gemeenten die twijfels hebben over hun deelname aan de GR. Tot nu toe zijn er geen officiële aanvragen gedaan om uit te treden. Dit betekent dat in de huidige omvang de GR tot 2025 kan blijven bestaan. De provincie evalueert ook de eigen deelname in cultuureducatie breed in Zeeland. Hij heeft hiervoor een onderzoek uitgezet bij een externe partij. Uitkomst van het onderzoek is een mogelijk antwoord op de vraag hoe cultuureducatie gestructureerd kan worden in Zeeland.

B. Vennootschappen en Corporaties 1 Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De bank draagt

87 duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Hiermee is de bank essentieel voor de publieke taak. De kerntaak is om tegen lage tarieven krediet te verstrekken aan of onder garantie van Nederlandse overheden. De gemeente neemt deel in het maatschappelijk kapitaal van de N.V. BNG Bank. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Alle Nederlandse gemeenten Naamloze Vennootschap/ Den Haag Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Stemrecht op aandeelhoudersvergadering De gemeente is aandeelhouder: 0,17% Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Meulblok Aandelenkapitaal € 241.000 Eigen Vreemd Resultaat Dividend 2023 Dividend 2022 Dividend 2021 Vermogen Vermogen (2023) (2023) (2023) € 176.000 € 220.000 € 220.000 € 4.721 € 110.819 € 254 (x € 1 mln) (x € 1 mln) (x € 1 mln) Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 De BNG Bank streeft niet naar winstmaximalisatie, maar naar maatschappelijke impact en een redelijk rendement voor de aandeelhouders. Risico’s Bij tegenvallende winsten in de toekomst wordt minder dividend uitgekeerd, wat gevolgen heeft voor de begrotingspositie van de gemeente Goes. De bank heeft zeer hoge externe krediet ratings (Moody’s: Aaa, Standard & Poor’s: AAA en Fitch: AA+). Dankzij deze hoge kredietwaardigheid heeft de bank een sterke inkooppositie op de internationale geld- en kapitaalmarkt.

2 Zeeuwse Energie Maatschappij (ZEH NV) De kerntaak van de Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij is het beheer van belangen in de deelnemingen van ZEH.

Deelnemers

Rechtsvorm en vestigingsplaats

Bestuurlijk belang Goes

Financieel belang

Zeeuwse Gemeenten, Gemeenten Bergen op Zoom, Woensdrecht, Dirksland, Goedereede, Middelharnis, OostFlakkee en de provincies Zeeland, Noord-Brabant en ZuidHolland en Bank Nederlandse Gemeenten.

Stemrecht op aandeelhoudersvergadering Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Meulblok

Eigen Vermogen

Eigen Vermogen

Resultaat

(2023) nog niet beschikbaar

(2023) nog niet beschikbaar

(2023) nog niet beschikbaar

Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023

Naamloze Vennootschap/ Middelburg.

De gemeente is aandeelhouder: 4,17% Aandelenkapitaal: € 289.000 Dividend 2021 Dividend Dividend 2022 2023 €0 €0 €0

De Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij N.V. (ZEH) is eind 2022 ontstaan bij de herstructurering van Provinciale Zeeuwse Energie Maatschappij N.V. (PZEM). Een belangrijke stap in de herstructurering was de ontvlechting van de nucleaire en niet-nucleaire commerciële onderdelen van PZEM. Na de verkoop van de niet-nucleaire commerciële activiteiten inclusief de naam PZEM bleef het aandelenbelang in de kerncentrale in Borssele over, naast de belangen in BMC Moerdijk, NPG Willebroek en Deltius. ZEH beheert de opbrengsten die bij de verkopen van bedrijfsonderdelen zijn gerealiseerd. Deze opbrengsten worden in lijn met het dividendbeleid aan de aandeelhouders uitgekeerd. Dit geschiedt geleidelijk omdat ZEH te allen tijde de verplichtingen aan EPZ moet nakomen. Risico’s De financiële positie van Pzem is ten opzichte van enige jaren geleden sterk verbeterd. De situatie op de energiemarkt is bepalend voor de financiële resultaten van Pzem. De huidige energieprijzen zorgen ervoor dat Pzem de financiële resultaten heeft kunnen verbeteren. Dit heeft een positief effect op de waarde van de aandelen en verlaagd het risico van afwaardering van ons aandelenbezit.

88

3 Gemeenschappelijk Bezit Evides Aqua BV (GBE Aqua BV)) Onderdeel van de aandeelhoudersstrategie was het ontvlechten van het Evides belang uit Pzem NV en dit belang in publieke handen te brengen. In 2021 is dit gerealiseerd en is het belang Evides ondergebracht in GBE Aqua BV. Deze vennootschap heeft als doel het houden en beheren van aandelen Evides en het uitoefenen van stemrecht Evides Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Zeeuwse Gemeenten, Gemeenten Bergen op Zoom, Besloten Vennootschap / Middelburg Woensdrecht, Goeree-Overflakkee, en de provincie Zeeland. Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Stemrecht op aandeelhoudersvergadering De gemeente is aandeelhouder: 4,174% Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Meulblok , s Aandelenkapitaal: € 41.700 Eigen Vermogen Vreemd Resultaat Dividend 2021 Dividend Dividend 2022 Vermogen 2023 (2023) nog niet (2023) nog niet (2023) nog niet €0 €0 €0 beschikbaar beschikbaar beschikbaar Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 In 2021 zijn de aandelen uit Pzem gehaald en via de rechtspersoon GBE Aqua BV rechtstreeks onder de aandeelhouders gehangen. Naast het houden en beheren van de belang Evides zijn er geen andere beleidsvoornemens. Risico’s Het ontvlechten van het Evides belang uit Pzem NV en de oprichting van GBE Aqua brengt beperkte risico’s met zich mee voor de aandeelhouders.

Omdat de benodigde garantie voor de financiering bij de provincie ligt en niet bij de gemeente, zijn de risico’s voor de deelnemende gemeenten beperkt tot maximaal de kapitaalstorting in GBE Aqua. Voor gemeente Goes is dat € 41.700.

4 Economische Impuls Zeeland De NV Economische Impuls Zeeland (Impuls), opgericht in 2007, is de ontwikkelingsmaatschappij van Zeeland. Doel is het vergroten van de dynamiek van de Zeeuwse (kennis)economie, met groei van werkgelegenheid, door uitvoering van concrete projecten en door acquisitie van bedrijven en investeringen van elders.

Deelnemers

Rechtsvorm en vestigingsplaats

Bestuurlijk belang Goes

Financieel belang

Alle 13 Zeeuwse gemeenten, ABN Amro, DOW Benelux BV, Rabobank, Zeeuwse Zorginstellingen Stemrecht op aandeelhoudersvergadering Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Meulblok

Eigen Vermogen

(2023) nog niet beschikbaar

Vreemd Vermogen

(2023) nog niet beschikbaar

Resultaat

(2023) nog niet beschikbaar

Naamloze Vennootschap/ Vlissingen

De gemeente is aandeelhouder: 1,64% Aandelenkapitaal: € 2.461 Dividend 2023 Dividend 2022 Dividend 2021 €0

€0

€0

Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 Niet bekend.

Risico’s

De risico’s zijn beperkt gelet op de omvang van het aandelenpakket.

5 Omnium Met een subtropisch zwembad en diverse sportaccommodaties is Omnium het sport- en recreatiecomplex van Zeeland. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Gemeente Goes Besloten Vennootschap/ Goes Bestuurlijk belang Goes Financieel belang De gemeente is 100% eigenaar; De gemeente is aandeelhouder: 100%

89 Stemrecht op aandeelhoudersvergadering; Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Meulblok

Eigen Vermogen

Vreemd Vermogen

Aandelenkapitaal: € 4.560.000

Resultaat

Dividend 2023

Dividend 2022

Dividend 2021

(2023) (2023) (2023) €0 €0 €0 € 1.930.000 € 1.548.000 € 275.000 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 In 2023 is er werk gemaakt van het inpassen van de Mbo-opleiding Scalda Groen in het tropisch bos. Dit heeft in 2023 Bij een positief besluit wordt in 2023 een definitief ontwerp gemaakt en aanbesteed voor de realisering van dit schoolgebouw. Dit gebouw zal naar verwachting per 2025 langjarig worden verhuurd aan het Groencollege van Scalda. De verduurzaming van de accommodatie van het Omnium wordt in 2022 opgeleverd en ingeregeld. Vanaf 2023 wordt gemonitord op de resultaten van deze verduurzaming. Verdere duurzaamheid mogelijkheden worden in het vierjarig uitvoeringsprogramma in Q4 2022 onderzocht. Dit gebeurt op basis van de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed.

Risico’s

Het aandelenkapitaal Omnium kent een waardering op de balans van gemeente Goes. Er is een risico dat we bij blijvende negatieve resultaten tot een afboeking van de waarde van deze aandelen moeten komen. Voor het vreemd vermogen (geldleningen) zijn gemeentegaranties verleend. Wanneer het Omnium niet meer aan de rente- en aflossingsverplichtingen kan voldoen, kan gemeente Goes op de garantstelling worden aangesproken. Ook voor het risico van de continuïteit van het Omnium is het besluit over het toekomstbestendig maken van het Omnium (eind 2021) en de uitvoering daarvan in 2022 een belangrijke stap.

6 Verkoopmaatschappij Goese Schans B.V. De verkoopmaatschappij Goese Schans B.V. is opgericht ter uitponding* (het verkopen van terreinen en opstallen in de huidige staat) van objecten, aankoop van gronden volgens contracten en nieuwe grondexploitatie delen Ketelhaven.

Deelnemers

Gemeente Goes, Stichting Heijmans Vastgoed B.V.

Beveland

Wonen,

Rechtsvorm en vestigingsplaats Besloten Vennootschap/ Goes.

Bestuurlijk belang Goes

Financieel belang

Stemrecht op aandeelhoudersvergadering; Vertegenwoordiging Goes: Wethouder De Goffau

De gemeente is aandeelhouder: 33,3% Aandelenkapitaal: € 1 Achtergestelde leningen: € 476.000 Garantstellingen: € 600.000