Accountantsverslag 2025 - Gemeente Goes
Tekst van het document
Accountantsverslag
Gemeente Goes Boekjaar 2025
Aanbiedingsbrief Aan de raad van de gemeente Goes Postbus 2118 4460 MC Goes
Onderwerp: Kenmerk: Datum:
Accountantsverslag 2025 2606-07276 11 juni 2026
Geachte leden van de raad, In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2025 van Gemeente Goes, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 10 juli 2025 bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie. Wij zijn voornemens u maandag 15 juni 2026 te machtigen om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2025. Indien de jaarrekening niet door de gemeenteraad wordt goedgekeurd en vastgesteld en leidt tot een aangepaste jaarrekening, dient ook bij deze aangepaste jaarrekening door ons toestemming te worden verleend tot het opnemen van onze controleverklaring. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) B.V.
D. Eijke MSc. RA Director Audit
pagina | 2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten
3. Belangrijke bevindingen 4. Financiële positie 5. Overige onderwerpen
6. Bijlagen
pagina | 3
1. Bestuurlijke samenvatting
pagina | 4
Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden
pagina | 5
Bestuurlijke samenvatting Onze conclusie: een goedkeurend oordeel Wij zijn voornemens u op maandag 15 juni 2026 een goedkeurende verklaring te verstrekken bij de jaarrekening 2025. Wij constateren dat de jaarrekening van de gemeente Goes 2025 een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2025 als van de activa en passiva per 31 december 2025 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).
Ongecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden Uit onze controle zijn geen ongecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden naar voren gekomen, met uitzondering van:
De rechtmatigheidsverantwoording Het college heeft een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening en heeft daarin opgenomen dat de baten en lasten en balansmutaties 2025 niet rechtmatig tot stand zijn gekomen. De belangrijke bevindingen betreffen: • Voorwaardencriterium: er is sprake van € 717.000 aan rechtmatigheidsfouten. Bestaande aan onrechtmatigheden ten aanzien van aanbestedingen € 477.000 en onrechtmatigheden ten aanzien van sociaal domein € 240.000. • Begrotingscriterium: er is sprake van € 4.295.000 aan rechtmatigheidsfouten. Dit bedrag bestaat uit € 3.425.000 aan lastenoverschrijdingen en € 870.000 aan overschrijdingen van investeringskredieten. De rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld.
• presentatieverschil tussen rubrieken binnen de materiële vaste activa;
Onderhoudsvoorzieningen
• presentatieverschil verliesvoorziening op grondexploitatie;
Ten aanzien van de voorzieningen constateren wij enkele aandachtspunten.
• onzekerheid winstneming op grondexploitatie.
• De dotatie bij het onderhoudsplan voor wegen is niet gelijkmatig verdeeld over de jaren. In overeenstemming met het BBV moet de dotatie aan de voorziening gebaseerd zijn op het huidige jaar + de 3 jaren daarna. Voor het beheerplan wegen is dit momenteel niet geval. • Daarnaast constateren we dat het beheerplan voor havens, sluis en bruggen verouderd is. In overeenstemming met het BBV heeft u als raad besloten dat het beheerplan met een jaar verlengd wordt. Wij adviseren het college het beheerplan in 2026 te actualiseren en de financiële doorvertaling daarvan te verwerken in 2026. • Voor het beheerplan gebouwen constateren we dat de voorziening niet naar 0 tendeert, zoals is voorgeschreven in het BBV. Op basis van het beheerplan resteert aan het einde van de looptijd een voorziening van 0,75 miljoen hetgeen niet in lijn is met het BBV. Wij verzoeken u de dotatie in het beheerplan te herzien in 2026 zodat de voorziening naar nihil tendeert.
De jaarrekening voldoet aan wet- en regelgeving Het BBV is in alle opzichten nageleefd in 2025. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.
SiSa en WNT wet-en regelgeving is nageleefd Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd, die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2025 van de gemeente Goes voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
Voor de jaarrekening 2025 zijn bovengenoemde effecten niet materieel, waarmee wij voor 2025 in kunnen stemmen met de huidige verwerking, ervan uitgaande dat dit in 2026 opgelost wordt.
pagina | 6
Bestuurlijke samenvatting Interne controle
Samenwerking
Op basis van de door de IC-afdeling uitgevoerde controles constateren wij dat de gemeente beschikt over een breed ingerichte en gestructureerde interne controlefunctie. De werkzaamheden worden systematisch uitgevoerd en kenmerken zich door het gebruik van data-analyses, steekproeven en dossiergerichte controles op zowel financiële verantwoording als naleving van interne en externe regelgeving.
Wij hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces over het algemeen soepel is verlopen, waarbij op een prettige en constructieve wijze is samengewerkt met de ambtelijke organisatie.
Uit de diverse controleverslagen blijkt dat financiële onrechtmatigheden zich in beperkte mate voordoen en doorgaans van relatief geringe omvang zijn. Daartegenover staat dat met enige regelmaat formele onrechtmatigheden en aandachtspunten worden geconstateerd. Deze hebben met name betrekking op de naleving van interne regelgeving, dossiervorming, bevoegdheden en de (zichtbare) toepassing van het 4-ogenprincipe. Daarnaast komt uit de controles een terugkerend beeld naar voren van verbeterpunten in de administratieve organisatie en interne beheersing, waaronder de borging van processen, vastlegging van onderbouwingen en consistent gebruik van interne richtlijnen. In meerdere processen is zichtbaar dat beheersmaatregelen aanwezig zijn, maar nog niet overal volledig zijn doorgevoerd of consequent worden toegepast. Het totaalbeeld is dat de uitvoering van de processen in de basis beheerst plaatsvindt en dat de interne controlefunctie hierin een waardevolle bijdrage levert. Tegelijkertijd blijkt dat verdere versterking van de administratieve organisatie en interne beheersing noodzakelijk blijft om de structurele naleving van wet- en regelgeving te waarborgen.
In lijn met voorgaande jaren constateren wij dat de ambtelijke organisatie het proces rondom de jaarrekeningcontrole goed voorbereidt en dat vragen doorgaans op korte termijn worden beantwoord. Deze aspecten beschouwen wij als belangrijke succesfactoren voor een efficiënte en effectieve uitvoering van de controle. Wel merken wij op dat de afronding en aanlevering van de SiSa-regelingen relatief laat in het proces hebben plaatsgevonden. Daarnaast zijn enkele interne controlewerkzaamheden in een later stadium met ons gedeeld omdat nog niet alle informatie vanuit de ambtelijke organisatie was aangeleverd. Deze timing heeft invloed gehad op de fasering van onze werkzaamheden. Wij nemen deze aandachtspunten, samen met overige verbeterpunten van beide kanten, mee in de evaluatie met de organisatie, met als doel onze samenwerking en dienstverlening verder te optimaliseren en de doorlooptijd van de controle te verkorten.
pagina | 7
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
2. Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
Overige onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 8
Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijke Bestuurlijkesamenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering
en Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, enuitkomsten Opdracht, uitkomsten scope scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen Belangrijke Belangrijkebevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige onderwerpen Overige Overigeonderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Reikwijdte van de controle
Met de opdrachtbevestiging van d.d. 10 juli 2025 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2025. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle.
Overzicht toleranties Vanaf het boekjaar 2025 is de materialiteit bij de uitvoering van onze controle voor fouten en onzekerheden 2% van de totale lasten, exclusief dotaties aan de reserves. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad vastgestelde controleverordening. Grondslag
Bedrag (afgerond)
Goedkeuringstolerantie fouten en onzekerheden
2% lasten exclusief toevoegingen reserves
€ 3.907.000
Rapporteringstolerantie
10% van de goedkeuringstolerantie
€ 390.700
Getrouwheid
Bijlagen Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in uw notitie rechtmatigheidsverantwoording 2025 zijn in overeenstemming met wet- en regelgeving.
De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen). • De jaarrekening. • Bijlagen.
De tolerantie voor de rechtmatigheidsverantwoording mag vanaf boekjaar 2025 maximaal 2% bedragen. Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende toleranties: Grondslag
Bedrag
Verantwoordingsgrens
2% lasten exclusief toevoegingen reserves
€ 3.907.000
Rapporteringstolerantie
10% van de verantwoordingsgrens
€ 390.700
Rechtmatigheid
pagina | 9
Bestuurlijke Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering Kernpunten en significante risico’s in de controle
en Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, en uitkomsten Opdracht, scope scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle: • Het risico dat het management van de gemeente procesafspraken kan doorbreken, hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels. Als wij kijken naar de jaarrekening van de gemeente ziet dit eventuele risico niet toe op een specifiek onderdeel van de jaarrekening. • De verantwoording in het kader van Wet Normering Topinkomens (WNT). • De getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording.
Uitkomsten
positie Financiële positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Wij zijn voornemens op maandag 15 juni 2026 een goedkeurende verklaring te verstrekken bij de jaarrekening 2025. Uit onze controle zijn een aantal ongecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden naar voren gekomen, die per saldo geen impact hebben op de strekking van de controleverklaring.
Overige Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Geautomatiseerde gegevensverwerking Op grond van artikel 393, lid 4, Titel 9 Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek rapporteren wij in dit verslag onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij merken daarbij op dat de jaarrekeningcontrole niet specifiek is gericht op het beoordelen van deze aspecten. Onze bevindingen ten aanzien van de ITomgeving zijn opgenomen in de managementletter. U heeft aangegeven de daarin opgenomen aandachtspunten indien mogelijk te zullen opvolgen.
Fraude en naleving wet- en regelgeving Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het management gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën. Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Wij hebben als onderdeel van de jaarrekeningcontrole uw inschatting inzake frauderisico’s met betrekking tot uw organisatie besproken.
Deze bespreking komt ook voort uit de verplichte rapportage van de accountant over de uitkomsten van onze werkzaamheden met betrekking tot frauderisico’s in de controleverklaring. Onderzoek wijst uit dat het grootste deel van de fraudegevallen door middel van een ‘tip’ aan het licht komt. Dit toont het belang aan van een fraudemeldpunt en een klokkenluidersregeling. In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot fraude en de naleving van wet- en regelgeving.
pagina | 10
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Frauderisico’s en continuïteit
Naleving wet- en regelgeving en overige
Onze controleverklaring over boekjaar 2025 bevat, gelijk aan voorgaande jaren, een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met betrekking tot continuïteit.
Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen, waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt), die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen.
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Frauderisico’s Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Het college dan wel het management bevindt zich in de positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkent. Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: • Analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren; • Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; • Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het college of management zoals de waardering van de grondexploitaties, vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten; • Beoordelen van significante transacties buitenom de normale bedrijfsuitoefening; en • Doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en de raad. Uit deze werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
Continuïteit Als onderdeel van de vereisten voor de controleverklaring hebben wij de continuïteitsveronderstelling getoetst. Wij hebben vastgesteld dat gemeente Goes een sluitende meerjarenbegroting heeft. Daarnaast geven de financiële kengetallen inclusief het weerstandsrisico geen reden tot twijfel of gemeente Goes haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten.
pagina | 11
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
3. Belangrijke bevindingen
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Rechtmatigheidsverantwoording Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Op 16 april 2025 is in het Staatsblad het Besluit van 21 maart 2025 tot wijziging van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) gepubliceerd. Als gevolg van de wijzigingen van het BBV en BADO geldt voor de rechtmatigheidsverantwoording vanaf begrotingsjaar 2025 een nieuwe gemaximeerde grens voor fouten en onduidelijkheden samen van 2% op basis van lasten (exclusief dotaties aan reserves). De gemeente Goes heeft in de notitie rechtmatigheidsverantwoording 2025 opgenomen dat een verantwoordingsgrens van 2% van de lasten voor mutaties in de reserves gehanteerd wordt zijnde € 3.907.000. Als rapportagegrens wordt een percentage van 10% van de verantwoordingsgrens gehanteerd.
(x € 1.000) Overschrijdingen lasten programma’s
Conclusie rechtmatigheid Overige onderwerpen
In de tabel hiernaast is een overzicht opgenomen van de door het college geconstateerde rechtmatigheidsfouten. We hebben vastgesteld dat dit overzicht een getrouw beeld geeft.
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Uit de diverse controleverslagen blijkt dat financiële onrechtmatigheden zich in beperkte mate voordoen en doorgaans van relatief geringe omvang zijn. Daartegenover staat dat met enige regelmaat formele onrechtmatigheden en aandachtspunten worden geconstateerd.
Waarvan Acceptabel
3.426
3.135
871
871
Overige begrotingsonrechtmatigheden
0
0
Bevindingen ten aanzien van het voorwaardencriterium
717
0
Bevindingen ten aanzien van het Misbruik en Oneigenlijk gebruik criterium
0
0
5.014
4.006
Overschrijdingen kredieten
Totaal
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Rechtmatigheidsfouten
Het college stelt terecht vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties, die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen € 5,0 miljoen bedraagt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van € 3,9 miljoen. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 4,0 miljoen aangemerkt als acceptabel op basis van de door de gemeenteraad vastgestelde afspraken.
pagina | 13
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Begrotingscriterium
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
U stelt als gemeenteraad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Binnen de financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen Gemeente Goes om moet worden gegaan met begrotingsoverschrijdingen, overige begrotingsafwijkingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel). Wij hebben vastgesteld dat er voor € 3,4 miljoen aan lastenoverschrijdingen ten opzichte van de geautoriseerde begroting zijn en € 0,9 miljoen aan krediet overschrijdingen zijn. Een bedrag van € 0,3 miljoen hiervan is niet acceptabel op basis van de gemaakte afspraken.
Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium ziet toe op de voorwaarden die gelden voor de uitvoering van financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden zijn gebaseerd op externe en interne regelgeving en vastgelegd in het door de raad vastgestelde normenkader. Het niet naleven van deze voorwaarden leidt tot een onrechtmatigheid, die door het college moet worden toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording indien de door de gemeenteraad vastgestelde verantwoordingsgrens, op basis van individuele en/of cumulatieve afwijkingen, wordt overschreden. Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium betreft de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Gezien de complexiteit van deze wetgeving is rechtmatige naleving in de praktijk uitdagend. De gemeente Goes heeft dit onderkend en hiervoor een spendanalyse uitgevoerd. Uit de controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor een totale inkoopwaarde van € 0,5 miljoen niet de juiste aanbestedingsprocedure is gevolgd.
Daarnaast heeft de gemeente een onrechtmatigheid opgenomen ten aanzien van het sociaal domein van € 0,2 miljoen. Deze heeft betrekking op de EUaanbestedingen van de inkooporganisatie jeugd zeeland. Deze bevinding is aangemerkt als onduidelijkheid. Daarnaast zijn er voorwaarden waaraan geen financieel gevolg is verbonden. In die gevallen is sprake van formele rechtmatigheidsfouten, zoals bij het niet naleven van de kasgeldlimiet en renterisiconorm van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) of termijnen uit de subsidieverordening. Op grond van een stellige uitspraak van de Commissie BBV worden deze afwijkingen gerapporteerd in de paragraaf bedrijfsvoering. Wij merken op dat de gemeente Goes zich heeft gehouden aan de wettelijke normen inzake renterisiconorm, kasgeldlimiet en schatkistbankieren. Dit is toereikend toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening, waardoor een aanvullende toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering niet noodzakelijk is.
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O) Het college is verantwoordelijk voor het treffen van effectieve maatregelen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) van overheidsregelingen. Deze maatregelen maken onderdeel uit van de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium. Het college heeft beoordeeld in hoeverre dit beleid wordt nageleefd en of de getroffen maatregelen effectief zijn. De uitkomsten hiervan zijn betrokken bij de rechtmatigheidsverantwoording. In de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag wordt tevens inzicht gegeven in de wijze waarop invulling wordt gegeven aan het M&O-criterium.
pagina | 14
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Waardering van de grondexploitaties
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Ten opzichte van 31 december 2024 is de boekwaarde van de post grondexploitatie gestegen van € 11,8 miljoen naar € 16,5 miljoen. De wijziging van de boekwaarde gedurende 2025 is als volgt samen te vatten: (x € 1.000)
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
2025
Boekwaarde per 1 januari
11.830
Investeringen + in exploitatie genomen gronden
8.478
Grondverkopen
(4.524)
Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten Boekwaarde per 31 december
801 16.585
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
De toename van de boekwaarde heeft voornamelijk te maken met het in exploitatie nemen van het project Goese Schans Ketelhaven voor een bedrag van € 4,0 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2025 gaat het om 15 individuele projecten.
pagina | 15
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen De parameters voor de grondexploitaties
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op, waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst.
Rekenrente
Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering en de toelichting op de schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk.
Kostenstijging De gehanteerde parameter voor de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. De gemeente Goes heeft voor het prijspeil 2025 rekening gehouden met een inflatie tussen de 2% en 6%. We achten dit een realistisch uitgangspunt.
Parameters
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Schatting 2025
Rente
Kostenstijging
Opbrengstenstijging
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 0,82% (2024: 2,31%). De rekenrente is gebaseerd op de omslagrente van de gemeente Goes. Deze grondslag is in overeenstemming met de notitie grondexploitatie en de bepaling in de notitie rente van de commissie BBV. Wij achten deze parameter evenwichtig.
Opbrengstenstijging De gehanteerde parameter voor de opbrengstenstijging ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. De gemeente Goes heeft rekening gehouden met een opbrengstijging tussen de 0% en 5%. Op basis van de momenteel beschikbare informatie achten wij deze parameter evenwichtig.
Legenda status: = evenwichtig = optimistisch = voorzichtig = controleverschil
pagina | 16
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Overige bevindingen grondexploitatie
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Classificatie van verliesvoorzieningen op grondexploitaties Op basis van uitspraken van de commissie BBV dient een deel van de voorzieningen op de grondexploitaties aan de creditzijde gepresenteerd te worden indien op complexniveau sprake is van een negatieve stand als gevolg een verliesvoorziening. Nu zijn deze verliesvoorzieningen gesaldeerd opgenomen onder de post voorraden, waardoor deze balanspost negatief is verantwoord. Hierdoor zijn de voorraden en de voorzieningen voor € 2,2 miljoen te laag verantwoord. Doorstart Goese Schans In de grondexploitatie zijn verwachte kosten opgenomen voor de kosten als gevolg van doorstart Goese Schans. Wij hebben niet voldoende controleinformatie verkregen om de juistheid van dit bedrag vast te stellen. Op basis daarvan onderkennen we in de grondexploitatie een onzekerheid omtrent aanvullend te nemen winst voor een bedrag van € 0,13 miljoen. Deze onzekerheid is gedaald ten opzichte van voorgaand jaar. Presentatie grondexploitaties in de toelichting van de jaarrekening We constateren dat de grondexploitaties niet per complex zijn toegelicht in de jaarrekening. Het advies van de Commissie BBV is om in de toelichting van de jaarrekening de boekwaarde van de grondexploitatie evenals de uitgaven, inkomsten en winst- dan wel verliesvoorziening op te nemen per complex.
Hierdoor krijgt de gebruiker van de jaarrekening inzicht in het verloop van de complexen. We adviseren het advies van de Commissie BBV te volgen.
Stationspark Ten aanzien van de grondexploitatie Stationspark neemt de gemeente winstneming. U geeft aan dat het berekenen van tussentijdse winst tot op heden door diverse oorzaken (stagnatie verkoop van kavels, herontwikkeling gebiedsvisie) onvoldoende betrouwbaar kan plaatsvinden. Daarnaast is in de grondexploitatie een subsidie opgenomen om een eventueel verlies op dit complex te compenseren. De omvang hiervan is € 0,15 miljoen. Wij constateren dat op basis van de huidige exploitatieberekening dat de eindwaarde van het complex verder is toegenomen van vorig jaar € 0,6 miljoen naar € 0,85 miljoen in 2025. Op basis van de grondexploitatie zijn 94% van de kosten gerealiseerd en 67% van de opbrengsten waardoor op basis hiervan een bedrag van € 532.000 aan winst verwacht zou worden. Gecorrigeerd voor de verstrekte subsidie om een eventueel verlies te compenseren gaat het om een bedrag van € 434.000. Wij hebben dit bedrag meegenomen als onzekerheid en daarmee meegewogen in ons getrouwheidsoordeel. Wij adviseren u in 2026 uw positie ten aanzien van de winstneming op deze grondexploitatie te heroverwegen en eventuele risico’s nader te onderbouwen. Onze conclusie: De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2025 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt.
Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2025 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.
pagina | 17
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
Voorziening pensioenaanspraken politieke ambtsdragers (APPA) Vanaf 1 januari 2028 worden de pensioenaanspraken van politieke ambtsdragers gemeenten overgedragen aan het ABP in het kader van de Wet toekomst pensioenen (Wtp). Uit gezamenlijk onderzoek van BZK, VNG en IPO blijkt dat de benodigde overdrachtswaarde per 1 januari 2025 gemiddeld 10–20% hoger ligt dan de op dat moment gevormde voorzieningen. Over de impact hiervan op de jaarrekening 2025 heeft de Commissie BBV de volgende uitspraak gedaan:
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
• Gemeenten die hebben deelgenomen aan het onderzoek dienen per 31 december 2025 de voorziening en eventuele kapitaalverzekeringen aan te passen aan de prognose van het benodigd vermogen, gebaseerd op inkoop van de pensioenaanspraken bij het ABP.
• De voorziening dient jaarlijks te worden herzien tot het moment van overdracht. • In de jaarrekening dient een toelichting op de schattingsonzekerheden te worden opgenomen.
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
• Een eventuele vrijval kan worden toegevoegd aan een bestemmingsreserve ter dekking van toekomstige dotaties.
Wij hebben vastgesteld dat: • Gemeente Goes heeft deelgenomen aan het onderzoek. • De voorziening per 31 december 2025 € 3,6 miljoen bedraagt.
• De ontwikkeling van de dekkingsgraad van het ABP is betrokken bij de onderbouwing van de toename van de lasten. Op basis van bovenstaande constateren we de gemeente Goes de voorziening heeft verantwoord conform het BBV.
Managementinzicht en schattingen Schattingen op basis waarvan sommige jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het college. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld op basis waarvan de afzonderlijke oordelen en schattingen zijn gevormd. Wij hebben vastgesteld dat dit aanvaardbaar is in het kader van de jaarrekening als geheel. Naar onze mening zijn de door het college gekozen waarderingsgrondslagen aanvaardbaar en consistent toegepast met betrekking tot de significante jaarrekeningposten en bijzondere transacties.
pagina | 18
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Sociaal Domein
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
De gemeente Goes voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden:
PGB’s Ten aanzien van de PGB’s voor jeugdzorg en Wmo geldt dat gemeente Goes en GR de Bevelanden de PGB’s toekennen. De sociale verzekeringsbank (SVB) treedt op als serviceorganisatie voor uw gemeente voor de behandeling en verwerking van deze PGB’s.
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Het is de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen. Derhalve heeft de gemeente Goes aanvullend onderzocht of de kosten nauwkeurig en rechtmatig verantwoord zijn. Op basis hiervan hebben wij deze niet als onzekerheid gerapporteerd.
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Jeugdwet De gemeente is verantwoordelijk voor de inrichting van het stelsel en de afspraken met betrekking tot de jeugdzorg. Hieronder valt tevens de beheersing van de uitvoering en de daarmee samenhangende verantwoording.
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Wmo De inkoop voor Wmo wordt voor de Oosterschelderegio uitgevoerd door SWVO. De kosten voor Wmo worden door SWVO doorbelast aan de deelnemende gemeenten. Op basis van hetgeen beschreven is in de paragraaf ‘jeugdwet’, zijn de Wmo-lasten op basis van de werkelijke lasten over 2025 in de jaarrekening van de gemeente verantwoord.
De controle en verantwoording van de lasten jeugdhulp vinden plaats via de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (hierna: de Inkooporganisatie). Conform de geldende verslaggevingsregels worden de baten en lasten jeugdhulp verantwoord door de deelnemende gemeenten, aangezien zij verantwoordelijk zijn voor de afgifte van beschikkingen en de daarmee samenhangende kosten. Bij de gemeentelijke verantwoording wordt rekening gehouden met de uitkomsten van de door de Inkooporganisatie uitgevoerde (rechtmatigheids)controles.
pagina | 19
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
Jeugdwet (vervolg)
Eigen bijdrage Wmo
In de jaarrekening 2025 verantwoordt de gemeente Goes de lasten jeugdhulp op basis van de door de Inkooporganisatie aangeleverde werkelijke lasten. De uitvoering van de rechtmatigheidscontroles met betrekking tot de jeugdzorg is in 2025 belegd bij de Inkooporganisatie. De uit deze controles voortvloeiende bevindingen zijn door de gemeente betrokken bij de rechtmatigheidsverantwoording.
Op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is een aanvrager van een maatwerkvoorziening, hulp bij het huishouden, zorg in natura of een persoonsgebonden budget een eigen bijdrage verschuldigd. De berekening, vaststelling en invordering van deze eigen bijdrage zijn wettelijk opgedragen aan het Centraal Administratie Kantoor (CAK).
Op basis van de definitieve verantwoording over 2025, zoals door de gemeente ontvangen op 15 mei 2026, zijn de volgende bevindingen vastgesteld:
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
• voor een bedrag van € 45.000 zijn geen goedkeurende controleverklaringen van zorgaanbieders ontvangen, waardoor sprake is van onzekerheid ten aanzien van deze lasten; • Voor een bedrag van € 240.000 aan rechtmatigheidsfouten, omdat de Europese aanbestedingsregels niet zijn nageleefd. Deze is opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording als onduidelijkheid.
De door het CAK aan gemeenten beschikbare informatie is, mede vanwege privacywetgeving, beperkt van aard. Als gevolg hiervan beschikt de gemeente niet over toereikende gegevens om de juistheid van de eigen bijdragen op individueel niveau en de volledigheid ervan in totaliteit zelfstandig vast te stellen. Hierdoor kan door de gemeente geen zekerheid worden verkregen over de exacte omvang en hoogte van de verantwoorde eigen bijdragen. Deze onzekerheid is inherent aan de huidige wettelijke inrichting van de uitvoering van de eigen bijdragen binnen de Wmo. De gemeente Goes heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2025 op een toereikende en inzichtelijke wijze toegelicht.
• de totale lasten jeugdzorg over 2025 zijn € 49.000 lager dan het bedrag dat door de Inkooporganisatie in maart 2026 is gecommuniceerd. Gezien het moment waarop deze aanvullende lasten bekend zijn geworden en de omvang ervan, zijn deze niet verwerkt in de jaarrekening 2025.
pagina | 20
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Jaarverslag Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.
Element jaarverslag
Onze waarneming
Vereisten BBV
Het jaarverslag van de gemeente Goes bevat in materiële zin de vereiste informatie op grond van de bepalingen uit het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).
Verenigbaar
Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
Overeenstemming
Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemt met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Paragrafen
Alle verplichte paragrafen, voor zover deze relevant zijn, zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau.
Informatiewaarde
De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse van het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
Fraude
Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker thema. Conform het advies van voorgaand jaar heeft u in de paragraaf bedrijfsvoering hierover gerapporteerd.
positie Financiële positie Financiële
Verbonden partijen Financiële positie
Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties met verbonden partijen van gemeente Goes. In het kader van onze controle hebben wij vastgesteld dat:
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
• De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen. • Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude.
Bijlagen Bijlagen
• Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd. Bijlagen
In de tabel hiernaast zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen:
Voor verbetering vatbaar
Toereikend
pagina | 21
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
SiSa
WNT verantwoording
Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2025. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden:
Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging van het dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor Gemeente Goes geldt dat zowel de griffier als de gemeentesecretaris als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2025 geen wijzigingen voorgedaan.
• € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. • 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is.
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
• € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.
De publicatieverplichting voor uitkering wegens beëindiging dienstverband geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum overschrijdt. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldiging over 2025 niet strijdig is met de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisaties c.q. nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen) geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant.
pagina | 22
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Aanlevering controle stukken
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Bij de start van de jaarrekeningcontrole constateren wij dat niet alle relevante stukken volledig beschikbaar waren. Zo zijn onder meer (delen van) de SiSaregelingen en verschillende interne controlewerkzaamheden in een later stadium aangeleverd hetgeen komt doordat de interne controle nog niet alle documenten had ontvangen vanuit de organisatie. Daarnaast was de jaarrekening tekstueel nog niet volledig gereed bij aanvang van de controle. Dit heeft invloed gehad op de efficiëntie en fasering van onze werkzaamheden. Na de controle 2025 evalueren wij deze met de organisatie met als doel het controleproces beter in te richten en de doorloop te verkorten, waarbij eventuele openstaande punten tot een minimum worden beperkt.
Voorzieningen Ten aanzien van de voorzieningen constateren wij enkele aandachtspunten in relatie tot de onderliggende beheerplannen en de systematiek van dotaties.
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
1. De dotatie bij het onderhoudsplan voor wegen is niet gelijkmatig verdeeld over de jaren. In overeenstemming met het BBV moet de dotatie aan de voorziening gebaseerd zijn op het huidige jaar + de 3 jaren daarna. Voor het beheerplan wegen is dit momenteel niet geval. Hoewel het verschil ten opzichte van het vierjaarsgemiddelde onder onze rapporteringstolerantie blijft en derhalve geen aanleiding geeft tot correctie, beschouwen wij dit wel als een bestuurlijk aandachtspunt. Wij adviseren om de dotatie voor 2026 en verder in lijn te brengen met het BBV. 2. Met betrekking tot de voorziening gebouwen constateren wij dat het saldo van deze voorziening in 2030 op basis van het beheerplan circa € 750.000 bedraagt. Dit saldo is mede het gevolg van het aanhouden van een post onvoorzien ter afdekking van risico’s. In overeenstemming met het BBV
moet een onderhoudsvoorziening tijdens het beheerplan naar 0 tenderen hetgeen momenteel niet het geval is. Op basis van de gegevens in het beheerplan ramen wij dat de dotatie circa € 100.000 tot € 150.000 per jaar te hoog is. Wij adviseren u de dotatie van het beheer aan te passen, zodat de egalisatievoorziening naar 0 tendeert zoals voorgeschreven is in het BBV. 3. Voor de voorziening haven, sluis en bruggen geldt dat het onderliggende beheerplan verouderd is. De raad heeft besloten het huidige plan met één jaar te verlengen, onder andere in verband met vertraging in de aanbesteding van conserveringswerkzaamheden voor sluisdeuren en de brug Wilhelminadorp. Wij kunnen instemmen met deze tijdelijke verlenging omdat in het BBV is opgenomen dat gemotiveerd middels een raadsbesluit het beheerplan verlengd kan worden. Wel benadrukken wij het belang van tijdige actualisatie van het beheerplan. Op basis van het raadsvoorstel is actualisatie voorzien in het vierde kwartaal van 2026. Daarnaast constateren wij dat de dotaties in het huidige plan fluctueren over de jaren. Wij adviseren om in het nieuwe beheerplan te streven naar een meer gelijkmatige verdeling van de dotaties zoals voorgeschreven in het BBV.
Afschrijvingen materiële vaste activa In de afgelopen jaren heeft op twee momenten een aanpassing plaatsgevonden met betrekking tot het berekenen van de jaarlijkse afschrijvingslasten. Dit betreft het inrekenen van restwaarde en de aanpassing van annuïtaire naar lineaire afschrijvingen. In 2025 heeft een controle plaatsgevonden van de aangepaste afschrijvingslasten, waarbij verschillen zijn geconstateerd. De impact is per saldo beperkt en zal financieel in boekjaar 2026 worden verwerkt.
pagina | 23
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
4. Financiële positie
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Ontwikkel ingen in de jaarcijfers Verloop van het eigen vermogen van gemeente Goes
De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en het resultaat voor mutaties in de reserves betreffen:
Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2025 volgens de jaarrekening €137,2 miljoen.
Lagere lasten programma Ruimte en economie
Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000) Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
150.000 Belangrijke bevindingen
100.000
De lagere lasten worden voornamelijk verklaard door het later of niet volledig tot uitvoering komen van geplande werkzaamheden en investeringen, alsmede door incidentele meevallers, waaronder vrijval van voorzieningen en hogere opbrengsten uit omgevingsvergunningen en overige vergoedingen. Circa €1,9 miljoen Lagere lasten programma Sociaal domein
50.000 positie Financiële positie Financiële
0 Financiële positie
2023 Algemene reserve
2024
2025
Bestemmingsreserve
Gerealiseerd resultaat
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Van de totale reserves ter hoogte van € 126,9 miljoen is € 65,2 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 24,3 miljoen. Het gerealiseerde resultaat in 2025 bedraagt € 11,8 miljoen
Analyse van het resultaat voor mutaties in de reserves
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien van afgerond € 18,7 miljoen. In de gewijzigde begroting was rekening gehouden met een resultaat van € 7,9 miljoen positief. Onderstaand wordt het hogere positieve resultaat nader toegelicht In de paragraaf ‘analyse van afwijkingen per programma’ wordt op hoofdlijnen ingegaan op de belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de toelichting op baten en lasten is een nadere onderbouwing opgenomen. Tevens is in de jaarrekening 2025 inzichtelijk gemaakt welke baten en lasten als incidenteel zijn aangemerkt.
De lagere lasten hangen samen met lagere feitelijke zorg- en uitvoeringskosten dan begroot, met name binnen Wmo en jeugdzorg. Daarnaast is sprake van incidentele voordelen, waaronder hogere Rijksbijdragen voor de opvang van ontheemden in verhouding tot de gerealiseerde kosten. Circa €7,6 miljoen Hogere lasten programma Overhead De hogere lasten worden veroorzaakt door personele knelpunten, bestaande uit hogere inhuurkosten en een lagere doorbelasting van uren aan projecten. Dit leidt per saldo tot een stijging van de overheadkosten, welke slechts gedeeltelijk wordt gecompenseerd door ontvangen vergoedingen. Circa € 2,0 miljoen
Hogere baten programma Algemene dekkingsmiddelen De hogere baten worden met name verklaard door incidentele meevallers, waaronder een hogere uitkering uit het gemeentefonds, hogere belastingopbrengsten (zoals OZB en parkeerinkomsten) en aanvullende opbrengsten uit dividenden en rente ad circa € 1,6 miljoen.
pagina | 25
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Financiële positie De schuldquote van gemeente Goes
Opdracht, scope en uitkomsten
De schuldpositie van uw gemeente geeft een beeld van de mate waarin uw gemeente afhankelijk is van externe middelen bij het realiseren van haar doelstellingen. Ook geeft het inzicht in welk deel van de inkomsten van de gemeente gebruikt moet worden om de rente en aflossing van de schulden te kunnen betalen.
Belangrijke bevindingen
De gecorrigeerde netto schuldquote is aangepast voor leningen, die de gemeente ‘doorleent’ aan derden (zoals woningbouwverenigingen). Hieronder hebben wij de ontwikkeling van uw schuldpositie gedurende de afgelopen drie jaar weergegeven.
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Grafiek ontwikkeling netto schuldquote 75% 70%
Bijlagen
De solvabiliteit van Gemeente Goes geeft een beeld van de mate waarin Gemeente Goes op lange termijn aan haar verplichtingen kan voldoen. Hieronder hebben wij de ontwikkeling van uw solvabiliteit gedurende de laatste drie jaar weergegeven.
30% 20%
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Solvabiliteit
50% Grafiek ontwikkeling solvabiliteit 40%
65%
Overige onderwerpen
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten hanteert in de houdbaarheidstest gemeentefinanciën een signaalwaarde van 130% voor de netto schuldquote, waarboven sprake is van een verhoogd financieel risico en aandacht is vereist voor de ontwikkeling van de schuldpositie. Op basis van de beschikbare kengetallen blijft gemeente Goes ultimo 2025 ruim binnen deze signaalwaarde.
60%
10%
55% 2023
0% 2023
2024
2025
De netto schuldquote bedraagt 66% en is daarmee licht gestegen ten opzichte van voorgaand boekjaar (2024: 61%). De stijging komt met name door de forse investeringen die door de gemeente zijn uitgevoerd waardoor het aantrekken van externe financiering noodzakelijk was. Deze ratio geeft aan in hoeverre de schulden hoger zijn dan de jaarlijkse inkomsten. Een ratio die kleiner is dan 100% duidt op hogere baten dan schulden in een boekjaar.
2024
2025
In 2025 is de solvabiliteit van het Gemeente Goes gelijk gebleven ten opzichte van voorgaand jaar (2024) 39%. De VNG hanteert een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. We merken op dat de solvabiliteit in de afgelopen jaren is verbeterd en ruim boven de signaalwaarde ligt. Gemeente Goes kent op dit moment een robuuste financiële positie om haar taken te vervullen.
pagina | 26
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
Financiële positie
Opdracht, scope en uitkomsten
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
In de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van een inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met de kans van optreden en de financiële impact, wordt bepaald welk bedrag benodigd is om deze risico’s af te dekken. In de tabel hieronder is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De incidentele weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserves, de structurele weerstandscapaciteit vanuit de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien.
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
2025
2024
2023
Weerstandscapaciteit
62,5
54,7
24,6
Risico’s
6,3
9,2
10,2
Weerstandsratio
9,9
5,9
2,4
Op basis van de door de gemeente Goes geïnventariseerde risico’s bedraagt de totale omvang van de (gewogen) risico’s € 6,3 miljoen. De omvang van de (gewogen) risico’s) is afgenomen doordat een aantal risico’s zijn vervallen en een aantal risico’s qua impact is afgeschaald (aanpassing kans * impact, rekening houdend met historische gegevens). Hiertegenover staat een beschikbare weerstandscapaciteit van € 62,5 miljoen, hetgeen resulteert in een weerstandsratio van circa 9,9. Conform de door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten gehanteerde classificatie kwalificeert deze ratio als uitstekend. Wij constateren dat de omvang van de beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2025 ruim toereikend is om de geïdentificeerde risico’s, inclusief eventuele restrisico’s, op te vangen.
Bijlagen
pagina | 27
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
5. Overige onderwerpen
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
onderwerpen Overige Overige onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
pagina | 28
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
5. Overige onderwerpen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Bevestiging onafhankelijkheid
Kwaliteitsborging
Wij zijn van mening dat wij onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de objectiviteit van onze oordeelsvorming niet is aangetast, in overeenstemming met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en artikel 24a van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta).
Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen omvatten onder meer: •
Jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, professionals en ondersteunende stafdiensten
Hierbij bevestigen wij dat wij geen geschenk en/of een persoonlijke uiting van gastvrijheid van Gemeente Goes hebben ontvangen met een waarde van meer dan honderd euro.
•
Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder de beoordeling of er sprake is van mogelijk conflicterende diensten
•
In- en extern kwaliteitsonderzoek
•
Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten
Op deze controleopdracht zijn geen aanvullende maatregelen getroffen om onze onafhankelijkheid te waarborgen.
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
pagina | 29
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
5. Overige onderwerpen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Controleaanpak en uitvoering Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Wij voeren onze controle uit met een mix van systeem- en gegevensgerichte werkzaamheden en een mix van vaste teamleden en ingeschakelde experts. Daarnaast beschikken wij als organisatie over verschillende kwaliteitsborgingsmaatregelen. Dit geheel tezamen leidt tot een kwalitatief goede controle. In ons controleplan en dit verslag is voor elk bijzonder aandachtsgebied in onze controle terug te lezen wat de kernpunten in onze controle zijn geweest die hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze controle. Daarnaast gaan wij in de volgende paragrafen nog nader in op de samenwerking met de andere accountants en de ingeschakelde experts. Onze controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart brengen van de voor de jaarrekening van belang zijnde risico’s. Op basis van onze gesprekken met het management over de belangrijke financiële en operationele ontwikkelingen is een aantal punten met een verhoogd risico voor de jaarrekening 2025 onderkend, deze zijn weergegeven op pagina 10 van dit verslag.
Samenwerking met interne accountantsdienst / andere accountants Voor de jaarrekening van de gemeente Goes maken wij gebruik van diverse verbonden partijen, gemeenschappelijke regelingen en uitvoeringsorganisaties. Er zijn geen verbonden partijen, gemeenschappelijke regelingen en uitvoeringsorganisaties welke van significant belang zijn voor onze controle, waardoor wij geen review hebben uitgevoerd bij de accountants van deze organisaties. Wel hebben we auditinstructies verstuurd naar de accountant van SaBeWa Zeeland, GR de Bevelanden en de Inkooporganisatie Jeugd (IJZ).
Inschakeling van interne / externe deskundigen Wij hebben in het kader van onze controle geen gebruik gemaakt van de werkzaamheden van interne en/of externe deskundigen.
Schriftelijke bevestigingen Wij hebben aan het management schriftelijke bevestigingen gevraagd in het kader van onze controle. Deze bevestigingen hebben betrekking op de verantwoordelijkheid van het management voor het opstellen van de jaarrekening, voor het volledig verantwoorden van transacties en voor het aan ons verschaffen van alle relevante informatie. Wij hebben de schriftelijke bevestigingen van het management verkregen.