Afschrift Accountantsverslag 2024 - Gemeente Goes

Accountantsverslag Gemeente Goes Boekjaar 2024

Aanbiedingsbrief Aan de raad van de gemeente Goes Postbus 2118 4460 MC GOES Onderwerp: Accountantsverslag 2024 Datum: 16 juni 2025 Geachte leden van raad, In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2024 van gemeente Goes, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie. Wij hebben u op 16 juni 2025 gemachtigd om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2024. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) B.V.

Was getekend D. Eijke MSc. RA Director Audit

pagina | 2

Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Financiële positie 4. Belangrijkste bevindingen 5. Overige onderwerpen 6. Bijlagen

pagina | 3

1

Bestuurlijke samenvatting

pagina | 4

Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Wij hebben u op 16 juni 2025 gemachtigd om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2024.

Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.

Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2024.

Verschillen & onzekerheden

Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijken een aantal cijfermatige controleverschillen en een aantal tekstuele aanpassingen. Deze zijn grotendeels gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening. Daarnaast constateren we onzekerheden voor een bedrag van afgerond € 0,5 miljoen. De ongecorrigeerde fouten en onzekerheden zoals opgenomen in bijlage B overschrijden de voor deze controle geldende goedkeuringstoleranties niet. Wij constateren dat de jaarrekening van de gemeente Goes een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2024 als van de activa en passiva per 31 december 2024 in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en gemeenten. Uit onze controle is een fout geconstateerd met betrekking tot samenstelling en grootte van het vermogen 2023. De fout betreft een te hoog opgenomen verplichting inzake de ‘Arbeidsmarktregio Zeeland’ per 31 december 2023 van € 3.310.000. Op basis van de verslaggevingsregels is er voor dit bedrag geen sprake van een feitelijke verplichting maar een reserve, omdat deze middelen voortkomen uit de algemene uitkering. Ter verbetering van het inzicht in de cijfers 2024 is deze bevinding administratief verwerkt in het beginvermogen per 1 januari 2024 en niet in het resultaat 2024 hetgeen in lijn is met de verslaggevingsrichtlijnen.

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 in overeenstemming is met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2024 van de gemeente Goes voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Gemeente Goes heeft er voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van de jaarstukken, ondanks dat dit conform het BBV in formele zin nog niet verplicht is. Op deze wijze heeft de gemeente Goes invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording toch op te nemen. Op deze wijze wordt ook invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de raad, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Uit onze controle zijn geen bevindingen geconstateerd. De rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld.

pagina | 5

Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden

Voor een toelichting op de financiële kengetallen en signaleringswaarden verwijzen we naar hoofdstuk 3.

pagina | 6

2

Opdracht, scope en uitkomsten

pagina | 7

2. Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle

Overzicht toleranties

De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen). • De jaarrekening. • Bijlagen.

De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is afgerond € 1.995.000. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol. Omschrijving

Met de opdrachtbevestiging van 8 augustus 2024 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2024. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle.

Grondslag

Bedrag

Goedkeuringstolerantie fouten

1% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 1.995.000

Goedkeuringstolerantie onzekerheden

3% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 5.985.000

Rapporteringstolerantie

10% van de goedkeuringstolerantie voor fouten

€ 199.500

De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in uw financiële verordening, wijken beperkt af van de toleranties voor de controle op de getrouwheid. Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende toleranties: Grondslag

Bedrag

Verantwoordingsgrens

1% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 1.995.000

Rapporteringsgrens

10% van verantwoordingsgrens

€ 199.500

pagina | 8

2. Opdracht, scope en uitkomsten Kernpunten en significante risico’s in de controle

Interne beheersing

Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle: • Het risico dat het management van de gemeente de procesafspraken doorbreekt, hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels. Dit risico ziet bij uw gemeente met name toe op de jaarrekening als geheel en niet op een specifieke post. • Betalingen aan niet-rechthebbenden waardoor inkopen ten onrechte zijn verantwoord, doordat bankrekeningnummers van crediteuren in de batchbetaling niet juist zijn door foutief aangemaakte of gewijzigde bankrekeningnummers. • De juistheid van de overlopende passiva waaronder de verwerking van de arbeidsmarktregio • De waardering van de grondexploitaties • De getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording. • De verantwoording in het kader van Wet Normering Topinkomens (WNT).

Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing inclusief de IT-omgeving, voor zover van belang voor de jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij in de managementletter 2024 beschreven.

Uitkomsten Wij hebben u op 16 juni 2025 gemachtigd om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2024. Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijken een aantal cijfermatige controleverschillen, een aantal onzekerheden en een aantal tekstuele aanpassingen. Deze zijn grotendeels gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening. Deze ongecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden overschrijden de voor deze controle geldende goedkeuringstoleranties niet.

Onze werkzaamheden zijn niet gericht op het geven van een oordeel over de interne beheersing van de gemeente als geheel. Onze uitgebrachte management letter bevat daardoor niet alle onvolkomenheden in de interne beheersing, die bij een eventueel uitgebreid en hierop specifiek gericht onderzoek naar voren zouden kunnen komen.

Geautomatiseerde gegevensverwerking Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Wij merken op dat de jaarrekeningcontrole niet specifiek gericht is op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. In onze managementletter hebben wij een aantal attentiepunten ten aanzien van de IT-omgeving opgenomen. U heeft aangegeven hieraan opvolging te willen geven.

pagina | 9

2. Opdracht, scope en uitkomsten Frauderisico’s en continuïteit Onze controleverklaring over boekjaar 2024 bevat, gelijk aan voorgaand jaar, een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met betrekking tot continuïteit. Frauderisico’s Zoals ook in ons controleplan opgenomen bevindt het college dan wel het management zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een incentive van het college of management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een betere financiële situatie of prestatie te presenteren. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkend. Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: • Analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren; • Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt;

• Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het college of management zoals de waardering van de grondexploitaties, vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten; • beoordelen van significante transacties buitenom de normale bedrijfsuitoefening; en • doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en de raad. Verder onderkennen we een frauderisico dat nieuwe of gewijzigde bankrekeningnummers in boekjaar 2024 niet juist zijn, doordat een (zichtbare) externe validatie van nieuwe of gewijzigde bankrekeningnummers ontbreekt. Om dit frauderisico te ondervangen hebben we gegevensgerichte werkzaamheden verricht op nieuwe en gewijzigde banrekeningnummers in boekjaar 2024. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.

pagina | 10

2. Opdracht, scope en uitkomsten Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen. Corruptie en omkopingsrisico’s Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen. Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen.

Onze beroepsregels zijn in de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid. Gemeente Goes beschikt over beschreven procedures ten aanzien van de samenwerking met derden en een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid aangevuld met trainingen voor voldoende bewustwording bij medewerkers. Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren: • Vastgesteld dat de aanbestedingen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. • Door middel van een steekproef vastgesteld dat prestaties zijn geleverd voor inkoopfacturen die in rekening zijn gebracht aan de gemeente. • Door middel van een kritische deelwaarneming vastgesteld dat bij (materiële) grondaankopen en –verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd. • Door middel van een kritische deelwaarneming vastgesteld dat verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.

pagina | 11

3

Financiële positie

pagina | 12

3. Financiële positie Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2024 volgens de jaarrekening € 120,0 miljoen en heeft zich de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld:

Analyse van het resultaat Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien van € 28,4 miljoen. In de begroting na wijziging was rekening gehouden met een positief resultaat van € 19,5 miljoen.

Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)

In de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening wordt vanaf pagina 273 in hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2024 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken.

140.000

120.000 100.000

De afwijking tussen de begroting na wijziging en de gerealiseerde baten en lasten wordt onder andere veroorzaakt door lagere lasten dan begroot voor asielzoekers en statusgerechtigden en hogere rijksbijdragen voor bijstandsuitkeringen dan begroot.

80.000 60.000

Voor een nader gedetailleerd inzicht van de afwijkingen en de verklarende toelichting hierop verwijzen wij u naar de toelichtingen per programma, zoals opgenomen in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in uw jaarrekening.

40.000 20.000 0 2021 2022 2023 2024 Algemene reserve Bestemmingsreserve Gerealiseerd resultaat

Van de totale reserves is € 40,9 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 6,3 miljoen met name door de toevoeging van het resultaat uit 2023. Per saldo is gedurende 2024 € 2,5 miljoen onttrokken uit de reserves. Deze onttrekking (ten bate van het resultaat) vormt samen met het totaal saldo van baten en lasten (€ 28,4 miljoen voordelig) het gerealiseerde resultaat van € 30,9 miljoen.

13

3. Financiële positie Weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien.

Schuldpositie De schuldpositie van uw gemeente geeft een beeld van de mate waarin uw gemeente afhankelijk is van externe middelen bij het realiseren van haar doelstellingen. Ook geeft het inzicht in welk deel van de inkomsten van de gemeente gebruikt moet worden om de rente en aflossing van de schulden te kunnen betalen. De gecorrigeerde netto schuldquote is aangepast voor leningen die de gemeente ‘doorleent’ aan derden (zoals woningbouwverenigingen).

Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie.

Hieronder hebben wij de ontwikkeling van uw schuldpositie gedurende de afgelopen vier jaar weergegeven.

Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven: Gemeente

NL

35.000 – 45.000

Kengetal

2024

2023

2023

2023

Netto schuldquote

61%

73%

38%

36%

Netto schuldquote gecorrigeerd

55%

67%

32%

32%

Solvabiliteit

39%

30%

39%

40%

Grondexploitaties

5%

3%

6%

4%

Belastingcapaciteit

104%

103%

100%

96%

Structurele exploitatieruimte

1%

2%

3%

3%

100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 2021

2022 Gemeente Goes

2023 Nederland

2024

35.000 tot 45.000 inwoners

De netto schuldquote bedraagt 61% en is daarmee gedaald ten opzichte van voorgaand boekjaar (2023: 73%). De schuldquote van de gemeente ligt gemiddeld wel hoger dan andere gemeenten van vergelijkbare omvang. Deze ratio geeft aan in hoeverre de schulden hoger zijn dan de jaarlijkse inkomsten. Een ratio die kleiner is dan 100% duidt op hogere baten dan schulden in een boekjaar. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten adviseert om 130% als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen (bron: VNG, Handleiding houdbaarheidstest gemeentefinanciën). Uw gemeente voldoet ultimo 2023 aan die norm.

14

3. Financiële positie Solvabiliteit De solvabiliteit van uw gemeente geeft een beeld van de mate waarin uw gemeente op lange termijn aan haar verplichtingen kan voldoen. Hieronder hebben wij de ontwikkeling van uw solvabiliteit gedurende de laatste 4 jaar weergegeven. 45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% 2021

Weerstandsvermogen en risicobeheersing In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico's. Hieronder is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven, inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserve. De weerstandsratio kwalificeert als uitstekend.

2022 Gemeente Goes

2023 Nederland

2024

35.000 tot 45.000 inwoners

De solvabiliteit is in 2024 gestegen naar 39% (in 2023 30%). De VNG hanteert een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. We merken op dat de solvabiliteit in de afgelopen jaren is verbeterd en boven de signaalwaarde ligt. De solvabiliteit van de gemeente Goes ligt in lijn met het gemiddelde van vergelijkebare gemeenten qua omvang.

De grootste door uw gemeente geïdentificeerde risico’s zijn: − Risico’s uit reguliere (organisatie-brede) activiteiten − Risico’s uit verbonden partijen − Risico’s uit garantstellingen We constateren dat de weerstandsratio aanzienlijk gestegen is in 2024 als gevolg van het positieve resultaat 2024 en de daling van de onderkende risico’s. (x € 1 miljoen)

2024

2023

2022

Weerstandsratio

Betekenis

Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de in exploitatie genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten.

Weerstandscapaciteit

54,7

24,6

29,1

>= 2.0

Uitstekend

Risico’s

9,2

10,2

9,2

1.4 < 2.0

Ruim voldoende

1.0 < 1.4

Voldoende

Belastingcapaciteit De lastendruk in de gemeente Goes ten opzichte van het landelijk gemiddelde bedraagt 104%.

Weerstandsratio

5,9

2,4

3,2

0.8 < 1.0

Matig

0.6 < 0.8

Onvoldoende

< 0.6

Ruim onvoldoende

Structurele exploitatieruimte Op basis van het kengetal “structurele exploitatieruimte” blijkt dat er begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige begroting op te vangen.

15

4

Belangrijkste bevindingen

pagina | 16

4. Belangrijkste bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording Inleiding Met het goedkeuren van een aanpassing van de Gemeentewet door de Eerste Kamer op 27 september 2022 is de verplichting voor de accountant om een oordeel te geven over rechtmatigheid uit de wet gehaald. Sinds voorgaand jaar wordt een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening. In deze rechtmatigheidsverantwoording legt het college zelf verantwoording af over rechtmatigheid. Dit doet het college door zelf een oordeel te geven of de totstandkoming van de lasten, de baten en de balansmutaties in overeenstemming is met de door de gemeenteraad vastgestelde kaders. Deze kaders liggen vast in de begroting en de gemeentelijke verordeningen alsook in bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. De gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de jaarrekening en voor de uitvoering van de accountantscontrole en oordeelsvorming in de controleverklaring was op 31 december 2024 nog niet aangepast. Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) bevatten nog niet de verplichting tot het opnemen van de rechtmatigheidsverantwoording.

De gemeente heeft er evenwel voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van de jaarstukken. Dat is ook zo vastgelegd in de gemeentelijke financiële verordening (ex artikel 212 Gemeentewet). Op deze wijze heeft de gemeente invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op te nemen, zoals de wetgever had beoogd. Bovendien wordt zo invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Tevens kunnen de toezichthouder en het Rijk gebruik maken van de opgenomen verantwoording. Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door de raad vastgestelde rapporteringsgrens (€ 199.500) worden in de paragraaf bedrijfsvoering benoemd. Ons getrouwheidsoordeel over het getrouwe beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten, lasten als van de activa en passiva ziet ook toe op de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording en daarmee op de juistheid en volledigheid van de in de rechtmatigheidsverantwoording vermelde rechtmatigheidsfouten.

pagina | 17

4. Belangrijkste bevindingen Bij het verantwoorden over de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening zijn negen rechtmatigheidscriteria van toepassing. Zes criteria (kunnen) direct van invloed zijn op de posten in de balans en de staat van baten en lasten (zien toe op getrouwheidsaspecten inzake grootte en de samenstelling van zowel de baten en de lasten als van de activa en passiva) en drie criteria zien uitsluitend toe op specifieke rechtmatigheidsaspecten van de baten, lasten en balansmutaties en raken niet de grootte en samenstelling. Het college is verantwoordelijk voor alle negen criteria; in de jaarrekening van het college worden deze afgedekt langs de volgende lijnen:

Begrotingscriterium De rechtmatigheidsverantwoording bevat belangrijke informatie voor het (politieke) verantwoordingsdebat van de gemeenteraad met het college. U stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen uw gemeente om moet worden gegaan met begrotingsoverschrijdingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel).

Op grond van Kadernota rechtmatigheid wordt over de criteria die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening niet gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording. In de rechtmatigheidsverantwoording komen dus alleen de drie rechtmatigheidscriteria tot uitdrukking die aanvullend zijn op de criteria die ook gelden voor getrouwheid, te weten: het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en misbruik en oneigenlijk gebruik.

In de Kadernota rechtmatigheid beveelt de commissie BBV daarnaast aan dat het college de afwijkingen op het begrotingscriterium nader toelicht in de paragraaf bedrijfsvoering in het jaarverslag. Er is op basis van de financiële verordening van gemeente Goes sprake van een begrotingsonrechtmatigheid als het college bij de realisatie van doelen en het realiseren van activiteiten de door de gemeenteraad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten overschrijdt (1), toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves doorvoert die niet door de gemeenteraad zijn vastgesteld (2) en als bij onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten en/of hogere en lagere baten dan begroot de begroting niet tijdig met begrotingswijzigingen is aangepast (3). Afwijkingen onder (3) die in de jaarrekening aan de raad worden gemeld en toegelicht, worden in deze als tijdig beschouwd.

pagina | 18

4. Belangrijkste bevindingen Analyse begrotingscriterium Wij hebben vastgesteld dat de gerealiseerde lasten op een aantal programma’s de geautoriseerde begroting na wijziging overschrijden, voor een totaal van € 2.941.000. Dit bedrag is als volgt onderverdeeld: • Bestuur en financiën € 289.000, met name veroorzaakt door de dotatie aan de voorziening voor wethouderspensioenen, die pas na het begrotingsjaar berekend is. • Overhead € 1.687.000, met name veroorzaakt doordat er minder uren zijn gealloceerd aan projecten en investeringen ten opzichte van de gewijzigde begroting. • Algemene Dekkingsmiddelen € 697.000, met name veroorzaakt door hogere financieringslasten. • VPB € 269.000, met name veroorzaakt door hogere berekende VPB lasten op basis van de fiscale resultaten op bouwgrondcomplexen. De overschrijdingen op de investeringskredieten bedragen € 429.000.

De bovenstaande rechtmatigheidsfouten (€ 3,4 miljoen) zijn het gevolg van bestaand beleid, en hoeven daarom op basis van de financiële verordening niet nader toegelicht te worden in de paragraaf bedrijfsvoering.

pagina | 19

4. Belangrijkste bevindingen Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen voort uit externe- en interne regelgeving en hebben betrekking op aspecten zoals: doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur voor zover deze relevant zijn voor de financiële rechtmatigheid. In het door u vastgestelde normenkader is een inventarisatie van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving opgenomen. Het niet in acht nemen van de geldende voorwaarden bij financiële beheershandelingen leidt tot een onrechtmatigheid die het college moet toelichten in de rechtmatigheids-verantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van individuele en/of cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden. Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving is complexe materie en het blijkt in de praktijk moeilijk volledig te beheersen. De gemeente heeft dit ook onderkend en heeft derhalve een aanbestedings-analyse uitgevoerd. Uit de controle op de aanbestedingsrechtmatigheid blijken drie rechtmatigheidsfouten van in totaal € 386.000.

Dit bedrag bestaat uit lasten voor inhuur van personeel, beheerkosten inzake een parkeergarage en een rechtmatigheidsfout inzake het sociaal domein vanuit GR de Bevelanden. Wij hebben de gemeentelijke controlewerkzaamheden inhoudelijk gecontroleerd en delen de conclusie van de gemeente dat deze lasten onrechtmatig zijn.

Verder komen uit het interne controleverslag aanbestedingen 2024 diverse aandachtspunten voor de organisatie, zoals niet-naleving van interne richtlijnen omtrent inkopen en aanbesteden en contracten die mogelijk in komende boekjaren zullen leiden tot rechtmatigheidsfouten. Deze hebben (vooralsnog) geen impact onze jaarrekeningcontrole, maar we vragen hiervoor wel aandacht voor de (doorontwikkeling van de) interne beheersing van de gemeente Goes. Er zijn tot slot ook voorwaarden waar geen financieel gevolg aan is verbonden. Dan is sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Deze situatie doet zich bijvoorbeeld voor bij het niet naleven van de Kasgeldlimiet en Renterisiconorm van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). Maar ook bij bijvoorbeeld het niet naleven van de termijnen van de subsidieverordening. Volgens een stellige uitspraak van de Commissie BBV betreffen deze afwijkingen van het voorwaardencriterium formele rechtmatigheidsfouten die in de paragraaf bedrijfsvoering worden gerapporteerd. Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, de kasgeldlimiet en het schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening. Een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering is hiervoor niet noodzakelijk.

pagina | 20

4. Belangrijkste bevindingen Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O) Het college is verantwoordelijk voor het inrichten van effectieve maatregelen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregels om overheidssubsidies en bijdragen te ontvangen dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Deze maatregelen hangen veelal samen met de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium. Het college heeft een uitspraak gedaan in hoeverre het M&O-beleid feitelijk wordt nageleefd en of de getroffen maatregelen effectief werken. Hieruit zijn geen zaken naar voren gekomen die gerapporteerd moeten worden. Uitkomst rechtmatigheidsverantwoording De omvang van bevindingen inzake begrotingsrechtmatigheid bedraagt € 3,8 miljoen en overschrijdt daarmee de verantwoordingsgrens van € 2,0 miljoen. Het college heeft terecht geconcludeerd in de rechtmatigheidsverantwoording dat de in de jaarrekening 2024 verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens.

pagina | 21

4. Belangrijkste bevindingen Waardering van de grondexploitaties De wijziging van de boekwaarde van de grondexploitaties gedurende 2024 is als volgt samen te vatten: (x € 1.000)

2024

2023

Boekwaarde per 1 januari

6.361

-528

Investeringen

8.470

8.133

Grondverkopen

3.211

-2.161

Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten

270

961

Mutatie verliesvoorziening

-60

-44

11.830

6.361

Boekwaarde per 31 december

De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2024 gaat het om 14 individuele projecten.

De voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties) vallen, is een omvangrijke balanspost in de jaarrekening met schattingen. De jaarrekeningpost bedraagt (exclusief voorzieningen) € 11,8 miljoen per ultimo 2024 (2023: € 6,4 miljoen). De stijging van de boekwaarde komt met name door investeringen, zoals in bedrijvenpark Deltaweg.

pagina | 22

4. Belangrijkste bevindingen De parameters voor de grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst.

Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering en de toelichting op de schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk.

Parameters

Schatting 2024

Rente



Kostenstijging



Opbrengstenstijging



Legenda status:  = evenwichtig  = optimistisch  = voorzichtig  = controleverschil

Rekenrente Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 2,31% (2023: 2,31%). De rekenrente is gebaseerd op de huidige leningenportefeuille van de gemeente Goes. Deze grondslag is in overeenstemming met de notitie grondexploitatie en de bepaling in de notitie rente van de commissie BBV. Wij achten deze parameter evenwichtig. Kostenstijging De gehanteerde parameter voor de kostenstijging is 2 – 6% (2023: 2 - 6%) en ligt tot en met 2026 in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. Voor 2027 en verder ligt de ingecalculeerde kostenstijging voor één complex hoger dan de landelijke prijsindexcijfers. Doordat het voortgangspercentage op basis van het BBV nog nihil is heeft dit geen effect op de tussentijdse winstneming van het complex. Op basis hiervan achten wij deze parameter evenwichtig. Gezien de prijsontwikkelingen in de markt en het hiervoor genoemde punt is het van belang de ontwikkelingen hierin goed te monitoren en aan te passen indien noodzakelijk. Opbrengstenstijging Het college rekent met opbrengstenstijgingen tussen de 0 - 3% (2023: 0 - 2%). Op basis van de momenteel beschikbare informatie achten wij deze parameter evenwichtig. Gezien de ontwikkelingen in de markt achten wij het van belang de grondprijzen goed te blijven volgen.

pagina | 23

4. Belangrijkste bevindingen Programmering De programmering van de grondexploitaties wordt actief gemonitord door de gemeente Goes. De ingerekende programmering ligt in lijn met vorig jaar en is onder andere gebaseerd op interne en externe onderzoeken. De ingerekende programmering past hiernaast binnen de regionale afspraken tussen de Bevelandse gemeentes. Verkoopprijzen De verkoopprijzen voor zowel woningen als bedrijven zijn niet significant gewijzigd. Gedurende 2024 hebben verkopen voor bedrijven plaatsgevonden, waarbij de ingerekende prijs is gerealiseerd. Overige bevindingen Classificatie van verliesvoorzieningen op grondexploitaties Op basis van uitspraken van de commissie BBV dient een deel van de voorzieningen op de grondexploitaties aan de creditzijde gepresenteerd te worden indien op complexniveau sprake is van een negatieve stand als gevolg een verliesvoorziening. Nu zijn deze verliesvoorzieningen gesaldeerd opgenomen onder de post voorraden, waardoor deze balanspost negatief is verantwoord. Hierdoor zijn de voorraden en de voorzieningen voor € 2,2 miljoen te laag verantwoord. Presentatie grondexploitaties in de toelichting van de jaarrekening We constateren dat de grondexploitaties niet per complex zijn toegelicht in de jaarrekening.

Het advies van de Commissie BBV is om in de toelichting van de jaarrekening de boekwaarde van de grondexploitatie evenals de uitgaven, inkomsten en winst- dan wel verliesvoorziening op te nemen per complex.

Hierdoor krijgt de gebruiker van de jaarrekening inzicht in het verloop van de complexen. We adviseren het advies van de Commissie BBV te volgen. Presentatie ingerekende subsidies in grondexploitatie We constateren, in overeenstemming met vorig jaar, dat er in de grondexploitatie Goese Schans ten onrechte voor € 2,1 miljoen aan subsidies zijn opgenomen, waardoor de voorraden en de overlopende passiva € 2,1 miljoen te laag zijn verantwoord. Omdat het subsidies betreft, heeft dit verschil geen impact op de winstneming. De subsidie ziet toe op de toekomstige grondexploitatie Ketelhaven. Doorstart Goese Schans In de grondexploitatie zijn verwachte kosten opgenomen voor de kosten als gevolg van doorstart Goese Schans. Wij hebben niet voldoende controleinformatie verkregen om de juistheid van dit bedrag vast te stellen. Op basis daarvan onderkennen we in de grondexploitatie een onzekerheid omtrent aanvullend te nemen winst voor een bedrag van € 0,35 miljoen. Deze onzekerheid is gedaald ten opzichte van voorgaand jaar. Onze conclusie: De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2024 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt.

Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2024 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te pagina | 24 stellen, ambities van uw gemeente.

4. Belangrijkste bevindingen Sociaal Domein De gemeente Goes voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden: Onderdeel

Uitvoerder

Bepaling last boekjaar

Uitkeringen (Participatiewet)

GR De Bevelanden

Werkelijke lasten op basis van de verantwoording

Werkdeel (WSW)

De Betho

Begroting na wijziging

Jeugdwet

GGD Zeeland

Werkelijke lasten op basis van de verantwoording

Wmo

SWVO

Werkelijke lasten

PGB’s

SVB

Werkelijke lasten

Werkdeel (WSW) Het uitvoeren van de WSW is door de gemeente Goes uitbesteed aan de Betho. De gemeente is afhankelijk van een controleverklaring bij de jaarrekening van de Betho inzake de verantwoording van de lasten met betrekking tot de WSW. De accountant van de Betho heeft een controleverklaring met een goedkeurend oordeel afgegeven voor de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid over de financiële verantwoording van de lasten van de Betho over 2024. Wij hebben geconstateerd dat gemeente Goes recht heeft op € 0,2 miljoen aan resultaatuitkering over boekjaar 2024. Dit bedrag is juist verwerkt in de definitieve jaarrekening 2024. Jeugdwet De gemeente is in de basis verantwoordelijk voor de inrichting en afspraken rondom de jeugdzorg. Bij veel gemeenten is zichtbaar dat intensief wordt gewerkt aan de beheersing van de zorg en de hiermee samenhangende controles op getrouwheid en rechtmatigheid. Voor de jeugdzorg van uw gemeente loopt deze controle en verantwoording via de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (hierna: Inkooporganisatie). Hierbij was het bestuur van de Inkooporganisatie tot boekjaar 2022 door het gehanteerde delegatiemodel zelfstandig verantwoordelijk voor het toezicht op de onderliggende zorgaanbieders. pagina | 25

4. Belangrijkste bevindingen Jeugdwet (vervolg) Onder andere door de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording en de standpunten over de verantwoording in de gepubliceerde kadernota rechtmatigheid van 29 september 2023 is opnieuw onderzocht of de verwerkingswijze van de baten en lasten jeugdhulp nog op de juiste wijze plaatsvindt. De Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland heeft hiervoor begin januari 2024 een vraag ingediend bij de commissie BBV. De commissie BBV concludeert dat de baten en lasten verantwoord dienen te worden door de deelnemende gemeenten zelf omdat zij de beschikkingen afgeven en daarmee verantwoordelijk zijn voor de kosten en cliënten. Dit betekent een wijziging ten opzichte van de verwerkingswijze, zoals deze tot en met 2022 plaatsvond. Als gevolg van deze wijziging moeten gemeenten zelf de bevindingen ten aanzien van de (rechtmatigheids)controle bij de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland meenemen.

Voor de jaarrekening 2024 verantwoordt de gemeente Goes de lasten Jeugdhulp op basis van de werkelijke lasten zoals deze door de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland opgegeven worden. Voor 2024 zijn de rechtmatigheidscontroles op de Jeugdzorg belegd bij de Inkooporganisatie Jeugdzorg Zeeland.

Getrouwheidsfouten en onzekerheden die hieruit voortkomen hebben impact op de jaarrekening van de gemeente Goes. Voor boekjaar 2024 is er sprake van een gerapporteerde onzekerheid van € 164.000. Geconstateerde rechtmatigheidsfouten zijn betrokken in de rechtmatigheidsverantwoording van het college. Voor het jaar 2025 vindt nog nader overleg plaats hoe de verantwoording van de lasten Jeugdzorg gaat plaatsvinden, alsmede waar de controle van de rechtmatigheid van deze lasten plaats dient te vinden. We adviseren u op korte termijn duidelijk te krijgen of voor 2025 de gemeente zelfstandig de rechtmatigheid van de lasten moet controleren. In dat geval is het van belang om tijdig de interne controles daarvoor in te richten zodat deze mee kunnen lopen in het reguliere proces van interne controles. Wmo De inkoop voor Wmo wordt voor de Oosterschelderegio uitgevoerd door SWVO. De kosten voor Wmo worden door SWVO doorbelast aan de deelnemende gemeenten. Op basis van hetgeen beschreven is in de paragraaf ‘jeugdwet’, dienen de Wmo-lasten op basis van de werkelijke lasten over 2024 verantwoord te worden. We hebben vastgesteld dat de gemeente Goes in haar jaarrekening de Wmo-lasten ten onrechte conform de begroting na wijziging had verantwoord. Dit heeft geleid tot een controleverschil van € 0,6 miljoen, dat gecorrigeerd is in de definitieve jaarrekening 2024.

pagina | 26

4. Belangrijkste bevindingen PGB’s

Eigen bijdrage Wmo

Ten aanzien van de PGB’s voor jeugdzorg en Wmo geldt dat gemeente Goes en GR de Bevelanden de PGB’s toekennen. De sociale verzekeringsbank (SVB) treedt op als serviceorganisatie voor uw gemeente voor de behandeling en verwerking van deze PGB’s.

Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de Wmo een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente Goes heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2024 toereikend toegelicht.

De Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) heeft over 2024 wederom geen goedkeurende verklaring bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en Wmo ontvangen. Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. Het is de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen. Derhalve heeft de gemeente Goes aanvullend onderzocht of de kosten nauwkeurig en rechtmatig verantwoord zijn. Op basis hiervan hebben wij deze niet als onzekerheid gerapporteerd. Gelet op het feit dat de PGB lasten zowel per categorie als cumulatief niet materieel zijn en er geen materieel risico op fouten inzake getrouwheid of rechtmatigheid bestaat, hebben wij hieraan verder geen werkzaamheden verricht.

pagina | 27

4. Belangrijkste bevindingen Overlopende passiva Arbeidsmarktregio

Uitkering deelneming GBE Aqua

Uit onze controle is een fout geconstateerd met betrekking tot samenstelling en grootte van het vermogen 2023. De fout betreft een te hoog opgenomen verplichting inzake de ‘Arbeidsmarktregio Zeeland’ per 31 december 2023 van € 3.310.000. In overeenstemming met de geldende verslaggevingsregels is er voor dit bedrag geen sprake van een feitelijke verplichting. Omdat de middelen wel bestemd zijn voor de uitvoering van de Arbeidsmarktregio Zeeland, hadden deze verantwoord kunnen worden in een bestemmingsreserve (na goedkeuring van de raad). Ter verbetering van het inzicht in de cijfers 2024 is deze bevinding administratief verwerkt in het beginvermogen per 1 januari 2024 en niet in het resultaat 2024. We hebben vastgesteld dat deze aanpassing conform de geldende verslaggevingsregels juist en volledig is verwerkt in de definitieve jaarrekening.

De gemeente heeft vanuit GBE Aqua een aantal dividenduitkeringen ontvangen. Een uitkering voor een bedrag van € 200.000 was ten onrechte in mindering gebracht op de financiële vaste activa. Dit bedrag had als bate verantwoord moeten worden. We hebben vastgesteld dat dit controleverschil is verwerkt in de definitieve jaarrekening.

Overlopende passiva Regionaal Bureau voor Leerlingzaken (RBL) We hebben geconstateerd dat onder de overlopende passiva een verplichting voor het doorstroompunt was opgenomen voor een bedrag van € 245.000. Conform de geldende verslaggevingsregels is er voor dit bedrag geen sprake van een feitelijke verplichting. Omdat de middelen wel bestemd zijn voor de uitvoering van het Regionaal Bureau voor Leerlingzaken, hadden deze (met goedkeuring van de gemeenteraad) opgenomen kunnen worden in een bestemmingsreserve. We hebben vastgesteld dat dit controleverschil is verwerkt in de definitieve jaarrekening.

Subsidielasten We stelden vast dat een verstrekte subsidie voor de nieuwbouw van 4 kleedkamers ten onrechte in 2024 als last is verantwoord voor een bedrag van € 336.000. De realisatie van deze kleedkamers wordt in 2025 gerealiseerd, waardoor de subsidielasten in boekjaar 2025 verantwoord moeten worden. Dit controleverschil is niet verwerkt in de definitieve jaarrekening.

Baten SPUK H4 We hebben vastgesteld dat de specifieke uitkering inzake SiSa-regeling H4 deels ten onrechte als bate is verantwoord, voor een bedrag van € 334.000. Dit bedrag ziet namelijk toe op compensatie voor investeringen in de materiële vaste activa. Daarmee had dit bedrag in mindering gebracht moeten worden om de materiële vaste activa. Dit controleverschil is niet verwerkt in de definitieve jaarrekening.

pagina | 28

4. Belangrijkste bevindingen Jaarverslag In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder de staat van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2024 is opgenomen. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.

Verbonden partijen Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties met verbonden partijen van gemeente Goes. In het kader van onze controle hebben wij vastgesteld dat: • De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen. • Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude. • Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd. Op de volgende pagina zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen.

Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiële afwijkingen gesignaleerd.

pagina | 29

4. Belangrijkste bevindingen Element jaarverslag

Onze waarneming

Vereisten BBV

Uw jaarverslag bevat in materiële de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV. Wel zouden de cijfers 2024 van uw verbonden partijen opgenomen dienen te worden. Deze zijn echter nog niet in alle gevallen beschikbaar.

Verenigbaar

Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.

Overeenstemming

Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.

Paragrafen

Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau.

Informatiewaarde

De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.

Incidentele baten en lasten

De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de eisen vanuit het BBV.

Fraude

Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker thema. We adviseren u in de paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren over uw beheersing van frauderisico’s.

pagina | 30

4. Belangrijkste bevindingen SiSa Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2024. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden: • € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. • 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is. • € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.

De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.

Interne controles op SiSa-regelingen Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.

De gemeente Goes heeft in boekjaar 2024 diverse interne controles uitgevoerd op de cijfers zoals opgenomen in de SiSa-bijlage in de jaarrekening. We constateren dat de controle van de SiSa-regelingen efficiënter is verlopen en het aantal fouten in de concept verantwoording is verminderd. Dit achten we een positieve ontwikkeling. Wel vragen we de gemeente om voor volgend boekjaar waarborgen te treffen om de SiSa-dossiers tijdiger aan te leveren, vanwege de omvang en het belang van de SiSa-controles voor de jaarrekening. De dossiers waren bij start van onze controlewerkzaamheden nog niet volledig beschikbaar.

pagina | 31

4. Belangrijkste bevindingen WNT verantwoording Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2024 geen wijzigingen voorgedaan.

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben welke onder de WNT vallen) overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.

Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichtingen geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt.

pagina | 32

5

Overige onderwerpen

pagina | 33

5. Overige onderwerpen Bevestiging onafhankelijkheid

Kwaliteitsborging

Wij zijn van mening dat wij onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de objectiviteit van onze oordeelsvorming niet is aangetast, in overeenstemming met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en artikel 24a van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta).

Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen omvatten onder meer: • Jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, professionals en ondersteunende stafdiensten • Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder de beoordeling of er sprake is van mogelijk conflicterende diensten • In- en extern kwaliteitsonderzoek • Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten • Reviews door partners die niet betrokken zijn bij de opdracht ter waarborging van een deugdelijk / deskundig oordeel

Hierbij bevestigen wij dat wij geen geschenk en/of een persoonlijke uiting van gastvrijheid hebben ontvangen met een waarde van meer dan honderd euro.

Op deze controleopdracht is een specifieke aanvullende maatregelen getroffen om onze onafhankelijkheid te waarborgen, te weten een opdrachtgerichte kwaliteitsbeoordeling. Dit vanwege de overstap van een voormalig lid van het controleteam naar de gemeente Goes.

pagina | 34

5. Overige onderwerpen Controleaanpak en uitvoering

Samenwerking met andere accountants

Wij voeren onze controle uit met een mix van systeem- en gegevensgerichte werkzaamheden en een mix van vaste teamleden en ingeschakelde experts. Daarnaast beschikken wij als organisatie over verschillende kwaliteitsborgingsmaatregelen. Dit geheel tezamen leidt tot een kwalitatief goede controle. In ons controleplan en dit verslag is voor elk bijzonder aandachtsgebied in onze controle terug te lezen wat de kernpunten in onze controle zijn geweest die hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze controle. Daarnaast gaan wij in de volgende paragrafen van deze bijlage nog nader in op de samenwerking met de andere accountants en de ingeschakelde experts.

Voor de jaarrekening van de gemeente Goes maken wij gebruik van diverse verbonden partijen, gemeenschappelijke regelingen en uitvoeringsorganisaties. Er zijn geen verbonden partijen, gemeenschappelijke regelingen en uitvoeringsorganisaties welke van significant belang zijn voor onze controle, waardoor wij geen review hebben uitgevoerd bij de accountants van deze organisaties.

Onze controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart brengen van de voor de jaarrekening van belang zijnde risico’s. Op basis van onze gesprekken met het management over de belangrijke financiële en operationele ontwikkelingen is een aantal punten met een verhoogd risico voor de jaarrekening 2024 onderkend, deze zijn weergegeven op pagina 9 van dit verslag.

Schriftelijke bevestigingen Wij hebben aan het management schriftelijke bevestigingen gevraagd in het kader van onze controle. Deze bevestigingen hebben betrekking op de verantwoordelijkheid van het management voor het opstellen van de jaarrekening, voor het volledig verantwoorden van transacties en voor het aan ons verschaffen van alle relevante informatie. Wij hebben de schriftelijke bevestigingen van het management verkregen.

Inschakeling van interne / externe deskundigen Wij hebben in het kader van onze controle geen gebruik gemaakt van de werkzaamheden van interne en/of externe deskundigen.

pagina | 35

6

Bijlagen

pagina | 36

Bijlage A: SiSa-bijlage Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2024 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2025 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Nummer

Specifieke uitkering

B2

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek 2021

C62

Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen

C92

Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid

D8

Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)

D10

Volwasseneneducatie

D12

Regeling regionale aanpak voortijdig schoolverlaten 2020–2024

D12A

Regeling regionale aanpak voortijdig schoolverlaten 2020–2024

D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingenonderwijsvertragingen

Fout of onzekerheid

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

pagina | 37

Bijlage A: SiSa-bijlage Fout of onzekerheid

Nummer

Specifieke uitkering

E44B

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)

E84

Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023

E104

Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur

G2

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2024

G2

Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T gemeentedeel 2024

G3

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 gemeentedeel 2024

G3 G3

G3

G3

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB) gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2024

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

pagina | 38

Bijlage A: SiSa-bijlage Fout of onzekerheid

Nummer

Specifieke uitkering

G3

BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2024

G3

BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2024

G4

Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen_gemeentedeel 2024

G4

Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2024

G4

Tozo 2_gemeentedeel 2024

G4

Tozo 3_gemeentedeel 2024

G4

Tozo 4_gemeentedeel 2024

G4

Tozo 5_gemeentedeel 2024

G4

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T gemeentedeel 2024

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

pagina | 39

Bijlage A: SiSa-bijlage Fout of onzekerheid

Nummer

Specifieke uitkering

G4

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2024

G10

Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2024

G10

Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2024

G12

Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_ gemeentedeel 2024

G12

Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2024