Agendapunt 05. Programmabegroting 2023 def

12.222 -6.420

Beschikbare bestemmingsreserve majeure projecten - minus claims reserve majeure projecten

17.448 -17.359

Beschikbare bestemmingsreserves - minus claims bestemmingsreserve

1.256

5.802

88

1.135 0

1.135 p.m.

Stille reserves Weerstandscapaciteit vermogen

7.026

Totaal weerstandscapaciteit overige risico's

8.282

Norm weerstandsvermogen overige risico's: Op basis van risico inventarisatie geldt een norm van

7.494

Vrije ruimte t.o.v. de norm

788

Kengetallen Het Besluit begroting en verantwoording (BBV) verplicht het opnemen van een set financiële kengetallen in de gemeentebegrotingen en jaarrekeningen. Het gaat om de kengetallen voor netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, solvabiliteitsratio, structurele exploitatieruimte, belastingcapaciteit en grondexploitatie. De kengetallen moeten zicht geven op de financiële positie van de gemeente en de mogelijkheid bieden om gemeenten onderling te vergelijken.

Kengetal Netto schuldqoute (exclusief verstrekte leningen) Netto schuldquote (inclusief verstrekte leningen) Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Kengetallen begroting 2023 Jaarrekening Begroting Begroting 2021 2022 2023 89% 101% 113%

Begroting 2024 123%

Begroting 2025 130%

Begroting 2026 133%

84%

88%

108%

117%

124%

127%

27% 1% 1% 91%

24% 5% 0% 93%

22% 2% 2% 90%

21% 3% 3% 90%

21% 3% 4% 90%

21% 3% 0% 90%

77 Beoordeling kengetallen In de tabel kengetallen van begroting 2023 zien we stijging van het kengetal netto schuldquote (inclusief verstrekte leningen) naar 108% in 2023 tot 127% in 2026. De stijging is het gevolg van de investeringen zoals die in de nu voorliggende begroting zijn opgenomen. De VNG geeft aan in haar berekening van de financiële houdbaarheid aan te kijken naar de netto schuldquote inclusief verstrekte leningen. Wij zitten met een netto schuldquote van 108% in de door de VNG bepaalde “oranje zone”. Hierbij geeft de VNG het advies om de schuldenlast niet verder te laten stijgen. De schuldquote speelt geen directe rol voor de toezichthouder. Met een schuldquote die in de meerjarenbegroting boven de 100% ligt is er nog geen direct probleem. Voor het laatste jaar van de meerjarenbegroting zien we dat we met een netto schuldquote (inclusief verstrekte leningen) van 127% dicht bij de door de VNG gedefinieerde “rode zone” (> 130%) komen. Een schuldquote van 130% ziet de VNG als een relatief hoge schuldendruk. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin we in staat zijn om aan onze verplichtingen te voldoen. We kunnen in hoofdlijn stellen dat hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de financiële weerbaarheid van onze gemeenten. De solvabiliteitsratio wordt op basis van de cijfers van begroting 2023 geraamd op 22%.

Dit blijft op basis van de huidige ramingen nagenoeg gelijk in de komende jaren. We blijven boven de ondergrens van 20% zoals de VNG die voor de solvabiliteit van gemeenten formuleert. De belastingcapaciteit laat met een waarde van 90% in begroting 2023 zien dat we verwachten in 2023 onder het landelijke gemiddelde zitten met onze tarieven. Het betreft hier de tarieven OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Het kengetal structurele exploitatie ruimte geeft aan of we na eliminatie van de incidentele baten en lasten ook nog een sluitende begroting hebben. Hiervoor moet dit kengetal een positieve waarde hebben. Het kengetal in de bovenstaande tabel laat zien dat dit het geval is. Wel geeft jaarschijf 2026 met 0% aan dat in de meerjarenbegroting op het laatste jaar het meeste druk zit om een structureel sluitende begroting te hebben. We kunnen concluderen dat op basis van de kengetallen van begroting 2023 dat we een iets ander profiel krijgen dan we in de afgelopen jaren hebben gepresenteerd. Wanneer we de kengetallen in samenhang bezien, zien we dat we in de meeste jaarschijven financieel een acceptabel risicoprofiel hebben. In het laatste begrotingsjaar 2026 staat het risicoprofiel onder druk.

Met een schuldquote van 127% en een structurele exploitatieruimte van 0% laten we zien dat het “ravijnjaar” 2026, zoals dat jaar landelijk genoemd wordt, ook voor gemeente Goes een uitdaging is. Daar komt bij dat de vrije ruimte in ons weerstandsvermogen ten opzichte van de norm afneemt naar een ruimte van € 788.000. Dit maakt dat we in de komende jaren de “financiële houdbaarheid” van onze gemeente kritisch moeten volgen.

78

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen De gemeente is de beheerder van de openbare ruimte. De openbare ruimte is van en voor iedereen. Door het open karakter vinden in deze ruimte veel van de dagelijkse activiteiten plaats zoals wonen, werken en recreëren. De inrichting bestaat in hoofdzaak uit kapitaalgoederen in de vorm van wegen, riolering, groen, speelvoorzieningen, verlichting en (openbare) gebouwen. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en de staat van onderhoud waarin zij verkeren is bepalend voor het voorzieningenniveau en voor de jaarlijkse lasten. Onderhoud via voorzieningen Bijna alle nieuwe aanleg van infrastructuur (wegen, water, riolering, groen en openbare verlichting) wordt gerealiseerd (en gedekt) door de bouwgrondexploitatie. Dat betekent dat het realiseren van die kapitaalgoederen ineens wordt afgeschreven uit de opbrengst van de verkoop van bouwrijpe grond en (dus) niet op de balans voorkomt. Grootonderhoud wordt niet geactiveerd. Deze kosten zijn onderhevig aan jaarlijkse fluctuaties, maar met de gevormde voorzieningen realiseren we begrotingstechnisch een kostenegalisatie. Dit betekent dat jaarlijks voor de verschillende kapitaalgoederen een reëel, gelijk bedrag voor onderhoud in de begroting wordt opgenomen (wet BBV). De werkelijke uitgaven voor groot onderhoud worden ten laste van die voorzieningen gebracht.

Door deze systematiek komen in de gemeentebegroting geen pieken en dalen voor, en worden de pieken in de jaarlijkse onderhoudsuitgaven opgevangen binnen de voorziening. Voor elke voorziening moet de gemeente beschikken over een beheerprogramma waarin de gewenste kwaliteit tot uitdrukking is gebracht en waarin al het cyclische onderhoud wordt gepland en financieel vertaald. Door de gegevens zowel voor- als nacalculatorisch bij te houden, ontstaat continue een actueel beeld van de gang van zaken en kunnen de effecten in de prognoses van de onderhoudsvoorzieningen en zo nodig in de jaarlijkse genormeerde storting worden vertaald. De voorzieningen hebben ieder jaar een tenminste neutrale stand. Er wordt geen rente, maar wel indexatie aan de voorzieningen toegevoegd. In artikel 44 van het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies (BBV) is geregeld in welke gevallen een voorziening wordt gevormd. Daaruit vloeit voort dat het vormen van een voorziening of een dotatie aan een al bestaande voorziening, als een last in het betreffende begrotingsjaar moet worden beschouwd. De aanwending van een gedeelte van een voorziening wordt rechtstreeks ten laste van de voorziening geboekt. In de financiële begroting is een overzicht opgenomen van de verwachte stand en het verloop van de verschillende voorzieningen.

De uitgaven voor regulier onderhoud van de openbare ruimte worden rechtstreeks in de exploitatie verantwoord (zie eind van deze paragraaf). Voor de diverse beheerplannen geldt het volgende schema: Beheerplannen

Financiële vertaling in begroting

Integraal Beheer Goes (IBORG)

Door de raad vastgesteld d.d. Ja, 2005

Looptijd t/m Onbepaald

Achterstallig onderhoud Nee

Ja

Wegen

Ja, 2019

2024

Ja

Nee

Havens, sluis en bruggen

Ja, 2020

2024

Ja

Nee

Riolering

Ja, 2022

2026

Ja

Nee

Civieltechnische kunstwerken

Ja, 2019

2024

Ja

Nee

Groen

Ja, 2020

2025

Ja

Ja *1

Gebouwen

Ja, 2016

2021

Ja

Nee

*1 Dit is in het in 2020 vastgestelde groenbeheerplan opgenomen en wordt in de komende planperiode weggewerkt.

79

Toelichting op de voorzieningen Algemeen In 2022 zijn grote prijsstijgingen geconstateerd. Onderhoudskosten van de openbare ruimte stijgt hierdoor. In de begroting van 2023 zijn de prijsstijgingen bijgeraamd, areaalgegevens geactualiseerd en doorberekend in de begrote onderhoudsuitgaven. Voorziening onderhoud gemeentelijke gebouwen Ten laste van deze voorziening worden uitgaven gedaan voor het grootonderhoud aan de gemeentelijke panden. De jaarlijkse voeding is gebaseerd op het totale onderhoudsplan voor alle gemeentelijke gebouwen. In het Meerjarig Onderhoudsplan’ (MJOP) zijn zowel onderhoud als grote renovaties en vervangingen geraamd. Voor grote investeringen, renovaties en opwaardering zal specifiek geld worden aangevraagd aan de hand van een investeringsplanning die jaarlijks bij de begroting wordt aangeboden. Alle gemeentelijke panden en objecten die vallen binnen de voorziening onderhoud zijn opgenomen, geactualiseerd en verwerkt. Alle beheerinformatie is verwerkt in beheerprogramma Wish. Hieruit kan vlot inzicht worden verkregen in de onderhoudstoestand van het gemeentelijk vastgoed. Het gebouwenonderhoudsplan kijkt 20 jaar vooruit met een jaarlijkse monitoring en om de 5 jaar een bijstelling. In 2023 zal een nieuw beheerplan onderhoud gebouwen worden vastgesteld dat integraal is afgestemd op de verduurzaamheidsambtities van de gemeente.

De systematiek waarop het onderhoud van de gebouwen is gebaseerd, is als volgt: • De onderhoudsbehoefte is geïnventariseerd aan de hand van inspecties op basis van conditiemeting. Uitgangspunt is dat de inspecties om de 4 jaar herhaald worden. • Het vastgoed wordt onderhouden volgens het vastgestelde conditieniveau 3-4 (redelijk tot matige staat). Per gebouw volgen de onderhoudshandelingen uit het beheerprogramma. Er wordt bepaald welk onderhoud per jaar uitgevoerd dient te worden. Na vaststelling van de begroting wordt jaarlijks een onderhoudsplan voor de ten laste van de voorziening uit te voeren onderhoudswerken aangeboden aan het college. • Bij tussentijdse mutaties in de vastgoedportefeuille (aankoop, afstoot, conditieniveau- of gebruikswijzigingen) worden gelijktijdig de consequenties voor het beheer en onderhoud in de dotatie meegenomen in de besluitvorming over de betreffende vastgoedmutatie (volgens de vastgestelde spelregels vastgoed). Voorziening onderhoud wegen Ten laste van deze voorziening worden uitgaven gedaan voor het grootonderhoud aan de bestaande wegen. De voorziening wordt jaarlijks gevoed op basis van een genormeerde storting. Deze is gebaseerd op het rekenmodel van de door de raad in 2005 vastgestelde nota Integraal Beheer Openbare Ruimte gemeente Goes (IBORG) en het vastgestelde Wegenbeheerplan 2020-2024.

Het beheerprogramma OBSURV genereert de maatregelen op basis van door derden uitgevoerde inspecties. In 2022 is het gehele wegenareaal opnieuw geïnspecteerd. De uitgaven worden rechtstreeks ten laste van de voorziening gedaan. Voor de ‘voorziening wegen’ wordt op basis van de tweejaarlijkse weginspectie (met behulp van het beheer programma OBSURV) een meerjarige basisplanning voor het onderhoud van de wegen opgesteld. De basisplanning wordt vervolgens jaarlijks gedetailleerd naar een concrete onderhoudsplanning voor het lopende jaar en de twee daaropvolgende jaren. De planning wordt integraal opgesteld in relatie met verkeersplannen, riolerings-, groenwerken, woningrenovaties en dergelijke. Jaarlijks vindt uitwerking plaats in een door het college vastgesteld jaarprogramma. Op het wegenonderhoud rust vanuit de begroting 2022 een meerjarige bezuinigingstaakstelling. De kwaliteit van het wegenareaal is momenteel goed, door deze taakstelling zal de kwaliteit van het wegenareaal structureel teruglopen. De mate van terugloop van de wegenkwaliteit zal in 2024 met het te actualiseren wegenbeheerplan worden bepaald en met eventueel benodigde maatregelen aan u worden voorgelegd. Voorziening onderhoud haven, sluis en bruggen Deze voorziening is na de bouw van de sluis gevormd om pieken in de onderhoudsuitgaven op te kunnen vangen.

Doordat de sluis als onderdeel van de waterkering ook een veiligheidsvoorziening vormt, was dit een tweede beweegreden om een voorziening te vormen (met een voorziening zijn direct onderhoudsgelden beschikbaar bij eventuele calamiteiten). Ten laste van deze voorziening worden uitgaven gedaan voor het groot onderhoud van de haven, kanaal en sluis. De voorziening wordt jaarlijks gevoed op basis van een genormeerde storting. De jaarlijkse voeding is gebaseerd op het geïnventariseerde onderhoud. Voor grote investeringen en opwaardering zal specifiek geld worden aangevraagd aan de hand van de investeringsplanning die jaarlijks bij de begroting wordt aangeboden.

80 Op basis van inspecties, is in 2020 voor de voorziening haven kanaal en sluis een geactualiseerd meerjaren onderhoudsplanning tot en met 2040 opgesteld. Deze wordt 5-jaarlijks geactualiseerd. Twee keer per jaar vindt een onderhoudsinspectie plaats van de diverse objecten, waarbij geconstateerd klein onderhoud direct wordt uitgevoerd en benodigd grootonderhoud op de meerjaren onderhoudsplanning wordt opgenomen. Volgens het vast te stellen jaarplan, zal in 2023 grootonderhoud worden uitgevoerd aan diverse objecten. Voorziening onderhoud rioleringen Ten laste van deze voorziening worden groot onderhoudsuitgaven en vervanging van de rioleringen gedaan. Het gaat daarbij om het vrijvervalrioolstelsel, het drukrioleringsstelsel en de randvoorzieningen Het reguliere klein onderhoud wordt in de exploitatie verantwoord. Het gemeentelijke verbreed rioleringsplan (vGRP) vormt het beleidskader voor de voorziening. Er wordt gewerkt aan een geactualiseerd gemeentelijke verbreed rioleringsplan. Dit is in het begrotingsjaar 2022 aan u voorgelegd ter vaststelling. Het nieuwe (verbreed) GRP haakt aan op het klimaat robuust maken van de openbare ruimte. Het product rioleringen is in overeenstemming met het gemeentelijk verbreed rioleringsplan. De basisplanning uit het vGRP wordt jaarlijks uitgewerkt naar een concreet onderhoudsprogramma en ter vaststelling aan het college aangeboden.

Voorziening civieltechnische kunstwerken De voorziening kleinschalige civieltechnische kunstwerken is ingesteld in 2005. Het beleidskader is de door de raad in 2005 vastgestelde nota Integraal Beheer Openbare Ruimte Gemeente Goes (IBORG) en het vastgestelde beheerplan civieltechnische kunstwerken 2020-2024. Het beheerprogramma Lasset genereert de maatregelen op basis van de door derden uitgevoerde inspecties. De inspecties vinden iedere drie jaar plaats. De laatste inspectie dateert uit 2020. Uit de voorziening wordt groot onderhoud gedaan aan de houten voet- en fietsbruggen, vlonders, trappen, hekwerken en dergelijke. Ook wordt het onderhoud aan de keermuren, verkeersbruggen, tunnels, etc. uit deze voorziening bekostigd. Voor vervanging van keermuren, verkeersbruggen, tunnels, etc. wordt specifiek geld aangevraagd aan de hand van de investeringsplanning die jaarlijks bij de begroting wordt aangeboden. Voorziening groenprojecten De ‘voorziening Groenprojecten’ is ingesteld in 2005. Het beleidskader is de door de raad in 2005 vastgestelde nota Integraal Beheer Openbare Ruimte Gemeente Goes (IBORG). De ‘voorziening Groenprojecten’ is bestemd om groot onderhoud aan het groen te kunnen uitvoeren. Eind 2020 is het beheerplan vastgesteld. Van hieruit wordt jaarlijks een plan gemaakt voor de groenprojecten die dienen te worden uitgevoerd.

Overige onderhoudsuitgaven Zoals eerder al is aangegeven, worden de uitgaven voor klein en regulier onderhoud van de openbare ruimte rechtstreeks in de exploitatie verantwoord. Per onderdeel wordt dat hierna nader toegelicht. Openbare verlichting Openbare verlichting heeft tot doel om tijdens duister een veilige leef- en woonomgeving te bieden. De richtlijn voor openbare verlichting 2011 (ROVL 2011) is van toepassing. Doel is om kwaliteit van het OVL-areaal te verbeteren, rekening houdend met kostenverlaging voor onderhoud, energieverbruik en vermindering van CO2-uitstoot. Standaardisatie van verlichtingsmaterialen is daarbij het uitgangspunt. Doortoepassing van ledverlichting en dimbare verlichting wordt bespaard op de energiekosten. Wijkgericht wordt omgebouwd naar LED. Voor 2023 is er een budget beschikbaar van € 397.000 exclusief personeelskosten. Daarnaast wordt jaarlijks een investeringskrediet beschikbaar gesteld van € 210.000 voor grote renovaties en vervanging van de openbare verlichting. Het beheer van de openbare verlichting vindt plaats binnen een samenwerkingsverband tussen Gemeente Goes, andere Zeeuwse overheden en het Bureau Openbare Verlichting Zeeland (BOVZ). Vanuit het beheerprogramma Ireel worden onderhoudsplanningen gegenereerd. Een aantal wijken zijn inmiddels vernieuwd en omgebouwd naar ledverlichting. Planmatig wordt de ombouw naar LED voortgezet.

Ondanks dat, veroudert het overige verlichtingsareaal en is het met de beschikbare middelen in de huidige marktomstandigheden beperkt mogelijk om kwaliteitsverbetering te realiseren in het verlichtingsareaal. Openbaar groen Uitvoering van beheer en onderhoud van openbaar groen gebeurt op basis van vastgesteld beleid: het groenstructuurplan en het groenbeheerplan. Voor 2022 is op de exploitatie voor kleinschalig en grootschalig onderhoud een budget beschikbaar van € 1.692.000 exclusief personeelskosten. Regulier periodiek onderhoud rioleringen De gemeentelijke zorgplicht met betrekking tot riolering is vastgelegd in de Wet Milieubeheer, de waterwet, de beleidskaders van onder andere het Nationaal Bestuursakkoord Water en de Europese Kaderrichtlijn Water. De zorgplicht en taken zijn beschreven in het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP). • Het beheer en onderhoud van vrijvervalriolering, drukriolering, rioolgemalen en randvoorzieningen voor de afvoer van afvalwater en regenwater binnen en buiten de bebouwde kom • Zorgplicht voor het afvloeiende hemelwater afkomstig van bedrijfs- en particuliere percelen • Zorgplicht ter voorkoming van structureel nadelige gevolgen van het grondwater

81 Voor 2022 is op de exploitatie voor onderhoud rioleringen een budget beschikbaar van € 438.000, exclusief personeelskosten. Begraafplaatsen Betreft het uitvoeren van begrafenissen, van ruimingen, van herbegravingen en het uitvoeren van het onderhoud op de begraafplaatsen. Invulling hiervan vindt plaats binnen de bepalingen van de Wet op de Lijkbezorging of op grond van, op basis van deze wet vastgestelde richtlijnen. Deze activiteiten vinden plaats op negen begraafplaatsen. Voor 2022 en verder is er op de exploitatie een structureel budget beschikbaar van € 131.000 exclusief personeelskosten. Bruggen Betreft het beheren, onderhouden en bedienen van de beweegbare bruggen ten behoeve van de scheepvaart. Uitgaven worden rechtstreeks op de exploitatie verantwoord. Daaruit wordt bekostigd: opheffen storingen, structureel klein onderhoud en 2x per jaar inspecties in verband met operationele functie en veiligheid. De bruggen zijn onderdeel van het ‘beheerplan havens, sluis en bruggen’. De uitvoering van grote onderhoudswerken aan bruggen gebeurt op basis van de meerjaren onderhoudsplanning.

82

Paragraaf Bedrijfsvoering Inleiding Het gemeentebestuur heeft veel ambities. Om deze te realiseren is het van belang dat de gemeentelijke organisatie hiervoor goed is toegerust. In deze paragraaf lichten wij toe hoe onze organisatie hier invulling aan geeft en welke middelen hiervoor nodig zijn. Ook gaan we in op de informatiebeveiliging. Ambities komende bestuursperiode Missie en visie Onder het motto ‘Het overkomt ons niet, we initiëren het’ blijven we management en organisatie verder ontwikkelen. Kernwoorden hierbij zijn cultuurontwikkeling, leiderschap, duurzame inzetbaarheid en mobiliteit. Samenwerking In VZG-verband wordt bezien op welke wijze we in de komende jaren de samenwerking met de Gemeenschappelijke Regelingen zowel organisatorisch als financieel moderner vorm kunnen geven. Het VZG-rapport over grip op verbonden partijen wordt hierbij als uitgangspunt gebruikt. Beleidsvoornemens voor de bedrijfsvoering •

Ontwikkelingen Personeel en Organisatie

Het nieuwe college heeft goed werkgeverschap als een speerpunt opgenomen in haar collegeprogramma. In tijden waarin de arbeidsmarkt erg verkrapt, is het jezelf op de kaart zetten als werkgever erg belangrijk. Het college wil een goede en aantrekkelijke werkgever zijn, in de komende jaren wordt daarom volop geïnvesteerd in zaken als woonwerkverkeer (met ingang van eind 2022), huisvesting en traineebeleid. Zo wordt voor het jaar 2023 een nieuw traineebeleid opgesteld. Hiervoor wordt een aantrekkelijk programma ontwikkeld met als doel de instroom en het behoud van jonge professionals te borgen. Het aantal trainees binnen onze organisatie zal daarmee ook fors stijgen. Daarnaast zal nog meer aandacht worden geschonken aan het openstellen van (meer) stageplaatsen. Alles om ook jongeren en pas-afgestudeerden te boeien en te kunnen binden aan onze gemeente. In 2023 verwachten we het SPO (strategische personeelsontwikkeling) programma af te ronden. Door middel van deze methodiek bereiden we ons zo goed mogelijk voor op de toekomstige ontwikkelingen. We kunnen dan bijvoorbeeld tijdig onze knelpunten signaleren en beter in beeld brengen welke competenties we nodig hebben in onze organisatie. Ook gaan we het komende jaar door met het hanteren van de A3 methodiek. In deze methodiek worden vooraf doelen met elkaar afgesproken.

Door middel van de PDCA-methodiek (plan, do, check, act) controleren we of zaken die we met elkaar hebben afgesproken ook worden uitgevoerd. Hierdoor kan snel worden ingegrepen als zaken zich niet ontwikkelen zoals wij hoopten. De gemeente zet volgend jaar ook in op het verder opzetten en verbeteren van rapportages zodat de bedrijfsvoering steeds beter en efficiënter kan worden uitgevoerd. Ons nieuwe HR-systeem dat in 2022 is geïmplementeerd, dient ons hierbij, samen met het eveneens nieuwe financiële systeem, te helpen. Voortvloeiend uit het arbobeleid wordt gewerkt aan een vitaliteitsbeleid. Een werkgroep is aan de slag om hier vorm aan te geven. Om als organisatie de beste resultaten te kunnen boeken is het van belang dat de medewerkers fysiek, mentaal en sociaal fit zijn. Wat ervoor nodig is om dit te realiseren wordt vertaald in een beleid. Eveneens in relatie tot het arbobeleid zijn we voornemens voor alle medewerkers vorm te geven aan een PMO (periodiek medisch onderzoek). Dit onderzoek richt zich op preventie van gezondheidsrisico’s en biedt daarmee handvatten voor leefstijlverbetering hetgeen daarmee ook een directe relatie heeft tot het duurzaam inzetbaar houden van onze medewerkers. Goes zet ook de komende jaren vol in op leiderschapsontwikkeling. Eigenaarschap en verantwoordelijkheid nemen, blijft hoog op de agenda staan.

Door middel van trainingen (bijvoorbeeld in de vorm van spelvormen) worden de medewerkers en leidinggevenden continu gewezen op het grote belang van eigenaarschap. Je bent verantwoordelijk voor de werkzaamheden die je uitvoert, van begin tot eind. •

Ontwikkelingen ICT en informatievoorziening

Om weloverwogen afwegingen te kunnen maken in de ICT-keuzes is onder regie van GR de Bevelanden met de gemeenten in 2022 een iVisie voorbereid. Deze heeft als doel om de informatievoorziening in de Bevelanden op een hoger niveau te krijgen, samen te werken om de kwetsbaarheid te verminderen, schaalgrootte te realiseren om alle producten en diensten te kunnen blijven leveren en continuïteit van de dienstverlening te waarborgen. De Ivisie is ook de basis voor verdere ICT gerelateerde investeringen in hoogwaardigere dienstverlening vanuit de 5 Bevelandse

83 gemeenten en de GR zelf. Deze iVisie vormt de stip op de horizon bij het verder vormgeven van de informatievoorziening in de Bevelanden de komende vijf jaar. In 2023 start naar verwachting een uitvoeringsprogramma om de speerpunten en uitgangspunten uit de iVisie concreet vorm te geven. Onderdelen hiervan zijn onder andere: • • •

De verdere implementatie van Microsoft 365 kantoorautomatiseringssoftware. Hiermee wordt de basis gelegd om in de toekomst, vanuit de cloud, meer functionaliteit uit het portfolio van Microsoft 365 in gebruik te nemen zoals OneNote, Intune en samenwerkingssoftware zoals Sharepoint. De implementatie van nieuwe software waarmee aangesloten kan worden op het Digitale Stelsel voor de nieuwe Omgevingswet (DSO) in 2023. Het verder vorm geven van Datagericht werken. Dit om beleidskeuzes nog beter te kunnen maken op basis van juiste en actuele gegevens.

Op het gebied van datagericht werken speelt Goes daarnaast Zeeuws breed ook in 2023 een actieve rol via het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO) in de OZO-werkgroep ‘datasturing’. Daarnaast is in 2022 een project gestart om de continuïteit en uitwijkmogelijkheden van de ICT-omgeving te verbeteren. Hiermee verhogen we de weerbaarheid tegen de gevolgen van technische storingen maar ook die van cybercrime zoals hacks of gijzelsoftware. • Ontwikkelingen Planning en Control De nieuwe wet met betrekking tot invoering van de rechtmatigheidsverantwoording is goedgekeurd door de tweede kamer. De verwachting is nu dat het college vanaf boekjaar 2023 zelf de verantwoording over de rechtmatigheid aflegt bij de jaarrekening. Ten behoeve van deze wetswijziging zijn door ons al een aantal acties in gang gezet. Na de professionalisering van de uitvoeringskant van het risicomanagement gaan we in 2023 ook het beleid opstellen. In 2023 zullen we het beleid gaan opstellen/actualiseren en aan de raad voorleggen. De afgelopen jaren hebben we ingezet op het verbeteren van ons tax control framework. Doel hiervan was om fiscaal in control te blijven en waar mogelijk dit verder te verbeteren. In 2022 zijn de werkzaamheden gericht op de aansluiting van het tax control framework op het nieuwe financiële systeem K2F.

In 2022 wordt het tax control framework beoordeeld door de belastingdienst en streven we ernaar om het huidige Horizontaal Toezicht van de belastingdienst vanaf 1 januari 2023 te kunnen continueren. In 2023 zullen we nader onderzoek doen naar de verdere digitalisering van de planning en control cyclus. In 2023 wordt er een kadernota opgesteld. •

Overige ontwikkelingen

Juridische Zaken De juridische dienstverlening door de gemeente Goes moet van hoge kwaliteit zijn. Het gaat hierbij onder meer om beslissingen op aanvragen om Omgevingsvergunningen, verkeersbesluiten, subsidies, klachten en bezwaren. In 2023 zal de implementatie van de Wet open overheid (actieve openbaarheid) de nodige aandacht vragen. Communicatie Ook in 2023 blijven we de Zeeuwse brede samenwerking intensiveren. Ook het komende jaar willen we bijdragen aan Zeeland Marketing en blijven we op diverse manieren de arbeidscommunicatie en de werving gericht op de zorgsector ondersteunen. Huisvesting Het Stadskantoor huisvest meerdere organisaties met elk haar eigen wensen en eisen. De organisaties veranderen van grootte en werkwijze waarop continu ingespeeld dient te worden. In de huisvesting van het stadskantoor en locatie Troelstralaan blijven we werken aan het bieden van een prettige functionele werkomgeving waarin samenwerken, elkaar ontmoeten en vitaliteit belangrijke aspecten blijven. In 2023 wordt daarnaast gestart om de inrichting van de centrale hal van het Stadskantoor aan te laten sluiten bij de hedendaagse wensen en eisen van de eigen organisatie en onze huurders en gasten. Denk hierbij aan een dynamische en open sfeer waarin o.a. gastgerichtheid, ontvankelijkheid en openheid naar voren komen.

Met inzet van flexibele zit- en sta plekken aan balies voor onze gasten en dynamisch werken voor onze medewerkers. Inkoop In 2023 starten we met het actualiseren van het Inkoopbeleid. Het huidige inkoopbeleid loopt medio 2024 af. In dit nieuwe beleid verwerken we ontwikkelingen die nu en straks op gebied van inkoop plaatsvinden. Zoals de professionaliseringslag die momenteel plaatsvindt vanuit het landelijke programma ‘Beter Aanbesteden’ en ontwikkelingen naar aanleiding van het nieuwe Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen

84 (MVOI) 2022-2025. Ook is er aandacht voor verbetering van de toegankelijkheid voor het lokale mkb tot aanbestedingen, bijvoorbeeld via groslijsten. Informatiebeveiliging en privacy Eind 2022 stellen we het informatiebeveiligings- en privacyplan voor 2023 op. De hierin opgenomen acties baseren we op de uitkomsten van zelfevaluaties en audits, het dreigingsbeeld gemeenten van de Informatiebeveiligingsdienst voor gemeenten (IBD), de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en geconstateerde risico’s op basis van risicoanalyses en incidenten die zich binnen en buiten de organisatie hebben voorgedaan. De Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) is hierbij het leidende normenkader. De BIO geldt sinds 2020 voor heel de overheid en is gebaseerd op de actuele internationale ISO-normen voor Informatiebeveiliging. Het continu werken aan bewustwording, houding en gedrag van medewerkers ten aanzien van informatieveiligheid en privacy is een belangrijk onderdeel van dit plan. Bescherming van persoonsgegevens zoals voorgeschreven in de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) heeft hierbij prioriteit. In 2022 is opnieuw onderzocht hoe ‘iBewust’ medewerkers van de gemeente Goes zijn. De uitkomsten hiervan helpen bij het bepalen van de prioriteiten bij het werken aan de bewustwording.

Nieuwe medewerkers van de gemeente Goes volgen na indiensttreding vanaf 2022 verplicht een aantal elearning modules op gebied van o.a. Informatiebeveiliging, Integriteit en Privacy. In mei 2023 leggen wij verantwoording af over de stand van de informatiebeveiliging in 2022 via de ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) systematiek. We leggen als organisatie hiermee in één keer verantwoording af aan zowel de gemeenteraad als verticaal naar landelijke partijen met een toezichtrol. Sinds 2022 moeten gemeenten zich verantwoorden over de verwerking van politiegegevens in het kader van de Wet Politiegegevens (WPg). Deze privacy-audit heeft betrekking op gegevens die door gemeentelijke BOA’s gebruikt worden. De externe audit dient elke vier jaar plaats te vinden met jaarlijks een interne audit. In 2023 zal gewerkt worden aan de verbeterpunten naar aanleiding van de eerste externe audit die in 2022 plaatsvindt. Aan het verbeteren van de informatieveiligheid wordt uitvoering gegeven door een aanjaagteam Informatiebeveiliging en Privacy waar de CISO, Functionaris Gegevensbescherming, Privacy Officer, Concerncontroller en een communicatieadviseur deel van uitmaken. Verder wordt nauw samengewerkt met GR de Bevelanden en de Bevelandse gemeenten bij het verbeteren van de informatieveiligheid en het beschermen van persoonsgegevens.

85

Paragraaf Verbonden partijen Algemeen De gemeente Goes heeft bestuurlijke en financiële belangen in een aantal verbonden partijen, die het beleid uitvoeren voor de gemeente. Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente zowel een bestuurlijk als financieel belang heeft. Bij een bestuurlijk belang gaat het om het hebben van zeggenschap van de gemeente in een derde partij, hetzij omdat de gemeente een zetel in het bestuur heeft, hetzij omdat ze via aandelen mee kan stemmen. Van een financieel belang is sprake als de gemeente de middelen, die aan een partij ter beschikking zijn gesteld, niet terugkrijgt, niet terugkrijgt bij faillissement van die partij of indien financiële problemen bij de derde partij kunnen worden verhaald bij de gemeente. Een verbonden partij kan onder andere zijn een deelneming in een vennootschap, een gemeenschappelijke regeling, een stichting, een vereniging of een PPS (Publiek Private Samenwerking). Een verbonden partij kun je zien als één van de drie mogelijkheden waarmee de gemeente haar taken uitvoert (of laat uitvoeren) om haar doelstellingen te realiseren: door een eigen dienst, door een commerciële partij of door een verbonden partij. Belang voor de raad Verbonden partijen zijn om de volgende drie redenen van belang voor de raad: 1.

Via de verbonden partij moeten doelstellingen van de gemeente worden gerealiseerd 2. De gemeente loopt financiële risico’s 3. Er bestaan mogelijk bestuurlijk-organisatorische risico’s Het is van belang om bovenstaande informatie inhoudelijk inzichtelijk te hebben, zodat de raad in staat is om bestuurlijk verantwoord te kunnen handelen. Beleidskader De volgende criteria gelden in de gemeente Goes als beleidskader voor de gemeentelijke deelnemingen in afzonderlijke rechtspersonen: Het deelnemen in een verbonden partij gebeurt alleen met het oog op het verrichten van een publieke taak; Participatie in een privaatrechtelijke rechtsvorm (NV, BV, VOF of CV) vindt uitsluitend plaats als onderzocht en gemotiveerd is waarom uitvoering van beleidsvoornemens niet in een publieke rechtsvorm kunnen plaatsvinden; De gemeenteraad bepaalt van geval tot geval tot welk bedrag het financiële belang in een privaatrechtelijke rechtsvorm strekt; Jaarlijks wordt bij de jaarstukken en de begroting of separate beleidsstukken aangegeven welke ontwikkelingen bij de verbonden partijen hebben plaatsgevonden of naar verwachting zullen gaan plaatsvinden; Vanuit het voorzichtigheidsprincipe wordt dividend uit deelnemingen verantwoord in het jaar van ontvangst.

86 Overzicht van de verbonden partijen van Goes In de begroting 2023 is een overzicht opgenomen van onze verbonden partijen. Conform de eisen van het BBV worden de verbonden partijen ingedeeld in de volgende verplichte categorieën: Gemeenschappelijke Regelingen (GR), Vennootschappen en Corporaties en tot slot Stichtingen en Verenigingen. In onderstaande lijst is de indeling conform BBV gehanteerd.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

A. Gemeenschappelijke regelingen

Bijdrage aan programma 4 1, 4 1, 4 5 3,4 5 1 3 1 2

B. Vennootschappen en Corporaties

Bijdrage aan programma AD 2 2 2 3 2 2

De Betho Gemeentelijke Gezondheid Zorg (GGD) Zeeland Samenwerking de Bevelanden (GRdB) Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland (OLAZ) Regionaal Bureau Leerplicht (RBL) Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland (RUD) Belastingsamenwerking SaBeWa Zeeland (SaBeWa) Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO) Veiligheidsregio Zeeland (VRZ) Zeeuwse Muziekschool (ZMS)

Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Provinciale Zeeuwse Elektriciteit Maatschappij (PZEM NV) NV Economische Impuls Zeeland

Gemeenschappelijk Bezit Evides Aqua BV (GBE Aqua BV) Omnium Deelgebieden de Goese Schans B.V. Verkoopmaatschappij de Goese Schans B.V.

Bijdrage aan programma C. Stichtingen en Verenigingen 1. Vereniging Zeeuwse Gemeenten (VZG) 1 2. Milieu Educatief Centrum ** 3. Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) ** ** Niet opgenomen in de begroting 2023; het betreft wel een verbonden partij; gemeente Goes heeft een financieel en bestuurlijk belang (zie toelichting hieronder). Hierna wordt nader ingegaan op de meest relevante ontwikkelingen per verbonden partij. A.

Gemeenschappelijke Regelingen

1 De Betho De Betho richt zich op het bieden van werk onder aangepaste omstandigheden aan de doelgroep van de sociale werkvoorziening en beschut werken en begeleidt werkzoekenden met een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt, via maatwerktrajecten, naar - al dan niet gesubsidieerd – betaald werk. Namens de gemeenten Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Reimerswaal en Tholen voert Betho de Wet sociale werkvoorziening uit. Daarnaast spelen zij een ondersteunende rol voor wat betreft de Wet werk en bijstand. Hierbinnen staat de ontwikkeling van de werknemer centraal. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Gemeenschappelijke Regeling/ Goes Reimerswaal en Tholen Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Van der Reest Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2021: € 178.400 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 0 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2023: € 0 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2021w) € 11.963.000 (2021w) € 4.121.000 (2021 realisatie) € 0 (2022b) € 11.108.000 (2022b) € 2.501.000 (2022 begroot) € 0 (2023b) € 10.436.000 (2023b) € 2.997.000 (2023 begroot) € 0

87 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 Op basis van het vastgestelde koersdocument Participatiewet wil Goes een herijking op de re-integratie mogelijkheden binnen de participatiewet. Belangrijkste aanleiding hiervoor vormt de veranderende gemeentelijke doelgroep: meer arbeid beperkten en meer complexe problematiek. De Betho maakt als aanbieder onderdeel van dit landschap uit. Verwachting is dat in de 2e helft van 2022 regionaal een plan van aanpak wordt vastgesteld (bestuurlijk) om te komen tot onderzoek en uitvoering van deze herijking. Betere aansluiting op de ondersteuningsbehoefte van deze veranderende doelgroep zal ervoor zorgen dat de Betho ook in de toekomst financieel gezond blijft. Ondertussen zal de Betho zelf haar bedrijfsvoering in 2023 weer zo inrichten dat zij, ondanks een afnemende rijksbijdrage, richting een positief resultaat zullen bewegen. Risico’s De deelnemende gemeenten dragen eventueel bij aan de verliezen van De Betho, die sterk afhankelijk zijn van de economische ontwikkelingen en de uitstroom van werkzoekenden naar betaald werk.

2 Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland (GGD) De GGD heeft als taak om de gezondheid van alle Zeeuwen te bewaken, te beschermen en te bevorderen. Dat is waar de GGD voor staat. De missie van de GGD: samen weken aan een gezond en veilig bestaan en sluitende zorg voor burgers in Zeeland. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Alle 13 Zeeuwse gemeenten Gemeenschappelijke Regeling/ Goes Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Veldhuizen Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2021: € 1.591.096 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 1.666.893 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2023: € 1.897.529 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2021w) € 3.972.560 (2021w) € 2.236.000 (2021 werkelijk) € 3.738.000 negatief (GGD incl. IJZ) (2022b) € 3.338.000 (2022b) € 2.255.000 (2022 begroot) € 0 (2023b) € 2.534.000 (2023b) € 20.713.000 (2023 begroot) € 0 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 In 2022 spelen diverse vraagstukken en ontwikkelingen, zowel bij de GGD als provinciaal en landelijk. Hierover nemen de colleges in 2022 een besluit. In 2023 volgt de uitwerking en uitvoering hiervan. Dit betreft onder andere het huisvestingsvraagstuk van de GGD; de samenwerking met RUD, RVZ en SWVO; het governance vraagstuk van de inkooporganisatie Jeugd en Beschermd Wonen; het dreigende artsentekort en de personeelsproblematiek bij Veilig Thuis.

Ook is van invloed de meerjarige implementatie van Positieve Gezondheid zoals deze plaatsvindt vanuit de Zeeuwse Zorg Coalitie. Daarnaast speelt landelijk het Integraal Zorgakkoord waarin preventie en leefstijl een nadrukkelijke plaats krijgt. Welke uitwerking dit heeft op de GGD wordt in 2022 en 2023 duidelijk. Risico’s Alle genoemde ontwikkelingen dragen in zekere mate risico’s met zich mee. Het college neemt dit in de besluitvorming mee. 3 Gemeenschappelijke Regeling de Bevelanden GR de Bevelanden staat voor Gemeenschappelijke Regeling de Bevelanden. Deze regeling is de basis voor een intensieve samenwerking tussen de vijf gemeenten uit de Bevelanden. Samenwerken gebeurt op de terreinen HRM, ICT en WIZ (Werk, inkomen en zorg). Namens de vijf gemeenten wordt uitvoering gegeven aan de Wet Maatschappelijke Ondersteuning, de Participatiewet, de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening en de Wet, Werk en Bijstand.

Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Reimerswaal Gemeenschappelijke Regeling/ Goes Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Van der Reest Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2021: € 7.826.000 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 8.055.000 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2023: € 8.653.000 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2021w) € 1.045.000 (2021w) € 5.225.000 (2021 werkelijk) € 301.000

88 (2022b) € 0 (2022b) € 2.600.000 (2022 begroot) € 0 (2023b) € 515.000 (2023b) € 20.713.000 (2023 begroot) € 0 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 ICT: GR de Bevelanden ICT gebruikt de in 2022 voorbereide IVisie om als team de juiste dingen te doen, om eisen en wensen te realiseren. Net als vorige jaren zal de groei in aantal gebruikers, de toenemende vraag aan functionaliteit, het grotere belang van informatieveiligheid en de behoefte om datagedreven/-gestuurd te kunnen werken van invloed zijn op de bedrijfsvoering bij ICT. Een ontwikkeling die een meerjarig karakter heeft, is dat er meer SAAS-oplossingen komen (Cloud). Dat levert enerzijds minder beheer op. Aan de andere kant neemt de complexiteit van het applicatielandschap met de vele koppelingen toe. Dat vraagt om andere competenties binnen het team en voortdurende doorontwikkeling bij de medewerkers van ICT. Door de coronapandemie is het tijd- en plaats onafhankelijk werken versneld ingevoerd. Nu dat technisch mogelijk is en de randvoorwaarden ook geregeld zijn, kan de doorontwikkeling starten. Dit kan onder andere door gebruik van de generieke samenwerkingssoftware (Microsoft 365) en het hybride vergaderen (deel van de groep thuis, deel op kantoor gezamenlijk in één ruimte) te verbeteren.

De doorontwikkeling wordt gestructureerd aangepakt door de basisprincipes van BISL (raamwerk voor het uitvoeren van functioneel beheer en informatiemanagement) en ITIL (referentiekader voor het inrichten van de beheerprocessen binnen een ICT-organisatie) te gebruiken. Dat uit zich onder andere door het opzetten van change management en werken onder architectuur. P&O: de verwachting is dat in het jaar 2023 de afdeling P&O naar een stabiele(re) fase zal gaan, waarin zij de standaardprocessen op orde heeft. De implementatie van het nieuwe HR-systeem (in 2022) zal hiervoor mede gaan zorgen. De door de Coronacrisis uitgestelde afronding van het SPO-traject binnen onze gemeente, zal nu in 2023 plaatsvinden. WIZ: De veranderde organisatiestructuur voor de gemeentelijke toegangen wordt verder doorontwikkeld in 2023. De toegang medewerkers van WIZ en die van de gemeentelijke loketten werken steeds meer integraal samen, vooral bij de meer complexe casuïstiek. De medewerkers van WIZ lopen mee in het bijscholingstraject rondom omgekeerde toets, doorbraakmethode en het integraal werken. Bedoeling is dat in 2023 ook steeds meer datagedreven gewerkt kan worden. Dit vraagt nog wel om een intensief traject rondom realiseren van een dashboard en het creëren van bruikbare data. Gemeenten en WIZ zullen hier samen in op moeten trekken.

Risico’s De gemeente draagt bij in een eventueel nadelig saldo, zowel qua bedrijfsvoering als op uitvoering van werkzaamheden. Risicovol blijft de ontwikkeling van Rijksbudgetten (BUIG budget gericht op uitkeringen, WMObudget zoals bv het opgelegde abonnementstarief en de armoedebudgetten). Een risico blijft ook in welke mate de uitgangspunten van het gemeentelijk beleid (Goes voor Elkaar, koersdocument participatie) voldoende terug te vinden zijn in de uitvoering bij WIZ. Uiteraard vormt hierbij de samenwerking met de andere gemeenten ook een uitdaging. De discussie over opdrachtgever- en opdrachtnemersrol komt regelmatig terug.

4 Openbaar Lichaam Afvalstoffenheffing Zeeland (OLAZ) OLAZ behartigt de gemeenschappelijke belangen van de deelnemers op het gebied van de afvalstoffenverwijdering. Hiermee voert de OLAZ onder andere taken uit als de zorg voor de verwijdering van de afvalstoffen, het adviseren van de deelnemers over het uitvoeren van relevante bepalingen van de Wet milieubeheer, het vaststellen van de tarieven voor de verwijdering van afvalstoffen, Daarnaast geeft de OLAZ-voorlichting op het gebied van afvalpreventie en -verwijdering. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats Alle 13 Zeeuwse gemeenten Gemeenschappelijke Regeling/ Borsele Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Veldhuizen Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2021: € 31.000 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 33.000 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2023: € 37.000 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2021w) € 482.000 (2021w) € 9.341.000 (2021 werkelijk) € 53.000 (2022b) € 429.000 (2022b) € 10.541.000 (2022 begroot) € 0 (2023b) € 482.000 (2023b) € 11.941.000 (2023 begroot) € 0 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 De VANG- doelstelling van 100 kilo per inwoner is voor vele Zeeuwse gemeenten nog (lang) niet bereikt. Een groot

89 gedeelte van deze opgave ligt bij de inzameling van het afval op de milieustraat (27 kilo per inwoner). Ook is er de landelijke wens om afval als grondstof te zien en te verwerken in het kader van circulaire economie. Er is sprake van invoering van toegangscontrole op de milieustraat om bedrijfsafval te weren en inwoners verder te stimuleren tot afvalscheiding. De data die wordt gewonnen uit dit controlesysteem wordt gebruikt voor nadere besluitvorming over toegangsbeperking op de milieustraat of een betalingssysteem voor het brandbaar afval. Daarnaast wordt verder gewerkt aan de toekomstbestendigheid van de milieustraten op het gebied van het huidige aantal en de huidige vorm in relatie tot voldoen aan wet- en regelgeving en het beheersbaar houden van de kosten. Ook wordt invulling gegeven aan waar en op welke wijze kringloop en/of demontage kan worden ingebed op de milieustraat, alsook mogelijkheden tot milieueducatie. Risico’s Bijdrage in eventueel exploitatietekort.

5 Regionaal Bureau Leerplicht (RBL) Het RBL ziet toe op de naleving van de leerplichtwet voor jongeren tot 18 jaar en het voorkomen van voortijdig schoolverlaten voor jongeren tot 23 jaar. RBL helpt jongeren, ouders en scholen bij het oplossen van problemen die een succesvolle schoolcarrière belemmeren. We stimuleren jongeren een startkwalificatie te halen en bieden begeleiding en advies. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Gemeenschappelijke Regeling/ Goes Reimerswaal, Schouwen-Duiveland en Tholen Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Van der Reest Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2021: € 108.000 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 114.000 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2023: € 117.000 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2021w) € 0 (2021w) € 0 (2021 werkelijk) € 31.000 (2022b) € 0 (2022b) € 0 (2022 begroot) € 0 (2023b) € 0 (2023b) € 0 (2023 begroot) € 0 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 De thuiszittersproblematiek heeft landelijk de aandacht. Ook in onze regio zetten we erop in dat er ondersteuning is en waar mogelijk een oplossing komt voor de leerlingen die langdurig thuis zitten. Tevens zal er aandacht zijn voor de consequenties van de Coronacrisis bij de leerlingen en de mogelijke gevolgen voor hun schoolloopbaan.

Zo komt er extra aandacht voor een betere doorstroom vmbo-mbo-hbo, wordt er intensief ingezet in de mbo-2 opleidingen door het aanbieden van meer begeleiding en/of kleinere klassen en in het kader van de aanpak jeugdwerkloosheid wordt extra ingezet op de regeling praktijkleren. Tot slot is bekend geworden dat het kabinet vanaf 2024 meer wil gaan investeren om schooluitval tegen te gaan door de regionale aanpak van voortijdig schoolverlaten uit te breiden tot de leeftijd vanaf 27 jaar. Risico’s Goes is centrumgemeente voor deze wettelijke taak. De jaarcijfers zijn verwerkt in de jaarrekening van de gemeente Goes. Het risico blijft beperkt tot maximaal de jaarlijkse bijdrage.

6 Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) RUD Zeeland voert namens de gemeenten, de provincie en het waterschap de taken vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van milieu en natuur uit. RUD Zeeland werkt daardoor samen met gemeenten, de provincie en het waterschap aan een schone en veilige werk- en leefomgeving. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats 13 Zeeuwse gemeenten, Provincie Zeeland, Gemeenschappelijke Regeling/ Terneuzen Waterschap Scheldestromen Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Burgemeester Mulder Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2021: € 632.000 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 615.000 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2023: € 657.000 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2021w) € 2.369.000 (2021w) € 2.598.000 (2021 werkelijk) € 889.000

90 (2022b) € 800.000 (2021b) € 1.000.000 (2022 begroot) € 0 (2023b) € 840.000 (2023b) € 1.000.000 (2023 begroot) € 0 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 Een belangrijke ontwikkeling is de komst van de Omgevingswet. Deze integrale wet vervangt meer dan 25 wetten op het gebied van bouwen, wonen, milieu, natuur, archeologie e.d. De komende jaren zal de implementatie van deze wet nog de nodige inspanningen van de RUD vergen. Met de invoering van de Omgevingswet gaan een aantal bodemtaken van de provincie naar de gemeenten. Omdat onder de Omgevingswet de meeste bodemtaken basistaken zijn moeten die door de RUD worden uitgevoerd. Knelpunt is de financiering van deze taken. Het Rijk moet de middelen voor de uitvoering van de bodemtaken opnieuw verdelen. Er is tot nu toe geen duidelijkheid over de bijdrage aan gemeenten. Het toezicht en de handhaving van de groene wetten vergt veel aandacht. Door de ontwikkelingen op het gebied van stikstof, het soortenbeleid en de Omgevingswet zal de werkdruk verder toenemen. Een brede heroriëntatie is gewenst. De RUD komt met een plan voor de groene handhaving voor de komende 5 jaar. Ondermijning is vermenging van de bovenwereld en de onderwereld. De sluipende bedreiging van de integriteit van het openbaar bestuur, overheidsambtenaren en het bedrijfsleven.

Vanaf 2023 zal de RUD-uitvoering geven aan het plan van aanpak over ondermijning dat zij hiertoe hebben opgesteld. De RUD heeft momenteel onvoldoende middelen voor structureel ketentoezicht, terwijl dat wel een basistaak is. Momenteel worden ketentoezichttaken ad hoc uitgevoerd. Structurele uitvoer van ketentoezicht is gewenst, omdat: Structurele inzet op ketentoezicht de verschillende schakels in de keten van afvalstoffen, asbest, bouwstoffen, bodem etc. verbindt, waardoor het opsporen van mogelijke misstanden en naleefgedrag verbetert; Het risico op milieu en imagoschade groter is indien zich een incident voordoet; Door het niet structureel inzetten op ketentoezicht wordt niet voldaan aan de kwaliteitscriteria. De huidige begrotingssystematiek wordt geconsolideerd tot en met 2024 om zo ervaring op te doen met kentallen en aanpassingen in producten. Andere ontwikkelingen zijn: Onderzoek samenwerking RUD, VRZ en GGD; Het rapport ‘Om de leefomgeving’ van de commissie Aartsen met een aantal aanbevelingen om het VTH-stelsel te verbeteren; De toekomstvisie van de RUD Zeeland; Het verkennend onderzoek van de provincie betreft de kwaliteit van de uitvoering van het milieubeleid binnen de provincie; De huisvesting en de PIOFAC-taken. (Het contract met Terneuzen stopt op 31 december 2023) PIOFAC: Personeel, Informatievoorziening, Organisatie, Financiën, Automatisering en Communicatie.

Risico’s Bijdrage in eventueel exploitatietekort.

7 GR Belastingsamenwerking Sabewa Zeeland Sabewa (Samenwerking belastingen en waardebepaling) Zeeland is een gemeenschappelijke regeling van acht gemeenten en het Waterschap. Sabewa Zeeland heft en int belastingen. Deelnemers Rechtsvorm & Vestigingsplaats Goes, Hulst, Reimerswaal, Tholen, Borsele, Sluis, Gemeenschappelijke Regeling/ Terneuzen Terneuzen, Kapelle en Waterschap Scheldestromen Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Meulblok Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2021: € 750.000 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 728.000 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2023: € 750.000 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2021w) € 330.000 (2021w) € 8.564.000 (2021 werkelijk) € 237.000 positief (2022b) € 237.000 (2022b) € 8.564.000 (2022 begroot) € 0 (2023b) € 237.000 (2023b) € 8.564.000 (2023 begroot) € 0 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 In 2022 is de jaarlijkse aanslagronde voor de verschillende belastingen die Sabewa Zeeland uitvoert, goed verlopen. De begroting 2023 van Sabewa Zeeland richt zich erop om net als voorgaande jaren de uitvoering van de reguliere

91 processen binnen de Wet WOZ, binnen de normen en criteria van de Waarderingskamer. Sabewa Zeeland geeft hierbij aan dat ze voor de interne beheersing van de processen rondom de Wet WOZ de beoordeling “uitstekend” (vier sterren) van de Waarderingskamer willen behalen en daarna verder willen groeien naar een beoordeling van vijf sterren. Voor de heffing van de gemeentelijke belastingen richt Sabewa Zeeland zich op een efficiënte inrichting van processen die zorgdragen voor een correcte aanslag voor de burger en een goede informatievoorziening richting de deelnemers van Sabewa Zeeland. Voor het onderdeel innen richt Sabewa Zeeland zich op een goede doorlooptijd van het invorderingsproces waarin een heldere communicatie richting burgers plaatsvindt. Risico’s Bijdrage in eventueel exploitatietekort.

8 Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO) Het SWVO verricht beleid adviserende, ondersteunende- en uitvoeringstaken binnen het sociaal domein voor de deelnemende gemeenten. Er wordt uitvoering gegeven aan de Wet Voorziening Gehandicapten (WVG) en inkoop maatwerkvoorzieningen Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). Deelnemers Rechtsvorm & Vestigingsplaats Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Reimerswaal, Gemeenschappelijke Regeling/ Goes Schouwen-Duiveland en Tholen. Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Van der Reest Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2021: € 263.388 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 266.649 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2023: € 275.000 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2021w) € 2.090.000 (2021w) € 7.825.000 (2021 werkelijk) € 1.163.000 (2022b) € 907.000 (2022b) € 7.109.000 (2022 begroot) € 0 (2023b) € 788.000 (2023b) € 8.952.000 (2023 begroot) € 0 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 De begroting wordt beleidsarm opgesteld. Eind 2022 ligt er een uitwerking van de maatregelen uit het rapport ‘Grip op Wmo in de Oosterschelderegio’ (Berenschot) gereed voor invoering bij de lokale gemeenten. In 2023 worden de maatregelen ingevoerd en geborgd. Om de effecten te kunnen monitoren wordt ingezet op een betere aansluiting tussen de begrote en de werkelijke uitgaven.

Hierdoor kunnen we als gemeente ook beter regie voeren en (waar mogelijk tijdig) bijsturen. Risico’s Binnen de Zeeuwse Samenwerking Sociaal Domein wordt gekeken naar een meer efficiënte en effectieve manier van samenwerken. Daarnaast wordt vanuit de aanbevelingen van Grip op Wmo ingezet op het voortzetten en verbeteren van de samenwerking tussen SWVO en afdeling WIZ van GR de Bevelanden. Hoewel nog onduidelijk, hebben deze ontwikkelingen waarschijnlijk gevolgen voor de huidige vormgeving van het SWVO. De uitwerking hiervan kan ook tot financiële effecten leiden.

9 Veiligheidsregio Zeeland (VRZ) De Gemeenschappelijke Regeling VRZ is verantwoordelijk voor de fysieke veiligheid, rampenbestrijding en crisisbeheersing in Zeeland. Binnen de veiligheidsregio werken verschillende partijen samen op het gebied van: brandweerzorg, rampenbeheersing, crisisbeheersing, geneeskundige hulpverlening en handhaving van de openbare orde en veiligheid. Deelnemers Rechtsvorm en vestigingsplaats 13 Zeeuwse gemeenten Gemeenschappelijke Regeling/ Middelburg Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Burgemeester Mulder Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2021: € 2.703.093 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 2.740.080 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2023: € 2.917.000 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2021w) € 4.433.000 (2021w) € 33.526.000 (2021 realisatie) € 755.000 (2022b) € 1.675.000 (2022b) € 23.796.000 (2022 begroot) € 0 (2023b) € 1.887.000 (2023b) € 21.940.000 (2023 begroot) € 0

92 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 Begin 2022 is het meerjarenbeleidsplan vastgesteld. Daarmee heeft VRZ voor de komende vier jaar de koers vastgelegd met vier speerpunten om te zorgen voor een veilig Zeeland: • Zorgen voor een voorbereide crisisorganisatie • Toewerken naar een toekomstbestendige brandweerzorg • Werken in netwerken • Zorgen voor goede organisatie met aandacht voor de mens. Tevens wordt een verhoging van de gemeentelijke bijdrage gevraagd als compensatie voor o.a. de weggevallen gelden voor ‘Externe Veiligheid’, voor het piket AC-BZ en de opleidingen hiervoor, voor de implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en het versterken van informatie gestuurde veiligheid, voor de meerkosten ten opzichte van de VZG-richtlijn 2019 t/m 2022 als gevolg van de CAO 2019-2020, de CAO 2021-2022 en ABP pensioenpremieverhogingen in 2019 en 2021, de (geplande) vervanging van brandweermaterieel en – materiaal en oplopende kapitaallasten. Risico’s De risico’s bestaan vooral in het programma brandweerzorg en de oplopende gemeentelijke bijdragen door o.a. oplopende kapitaallasten.

10 Zeeuwse Muziekschool (ZMS) De Zeeuwse Muziekschool verzorgt namens de tien deelnemende gemeenten muziekonderwijs voor kinderen, jongeren en volwassenen. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Borsele, Goes, Hulst, Kapelle, Middelburg, NoordGemeenschappelijke Regeling/ Middelburg Beveland, Reimerswaal, Schouwen-Duiveland, Tholen, Veere. Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Vermeulen Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2021: € 272.000 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2022: € 275.000 Jaarlijkse exploitatiebijdrage 2023: € 288.000 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaten: (2021) Niet beschikbaar (2021) Niet beschikbaar (2021 werkelijk) € 274.000 negatief (2022) Niet beschikbaar (2022) Niet beschikbaar (2022 begroot) € 0 (2023) Niet beschikbaar (2023) Niet beschikbaar (2023 begroot) € 0 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 De uittreedsommen van de gemeenten Sluis en Vlissingen worden ook nu nog gebruikt om de Zeeuwse Muziekschool toekomstbestendiger te maken. De Zeeuwse Muziekschool zich richt op drie pijlers: cursorisch onderwijs, basis en voortgezet onderwijs en het sociaal domein. De ZMS wil robuuster en toekomstbestendig zijn en verbreedt om die reden het aanbod. Met de bestemmingsreserves wordt die bredere inzet opgestart. Deze worden besteed aan Brug voor Talent (vooropleiding conservatorium in Zeeland opzetten i.s.m.

HKU), aansluiten bij het prestigieuze New Yorkse Mostly Modern Festival met een eigen bescheiden versie van het festival en aan noodzakelijke professionalisering van de administratieve organisatie. Risico’s De Muziekschool heeft te maken met stijgende kosten vanwege een gewijzigde CAO en als gevolg van de coronapandemie. De ZMS heeft in 2021 vanwege de beperkende coronamaatregelen een negatief resultaat behaald van € 273.361. Dit resultaat is opgevangen in de eigen reserves. Er worden extra maatregelen getroffen om meer inkomsten te genereren: uitbreiding van het aanbod en verhoging van het lesgeld. Daarnaast is structurele bijdrage van de deelnemende gemeenten in 2022 verhoogd. Behalve de uitgetreden gemeenten Sluis en Vlissingen zijn er binnen de GR ZMS meer gemeenten die twijfels hebben over hun deelname aan de GR. Tot nu toe zijn er geen officiële aanvragen gedaan om uit te treden. Dit betekent dat in de huidige omvang de GR tot 2024 kan blijven bestaan. De gemeente Borsele is van plan om na die periode vanaf 2024 uit de GR te stappen. De provincie evalueert ook de eigen deelname in cultuureducatie breed in Zeeland. Hij heeft hiervoor een onderzoek uitgezet bij een externe partij. Uitkomst van het onderzoek is een mogelijk antwoord op de vraag hoe cultuureducatie gestructureerd kan worden in Zeeland.

93 B.

Vennootschappen en Corporaties

1 Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Hiermee is de bank essentieel voor de publieke taak. De kerntaak is om tegen lage tarieven krediet te verstrekken aan of onder garantie van Nederlandse overheden. De gemeente neemt deel in het maatschappelijk kapitaal van de N.V. BNG Bank. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Alle Nederlandse gemeenten Naamloze Vennootschap/ Den Haag Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Stemrecht op aandeelhoudersvergadering De gemeente is aandeelhouder: 0,17% Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Meulblok Aandelenkapitaal: € 241.000 Eigen Vreemd Resultaat Dividend 2021 Dividend 2020 Dividend 2019 Vermogen Vermogen (2021) (2021) (2020) € 220.000 € 174.000 € 122.000 € 5.062 € 143.988 € 236.000 (x € 1 mln) (x € 1 mln) (x € 1 mln) Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 De BNG Bank streeft niet naar winstmaximalisatie, maar naar maatschappelijke impact en een redelijk rendement voor de aandeelhouders. Risico’s Bij tegenvallende winsten in de toekomst wordt minder dividend uitgekeerd, wat gevolgen heeft voor de begrotingspositie van de gemeente Goes. De bank heeft zeer hoge externe krediet ratings (Moody’s: Aaa, Standard & Poor’s: AAA en Fitch: AA+).