Agendapunt 06. Uitvoeringsplan afvalinzameling gemeente Goes 2023-2028

Uitvoeringsplan afvalinzameling 2023- 2028 Gemeente Goes

Portefeuillehouder: wethouder J. Veldhuizen Afdeling: Openbare Ruimte Steller: drs. M.L. (Miranda) van Mackelenbergh

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 1 van 35

Samenvatting Doelstelling: 100 kilo restafval per inwoner per jaar Om de landelijke richtlijn van het VANG-programma te behalen heeft de gemeente Goes respectievelijk in 2016 en 2017 de kadernotitie ‘Afvalbeleid gemeente Goes 2017 en verder’ en het afvalbeleidsplan ‘van Afval naar Grondstof’ vastgesteld. In deze beleidsstukken is het hoofddoel bepaald van 100 kilo restafval per inwoner. Met de invoering van diftar per 1-1-2019, is de hoeveelheid restafval verlaagd, maar is de doelstelling (mede gezien de coronacrisis) nog niet behaald. Voorliggend rapport voorziet in aanvullend beleid om het aanbod van restafval verder te verminderen. Verschuiving afvalstromen Door de invoering van diftar is het afval aanbiedgedrag van de inwoners van gemeente Goes gewijzigd. Inwoners bieden minder vaak het restafval aan, terwijl het aanbod van recyclebare stromen toeneemt. Naast aanvullend beleid zorgt deze verschuiving eveneens voor noodzakelijke veranderingen in de uitvoering. Vanaf 2020 is o.a. de inzameling van het PMD-afval geïntensiveerd en zijn er gesprekken gevoerd met de huidige verenigingen die meehelpen het papier in te zamelen. Hierbij is gesproken over mogelijke wijzigingen in deze samenwerkingsvorm. Ook wordt de kwaliteit van de recyclebare stromen steeds belangrijker.

Het Afvalfonds werkt aan een herziening van de acceptatievoorwaarden in relatie tot de vergoedingen van deze afvalstromen. Doelstelling behalen Om de doelstelling van 100 kilo restafval per inwoner per jaar te behalen, is aanscherping van het huidige afvalbeleid nodig. Naast communicatie, kunnen inwoners verder gestimuleerd worden om het afval te scheiden door de tarifering verder aan te passen (diftar), maar ook door het aanbieden van restafval minder aantrekkelijk te maken. Anderzijds is het van belang om een minimaal serviceniveau van deze afvalstroom te borgen en moet tegemoet worden gekomen aan wensen van de verschillende doelgroepen binnen gemeente Goes. Om hier nader inzicht in te krijgen, zijn de inwoners van gemeente Goes geconsulteerd over mogelijke wijzigingen in het afvalbeheer via Goes Praat Mee. Tot slot is het van belang om bij aanpassingen in het afvalbeheer, de financiële lasten beheersbaar te houden. In december 2021 is besloten tot een gestaffelde afvalstoffenheffing voor 2022. Met deze heffingsvorm betalen inwoners in het variabele deel van de heffing meer naarmate zij vaker het restafval aanbieden. Uit de eerste resultaten van 2022 blijkt dat deze wijziging reeds zorgt voor een verdere daling van het restafval in vergelijking tot 2021.

Beleidsadvies Voor aanvullende wijzigingen in de inzameling ten behoeve van de doelstelling, zijn in dit rapport verschillende opties uitgewerkt op basis van de aspecten van de zogenoemde afvaldriehoek: milieu, kosten en service. Ook de kwaliteit van de afvalstromen is onderdeel van het afwegingskader. In het afsluitende hoofdstuk van dit rapport wordt geadviseerd om de volgende wijzigingen door te voeren per 1-1-2023: 1. Verlagen van de inzamelfrequentie voor restafval naar 1 keer per vier weken; 2. Inzameling van het PMD huis-aan-huis met doorzichtige zakken m.u.v. van de binnenstad en hoogbouw; 3. Inzameling van oud papier en karton ongewijzigd laten (avonduren en weekenden), met dien verstande dat er een evenredige verdeling wordt gemaakt aan benodigde inzameluren en uurtarief per persoon dat aansluit bij het tarief van een uitzendkracht; 4. Inzameling glas en textiel ongewijzigd te laten met verzamelvoorzieningen op centrale plekken; 5. 20 PMD- voorzieningen ombouwen naar restafval/luiervoorzieningen met pascontrole. Geadviseerde wijzigingen leiden naar verwachting tot een milieuresultaat van 89 kilo restafval per inwoner per jaar dat aan huis wordt ingezameld (fijn restafval). Indien ook beleidsaanscherping plaatsvindt op de milieustraten voor het brandbaar grof restafval, zou met deze wijziging de doelstelling worden behaald.

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 2 van 35

Daarnaast is er sprake van behoud van de servicewaardering, omdat het aansluit op de uitkomsten van Goes Praat Mee en blijven de lasten gelijk (afgezien van mogelijke autonome ontwikkelingen). Ook wordt met deze optie tegemoetgekomen aan de wens van het huidige college tot behoud van de samenwerkingsvorm met maatschappelijke organisaties binnen de afvalinzameling. Om uitvoering te geven aan deze wijziging, dient onder andere de afvalstoffenverordening van gemeente Goes en het daarbij behorend uitvoeringsbesluit te worden aangepast. In december 2022 zal eveneens de afvalstoffenheffing moeten worden aangepast aan 4- wekelijkse inzameling. Tot slot wordt voorgesteld om de jaarlijkse evaluatie van het afvalbeleid te continueren zodat de resultaten van het afvalbeleid op het gebied van kosten, milieu en service goed gemonitord blijven en waar nodig worden bijgesteld.

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 3 van 35

Inhoud 1

Inleiding............................................................................................................................................ 5 1.1 Achtergrond ........................................................................................................................... 5 1.2 Doel notitie ............................................................................................................................. 5 1.3 Leeswijzer .............................................................................................................................. 5

2

Beleidscontext.................................................................................................................................. 6 2.1 Rijksoverheid ......................................................................................................................... 6 2.2 Provinciaal: O.L.A.Z. .............................................................................................................. 6 2.3 Gemeente Goes .................................................................................................................... 7

3

Huidige situatie ................................................................................................................................ 9 3.1 Milieu ..................................................................................................................................... 9 3.2 Kosten en tarieven ............................................................................................................... 10 3.3 Service ................................................................................................................................. 11 3.4 Regie ................................................................................................................................... 11

4

Scenario’s afvalinzameling in beeld............................................................................................... 13 4.1 Algemeen............................................................................................................................. 13 4.2 Scenario 0: Continueren huidig beleid (ijkpunt)................................................................... 15 4.3 Scenario 1: Contineren huidig beleid en inzamelen OPK door gemeentelijke dienst ......... 18 4.4 Scenario 2: 4- wekelijks inzamelen restafval, PMD brengen verzamelcontainer............... 20 4.5 Scenario 3: 4- wekelijks inzamelen restafval, PMD aan huis met zakken ophalen ........... 24 4.6 Scenario 4: Omgekeerd inzamelen, PMD aan huis met mincontainer inzamelen .............. 27

5

Beleidsadvies ................................................................................................................................. 30

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 4 van 35

1 Inleiding 1.1 Achtergrond Gemeente Goes heeft vanuit de wet Milieubeheer de taak tot het inzamelen en verwijderen van huishoudelijk afval. In de huidige tijd gaat het echter niet meer enkel om de uitvoering van deze primaire taak. Nieuwe afvalverwerkingsmethoden hebben ertoe geleid dat afval kan worden gebruikt als grondstof. Afvalbeheer is hierdoor een bijdrage gaan leveren aan duurzame ontwikkeling. Vanuit de Rijksoverheid zijn hiertoe richtlijnen bepaald in het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP) en het VANG- programma: ‘van Afval naar Grondstof’. Afvalbeheer is meer dan inzamelen alleen. Het gaat in de huidige tijd vooral om sturing op het gedrag van inwoners. Het afval moet beter gescheiden worden in recyclebare grondstoffen om zo het restafval te verminderen. Daarnaast moet het produceren van afval voorkomen worden door het consumptie gedrag aan te passen. Bijvoorbeeld door het aanschaffen van duurzame goederen of door hergebruik van producten. De gemeente beschikt over verschillende instrumenten die als een goed gebalanceerde set kunnen worden ingezet om het doel van minder restafval te bereiken: Daarnaast is er een markt voor afval. Deze markt is sterk in beweging. De verwerkingstarieven van de afvalstromen fluctueren.

Daarnaast beïnvloed de Rijksoverheid de verwerkingskosten door het heffen van speciale belastingen in de vorm van een verbrandingsbelasting en een CO2- heffing. Ook worden er steeds nieuwe methoden en technieken ten aanzien van afvalinzameling en afvalverwerking ontwikkeld. Ten behoeve van bewustwording en de recyclebare waarde, is bronscheiding hierbij het algemene uitgangspunt. In grootstedelijk gebied wordt in een aantal gemeenten vanwege beperkte uitvoerbaarheid van het gescheiden inzamelen van grondstoffen, ingezet op nascheiding. Tot nu toe is nascheiding enkel mogelijk voor de plastic- en metalenverpakkingen en de drankenkartons; het PMDafval. Voor de overige grondstofstromen zijn (nog) geen effectieve nascheidingsmogelijkheden voorhanden. De toekomst lijkt vooral gericht op duurzame productontwikkeling en toenemende producentenverantwoordelijkheid, dat wordt doorbelast aan de consument. 1.2 Doel notitie Om te voldoen aan de landelijke richtlijn van het VANG-programma, heeft de gemeente Goes in 2016 en 2017 respectievelijk de kadernotitie ‘Afvalbeleid gemeente Goes 2017 en verder’ en het afvalbeleidsplan ‘van Afval naar Grondstof’ vastgesteld. In deze beleidsstukken heeft de gemeente Goes zich het hoofddoel gesteld van 100 kilo restafval per inwoner in 2020.

Uit de jaarrapportages van diftar is gebleken dat er een flinke verlaging is bereikt in de hoeveelheid restafval, maar dat de hoofddoelstelling van 100 kg restafval per inwoner (mede vanwege de coronacrisis) niet is behaald. Om deze reden is verscherping van het vastgestelde afvalbeleid noodzakelijk. Voorliggende beleidsnotitie voorziet in een beleidsadvies tot aanscherping van het afvalbeheer voor de komende periode (2023-2028). 1.3 Leeswijzer In deze beleidsnotitie wordt allereerst de context van het afvalbeleid van gemeente Goes geschetst. Vervolgens worden in hoofdstuk 3 de huidige uitgangspunten en prestaties van gemeente Goes genoemd. In hoofdstuk 4 worden de mogelijke toekomstige opties weergegeven, om vervolgens in hoofdstuk 5 te komen tot een advies voor het toekomstige afvalbeheer.

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 5 van 35

2 Beleidscontext Het afvalbeleid van gemeente Goes staat niet los van ontwikkelingen bij andere overheden en binnen andere beleidsterreinen. In het onderstaande wordt de huidige relevante context gegeven. 2.1 Rijksoverheid Van LAP 3 naar Circulair Materialenplan (CPM) Het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP) is het beleidskader voor afval in de circulaire economie in Nederland. Alle overheden moeten bij de uitvoering van hun taken op het gebied van afval rekening houden met het LAP. Op 28 december 2017 is het derde LAP in werking getreden. LAP 3 ondersteunt de overgang naar een circulaire economie. Het LAP bestaat uit een beleidskader en sectorplannen. Het huidige LAP 3 is vooral gericht op het afvalbeheer en duurzame verwerking, de achterkant van de keten. Om de reikwijdte uit te breiden en in de keten ook meer te kunnen sturen op hergebruik en preventie wordt gewerkt aan een opvolging van het LAP: het Circulair Materialen Plan (CMP). Met het CMP wil het kabinet de reikwijdte uitbreiden en meer sturen op de hogere treden van de afvalhiërarchie, zoals hergebruik en preventie. Het CMP moet innovatie op het gebied van Circulaire Economie stimuleren door partijen uit te dagen om beter te presteren dan de minimumstandaard via een ambitieuze normering. Daarnaast moet de regelgeving uit het CMP vaker direct juridisch bindend zijn.

Daartoe wordt een generieke en overkoepelende CE-wet ingevoerd. Deze wet heeft tot doel aan te sluiten bij de doelstellingen en terminologie van de circulaire economie. VANG- programma De doelstellingen en tussendoelen uit het LAP zijn concreet opgenomen in het VANG-programma: • In 2018 nog maximaal 175 kg restafval per inwoner per jaar (afvalscheiding 60%); • In 2020 nog maximaal 100 kg restafval per inwoner per jaar (afvalscheiding 75%); • In 2025 nog maximaal 30 kg restafval per inwoner (90% afvalscheiding). Gemeenten hebben niet alleen een zorgplicht voor het (doen) inzamelen van huishoudelijk afval, maar hebben ook de ‘opdracht’ om daarmee de doelstellingen te bewerkstelligen zoals in het LAP geformuleerd. De VANG-doelstellingen zijn opgesteld als ‘tussenstappen’ naar een circulaire economie met 0 kg restafval in 2050. In het herijkte VANG-programma (van kracht per februari 2022) voor de periode t/m 2025 is de focus verlegd van kwantiteit naar kwaliteit. Dit betekent dat het streven nog steeds is om door middel van goede afvalscheiding hoogwaardige recycling te faciliteren, maar het accent komt meer te liggen op de kwaliteit van de ingezamelde stromen. Daarbij richt het programma zich meer op de voorkant van de keten richting preventie, producthergebruik en levensduurverlenging.

Verbrandingsbelasting en CO2- heffing De Rijksoverheid gebruikt de afvalstoffenbelasting (verbrandingsbelasting) als een stuurmiddel om de gemeenten te beïnvloeden in hun beleid tot het reduceren van de hoeveelheid restafval. Het tarief is per 1 januari 2022 € 33,58 per ton. De verwachting is dat dit tarief de komende jaren stijgt met 50%. Daarnaast dient rekening te worden gehouden met de CO2-heffing per 2021 voor de afvalverbrandingsinstallaties (AVI’s) in Nederland. De hoogte hiervan is nog niet bekend, maar vanuit duurzaamheidsoogpunt zal de verwerking van restafval naar verwachting fiscaal steeds zwaarder worden belast. De afvalverwerkers zullen dit vervolgens hoogstwaarschijnlijk verder doorbelasten in de verwerkingstarieven (al dan niet met terugwerkende kracht). 2.2 Provinciaal: O.L.A.Z. Gemeente Goes is via de gemeenschappelijke regeling O.L.A.Z. verenigd in een samenwerkingsverband ten behoeve van de verwerking van de verschillende afvalstromen en de instandhouding van de milieustraten van Zeeland. Deze samenwerking zorgt ervoor dat de afvalstromen tegen zo laag mogelijke tarieven kunnen worden verwerkt. Een groter volume zorgt namelijk voor transportvoordelen en maakt afvalverwerking rendabel voor afvalbedrijven.

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 6 van 35

Verwerkingscontract restafval Het O.L.A.Z. heeft na een aanbestedingsprocedure een verwerkingscontract afgesloten met afvalverwerker AVR B.V. te Botlek voor het restafval. Het contract bood tot 2022 ruimte voor de verwerking van de afvalstroom PMD door middel van nascheiding uit het restafval. Vier Zeeuwse gemeenten binnen het O.L.A.Z. hebben in de periode 2020- 2022 bij wijze van proef gebruik gemaakt van deze mogelijkheid. Het Algemeen Bestuur O.L.A.Z. heeft in december 2021 besloten dit restafvalverwerkingscontract te verlengen met vijf jaar, waarbij drie gemeenten de proef met nascheiding voortzetten tot 2028. De overige Zeeuwse gemeenten hebben conform het advies dat adviesbureu IPR Normag aan het O.L.A.Z. heeft uitgebracht, besloten om het bronscheiden van PMD voor te zetten en af te zien van de nascheidingsoptie. Ook gemeente Goes heeft ingestemd met verlenging van het verwerkingscontract en gekozen bronscheiden van het PMD te continueren tot minimaal 2028. Milieustraat De milieustraten in Zeeland worden gezamenlijk in O.L.A.Z.-verband beheerd en geëxploiteerd. Het beleid op de milieustraten dient uniform te zijn, zodat Zeeuwse inwoners de vrijheid blijven behouden om iedere milieustraat in Zeeland te kunnen bezoeken. O.L.A.Z. werkt aan uitvoeringsmogelijkheden om de hoeveelheid ongescheiden materiaal terug te dringen.

Zo wordt er toegangscontrole ingevoerd in 2022, dat mogelijk verder wordt aangescherpt naar toegangsbeperking. Indien het principe van ‘vervuiler betaalt’ ook op de milieustraat wordt toegepast, zal dit ook leiden tot een reductie van het restafval en meer scheiding van recyclebare materialen. Toegangscontrole zorgt ook voor het weren van bedrijfsafval. Ook het realiseren van regionale circulaire ambachtscentra wordt verkend, waarmee meer grove afvalstromen apart ingezameld kunnen worden en kringloop- en demontage activiteiten mogelijk worden. 2.3 Gemeente Goes Rol gemeente Gemeenten hebben maar een beperkte directe invloed in het hele proces van het sluiten van grondstoffenketens en afvalpreventie. De volgende figuur uit Uitvoeringsprogramma VANG 2021-2025 toont de invloed van de gemeenten in de keten: hoe donkerder ingekleurd hoe groter de invloed.

Een efficiënte, milieuverantwoorde en kosteneffectieve inzameling en verwerking vormen het vertrekpunt voor de gemeente en het gemeentelijk beleid (de wettelijke zorgplicht). Kadernotitie ‘Afvalbeleid 2017 en verder’ Na bureauonderzoek, een enquête onder inwoners, een raadsexcursie en een werksessie met de gemeenteraad, alsmede consultatie van een klankbordgroep van inwoners, zijn randvoorwaarden voor het nieuwe beleid geschetst op het gebied van kosten, milieu en service. Op basis van deze input is een kadernotitie opgesteld. De kadernotitie is vastgesteld op 16 juni 2016 en was het startpunt voor de beleidsvorming van het afvalbeleidsplan van de gemeente Goes. Afvalbeleidsplan “Van Afval naar Grondstof’ In 2017 is een definitieve beleidsrichting voor gemeente Goes bepaald met de vaststelling van het afvalbeleidsplan ‘Van Afval naar Grondstof’. Er is met dit beleidsplan gekozen voor een uitbreiding van de verzamelvoorzieningen voor PMD met 20 stuks en de invoering van diftar per 1 juli 2018 op het restafval. Het principe van diftar gaat uit van een gedifferentieerd tarief, waarbij ‘de vervuilende’ inwoner meer betaalt dan een milieubewuste, goed scheidende inwoner. Inwoners van de binnenstad en hoogbouw zijn voorzien in verzamelvoorzieningen voor het restafval met toegangscontrole en voorzieningen voor het scheiden van papier, GFT en op bepaalde locaties voor PMD.

De tariefstelling voor alle huishoudens gaat uit van een basistarief en een variabel tarief waarbij inwoners betalen per keer dat zij de rolcontainer aanbieden of de afvalpas gebruiken.

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 7 van 35

Binnen het vastgestelde beleid is verder aandacht voor minder valide inwoners, medisch afval, grote hoeveelheden grof groenafval tijdens het snoei/bladseizoen, toezicht en controle op de milieustraat (aanbieden fijn huishoudelijk restafval niet mogelijk) communicatie en participatie (activeren inwoners tot afvalscheiding). Sinds 2018 is uitvoering gegeven aan dit vastgestelde beleid. In 2018 en bij de vaststelling van de afvalstoffenheffing 2019 en 2020 is de gemeenteraad geïnformeerd over de uitvoering en de beleidsprestaties ten aanzien van de gestelde doelen en kaders van het afvalbeleid. Gestaffeld tarief 2022 Voor de afvalstoffenheffing 2022, heeft gemeente Goes besloten tot een gestaffeld tarief in het diftarsysteem. Hierbij is het basistarief verlaagd in vergelijking tot 2021 en zit er een ‘staffeling’ in het variabele deel van de heffing: inwoners gaan meer betalen naar mate zij het restafval vaker aanbieden. Dit financiële instrument zorgt ervoor dat huishoudens die het afval nog niet optimaal scheiden (en daardoor vaker dan 13 keer het rest aanbieden) gestimuleerd worden om dit wel te gaan doen. Dit zorgt er tevens voor dat huishoudens alvast kunnen wennen aan een mogelijke wijziging in de inzamelfrequentie van het restafval.

Inwonerenquête Goes praat mee In het vierde kwartaal van 2021 is via ‘Goes praat mee’ een enquête uitgezet over mogelijke wijzigingen in de inzameling van het restafval. De inwoners van Goes hebben hierbij hun voorkeur uitgesproken voor het 4-wekelijks inzamelen van het restafval in vergelijking tot de optie om het huidige systeem zo te laten of de optie voor omgekeerd inzamelen. Verder kwam uit de enquête naar voren dat inwoners vinden dat er onvoldoende inzamelpunten voor het PMD-afval zijn, of dat inwoners een aparte (huis-aan-huis) voorziening willen voor het PMD-afval. Ook hebben inwoners hun zorg uitgesproken over het hebben van luiers in relatie tot mogelijke wijzigingen in het afvalbeheer. De volledige rapportage van het onderzoek is als bijlage toegevoegd aan dit document (bijlage 1).

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 8 van 35

3 Huidige situatie afvalbeheer gemeente Goes De afvaldriehoek wordt gebruikt om het gemeentelijk afvalbeheer inzichtelijk te maken, vorm te geven, bij te sturen en te evalueren. De afvaldriehoek omvat de aspecten milieu, kosten, service en regie. Milieu: doelstellingen op het vlak van milieu, duurzaamheid en klimaat. Kosten: gemeentelijk budget voor afvalbeheer en daardoor de kosten voor de inwoner. Service: serviceniveau voor de inwoner die zich ontdoet van afval: gebruiksgemak voor de inwoner. Regie: regietaak voor de gemeente: O.L.A.Z., handhaving. In dit hoofdstuk wordt het huidige afvalbeheer van gemeente Goes in beeld gebracht op basis van de afvaldriehoek. Belangrijk bij deze prestaties is het benoemen van de coronacrisis. Deze crisis heeft gezorgd voor een (landelijke) toename van het huishoudelijk afval, omdat inwoners veelal genoodzaakt waren in huiselijke kring te verblijven. Deze trend is ook nog zichtbaar in 2021. De verwachting is dat de afvalhoeveelheden weer normaliseren naar het niveau van vóór de coronacrisis in 2022. Om die reden zijn in onderstaande tekst, ter objectief vergelijk, tevens de hoeveelheden van 2019 genoemd. 3.1 Milieu Hoeveelheden afvalstromen tot en met 2021 De volgende tabel toont de ingezamelde afval- en grondstoffen in de afgelopen periode.

De hoeveelheid huishoudelijk restafval is als gevolg van de invoering van het beleid met de prijsprikkel (diftar op basis van volume-frequentie) in 2019 fors verminderd tot 150 kilo per inwoner ten opzichte van 2018. Dit betreft zowel het fijn restafval als ook het ongesorteerd grof restafval dat wordt aangeboden op de milieustraten. De hoeveelheid gescheiden recyclebare grondstoffen is verder toegenomen tot een scheidingspercentage van 74% in 2021. De doelstelling richting maximaal 100 kg restafval (fijn en grof) per inwoner is echter nog niet behaald. Afvalhoeveelheden ingezameld Ingezameld per jaar (kg per inwoner) 2016

2017

2018

2019

2020

2021

restafval (fijn restafval)

209

204

191

115

147

152

grof restafval

53

53

46

35

34

27

Totale hoeveelheid restafval

262

256

238

150

181

179

Versie 2.

Totale hoeveelheid grondstoffen

398

405

420

467

411

511

Afvalscheidingsresultaat

60%

61%

64%

76%

69%

74%

Bron: Bewerking IPR Normag registratie gemeente Goes

In de afgelopen periode heeft O.L.A.Z. onderzocht op welke wijze tot een betere scheiding van herbruikbare grondstoffen op de milieustraten kan worden gekomen. In de voorgaande periode werd (gemiddeld in Zeeland) circa 45 kilo per inwoner grof brandbaar (ongescheiden) restafval ingezameld op de milieustraten van Zeeland. In 2021 is gestart met het verder (na)sorteren van ingezameld puinen sloopafval dat inwoners brengen naar de milieustraten. Dit heeft geleid tot een extra scheiding van recyclebare materialen met een resultaat van 27 kilo grof restafval per inwoner in 2021. Daarnaast heeft het algemeen bestuur O.L.A.Z. in 2021 besloten de ingezamelde tonnages van de milieustraat vanaf 2020 evenredig te verdelen onder de Zeeuwse inwoners in plaats van de werkelijke tonnages per milieustraat. Dit is noodzakelijk omdat elke milieustraat in de regio voor inwoners uit alle gemeenten toegankelijk is. Deze nieuwe manier van registratie geeft echter wel een vertekend beeld in de vergelijking met de hoeveelheden van voor (2016-2020) en na deze aanpassing (2021).

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 9 van 35

3.2 Kosten en tarieven De kosten voor het afvalbeheer zijn voor 2022 geraamd op € 4.544.629,- (begroting 2022). Bij het vaststellen van de afvalstoffenheffing voor 2022 heeft de raad zoals genoemd besloten om het variabel tarief verder te differentiëren zodat nog extra prijsprikkels ontstaan voor preventie van (rest)afval en meer scheiding van recyclebare grondstoffen. Het variabele tarief voor het aanbieden van een grijze rolcontainer (minicontainer) bedraagt € 6,- per aanbieding, na 13 keer aanbieden € 8,- en vanaf 20 keer aanbieden € 10,- per aanbieding. Ook voor de verzamelcontainers voor restafval met de milieupas wordt dit toegepast. Het tarief bedraagt € 1,20 per keer, vanaf 69 keer €1,80 per keer en vanaf 100 keer aanbieden € 2,- per keer. Huishoudens hebben met hun aanbiedgedrag dus invloed op de hoogte van hun eigen afvalstoffenheffing. De grafiek geeft weer hoe de hoogte van de afvalstoffenheffing zich verhoudt tot de andere gemeenten in Zeeland. De hier vermelde tarieven hebben betrekking op 2022 en zijn gebaseerd op het jaarlijks onderzoek door Coelo (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden). Coelo hanteert een uniforme rekenwijze voor het vergelijkbaar maken van de tarieven tussen de gemeenten1. Uit deze grafiek blijkt dat Goes de laagste afvalstoffenheffing in Zeeland heeft.

In 2016 is als kader voor het afvalbeleid bepaald dat de afvalstoffenheffing met de invoering van diftar met maximaal 5% mag worden verhoogd in 2017 en 2018. Huishoudens hebben na invoering van diftar in 2019 gemiddeld €10 kunnen besparen ten op zichtte van het tarief in 2016. Onderstaande afbeelding laat zien hoe de afvalstoffenheffing zich had ontwikkeld op basis van de afvalhoeveelheden 2017 maar met de huidige tarieven en autonome kostenverhoging. Zichtbaar wordt dat gemeente Goes dan op een vergelijkbaar niveau had gezeten als de overige stedelijke gemeenten in Zeeland: Middelburg, Vlissingen en Terneuzen. Dit had zodoende een verhoging van de afvalstoffenheffing betekend. Hoofdstuk 4 maakt duidelijk dat de kosten voor de verwerking van (een hoge hoeveelheid) restafval de hoofdoorzaak is van deze verschillen: hoe minder restafval, hoe lager het tarief.

1

Hierdoor kan het zijn dat de door Coelo berekende tarieven (iets) kunnen afwijken van de tarieven zoals deze bij de gemeente bekend zijn.

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 10 van 35

3.3 Service Om het serviceniveau gelijk te houden, zijn bij de invoering van diftar conform het beleidsplan extra voorzieningen voor de inzameling van PMD geplaatst. Daarnaast zijn er voorzieningen voor de inzameling van GFT gerealiseerd in de binnenstad en bij hoogbouw en is er maatwerk geleverd aan inwoners die minder valide zijn of medisch afval hebben. Voor huishoudens met een GFT rolcontainer is er de optie voor een gratis tweede rolcontainer. 20% van de huishoudens maakt hiervan gebruik. Het rolcontainerformaat voor zowel restafval als het GFT is gestandaardiseerd naar 240L.Ten behoeve van afvalscheiding zijn er tevens bij wijze van proef bladkorven geplaatst in het snoei- en bladseizoen. Dit is verder uitgebreid in 2021. De volgende tabel toont de huidige inzamelwijzen van de verschillende afval- en grondstofstromen in de gemeente Goes. In bijlage 1 vindt u een meer gedetailleerd overzicht. Stroom

Inzameling Laagbouw

Inzameling Hoogbouw

Inzamelaar

Restafval (fijn)

1 x 2 weken huis-aan-huis met 240 liter rolcontainer

Ondergrondse en bovengrondse verzamelcontainers met toegangscontrole

Eigen Dienst

GFT

1 x 2 weken huis-aan-huis met 240 liter rolcontainer

Verzamelcontainers

Eigen Dienst

Oud papier en karton

1 x per maand huis-aan-huis met 240 liter rolcontainer

660/1.100 liter verzamelcontainer

Eigen dienst in samenwerking met verenigingen

PMD

Ondergrondse- en bovengrondse verzamelcontainers op centrale plaatsen (m.n. supermarkten)

Ondergrondse- en bovengrondse verzamelcontainers op centrale plaatsen (bij hoogbouw en supermarkten)

Eigen Dienst

Glas

Ondergrondse- en bovengrondse verzamelcontainers op centrale plaatsen (m.n. supermarkten)

Ondergrondse- en bovengrondse verzamelcontainers op centrale plaatsen (met name supermarkten)

ZRD

Textiel

Bovengrondse verzamelcontainers op centrale plaatsen (m.n. supermarkten) incl. huis-aan-huis acties

Bovengrondse verzamelcontainers op centrale plaatsen (met name supermarkten)

(zogenoemde GFT-dummies)

Curitas

De inzameldienst van gemeente Goes voert de reinigingstaken uit met twee achterladers, twee zijladers en een KTZ- auto (ten behoeve van het ondergronds systeem). Daarnaast wordt er een vrachtauto voor de overslag ingezet. De inzameling wordt uitgevoerd door zes vaste chauffeurs en vier beladers (inhuurkrachten, enkel in de routes voor de achterladers). 3.4 Regie Handhaving en coaching Voor wat betreft regie kan worden genoemd dat er op basis van de afvalstoffenverordening daar waar nodig actief handhavend wordt opgetreden. Het gaat dan om structureel bewust verkeerd gebruik van de afvalcontainers en illegale naast plaatsing bij de ondergrondse inzamelvoorzieningen. Daarnaast worden er periodiek (in de zomermaanden) afvalcoaches ingezet bij de ondergrondse containers voor het PMD-afval. Deze coaches geven informatie over het nut en de noodzaak van afvalscheiden en van het diftarsysteem. Papierinzameling met verenigingen Tot slot kan genoemd worden dat enkele verenigingen en kerken worden betrokken bij de inzameling van het oud papier en karton. In totaal wordt er jaarlijks een bedrag van € 114.000,- uitgekeerd aan 16 inzamelaars. De hoogte van het bedrag verschilt per vereniging/kerk en is gerelateerd aan het aantal uur dat vrijwilligers helpen bij de inzameling.

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 11 van 35

Het hoogste bedrag dat wordt uitgekeerd per jaar is circa € 40.000,- en het laagste € 1.000,-. Deze tarifering en urenverdeling komt voort uit de tijd dat verenigingen zelfstandig het papier inzamelden met eigen vervoer en middelen (tot 2006). De verwerkingskosten voor OPK resulteren jaarlijks in een positief effect van circa € 120.000,opbrengsten per jaar. Dit is afhankelijk van marktprijzen voor OPK. De inzamelkosten voor deze grondstofstroom bedragen circa € 100.000,- aan materieel en eigen medewerkers. De bijdrage aan de verenigingen van € 114.000,- komt hier nog bovenop. Sinds de invoering van de papiercontainers aan huis in 2006 zijn er geen nieuwe verenigingen meer toegelaten. Een specificatie van de deelnemers en bedragen die jaarlijks worden uitgekeerd, is bijgevoegd aan deze beleidsnotitie (bijlage 2).

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 12 van 35

4 Scenario’s afvalinzameling in beeld 4.1 Algemeen Zoals blijkt uit het vorige hoofdstuk is de doelstelling van 100 kilo restafval per inwoner niet behaald in 2021. Op basis van een onderzoek naar de samenstelling van het huishoudelijk restafval (Afvalspiegel, december 2021) blijkt dat het (fijn) restafval voor 75% uit recyclebare grondstoffen bestaat. Per saldo is er slechts 36 kilo fijn restafval per inwoner per jaar. Grondstoffen aanwezig in (fijn) restafval volgens sorteeranalyse Gemiddelde samenstelling Goes kg / inwoner

29%

45

Plastic-, Blik en Drankenkartons (PBD)

14%

21

Oud Papier en Karton (OPK)

5%

8

Glas

3%

5

Luiers

7%

10

Textiel

6%

9

Klein Chemisch Afval (KCA)

0%

0

Overige grondstoffen

12%

18

Restafval

24%

37

Versie 2.

GFT

PMD OPK Glas Luiers Textiel ODG Fijnrest

Totale hoeveelheid (fijn) huishoudelijk restafval 100% 152 Bron Sorteeranalyses 2021 Gemeente Goes in opdracht van O.L.A.Z. Dossiernummer: 21AA555 Tilburg, 24 december 202 de Afvalspiegel (bew. IPR Normag)

Versie 2.

% gewicht

Groente, Fruit en Tuinafval (GFT)

Doelstelling haalbaar In het restafval bevindt zich nog 105 kilo per inwoner aan recyclebare grondstoffen waar al aparte inzamelvoorzieningen voor geboden worden door middel van rol- of verzamelcontainers (GFT, PMD, papier, glas en textiel). Als ook de gescheiden inzamelen van luiers wordt gestart, betreft dit zelfs 116 kilo per inwoner. Dit betekent dat er slechts 37 kilo per inwoner in het restafval echt restafval is. Op de milieustraat wordt 27 kilo grof brandbaar restafval per inwoner aangeboden. De ambitie van maximaal 100 kilo restafval per inwoner per jaar (fijn + grof) is zodoende realistisch te noemen. Het vergt alleen de inzet van nadere maatregelen om deze doelstelling te behalen. Bij het bepalen van nader beleid om de milieudoelstelling te bereiken, is het belangrijk om tevens de overige aspecten van het afvalbeleid in beeld te hebben. Wat doen de verschillende opties van beleidswijzigingen naast milieu op het gebied van kosten/baten en het serviceniveau? Daarnaast is de kwaliteit van de recyclebare stromen belangrijker geworden vanaf 2022. Met het publiceren van het nieuwe VANG programma en de uitvoering van kwaliteitskeuringen van het PMD- afval door het Afvalfonds, moet bij het bepalen van aanscherping van het beleid ook het kwaliteitsaspect nadrukkelijk worden afgewogen.

Instrumenten Er zijn verschillende instrumenten te benoemen waarmee de gemeente het gedrag van de inwoners (verder) kan beïnvloeden: a. b.

c.

d.

‘Serviceprikkels’: zoals goede voorzieningen voor het gescheiden aanbieden van grondstoffen. ‘Prijsprikkels’: financiële maatregelen om zo min mogelijk (rest)afval te veroorzaken door preventie en het scheiden van recyclebare grondstoffen. Communicatie: voor bewustwording en het verleiden en stimuleren van inwoners tot het gewenste ‘afvalgedrag’, met als centrale boodschap: ‘grondstoffen hebben waarde en moeten zoveel mogelijk gespaard (preventie) als herwonnen (gescheiden inzameling) worden’. Handhaving: niet alleen beboeten, maar ook via andere ‘slimme’ routes een vermindering van ongewenst gedrag bevorderen.

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 13 van 35

Scenario’s In dit hoofdstuk zijn scenario’s uitgewerkt op het gebied van milieu, kosten, service en op kwaliteit van de afvalstromen: 0. Huidige situatie: continueren van het huidige beleid. 1. Continueren van het huidige beleid en optimaliseren inzameling van oud papier en karton; 2. Inzamelfrequentie voor het aan huis inzamelen van restafval wordt 1 keer per 4 weken; 3. Inzamelfrequentie restafval wordt 1 keer per 4 weken + het PMD wordt aan huis opgehaald door middel van zakken; 4. Omgekeerd inzamelen, waarbij restafval niet meer aan huis wordt opgehaald (minicontainers) maar gebracht moet worden naar ondergrondse verzamelcontainers. Scenario 0 (continueren huidige beleid) is het ijkpunt waarmee de verwachte resultaten (kosten en milieu, kwaliteit) met de effecten van de overige scenario’s worden vergeleken. Met de andere 4 scenario’s wordt beoogd om het voor inwoners gemakkelijker te maken om recyclebare grondstoffen gescheiden aan te kunnen bieden en het aanbieden van ongesorteerd restafval juist minder gemakkelijk te maken. Enerzijds wordt daarom de dienstverlening (serviceniveau) van het inzamelen van grondstoffen geïntensiveerd en geoptimaliseerd, anderzijds wordt de dienstverlening voor het inzamelen van restafval versoberd.

Grof huishoudelijk afval Omdat de reductie van het aantal kilo’s grof huishoudelijk afval op de milieustraat enkel in O.L.A.Z.verband kan worden gerealiseerd, beperkt de notitie zich tot de beleidsopties voor de inzameling van het fijn huishoudelijk afval. Voor het grof huishoudelijk afval wordt conform de huidige inzamelcijfers van het O.L.A.Z. in ieder scenario een vast getal opgenomen van 27 kilo per inwoner per jaar. Papierinzameling Tot slot kan worden genoemd dat mogelijke wijzigingen in de papierinzameling een constante variabele bij de scenario’s betreft. Het gaat hierbij om een aanpassing van het aantal benodigde uren en het uurtarief per persoon. In scenario 1, 2 en 4 betreft het eveneens een wijziging van inzameldagen en tijden: te weten binnen kantooruren in plaats van de huidige inzet in avond- en weekenduren. Onderscheid directe – en indirecte besparingen Bij de scenario's is onderscheid gemaakt tussen directe besparingsmogelijkheden (verwerkingskosten) en potentiële besparingen (besparing in inzet van personeel en materieel). De potentiële besparingen kunnen pas worden geëffectueerd als materieel wordt verkocht of verhuurd, of als personeel buiten het huidige taakveld wordt ingezet. In praktijk is dat niet altijd realistisch of uitvoerbaar. Om deze reden zijn de indirecte besparingen apart benoemd.

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 14 van 35

4.2 Scenario 0: Continueren huidig beleid (ijkpunt) Inhoud In scenario 0 vormt het huidig beleid en de reeds in 2022 ingevoerde extra prijsprikkel het uitgangspunt. In dit scenario worden verder geen wezenlijke wijzigingen op het gebied van inzamelvoorzieningen of het serviceniveau getroffen. Wel wordt er nog actiever ingezet op communicatie, zoals in het eerste jaar van Diftar in 2019 en worden er aanvullende acties opgezet zoals het mogelijk maken van ‘Ja-Ja’ stickers, afvalscheidingswedstrijden etc. Milieu De optimalisatieslag in de uitvoering en het beleid betekent naar verwachting een beperkte verdere reductie van de hoeveelheid restafval met circa 20 kilo per inwoner per jaar. Deze prognose is gebaseerd op de ervaringen en resultaten in met Goes vergelijkbare gemeenten die een gestaffeld diftar tarief toepassen of een hoger variabel tarief zoals gemeente Kapelle of Middelburg. Verder mag rekening worden gehouden met de reductie van het grof restafval door betere scheiding van recyclebare grondstoffen op de milieustraten en de invoering van toegangscontrole (geen beperking). Zoals genoemd wordt dit aantal gesteld op 27 kilo per inwoner per jaar. Ten opzichte van 2021 wordt daarmee een totale reductie van de hoeveelheid restafval verwacht 132 kilo per inwoner (en 27 kilo grof restafval op de milieustraat).

Het scheidingspercentage ten opzichte van 2021 zal verder verbeteren richting 77%. Afval en grondstoffen scenario 0. Huidig

0. Huidige situatie (continueren huidig beleid) restafval

Versie 2.

Brongescheiden grondstoffen

Huishoudelijk restafval Grof huishoudelijkRestAfval Groente, Fruit en Tuin-afval Brongescheiden Plastic, Blik en Drankenkartons Oud Papier en Karton VerpakkingsGlas Textiel Klein Chemisch Afval Luiers en incontinentie-materiaal Overige droge componenten Grof tuinafval (composteerbaar) (Gescheiden) Grof Huishoudelijk Afval Totaal ingezameld Restafval per jaar ingezameld (fijn en grof) % bronscheiding

132 27 138 25 64 26 7 2 0 1 46 219 687 159 77%

Kosten De kosten voor dit scenario sluiten aan bij de begroting van 2022 in totaal € 4.146.200,-. Teneinde een vergelijking van de scenario’s mogelijk te maken maakt deze begroting modelmatig onderscheid in de volgende categorieën: • Uitvoeringskosten / inzamelkosten. Dit zijn de directe logistieke kosten voor het inzamelen en transporteren van de afval- en grondstofstromen. Dit betreft de inzet van arbeid en kapitaalgoederen zoals inzamelvoertuigen en transportmiddelen.

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 15 van 35

•

•

•

•

In de modelberekeningen wordt in alle scenario’s uitgegaan van vergelijkbare productiviteitsnormen. Tevens wordt uitgegaan van de afgesproken inzamelfrequenties voor minicontainers aan huis en de benodigde ledigingsfrequenties voor wijk- en verzamelcontainers. Inzamelmiddelen (containers). Dit zijn de rentekosten, afschrijving en onderhoudskosten voor het in stand houden van de diverse containers. Elk scenario kent een containerconfiguratie die aansluit op de uitgangspunten van dat scenario. Voor vergelijkbare containertypen zijn in alle scenario’s dezelfde uitgangpunten gehanteerd (rente, afschrijvingsduur, onderhoud) gebaseerd op de door adviesbureau IPR Normag genormeerde waardes. Het kapitaalbeslag van de huidige containerconfiguratie heeft in het gehanteerde rekenmodel een vervangingswaarde (nieuw waarde) van € 3,71 miljoen. Verwerkingskosten. De verwerkingskosten of -opbrengsten zijn bepaald op basis van de hoeveelheden afval- en grondstoffen en de geldende be- en verwerkingstarieven uit de contracten die de gemeente (via OLAZ) heeft afgesloten. In de verwerkingskosten voor restafval, PMD, oud papier en glas zijn de transport- en overlaadkosten van het O.L.A.Z. van € 25,- a € 27,- per ton meegenomen. Verder zijn de kosten voor restafval inclusief de landelijke afvalstoffenbelasting voor het verbranden van restafval in 2022 (€ 33,58 per ton) meegenomen.

Vergoedingen (onderdeel van verwerkingskosten). Voor het (laten) inzamelen en recyclen van verpakkingen ontvangt de gemeente een vergoedingen van het Afvalfonds Verpakkingen. Er is rekening gehouden met de nieuwe inzamelvergoeding voor PMD van € 218,- per ton in 2022. De inzamelvergoeding voor PMD is door de betrokken partijen medio 2022 bepaald en is met terugwerkende kracht per 1-1-2022 van toepassing. De vergoeding kan mogelijk naar aanleiding van het (landelijke) samenstellingsonderzoek worden bijgesteld. De genoemde vergoeding vormt het minimum. Overige kosten De post “aansluiting begroting 2022” zijn de overige kosten die niet of nauwelijks worden beïnvloed door de maatregelen in de in deze notitie gepresenteerde scenario’s. Deze kosten worden daarom als constant verondersteld. Dit betreft bijvoorbeeld beheerkosten milieustraat, perceptiekosten, doorbelasting organisatiekosten, communicatie, et cetera.

De volgende tabel toont de kosten voor het 0- scenario in totaal € 4.146.200,- per jaar (€ 233,- per huishouden)2. Kostenniveau scenario 0. Huidig € per jaar

0. Huidige situatie (continueren huidig beleid) Versie 2.3

Uitvoeringskosten Inzamelmiddelen Verwerking Overige additioneel (extra in dit scenario)

€ 1.123.000 € 595.000 € 885.000 € 114.000

€ 63 € 33 € 50 €6

Bijdrage verenigingen papierinzameling

€ 114.000

€0

Communicatie en handhaving (extra)

€0

€0

Reiniging (extra)

€0

€0

Aansluiting begroting 2022 Totale kosten afvalbeheer Kosten per aansluiting

17.776

€0

€0

€ 1.429.200

€ 80

€ 4.146.200 € 233

Service In dit scenario blijft het serviceniveau op het huidige peil omdat er niets wijzigt aan de inzamelvoorzieningen, inzamelfrequentie of de inzamelmiddelen. Kwaliteit afvalstromen Geen wijzigingen, afgezien van bestaand risico op afkeur PMD, gezien de ontwikkelingen vanuit het Afvalfonds. Samenvatting De volgende tabel vat de uitkomsten samen. Deze waarden vormen het ijkpunt waarmee de scenario’s in het vervolg van dit hoofdstuk worden vergeleken. Ter toelichting: in dit scenario wordt een afvalscheidingspercentage van 77% verwacht, leidend tot 132 kilo per inwoner restafval per jaar en 27 kilo grof brandbaar afval op de milieustraat. 2

Exclusief inzameling afval van bedrijven.

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 16 van 35

De kosten per huishouden bedragen € 233,- en de totale investering (vervangingswaarde) van het containerareaal bedraagt € 3,71 miljoen.

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 17 van 35

4.3 Scenario 1: Continueren huidig beleid met inzameling oud papier door gemeentelijke dienst Inhoud In de huidige situatie wordt een deel van de inzameling van het oud papier en karton (OPK) in samenwerking met vrijwilligers van verenigingen uitgevoerd. Dit gebeurt grotendeels ’s avonds en op weekenddagen. De vrijwilligers worden ingezet voor het beladen van de minicontainers. Een chauffeur van de gemeentelijke inzameldienst rijdt het inzamelvoertuig (achterlader). In deze optie wordt de inzameling van oud papier en karton in de huidige samenwerkingsvorm met verenigingen gestopt en grotendeels door de gemeentelijke inzameldienst uitgevoerd binnen kantooruren. Er zijn een aantal redenen te noemen waarom deze optie is uitgewerkt. Hoofdreden is dat door de invoering van diftar het containeraanbod van het restafval is gehalveerd. Inwoners zijn het afval beter gaan scheiden, waardoor zij gemiddeld nog 12-13 keer per jaar de container voor het restafval ter lediging aanbieden. Deze verandering betekent dat de inzameldienst in de weken dat het restafval wordt ingezameld ruimte heeft om het OPK overdag in te zamelen. Hiermee wordt de inzameldienst efficiënt ingezet en worden weekend- en avondtoeslagen uitgespaard. Wel zijn er in dit geval nog externe beladers nodig in de vorm van uitzendkrachten (1678 uur per jaar).

Daarnaast zijn de huidige afspraken met de vrijwilligers verouderd te noemen. De huidige bedragen die worden uitgekeerd aan de deelnemende organisaties zijn gebaseerd op afspraken uit het verleden, waarbij zij zelf en met eigen vervoer het papier inzamelden. De bedragen die destijds (2006) zijn overeengekomen, zijn bepaald op basis van de destijds ingezamelde hoeveelheden, papierprijzen en benodigde inzet. In totaal wordt er zoals eerder genoemd, een bedrag van c.a. €114.000 per jaar uitgekeerd aan 16 deelnemende partijen. Bij het omvormen van de inzet van vrijwilligers zal een oplossing gevonden moeten worden voor het verlies van inkomsten door de verenigingen. Hierbij kan gedacht worden aan: a.) inzet overdag (in plaats van uitzendkrachten) met een uurloon vergelijkbaar aan uitzendkrachten; b.) een afbouwregeling; c.) subsidieconstructie binnen een ander taakveld dan het afvalbeheer. Uit gesprekken met de huidige vrijwilligers blijkt dat zij inzet overdag moeilijk achten, maar ook dat zij de bestaande inkomsten niet kunnen missen. Uit een interne inventarisatie blijkt dat er binnen andere taakvelden geen alternatieve taken zijn die soortgelijke inkomsten kunnen genereren voor de verenigingen. Milieu Omdat er verder niets wijzigt in de inzameling, worden de milieueffecten van dit scenario gelijk verondersteld als in de huidige situatie.

Voor de consistentie worden in de tabel hieronder de milieueffecten met het 0-scenario vergeleken. Verschil afvalhoeveelheden scenario 1. Optimalitatie inzamelen OPK tov 0. Huidig Vergel i jki ng s c. 1. Optima l i s eren OPK vers us 0. Hui di g

Kg per inwoner per jaar

restafval

Versie 2.

Brongescheiden grondstoffen

Huishoudelijk restafval Grof huishoudelijkRestAfval Groente, Fruit en Tuin-afval Brongescheiden Plastic, Blik en Drankenkartons Oud Papier en Karton VerpakkingsGlas Textiel Klein Chemisch Afval Luiers en incontinentie-materiaal Overige droge componenten Grof tuinafval (composteerbaar) (Gescheiden) Grof Huishoudelijk Afval Totaal ingezameld (kg per inwoner) Restafval per jaar ingezameld (fijn en grof) Ingezamelde grondstoffen per jaar % bronscheiding

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

0. Huidige situatie (continueren huidig beleid) 132 27 138 25 64 26 7 2 0 1 46 219 687 159 528 77%

1. Optimalitatie inzamelen OPK 132 27 138 25 64 26 7 2 0 1 46 219 687 159 528 77%

Verschil 1. Optimaliseren OPK tov 0. Huidig 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0%

Pagina 18 van 35

Kosten Doordat de inzameling van OPK door de eigen inzameldienst binnen de reguliere bedrijfstijd wordt uitgevoerd, wordt rekening gehouden met een kostenreductie van € 189.000 per jaar. Dit is enerzijds de vergoeding aan verenigingen van € 114.000,-, anderzijds zijn de inzamelkosten lager, omdat de eigen gemeentelijke inzameldienst de inzameling efficiënter kan organiseren zonder versnipperde route-indeling en met minder opstart- en afsluittijdverliezen. Hiermee wordt tevens de niet benutte materieel capaciteit nuttig ingezet, met een besparing van €75.000,- per jaar. Kostenverschil scenario 1. Optimalitatie inzamelen OPK tov 0. Huidige situatie (continueren huidig beleid) Vergelijking sc. 1. Optimaliseren OPK versus 0. Huidig

€ per jaar

Versie 2.4

Uitvoeringskosten Inzamelmiddelen Verwerking Overige additioneel (extra in dit scenario) Bijdrage verenigingen papierinzameling

0. Huidige situatie 1. Optimalitatie inzamelen (continueren huidig beleid) OPK

Verschil 1. Optimaliseren OPK tov 0. Huidig

€ 1.123.000 € 595.000 € 885.000 € 114.000

€ 63 € 33 € 50 €6

€ 1.048.000 € 595.000 € 885.000 €0

€ 59 € 33 € 50 €0

-€ 75.000 €0 €0 -€ 114.000

-€ 4 €0 €0 -€ 6

-7% 0% 0% -100%

€ 114.000

€0

€0

€0

-€ 114.000

€0

-100%

Communicatie en handhaving (extra)

€0

€0

€0

€0

€0

€0

0%

Reiniging (extra)

€0

€0

€0

€0

€0

€0

0%

€ 1.429.200

€ 80

€ 1.429.200

€ 80

€0

€0

0%

€ 4.146.200 € 233

€ 233

€ 3.957.200 € 223

€ 223

-€ 189.000 -€ 10

-€ 10

-5% -5%

Aansluiting begroting 2022 Totale kosten afvalbeheer Kosten per aansluiting

0- situatie

17.776

Scenario 1

Service De optimalisatie van de rijroutes en het stoppen met inzamelen van oud papier met verenigingen heeft geen invloed op de waardering van het serviceniveau, omdat er niets wijzigt aan de inzamelfrequenties of de inzamelmiddelen. Kwaliteit afvalstromen Geen wijzigingen, afgezien van bestaand risico op afkeur PMD, gezien keuringen van het afvalfonds. Papierinzameling In deze optie is het mogelijk om het papier overdag te gaan beladen in samenwerking met de huidige verenigingen (in plaats van uitzendkrachten). In totaal is er in dat geval een potentieel aan inkomsten voor de verenigingen van 1678 uur tegen een uurtarief van €36 per belader. Dat komt neer op een totaalbedrag van € 60.408 per jaar. Samenvattend In dit scenario gaan we er vanuit dat het afvalscheidingspercentage 77% is en dat er 132 kilo per inwoner restafval per jaar wordt ingezameld en 27 grof brandbaar afval op de milieustraat. De kosten per huishouden bedragen gemiddeld € 223,- en de totale investering (vervangingswaarde) van het containerareaal blijven € 3,7 miljoen. Voor de uitvoering van dit scenario zijn geen additionele investeringen benodigd. De directe besparing in dit scenario is nihil te noemen. Dat komt omdat materieel en personeel niet anders inzetbaar zijn dan binnen het huidige taakveld.

Feitelijke besparing betreft in dit scenario dan ook enkel de weekend- en overuurtoeslag en de besparing op het beladen van het oud papier.

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 19 van 35

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 20 van 35

4.4 Scenario 2: 4- wekelijks inzamelen restafval, uitbreiding verzamelcontainers PMD Inhoud Het afvalbeleid van gemeente Goes is erop gericht om het aanbieden van recyclebare grondstoffen te vergemakkelijken en het aanbieden van ongesorteerd restafval te ontmoedigen. In dit scenario wordt dit principe versterkt door de inzamelfrequentie van het aan huis ophalen van restafval (met de minicontainers) te verlagen van elke 2 weken naar elke 4 weken. En worden 50 extra bovengrondse wijkcontainers voor PMD geplaatst. De inzamelmethode en het serviceniveau van de overige afvalstromen blijven gelijk. Hierbij is tevens het uitgangspunt dat papierinzameling door de gemeentelijke inzameldienst grotendeels ingezameld wordt binnen kantooruren. Voor huishoudens die gebruik maken van (ondergrondse) verzamelvoorzieningen voor restafval verandert er niets. Milieu Door naast een financiële prikkel ook een serviceprikkel op het restafval in te voeren, is de verwachting dat het restafval op termijn daalt met circa 40 kilo restafval per inwoner per jaar. Dit resulteert in een 91 kilo restafval per inwoner per jaar (fijn). Er wordt vanuit gegaan dat een deel hiervan preventie betreft, maar het merendeel meer scheiding van recyclebare grondstoffen. En dan met name GFT. Indien er in O.L.A.Z.

verband ook verdere maatregelen op de milieustraat worden getroffen, zou de vastgestelde milieudoelstelling met dit scenario op termijn dan ook moeten worden behaald. Verschil afvalhoeveelheden scenario 2. Inzamelfrequentie restafval 1x4 weken tov 0. Huidig Vergel i jki ng s c. 2. Frequentie vers us 0. Hui di g

Kg per inwoner per jaar

restafval

Versie 2.

Brongescheiden grondstoffen

Huishoudelijk restafval Grof huishoudelijkRestAfval Groente, Fruit en Tuin-afval Brongescheiden Plastic, Blik en Drankenkartons Oud Papier en Karton VerpakkingsGlas Textiel Klein Chemisch Afval Luiers en incontinentie-materiaal Overige droge componenten Grof tuinafval (composteerbaar) (Gescheiden) Grof Huishoudelijk Afval Totaal ingezameld (kg per inwoner) Restafval per jaar ingezameld (fijn en grof) Ingezamelde grondstoffen per jaar % bronscheiding

0. Huidige situatie (continueren huidig beleid) 132 27 138 25 64 26 7 2 0 1 46 219 687 159 528 77%

2. Inzamelfrequentie restafval 1x4 weken

Verschil 2. Frequentie tov 0. Huidig

91 27 151 32 68 28 11 2 0 9 46 219 684 118 566 83%

-41 0 13 7 4 2 4 0 0 8 0 0 -3 -41 38 6%

Kosten De volgende tabel toont de kosten van dit scenario en het kostenverschil met het 0-scenario. Totale theoretische besparing is ruim € 420.000,-. Dit is inclusief de kostenverlaging bij de inzameling van oud papier en karton. De uitvoeringskosten dalen als gevolg van de lagere inzamelfrequentie. Daarbij wordt ook rekening gehouden met de hogere ledigingsfrequentie van wijk- en verzamelcontainers voor PMD en een hoger aanbiedpercentage van minicontainers van OPK en GFT. In dit scenario wordt er rekening mee gehouden dat de toename van het PMD in de verzamelcontainers extra inzamelcapaciteit vergt. Daarbij gaan we uit van een uitbreiding van de inzet van dit inzamelvoertuig (KTZ) met 2 uur per inzameldag. De bemensing wordt via roosterdiensten gepland.

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 21 van 35

Kostenverschil scenario 2. Inzamelfrequentie restafval 1x4 weken tov 0. Huidig Vergelijking sc. 2. Frequentie versus 0. Huidig

€ per jaar

Versie 2.4

0. Huidige situatie (continueren huidig beleid)

Uitvoeringskosten Inzamelmiddelen Verwerking Overige additioneel (extra in dit scenario) Bijdrage verenigingen papierinzameling

2. Inzamelfrequentie restafval 1x4 weken

Verschil 2. Frequentie tov 0. Huidig

€ 1.123.000 € 595.000 € 885.000 € 114.000

€ 63 € 33 € 50 €6

€ 998.000 € 661.000 € 637.000 €0

€ 56 € 37 € 36 €0

-€ 125.000 € 66.000 -€ 248.000 -€ 114.000

-€ 7 €4 -€ 14 -€ 6

-11% 11% -28% -100%

€ 114.000

€0

€0

€0

-€ 114.000

€0

-100%

Communicatie en handhaving (extra)

€0

€0

€0

€0

€0

€0

0%

Reiniging (extra)

€0

€0

€0

€0

€0

€0

0%

€ 1.429.200

€ 80

€ 1.429.200

€ 80

€0

€0

0%

€ 4.146.200 € 233

€ 233

€ 3.725.200 € 210

€ 210

-€ 421.000 -€ 23

-€ 23

-10% -10%

Aansluiting begroting 2022 Totale kosten afvalbeheer Kosten per aansluiting

0-situatie

17.776

Scenario 2

De directie besparing betreft in dit scenario enkel de verwerkingskosten: € 248.000,- en € 114.000 aan inzamelvergoeding voor de verenigingen. De besparing in uitvoeringskosten van €125.000 is enkel theoretisch te noemen, tenzij één chauffeur wordt ingezet binnen een ander taakveld. In praktijk is deze chauffeur nodig voor vervanging van verlof en ziekte. Verder dient rekening gehouden te worden met eenmalige kosten voor de inzet van communicatie. Naar verwachting kan dit worden opgevangen binnen het huidige budget. Ook is er geen bedrag opgenomen voor flankerend beleid. Dit betreffen voorzieningen voor de inzameling van luiers. Het is mogelijk hier verzamelvoorzieningen voor te realiseren met toegangscontrole op centrale plaatsen. Gemeente Tholen en Hulst hebben de inzameling van deze specifieke stromen ook op die manier ingericht nabij kinderopvangcentra en verzorgingstehuizen. De kosten van dergelijke maatregelen zijn geen onderdeel van de berekening. Het is namelijk mogelijk hier de bestaande ondergrondse containers voor restafval voor te gebruiken en inwoners hiervoor een toegangspas te geven. Gezien de instandhouding van het diftar-principe en er nog geen aparte verwerking voor luiers mogelijk is, zal deze pas tegen betaling zijn (variabel tarief afvalpas). Voor medisch (luier-) afval blijft de medische regeling in stand.

Service Omdat het restafval nog maar eens in de 4 weken wordt ingezameld, kan deze wijziging door inwoners worden ervaren als servicevermindering. Hoewel het gemiddelde huishouden in de gemeente Goes gezien de huidige ervaringscijfers uit zou komen met deze service, heeft het wel als gevolg dat als één inzamelronde wordt overgeslagen door een huishouden, dat zij dan automatisch 8 weken met de rolcontainer voor restafval moet doen. De volgende grafiek toont het aantal aangeboden restafvalcontainers per huishouden per jaar. Dit betreft 2021, echter het beeld in 2020 is hieraan nagenoeg gelijk. In heel 2021 boden 63% van de huishoudens met een minicontainers de restafvalcontainer maximaal 1 keer per vier weken aan. Voor de overige 37% van de huishoudens zou een verlaging van de inzamelfrequentie een directe stimulans zijn voor preventie van restafval en meer scheiding van recyclebare grondstoffen opleveren.

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 22 van 35

Aantal aanbieders

9.057 63%

3.858 27%

1.569 11%

1.000 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28+

0

Aantal keer rest-container aangeboden per jaar 1e mc

2e mc

2021

In het onderzoek onder de inwoners van Goes (Goes Praat Mee) geeft 62% de voorkeur aan dit scenario, en verwacht 85% van de respondenten dat het hen zal gaan lukken om maximaal één keer per vier weken aan te bieden. Kwaliteit afvalstromen Er is een kans dat de kwaliteit van het ingezamelde PMD verslechtert. Het restrictieve inzamelbeleid voor huishoudelijk restafval kan voor enkele inwoners betekenen dat men minder kritisch is op het scheiden van PMD en wat meer restafval via de ondergrondse containers voor het PMD- afval aanbiedt omdat deze openbaar toegankelijk zijn. Ook is er een kans dat het GFT of papier meer vervuild, omdat de rolcontainers van deze afvalstromen worden gebruikt voor restafval. Controle op rolcontainers is echter makkelijker uitvoerbaar dan op de openbare verzamelvoorzieningen. Papierinzameling In deze optie is het mogelijk om het papier overdag te gaan beladen in samenwerking met de huidige verenigingen (in plaats van uitzendkrachten). In totaal is er in dat geval een potentieel aan inkomsten voor de verenigingen van 1678 uur tegen een uurtarief van €36 per belader. Dat komt neer op een totaalbedrag van € 60.408 per jaar.

Samenvattend Door het verlagen van de inzamelfrequentie voor restafval naar 1 keer per 4 weken wordt een afvalscheidingspercentage van 83% verwacht, leidend tot 91 kilo restafval per inwoner per jaar en 27 kilo grof brandbaar op de milieustraat. De kosten per huishouden bedragen gemiddeld € 210,- en de totale investering (vervangingswaarde) van het containerareaal stijgt naar € 4,07 miljoen door de uitbreiding van aantal wijkcontainers. Voor de uitbreiding van het aantal wijkcontainers wordt rekening gehouden met een additionele investering van € 360.000,-. De directe besparing betreft de verwerkingskosten, het vervallen van de papiersubsidie, minus de investeringslasten.

Uitvoeringsplan afvalbeheer Goes 2023 – 2028

Pagina 23 van 35

4.5 Scenario 3: 4- wekelijks inzamelen restafval, PMD aan huis met zakken ophalen Inhoud In dit scenario gaat de inzamelfrequentie voor huishoudelijk restafval naar één keer per vier weken, en wordt het PMD (met uitzondering van de binnenstad) aan huis opgehaald door middel van zakken. Het gescheiden aanbieden van PMD wordt daarmee vergemakkelijkt. Het PMD wordt elke 2 weken aan huis ingezameld. De PMD-zakken worden via distributiepunten in de wijk, bijvoorbeeld supermarkten en/of het gemeentehuis ‘gratis’ verstrekt (verdisconteerd in basistarief afvalstoffenheffing). De kwaliteit van het ingezamelde PMD is bij inzameling met doorzichtige zakken beter dan bij inzameling via wijk-/verzamelcontainers. Ook is het gemakkelijker om de kwaliteit tijdens de inzameling te controleren: te zware zakken (waarin zich dan vaak stoorstoffen bevinden) worden snel gesignaleerd en worden niet ingezameld. Hoe met deze zakken wordt omgegaan vergt nadere uitwerking. Bijvoorbeeld dat de zak met een ‘rode sticker’ blijft staan als signaal naar de buurt. Met het oog op de beeldkwaliteit mogen de zakken alleen op de betreffende inzameldag worden aangeboden. De zakken kunnen eventueel worden bevestigd aan een kroonring aan een lantaarnpaal. Zodoende wordt de beeldkwaliteit van de buitenruimte het minst verstoord.