Document · PDF

055 .Programmabegroting 2026

Besluitvormende raad 6 november 2025, gemeente GoesBij agendapunt: Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-202922.363 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Programmabegroting 2026

Inhoudsopgave Inleiding................................................................................................................................................... 3 Voorwoord .......................................................................................................................................... 4 Leeswijzer............................................................................................................................................ 6 Financiële begroting................................................................................................................................ 8 Samenvatting financiële positie .......................................................................................................... 8 Toelichting financiële positie ............................................................................................................ 10 Overzicht van baten en lasten .......................................................................................................... 15 Overzicht incidentele baten en lasten .............................................................................................. 17 Geprognosticeerde balans ................................................................................................................

18 Reserves en voorzieningen ............................................................................................................... 19 Samenvatting uitbreidingsinvesteringen .......................................................................................... 26 Programma's ......................................................................................................................................... 29 1. Bestuur en financiën ..................................................................................................................... 29 2. Ruimte en economie ..................................................................................................................... 44 3. Onderwijs, sport en cultuur .......................................................................................................... 64 4. Sociaal domein .............................................................................................................................. 78 5. Milieu ............................................................................................................................................ 98 Algemene dekkingsmiddelen ..........................................................................................................

113 Paragrafen ........................................................................................................................................... 114 Lokale heffingen .............................................................................................................................. 114 Financiering ..................................................................................................................................... 122 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................................... 128 Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................................... 136 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................ 142 Verbonden partijen ......................................................................................................................... 145 Grondbeleid .................................................................................................................................... 166 Wet Open Overheid ........................................................................................................................

172 Ombuigingen ................................................................................................................................... 173 Bijlagen................................................................................................................................................ 178

Programmabegroting 2026

Inleiding Deze website gaat over de Programmabegroting 2026 van de gemeente Goes. De Programmabegroting 2026 is gebaseerd op de uitgangspunten vanuit de Kadernota 2026 en overige actualiteiten.      

In het voorwoord is de politieke boodschap van deze Programmabegroting opgenomen. In de leeswijzer vindt u een uitgebreide toelichting op de structuur van de begroting. In de financiële begroting vindt u een samenvatting van de financiële positie en verschillende financiële tabellen waaronder het overzicht baten en lasten en overzichten van de reserves. In de programma's leest u wat wij willen bereiken, wat wij daarvoor gaan doen en wat dat mag kosten. In de paragrafen vindt u toelichtingen op onderwerpen die meerdere programma's raken. In de bijlagen vindt u een specificatie van de vervangingsinvesteringen.

Programmabegroting 2026

Voorwoord Inleiding De wereld om ons heen verandert. Als gemeente zijn we steeds vaker de overheidslaag waar de uitdagingen direct voelbaar zijn en aangegaan moeten worden. Zo staan de fysieke ruimte en de zorg in ons land onder druk. Twee belangrijke uitdagingen waarbij we als gemeente ook een steeds grotere rol spelen. Dit vraagt niet alleen om een inhoudelijke inspanning, maar ook om het versterken van de relaties met onze inwoners, partners en overige overheden. In de Kadernota hebben we al een voorschot genomen op de financiële ontwikkelingen. De ravijnjar en waar jaren voor gevreesd was, zijn naar achteren geschoven. Voor de jaren 2026 en 2027 is meer geld beschikbaar gesteld door het Rijk. Echter voor de laatste jaren van deze begrotingsperiode word t de onzekerheid weer groter. Diverse ombuigingen en technische maatregelen zijn in de Kadernota daarom voorgesteld en worden nu verwerkt in deze begroting. Goes is en blijft een ambitieuze gemeente. We komen wel in een situatie waar keuzes moeten worden gemaakt over wat we wel of niet kunnen doen. Enerzijds als gevolg van de beperkte financië le middelen, anderzijds ook als gevolg van de krappe arbeidsmarkt. Toekomstperspectief Goes 2050 De afgelopen maanden is er gewerkt aan Zeeland 2050. In dit document wordt een toekomstbeeld voor onze provincie geschetst.

Er wordt vooral ingezet op het tegengaan van verdere verschraling van Zeeland. Dit door te versterken waar Zeeland goed in is. Na het perspectief Zeeland 2050 wordt straks het toekomstperspectief Goes 2050 vormgegeven. Als uitgangspunt voor dit perspectief worden de nota van uitgangspunten van de omgevingsvisie Goes en het programma “Samen voor een gezond Goes” gebruikt. De input moet uiteraard ook komen van bewoners, bedrijven en andere betrokkenen bij onze gemeente. Begroting De begroting 2026 is opgebouwd rond de vijf programma’s Bestuur en Financiën, Ruimte en Economie, Onderwijs, Sport en cultuur, Sociaal domein en Milieu. In deze programma’s worden de initiatieven beschreven waardoor wij onze ambities gaan waarmaken. Bestuur en Financiën De financiële uitdagingen voor een ambitieuze gemeente als Goes blijven. Prioriteiten stellen is en blijft nodig. We blijven naar onze dienstverlening kijken; wat kan beter en nog efficiënter. Toegankelijkheid voor onze inwoners blijft belangrijk, we willen open staan voor onze inwoners en bedrijven. Ruimte en economie Goes groeit hard. In aantal inwoners als ook in het aantal bedrijven. We staan al jaren hoog op ranglijsten die het ondernemersklimaat meten. Ons nieuwe bedrijvenpark loopt snel vol, nieuwe uitbreidingen in woonwijken komen eraan. We blijven investeren in een aantrekkelijke binnenstad.

Via de dorpsvisies wordt verder ingezet op sterke kernen. Goes is de centrumgemeente van de Bevelanden. Voorzieningen op het gebied van cultuur, onderwijs en zorg zijn gevestigd in onze gemeente. Goede bereikbaarheid blijft daarmee essentieel.

Programmabegroting 2026 Onderwijs, sport en cultuur Goes is een centrumgemeente. Veel inwoners van Goes en de omliggende Bevelandse gemeenten komen in Goes naar school, bezoeken een museum of sporten in onze gemeente. We streven naar kwalitatief goed onderwijs, voldoende initiatieven op het gebied van cultuur en goede sportvoorzieningen. We zetten ons in om deze te behouden en verder te versterken richting de toekomst. Sociaal Domein Onze ambitie is een leefbare, veerkrachtige en gezonde samenleving waarin iedereen zich thuis voelt en actief kan deelnemen. De sociale basis, gevormd door netwerken, voorzieningen en onderlinge steun, vormt het fundament van onze gemeenschap. We investeren gericht in onderwijs, sport en cultuur als essentiële pijlers om de sociale samenhang te versterken. Door verbinding te leggen, verminderen we achterstanden en vergroten we de zelfredzaamheid van onze inwoners. Daarnaast stimuleren we zelfregie en eigen kracht, waarbij inwoners worden uitgenodigd om initiatieven te nemen en actief bij te dragen aan hun leefomgeving. Tegelijkertijd blijven we degenen die dat nodig hebben ondersteunen, onder meer door het bevorderen van arbeidsparticipatie en met het Stevige Lokale Team, dat in 2026 van start gaat. Zo bouwen we gezamenlijk aan een gemeente waar iedereen zich gezien voelt en volwaardig kan deelnemen aan de samenleving.

Milieu De komende jaren blijven we werken aan duurzame keuzes. Zo maken we gemeentelijke gebouwen duurzamer, passen ons meer aan de gevolgen van klimaatverandering en werken zoveel mogelijk met hergebruikte materialen. In 2025 maken we een duurzaamheidsprogramma. Onze inwoners, bedrijven en organisatie willen we meenemen in deze ontwikkelingen en enthousiast maken.

Programmabegroting 2026

Leeswijzer Wat is een Programmabegroting? Een Programmabegroting heeft verschillende doelen. Het is een instrument voor de gemeenteraad om zowel inhoudelijke als financiële kader te stellen. In de begroting leggen wij vast: doelen, speerpunten en acties en de producten en diensten die we als gemeente leveren (output) met hiervoor de benodigde financiële middelen. Uitvoeringskosten die voortvloeien uit visies die de komende tijd in het college en de gemeenteraad worden behandeld, zijn nog niet meegenomen in deze begroting. Op het moment van behandelen kan zo een juiste, integrale afweging worden gemaakt. Vervolgens legt het college bij de jaarstukken op basis van de Programmabegroting verantwoording af over het behaalde resultaat. Deze Programmabegroting is op basis van de volgende uitgangspunten opgesteld: De Programmabegroting 2025 ‐ 2028 en de Kadernota 2026 gelden als financieel uitgangspunt voor deze Programmabegroting. De Programmabegroting bestaat uit de volgende onderdelen: Financiële begroting In dit onderdeel komt het financiële meerjarenbeeld aan bod en wordt de financiële structuur van onze gemeente gepresenteerd. Om de informatie per programma in een breder financieel kader te kunnen plaatsen, presenteren wij in dit hoofdstuk een totaaloverzicht van onze baten en lasten. Verder worden verschillende financiële totaaloverzichten gepresenteerd.

Hier vindt u onder andere de geprognosticeerde balans, overzichten van reserves en voorzieningen, salarissen en het investeringsplan. Overal waar een 'R' staat betekent 'Realisatie'. Overal waar een 'B' staat betekent 'Begroting'. Programma’s Ieder programma begint met het programmadoel. Vervolgens komen de drie 'W‐vragen' aan bod:   

Wat willen we bereiken? Wat gaan we hiervoor doen? Wat mag het kosten?

Hiervoor zijn hoofddoestellingen, speerpunten en acties geformuleerd. Daar waar nodig lichten we acties nader toe. Vervolgens is een overzicht de bijbehorende baten en lasten opgenomen. Ter vergelijking worden hier ook de cijfers uit de jaarrekening 2024 en de lopende begroting 2025 gepresenteerd. Op grond van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) moeten wij in de programma’s in de begroting (artikel 8 BBV) de beoogde en gerealiseerde maatschappelijke effecten van de verschillende programma’s toelichten aan de hand van zogenaamde beleidsindicatoren. Deze indicatoren dragen bij aan het beleidsmatiger maken van begroting en jaarstukken. De raad kan zich op deze manier op belangrijke momenten in een beleidscyclus een beeld vormen over de behaalde en te behalen beleidsresultaten. De door de raad vastgestelde eigen indicatoren worden apart gepresenteerd.

Programmabegroting 2026

Paragrafen Het BBV bepaalt dat in de Programmabegroting paragrafen worden opgenomen, waarin de beleidslijnen worden vastgelegd met betrekking tot beheersmatige aspecten en lokale heffingen. Doel van de paragrafen is dat onderwerpen die versnipperd in de begroting staan worden gebundeld in een kort overzicht, zodat we u voldoende inzicht bieden. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting en leveren daarmee extra informatie voor het beoordelen van de financiële positie. Naast de verplichte paragrafen is een paragraaf opgenomen over de ombuigingen in deze Programmabegroting.

Programmabegroting 2026

Financiële begroting Samenvatting financiële positie Het begrotingssaldo van de gemeente Goes laat voor 2026 een positief resultaat zien van € 8,7 miljoen. Dit positieve beeld wordt deels veroorzaakt door incidentele dividenduitkeringen. In de daaropvolgende jaren loopt dit saldo stapsgewijs terug naar € 2,4 miljoen in 2029, vooral door lagere bijdragen vanuit het gemeentefonds in latere jaren. In de begroting is rekening gehouden met een aantal ontwikkelingen die de financiële positie beïnvloeden: 

  

Ombuigingen zijn noodzakelijk om structureel tot een sluitende begroting te komen. Hierbij bestaat het risico dat de beoogde opbrengsten of besparingen niet volledig gerealiseerd worden. In deze Programmabegroting zijn ombuigingen opgenomen van € 5,3 miljoen in 2026 oplopend naar € 8,3 miljoen in 2029. Dit geldt daarnaast ook voor taakstellingen die door het Rijk bij de gemeenten worden neergelegd op het gebied van de jeugdzorg. In verband met ontmanteling van de kerncentrale vervalt vanaf 2033 de dividenduitkering. Dit betekent dat een structurele inkomstenbron wegvalt die in de begroting is opgenomen voor € 3,1 miljoen. Jaarlijks wordt € 2,8 miljoen uit de algemene reserve ingezet ten gunste van het begrotingssaldo. Dit is geen structurele oplossing en beperkt de toekomstige weerstandspositie. De lagere dotatie aan voorzieningen van € 0,9 miljoen die de afgelopen jaren ruimte bood in de begroting, vervalt met ingang van 2030.

Deze ontwikkelingen maken duidelijk dat het huidige positieve saldo grotendeels van incidentele aard is en dat er op de langere termijn sprake is van een aanzienlijk spanningsveld in de begroting. Om de financiële positie van de gemeente Goes toekomstbestendig te houden, is het noodzakelijk om de financiële positie goed te monitoren en tijdig bij te sturen als daar noodzaak voor is.

In onderstaande tabel is een samenvatting van het financiële meerjarenperspectief opgenomen:

Samenvatting financiële positie Bedragen x € 1.000

Nr.

omschrijving

A B

Kadernota 2026 Begrotingswijzigingen na Kadernota 2026 Doorwerkingen vanuit de bestuursrapportage 2025 Nieuwe financiële mutaties

C D Saldo

begroting 2026 7.571 ‐34

begroting 2027 3.010 ‐18

begroting 2028 1.895 ‐18

begroting 2029 ‐144 ‐18

‐428

‐393

‐484

‐467

1.640 8.749

324 2.923

1.210 2.603

3.018 2.389

Programmabegroting 2026 Onder A is het saldo opgenomen vanuit de Kadernota 2026. De raad heeft op 3 juli 2025 besloten om de geamendeerde Kadernota 2026 als uitgangspunt te nemen voor de begroting 2026. Dit uitgangspunt is onder A verwerkt. Onderdeel van de geamendeerde Kadernota 2026 is een pakket aan ombuigingen voor € 1,3 miljoen in 2026 oplopend naar € 5,6 miljoen in 2029. Het pakket is noodzakelijk voor het behoud van een gezonde financiële positie. Na de behandeling van de Kadernota 2026 zijn enkele begrotingswijzigingen in routing gebracht die financieel doorwerken naar 2026 en verder. Deze zijn onder B opgenomen. In de bestuursrapportage 2025 zitten een aantal financiële mutaties die nog geen onderdeel uitmaakten van de Kadernota 2026 en een financieel effect hebben op 2026 en verder. Dit betreffen allen mutaties op het bestaande beleid. Deze zijn onder C gepresenteerd. De nieuwe financiële mutaties zijn onder D opgenomen. De grootste mutatie is het positief financiële effect vanuit de meicirculaire 2025. Deze zorgt ervoor dat het begrotingssaldo ook in latere jaren positief is. We hebben een sluitende begroting 2026. Zoals blijkt uit het overzicht van incidentele baten en lasten is het jaar 2026 ook structureel en reëel in evenwicht. In latere jaren is sprake van een lager begrotingssaldo. Dit is vooral het gevolg van lagere rijksbijdragen in het gemeentefonds.

Door het huidige opgenomen pakket aan ombuigingen is er wel sprake van een positief begrotingssaldo. De inhoud van de voorgestelde ombuigingen in de Kadernota en de Programmabegroting staan vast. De opgenomen bedragen per beleidsterrein zijn uitgewerkt in de paragraaf ombuigingen. In deze paragraaf wordt financieel inzicht gegeven over de totale ombuigingen en de invulling hiervan. In de volgende paragrafen worden de verschillende onderdelen verder toegelicht.

Programmabegroting 2026

Toelichting financiële positie A. Kadernota 2026 In onderstaande tabel is een samenvatting opgenomen van de financiële mutaties vanuit de Kadernota 2026. Doordat de raad de Kadernota 2026 als uitgangspunt heeft genomen voor het opstellen van de begroting 2026 zijn de mutaties uit de Kadernota 2026 niet opnieuw in detail toegelicht. Op hoofdlijnen is toegelicht welke mutaties onderdeel uitmaken van de Kadernota 2026. De bij de Kadernota 2026 aangenomen amendementen zijn verwerkt in de voorliggende begroting. Nieuwe mutaties ten opzichte van de Kadernota 2026 zijn opgenomen bij de onderdelen B t/m D.

Kadernota 2026 Bedragen x € 1.000

omschrijving Programmabegroting 2025 na wijzigingen Heroverweging ombuigingen Programmabegroting 2025 Financiële uitgangspunten Mutaties op het bestaande beleid Ombuigingen Amendementen Kadernota 2026 Saldo Kadernota

2026 ‐2.489

2027 ‐581

2028 142

2029 142

‐1.283

‐3.816

‐5.561

11.334 ‐5.316 5.338 ‐13 7.571

6.898 ‐5.062 5.534 37 3.010

5.958 ‐6.945 8.284 17 1.895

4.464 ‐7.536 8.350 ‐3 ‐144

B. Begrotingswijzigingen na Kadernota 2026 Tussen 3 juli 2025 en het moment waarop de raad de Programmabegroting 2026 behandelt (6 november 2025) zijn een aantal begrotingswijzigingen in routing naar de raad gebracht. Voor een volledig beeld van de financiële positie zijn deze begrotingswijzigingen hier meegenomen. Het betreft de navolgende wijzigingen:

Begrotingswijzigingen na Kadernota Bedragen x € 1.000

Nr.

omschrijving

Rentelasten voorbereidingskrediet ontsluitingsweg nieuwbouw ADRZ en Gezondheidspark Conceptontwikkeling Historisch museum de Bevelanden

2 Saldo

2026

2027 ‐18

begrotin g 2028 ‐18

begrotin g 2029 ‐18

‐18

‐16

‐34

‐18

Programmabegroting 2026 Toelichting: 1. Dit betreft het voorbereidingskrediet voor de ontsluitingsweg nieuwbouw ziekenhuis ADRZ en Gezondheidspark. 2. Voor dit traject is een investering van maximaal €50.000 noodzakelijk om samen met een extern bureau, het museum en de andere Bevelandse gemeenten te komen tot een gedragen en toekomstbestendig museumconcept. In de cultuurvisie die is vastgesteld, is er een bedrag van voor de transitie van het museum opgenomen. In 2025 is hiervoor € 17.500 gereserveerd en in 2026 € 9.000. Deze bedragen kunnen ingezet worden voor dekking van het onderzoek. De extra benodigde bedragen in € 7.500 in 2025 en € 16.000 in 2026 zullen ten laste worden gebracht van het begrotingssaldo.

C. Doorwerkingen vanuit de bestuursrapportage 2025 Bedragen x € 1.000

Nr. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 0 Saldo

omschrijving Energiekosten Uitbaggeren Veste in 2025 en 2026 Dekking uit algemene reserve uitbaggeren Veste Leasekosten Obsurv Onderhoudsbudget verkeer Visievorming Goes‐Oost en Bergweg Bijstelling belastingopbrengsten Hogere fiscale en jurdische kosten Externe dienstverlening klantcontactcentrum Kleding en opleidingen team leefbaarheid Overige mutaties < € 20.000

2026 ‐108 ‐395

2027 ‐108 0

2028 ‐108 0

2029 ‐108 0

395

‐36 ‐28 ‐25 ‐30

‐36 ‐28 ‐25 0

‐76 ‐110

‐71 ‐110

‐162 ‐110

‐145 ‐110

‐45

‐20 ‐428

‐20 ‐393

‐20 ‐484

‐20 ‐467

In deze paragraaf worden de structurele mutaties vanuit de bestuursrapportage 2025 toegelicht. Een aantal mutaties maakten al onderdeel uit van de Kadernota 2026 en komen daardoor niet in dit overzicht terug. Toelichting: 1. De via de Bestuursrapportage in 2024 verwerkte stijging van energiekosten was gezien de onzekerheid hieromtrent in de Programmabegroting 2025 voor 50% verwerkt (€ 398.000 structureel, in plaats van € 796.000). Nu we bijna een jaar verder zijn kunnen we op basis van de actuele informatie stellen dat die lagere bijstelling deels is uitgekomen, maar zonder bijstelling zal desondanks naar verwachting sprake zijn van een overschrijding op het budget. Daarom wordt nu voorgesteld een bedrag van € 108.000 bij te ramen en dit bij de Programmabegroting 2026 structureel door te voeren.

Programmabegroting 2026 2. De werkzaamheden voor het uitbaggeren van de Vesten vindt voor de helft in 2025 en voor de andere helft in 2026 plaats. 3. zie toelichting hierboven. 4. Bij het opstellen van de jaarrekening bleek dat het budget voor de leasekosten voertuigen buitendienst niet op orde is. Het betreft voertuigen voor rioleringswerkzaamheden, electra‐/marktkasten en allerhande onderhoudswerkzaamheden en inspecties. De kosten worden doorbelast aan meerdere taakvelden binnen de begroting en jaarrekening (wegen, groen, begraafplaatsen en riolering) 5. Voor het beheersysteem openbare ruimte, Observ, was nog geen budget beschikbaar 6. Het storingsonderhoud aan de VRI‐installaties is de afgelopen jaren sterk geprofessionaliseerd. Dit resultaat in een snelle en betrouwbare oplossing bij storingen. Met deze extra middelen is het budget voor de komende jaren toereikend om de hiermee gemoeide kosten te kunnen dekken. 7. De kosten ten behoeve van het opstellen van een visie voor de omgeving Goes‐Oost / Bergweg komen niet langer in aanmerking voor dekking uit een investeringskrediet. Het restant voorbereidingskrediet van € 81.656 kan komen te vervallen en ter vervanging wordt voor de jaarschijven 2025 en 2026 een incidenteel exploitatiebudget aangevraagd via deze Bestuursrapportage en de Begroting 2026 (resp. € 40.000 en € 30.000). 8.

De opbrengsten zijn bijgesteld op basis van de prognoses in 2025 die structureel doorwerken naar 2026 en verder. 9. De werkzaamheden voor de WKR en de kosten voor juridische ondersteuning zijn de laatste jaren toegenomen. 10. Ons klantcontactcentrum verleende diensten aan GR de Bevelanden voor Werk, Inkomen en Zorg. Deze inkomsten vallen hoger uit op basis van de gemaakte afspraken 11. Het team Leefbaarheid is op volle sterkte van 10 fte, hierdoor hebben wij meer uitgaven voor kleding en verplichte opleidingen.

D. Nieuwe financiële mutaties Bedragen x € 1.000

Nr. 1 2 3

4 5 6 7 8 9 10 11

omschrijving Meicirculaire 2025 Interne uren en overhead Inhuur flexibele schil dienstverlening (omgevingsvergunningen) Inhuur centrummanager 2025‐2028 Begroting GGD 2026 Jeugdzorg Begroting GR de Bevelanden 2026 Begroting SWVO 2026 Hogere kosten 40.000 plus gemeente Beheerkosten parkeervoorziening Sprienke Formatie Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat‐ en energiebeleid (CDOKE)

2026 521 194 0

2027 457 214 ‐580

2028 551 235 0

2029 1.903 403 0

‐50

221 233 303 ‐363 ‐313

‐350

Programmabegroting 2026 Nr. 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 0

omschrijving Subsidieopbrengsten CDOKE Financiële uitgangspunten Doorrekening activa, rente en afschrijving Extra inzet Stevig Lokaal Team Dekking extra inzet Stevig Lokaal Team uit reserve Sociaal Domein Indexering subsidies naar 0% Preventiebudget beschermd wonen Schoolmaatschappelijk werk Digitaal buurtplatform 2 jaar doorschuiven van 250 meter VGRP 2 jaar doorschuiven van 250 meter VGRP ‐ bijstelling heffing Vervanging afgebrande steiger Veerse meer Transitiefonds energie Diverse mutaties < € 20.000 (niet toegelicht)

Saldo

2026 350 ‐545 1.526

2027 350 ‐456 688

2028 350 ‐620 1.046

2029 350 59 584

‐300 300

0 0

‐240 260

‐35 ‐75 604

‐604

‐40

‐15 5

‐15 59

‐15 57

‐15 78

1.640

323

1.210

3.018

Toelichting: 1. De meicirculaire 2025 heeft een positief effect op het begrotingssaldo. De uitwerking van de meicirculaire is met een afzonderlijk raadsvoorstel aan de raad voorgelegd. In de Kadernota 2026 was op basis van de voorjaarsnota een inschatting gemaakt van het positieve financiële effect. De resterende mutatie is hier opgenomen. 2. Op basis van de door uw raad in december 2023 vastgestelde nota kostprijstoerekening wordt een gedeelte van de loon‐ en overheadkosten toegerekend aan investeringen, grondexploitaties en voorzieningen. In de begroting wordt dit verwerkt op basis van een interne capaciteitsplanning. We verwachten in 2026 meer uren te besteden aan investeringen en grondexploitaties. 3. Gelet op de woondeal worden er meer aanvragen voor omgevingsvergunningen ingediend. Wij hebben de flexibele schil nodig om deze extra aanvragen te kunnen verwerken. 4. Sinds november 2024 is er een onafhankelijke externe centrummanager aangesteld. Zowel ondernemers als gemeente zijn hier zeer tevreden over. Er worden goede resultaten bereikt zoals professionalisering van de ondernemersvereniging en een centraal aanspreekpunt. We zien echter dat het komen tot een professionele centrummanagementorganisatie met eigen middelen meer tijd nodig heeft.

In 2029 loopt de reclamebelasting af, op dat moment komt er bij de ondernemers meer geld beschikbaar om mee te betalen aan de centrummanager. 5. Dit betreft de budgettaire bijstelling van de gemeentelijke Programmabegroting op de Programmabegroting 2026 van de GGD. 6. De Inkooporganisatie Jeugd heeft de begroting voor de jeugdzorg in 2026 nog bijgesteld hetgeen een positief effect heeft op onze begroting. 7. Dit betreft de budgettaire bijstelling van de gemeentelijke Programmabegroting op de Programmabegroting 2026 van GR de Bevelanden. 8. Dit betreft de budgettaire bijstelling van de gemeentelijke Programmabegroting op de Programmabegroting 2026 van SWVO.

Programmabegroting 2026 9. De gemeente Goes heeft meer dan 40.000 inwoners. Naast de hogere vergoeding voor raadsleden leidt dit ook tot een hogere vergoeding voor het college van burgemeester en wethouders. Verder is een eerste inschatting meegenomen voor de hogere kosten voor de organisatie. 10. Het college heeft besloten om de investering voetgangersbrug voor het oplossen van de parkeeroverlast rondom de Sprienke niet uit te voeren waardoor de aanvullende beheerkosten niet nodig zijn. 11. Dit betreft de formatie voor de Tijdelijke Regeling Capaciteit Decentrale overheden voor klimaat‐ en energiebeleid (CDOKE). Het doel van deze meerjarige regeling is om de capaciteit (bemensing) te vergroten bij decentrale overheden voor de uitvoering van klimaat‐ en energiebeleid. Deze gelden kunnen enkel ingezet worden voor uitvoering van klimaat‐ en energiedoelen en de bestedingen dienen jaarlijks te worden verantwoord via de SISA‐bijlage bij de jaarrekening. 12. Zie toelichting hierboven. 13. In de Kadernota 2026 zijn de financiële uitgangspunten op hoofdlijnen doorgerekend. Dit betreft de inflatie op budgetten en opbrengsten. Deze inflatie wordt per kostensoort (bijvoorbeeld salaris, subsidies etc.) berekend. Hiervoor is gebruik gemaakt van cijfers uit het Centraal Economisch Plan 2025 die in februari 2025 zijn gepubliceerd.

De hier gepresenteerde financiële mutatie is het gevolg van de detailuitwerking van deze financiële uitgangspunten. Het grootste financiële effect is veroorzaakt door bijstelling van de benodigde index op de lonen. 14. De doorrekening van de activastaat (rente en afschrijving) leidt tot een voordeel op de exploitatie. Het voordeel in de eerste jaren is voornamelijk het gevolg van het later realiseren van de geplande investeringen waardoor de afschrijvingslasten naar latere jaren verschuiven. Verder is sprake van een toename van de boekwaarden grondexploitaties waar een groter deel van de rente wordt toegerekend. 15. In de Kadernota 2026 is een budget opgenomen in 2026 en 2027 voor de vorming van Stevige Lokale Teams (SLT). Hierdoor wordt geïnvesteerd in kwaliteit en in de toegang. Dit budget voor 2026 en 2027 wordt nogmaals met € 0,3 miljoen verhoogd vanuit de reserve sociaal domein. 16. Zie toelichting hierboven. 17. De indexering van subsidies is gebaseerd op de voorlopige VZG richtlijn 2026. Deze is ‐/‐ 2,2%. We hebben de verwachting dat de VZG richtlijn op basis van de septembercirculaire 2025 naar boven wordt bijgesteld. Omdat besluitvorming hierover te laat is voor de subsidieaanvragen hebben we besloten om de indexering van de subsidies 2026 vast te stellen op 0%. 18.

We ontvangen extra preventiebudget beschermd wonen vanuit de partnerafspraken wat ingezet kan worden voor preventie en vroegsignalering. Dit is momenteel vastgelegd tot en met 2029. 19. Het schoolmaatschappelijk werk wordt vanaf schooljaar 2025‐2026 uitgebreid om de beweging naar de voorkant op jeugdzorg te maken. Hierdoor voorkomen we dat er een beroep wordt gedaan op duurdere jeugdzorg en draagt het bij aan het behalen van de taakstelling op jeugdzorg. 20. Het college heeft besloten om het digitale platform wijzijngoes.nl door te ontwikkelen naar een digitaal buurtplatform. De uitvoering hiervan wordt belegd bij SMWO. SMWO voert de coördinatie van het platform uit, werft, begeleidt en motiveert vrijwillige buurtverbinders en brengt samen met inwoners in beeld welke activiteiten er zijn en welke gewenst zijn in de wijken en dorpen. Ook de vrijwilligers‐vacaturebank van SMWO wordt gekoppeld aan www.wijzijngoes.nl. 21. Als gevolg van langere doorlooptijden in de voorziene rioolplannen (grootschalig vervangen en verbeteren van de riolering) vertragen de in het vGRP voorziene uitgaven. De voorzien

Programmabegroting 2026 heffingsgroei kan hierdoor twee jaar later worden doorgevoerd. De in het vGRP voorgenomen jaarlijkse vervangingsgroei wordt momenteel gerealiseerd door meer in te zetten op het renoveren (relinen) van de hoofdriolering. 22. Zie toelichting hierboven. 23. Twee jaar geleden is de steiger op de grote Piet afgebrand. Binnen het onderhoudsconvenant tussen gemeenten en het waterschap is afgesproken dat de gemeente bijdraagt in grote onvoorziene uitgaven aan de recreatie objecten langs het Veerse Meer. 24. De hier opgenomen lasten betreffen rentekosten voor het transitiefonds energie. Zie voor een toelichting "Programma 5. Milieu / Wat mag het kosten ‐ uitbreidingsinvesteringen" punt 4.

Overzicht van baten en lasten Samenvatting baten en lasten 2024 ‐ 2029 Bedragen x € 1.000

Groep R2024 B2025 B2026 B2027 B2028 B2029 1 ‐ Bestuur en financiën ‐8.402 ‐9.585 ‐6.276 ‐7.387 ‐8.119 ‐9.103 Lasten ‐10.979 ‐11.788 ‐11.356 ‐12.114 ‐12.920 ‐13.976 Baten 2.577 2.203 5.080 4.726 4.801 4.873 2 ‐ Ruimte en economie ‐16.751 ‐16.803 ‐17.841 ‐19.167 ‐18.714 ‐19.514 Lasten ‐42.520 ‐46.840 ‐41.691 ‐42.387 ‐46.144 ‐37.489 Baten 25.769 30.037 23.850 23.220 27.430 17.974 3 ‐ Onderwijs, sport en cultuur ‐11.665 ‐13.853 ‐15.066 ‐15.467 ‐15.871 ‐16.383 Lasten ‐17.348 ‐19.438 ‐20.583 ‐19.618 ‐20.121 ‐20.731 Baten 5.684 5.585 5.517 4.152 4.250 4.348 4 ‐ Sociaal domein ‐55.541 ‐68.714 ‐73.982 ‐75.939 ‐76.052 ‐76.610 Lasten ‐93.929 ‐104.583 ‐104.748 ‐98.401 ‐96.138 ‐96.766 Baten 38.388 35.869 30.766 22.462 20.086 20.157 5 ‐ Milieu ‐94 ‐192 ‐393 ‐371 ‐400 ‐446 Lasten ‐14.365 ‐15.596 ‐13.837 ‐14.399 ‐15.056 ‐15.737 Baten 14.271 15.404 13.444 14.028 14.656 15.291 6 ‐ Overhead ‐16.306 ‐16.399 ‐15.367 ‐15.876 ‐16.562 ‐17.238 Lasten ‐18.213 ‐17.963 ‐17.144 ‐17.691 ‐18.418 ‐19.134 Baten 1.907 1.564 1.777 1.815 1.856 1.896 7 ‐ Algemene dekkingsmiddelen 140.026 133.453 137.880 137.339 138.533 141.895 Lasten ‐2.127 ‐1.363 ‐1.033 ‐1.097 ‐1.143 ‐1.215 Baten 142.154 134.816 138.914 138.436 139.676 143.110 8 ‐ Vennootschapsbelasting ‐370 ‐104 ‐107 ‐110 ‐112 ‐112 Lasten ‐370 ‐104 ‐107 ‐110 ‐112 ‐112 9 ‐ Onvoorzien 0 ‐96 ‐100 ‐100 ‐100 ‐100 Lasten 0 ‐96 ‐100 ‐100 ‐100 ‐100 Saldo 30.898 7.709

8.749 2.923 2.603 2.389

Programmabegroting 2026 Hieronder is een samenvatting opgenomen van de totale lasten en baten:

Programmma R2024 B2025 B2026 B2027 B2028 B2029 Baten 230.750 225.479 219.347 208.840 212.754 207.649 1 ‐ Bestuur en financiën 2.577 2.203 5.080 4.726 4.801 4.873 2 ‐ Ruimte en economie 25.769 30.037 23.850 23.220 27.430 17.974 3 ‐ Onderwijs, sport en cultuur 5.684 5.585 5.517 4.152 4.250 4.348 4 ‐ Sociaal domein 38.388 35.869 30.766 22.462 20.086 20.157 5 ‐ Milieu 14.271 15.404 13.444 14.028 14.656 15.291 7 ‐ Algemene dekkingsmiddelen 142.154 134.816 138.914 138.436 139.676 143.110 6 ‐ Overhead 1.907 1.564 1.777 1.815 1.856 1.896 Lasten ‐199.851 ‐217.771 ‐210.599 ‐205.917 ‐210.151 ‐205.259 1 ‐ Bestuur en financiën ‐10.979 ‐11.788 ‐11.356 ‐12.114 ‐12.920 ‐13.976 2 ‐ Ruimte en economie ‐42.520 ‐46.840 ‐41.691 ‐42.387 ‐46.144 ‐37.489 3 ‐ Onderwijs, sport en cultuur ‐17.348 ‐19.438 ‐20.583 ‐19.618 ‐20.121 ‐20.731 4 ‐ Sociaal domein ‐93.929 ‐104.583 ‐104.748 ‐98.401 ‐96.138 ‐96.766 5 ‐ Milieu ‐14.365 ‐15.596 ‐13.837 ‐14.399 ‐15.056 ‐15.737 7 ‐ Algemene dekkingsmiddelen ‐2.127 ‐1.363 ‐1.033 ‐1.097 ‐1.143 ‐1.215 6 ‐ Overhead ‐18.213 ‐17.963 ‐17.144 ‐17.691 ‐18.418 ‐19.134 8 ‐ Vennootschapsbelasting ‐370 ‐104 ‐107 ‐110 ‐112 ‐112 9 ‐ Onvoorzien 0 ‐96 ‐100 ‐100 ‐100 ‐100 30.898 7.709 8.748 2.923 2.603 2.389

Programmabegroting 2026

Overzicht incidentele baten en lasten Overzicht incidentele baten en lasten Bedragen x € 1.000

Omschrijving Saldo Programmabegroting Saldo baten en lasten Incidentele lasten ‐ dotatie reserve Reserve Afschrijvingen investeringen Reserve Duurzaamheid Incidentele lasten Flexibele schil dienstverlening Stichting Goes Marketing Beeldende kunst Onvoorzien Uitbaggeren Vesten Begroting kosten Oekraïne Inzet Stevige Lokale Teams Incidentele baten‐ onttrekking reserve Algemene reserve Reserve bouwgrondexploitatie Reserve bovenwijkse voorzieningen Reserve Duurzaamheid Reserve majeure projecten Reserve sociaal domein Incidentele baten Dividend Begroting kosten Oekraïne Structureel saldo

B 2026 8.748 8.748 4.064

B 2027 2.923 2.923 5.009

B 2028 2.603 2.603 9.600

B 2029 2.389 2.389 0

4.064

5.009

9.600

0 5.974 580 100 50 100 395 4.149 600 ‐7.420

0 1.380 580 100 0 100 0 0 600 ‐7.459

0 100 0 0 0 100 0 0 0 ‐9.600

0 100 0 0 0 100 0 0 0 0

‐1.974 ‐1.807 ‐1.128

‐2.077 0 0

0 0 0

0 0 ‐2.511 ‐8.444 ‐4.295 ‐4.149 2.922

0 ‐2.982 ‐2.400 0 0 0 1.853

‐9.600 0 0 0 0 0 2.703

0 0 0 0 0 0 2.489

In de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing wordt verder ingegaan op het kengetal 'structurele exploitatieruimte'.

Programmabegroting 2026

Geprognosticeerde balans Meerjarenprognose balans Bedragen x € 1.000

Omschrijving Activa Vaste activa Immateriële vaste activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa Vlottende activa Voorraden Uitzettingen Liquide middelen Overlopende activa Passiva Vaste passiva Reserves Resultaat boekjaar Voorzieningen Vaste schuld Vlottende passiva Vlottende schuld Overlopende passiva

R 2024 B 2025 309.464 334.327 261.698 272.890 1.709 1.518 228.589 240.047 31.400 31.325 47.766 61.437 11.830 36.054 24.914 14.805 444 0 10.578 10.578 309.464 334.327 258.411 283.275 89.093 114.922 30.898 7.709,587 20.621 17.913 117.799 142.730,413 51.053 51.052 9.663 9.662 41.390 41.390

B 2026 367.297 306.963 1.327 273.846 31.790 60.334 34.951 14.805 0 10.578 367.297 306.146 115.902 8.749 10.509 170.987 61.151 19.761 41.390

B 2027 381.545 313.635 1.136 280.709 31.790 67.910 42.527 14.805 0 10.578 381.545 320.792 118.645 2.922 10.710 188.514 60.753 19.363 41.390

B 2028 393.073 330.396 945 297.661 31.790 62.677 37.294 14.805 0 10.578 393.073 331.960 117.481 2.603 10.600 201.277 61.113 19.723 41.390

B 2029 396.083 333.406 754 300.862 31.790 62.677 37.294 14.805 0 10.578 396.083 335.386 115.997 2.389 10.897 206.103 60.697 19.307 41.390

Programmabegroting 2026

Reserves en voorzieningen Inleiding Het beleid voor de reserves en voorzieningen is vastgelegd in de nota reserves en voorzieningen. Deze nota is door uw raad vastgesteld op 21 december 2023. In deze paragraaf zijn de belangrijkste beleidsuitgangspunten opgenomen. Daarnaast is, indien van toepassing, een toelichting op de mutaties van de reserves en voorzieningen opgenomen. Tot slot zijn de claims op de reserves opgenomen op basis van eerdere besluitvorming en voorliggende Programmabegroting 2026. Beleidsuitgangspunten reserves De belangrijkste beleidsuitgangspunten met betrekking tot de reserves zijn:    

Terughoudendheid bij het instellen van (nieuwe) bestemmingsreserves. Een uitgebreid scala aan bestemmingsreserves (vooral met een spaarfunctie) belemmert de integrale afweging van prioriteiten en komt de transparantie van de gemeentelijke financiën niet ten goede. Het beschikkingsrecht van het eigen vermogen ligt bij de gemeenteraad. Gezien de eigenheid van gemeenten ten opzichte van bedrijven is het mogelijk om toevoegingen en onttrekkingen aan reserves bij de begroting op te nemen. De algemene reserve vormt een belangrijk onderdeel van het weerstandsvermogen van de gemeente. Voor het bepalen van de minimale buffer voor het afdekken van toekomstige risico’s wordt de beschikbare weerstandscapaciteit afgezet tegen de norm van het weerstandsvermogen (zie paragraaf weerstandsvermogen & risicobeheersing)

Programmabegroting 2026

Mutatieoverzicht reserves Bedragen x € 1.000

Omschrijving

1‐1‐2026

Algemene reserve Algemene reserve Bestemmingsreserve Reserve afschrijvingen investeringen Reserve bovenwijkse voorzieningen Reserve majeure projecten Reserve onderhoud kleedaccomodaties buitensport Reserve bouwgrondexploitatie Reserve duurzaam bouwen Reserve revitalisering bedr. Terrein Bestemmingsreserve duurzaamheid Reserve Sociaal Domein Bestemmingsreserve Arbeidsmarktregio(K) Bestemmingsreserve RBL(K) Saldo

61.237 61.237 53.684 8.041

mutatie 31‐12‐2026 mutatie 31‐12‐2027 mutatie 31‐12‐2028 mutatie 31‐12‐2029 2026 2027 2028 2029 ‐4.774 56.463 ‐4.877 51.586 ‐2.800 48.786 ‐2.800 45.986 ‐4.774 56.463 ‐4.877 51.586 ‐2.800 48.786 ‐2.800 45.986 ‐1.956 51.728 ‐1.128 50.600 ‐1.287 49.313 ‐1.287 48.025 3.490 11.531 4.254 15.785 8.313 24.098 ‐1.287 22.810

1.251

‐1.128

123

8.850

‐2.982

5.868

358

9.494

‐1.807

7.687

624

329

9.600

‐9.600

11.698

‐2.511

9.187

‐2.400

6.787

3.108

332

114.921

‐6.730

108.192

‐6.005

102.186

‐4.087

98.099

‐4.087

94.011

Algemene reserve Uit de algemene reserve wordt jaarlijks € 2,8 miljoen onttrokken ten gunste van het begrotingssaldo. Deze inzet wordt jaarlijks opnieuw beoordeeld bij het opstellen van de Kadernota. De algemene reserve heeft verder de volgende geraamde onttrekkingen in 2026:      

€ 220.000 overgehevelde subsidie voor de SGB vanuit de jaarrekening 2024. € 395.000 voor het uitbaggeren van de Vesten, hiervan wordt de helft uitgevoerd in 2025 en de andere helft in 2026. € 129.000 voor degeneratievergoedingen glasvezelproject, ten behoeve van onderhoudsvoorziening wegen (zie resultaatbestemming jaarrekening 2022) € 380.000 ter dekking afschrijvingslasten Veerdam Wolphaartsdijk. € 750.000 ter dekking van toekomstige afschrijvingslasten kwaliteitsagenda binnenstad. € 50.000 voor de subsidiëring compensatie energielasten.

Programmabegroting 2026 De algemene reserve heeft de volgende geraamde onttrekkingen in 2027:    

€ 50.000 voor de subsidiëring compensatie energielasten. € 1.080.000 voor toekomstige afschrijvingslasten Havengebied recreatiezone Wolphaartsdijk. € 325.000 voor toekomstige afschrijvingslasten vergroening binnenstad boombakken. € 622.000 voor toekomstige afschrijvingslasten vergroening binnenstad en stadskantoor

Reserve afschrijvingen investeringen De reserve afschrijvingen investeringen nut heeft de volgende dotaties in 2026:    

€ 1.807.000 wordt toegevoegd aan de reserve maatschappelijk nut ter dekking van de toekomstige afschrijvingen van de bovenwijkse voorzieningen bedrijvenpark Deltaweg (komt uit de reserve bouwgrondexploitatie) € 1.128.000 voor investering Urban sportvoorziening (komt uit de reserve bovenwijkse voorzieningen) € 380.000 voor investering Veerdam Wolphaartsdijk. € 750.000 voor investering kwaliteitsagenda binnenstad.

De reserve afschrijvingen investeringen heeft de volgende dotaties in 2026:    

€ 2.982.000 voor afschrijving van investering Ringbaan en Marconi. € 1.080.000 voor investering Havengebied recreatiezone Wolphaartsdijk. € 325.000 voor investering Vergroening binnenstad boombakken. € 622.000 voor investering Vergroening binnenstad en stadskantoor.

De reserve afschrijvingen investeringen heeft de volgende dotaties in 2028: 

€ 9.600.000 voor investeringen in Verduurzaming vastgoed.

De onttrekkingen van de reserve afschrijvingen investeringen zijn gebaseerd op de werkelijke afschrijvingslasten van de betreffende investeringen. Reserve bovenwijkse voorzieningen De reserve afschrijvingen investeringen nut heeft de volgende onttrekkingen in 2026: 

€ 1.128.000 voor investering Urban sportvoorziening.

Reserve majeure projecten De onttrekking van € 2.362.000 in 2026 is voor dekking investering Ringbaan en Marconi.

Programmabegroting 2026 Reserve bouwgrondexploitatie De reserve bouwgrondexploitatie heeft de volgende onttrekkingen in 2026: 

€ 1.807.000 wordt onttrokken ter dekking van de toekomstige afschrijvingen van de bovenwijkse voorzieningen bedrijvenpark Deltaweg.

Reserve sociaal domein In zowel 2026 als 2027 wordt het volgende onttrokken.  

€ 600.000 voor inzet Stevige Lokale Teams (SLT) € 1.800.000 ter dekking voor de huidige inkoopcontracten jeugdhulp.

Aan de reserve sociaal domein wordt daarnaast in 2026 het volgende onttrokken: 

€ 111.000 onttrokken voor uitvoering pilot basisbanen.

Reserve duurzaamheid In 2028 wordt € 9.600.000 onttrokken ter dekking van afschrijving van de investeringen in Verduurzaming vastgoed.

Beleidsuitgangspunten voorzieningen De belangrijkste beleidsuitgangspunten met betrekking tot de voorzieningen zijn: 

 

De voorzieningen worden onderverdeeld in onderhoudsvoorzieningen en overige voorzieningen. Onderhoudsvoorzieningen worden vooraf door de gemeenteraad ingesteld. Overige voorzieningen worden gevormd voor verplichtingen en risico’s die vanuit bedrijfseconomisch oogpunt noodzakelijk zijn. Dotaties aan de onderhoudsvoorzieningen dienen gebaseerd te zijn op een vastgesteld beheerplan. Uitgaven komen rechtstreeks ten laste van voorzieningen en gaan niet via de exploitatie.

Programmabegroting 2026

Mutatieoverzicht voorzieningen Bedragen x € 1.000

Omschrijving

1‐1‐202 mutati 6 e 2026

31‐12‐ 2026

31‐12‐ 2027

1.882

muta tie 2027 201

Egalisatievoorzie ning onderhoud Voorziening onderhoud wegen Voorziening havens, sluis en bruggen Voorziening civieltechnische kunstwerken Voorziening groenprojecten Voorziening onderhoud gebouwen Egalisatievoorzie ning voor heffingen Voorziening rioleringen Voorziening vervangingsinves tering rioleringen Voorziening verliezen en risico's Voorziening wethouderspens ioenen Voorziening precariobelastin g Voorziening spaarverlof Voorziening grijswater Saldo

4.964

‐3.083

2.083

249

173

422

2.393

‐2.111

282

198

‐47

mutatie 2028

muta tie 2029 297

31‐12‐ 2029

‐110

31‐1 2‐20 28 1.972

484

‐424

105

230

512

345

857

357

1.214

151

105

256

‐27

229

‐19

209

2.074

‐1.098

976

‐195

781

‐5

776

‐85

691

4.438

‐4.321

117

4.438

‐4.321

117

8.513

3.057

4.542

256

659

17.916

‐7.404

10.512

201

10.713

‐110

10.602

297

10.899

2.269

Programmabegroting 2026 Egalisatievoorziening onderhoud De dotaties en onttrekkingen voor de onderhoudsegalisatievoorzieningen zijn gebaseerd op de vastgestelde beheerplannen. In de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen is een nadere toelichting op deze voorzieningen opgenomen. Egalisatievoorziening voor heffingen Dit zijn voorzieningen voor rioleringen. De voorziening rioleringen kent jaarlijks een gelijk bedrag aan dotaties en onttrekkingen. De voorziening vervanging riolering heeft een spaarfunctie zodat grotere uitgaven aan vervanging van rioleringen gedekt zijn. Voorziening verliezen en risico's De dotaties en onttrekkingen van de voorzieningen wethouders pensioenen en wachtgeld zijn gebaseerd op ervaringscijfers van de afgelopen jaren. Bij de jaarrekening wordt op basis van een actuariële berekening de pensioenverplichting bepaald en vindt eventuele bijstelling van de voorziening plaats.

Claims op de reserves Claims zijn bestuurlijke voornemens, op basis van een raadsbesluit, die in de toekomst beslag kunnen leggen op een reserve. Voor de onttrekking uit de reserve om de claim te effectueren, is op basis van het budgetrecht altijd een raadsbesluit nodig. Op het moment dat de raad de onttrekking autoriseert is er geen sprake meer van een claim maar van een begrote mutatie. Doordat jaarlijks € 2,8 miljoen uit de algemene reserve wordt gehaald ten gunste van de exploitatie, is de beschikbare ruimte om claims te leggen verkleind. De provincie Zeeland heeft namelijk voorwaarden verbonden aan het inzetten van middelen uit de algemene reserve. Hiermee is rekening gehouden bij het bepalen van de claims. De claims op de reserves hebben invloed op de weerstandscapaciteit. Zie hiervoor verder de paragraaf 'Weerstandsvermogen en risicobeheersing'.

Programmabegroting 2026 De claims zijn als volgt te specificeren:

Bedragen x € 1.000

Reserve

Omschrijving claim

Algemene reserve Algemene reserve Algemene reserve Algemene reserve Algemene reserve Algemene reserve Algemene reserve Algemene reserve Algemene reserve Algemene reserve Algemene reserve

Toekomstbestendig OV‐knooppunt Goese Schans infrastructuur Op afstand bedienen Ringbrug Kwaliteitsagenda Binnenstad Oekraïne Parkvoorziening en toegankelijkheid Wesselopark Aansluiting Ile de France Verplaatsen Goese Maan Openbaar toilet Dam/Koepoort Uitbreiding De Wingerd Aanvullend krediet nieuwbouw Ostrea Lyceum door instroom leerlingen Isaac Beeckman Vergroenen stadskantoor Herinrichting Marconistraat

Algemene reserve Reserve majeure projecten Totaal claims

Begroting 2026 5.869 3.540 600 225 2.800 650 1.200 800 170 300 2.625 397 2.609 21.785

De claims worden zijn voornamelijk ingesteld ten behoeve van toekomstige begrotingswijzigingen voor dekking van afschrijvingen op investeringen.

Programmabegroting 2026

Samenvatting uitbreidingsinvesteringen In deze paragraaf is een overzicht opgenomen van de verwachte uitbreidingsinvesteringen. Uitbreidingsinvesteringen zijn investeringen of bijdragen ten behoeve van de ontwikkeling van nieuwe activiteiten of uitbreiding van de huidige activiteiten. Het betreffen:   

Gebiedsgerichte investeringen (ontwikkellocaties en stedelijke vernieuwingslocaties); Infrastructurele projecten; Maatschappelijke voorzieningen voor zover het niet gaat om vervangingsinvesteringen of onderhoud.

De besluitvorming over uitbreidingsinvesteringen vindt in twee stappen plaats. Iedere stap vraagt besluitvorming door de raad.  

Het reserveren van een bedrag om de investering mogelijk te maken binnen de Programmabegroting; De kredietaanvraag voor de investering voorleggen aan de raad.

Bij een reservering is de raad akkoord gegaan met verdere voorbereidingen van de investering en het uitwerken van een kredietvoorstel. Een reservering alleen is onvoldoende om tot daadwerkelijke uitgaven over te gaan. Integrale afweging van de gereserveerde uitbreidingsinvesteringen vindt ieder jaar plaats bij de Kadernota en de begroting. Het financieel kader daarbij wordt bepaald door de omvang van de beschikbare middelen in de exploitatie en reserves. Bij de reservering van middelen voor projecten zitten in het ontwerp nog grote onzekerheden ten aanzien van gehanteerde hoeveelheden en prijzen. Deze onzekerheden zijn vertaald in de kostenraming. Bij deze fase van het project hoort een risicospreiding van +/‐ 30%. Dit is een onzekerheidsmarge die volgens een veel gehanteerde SSK‐ raming passend is voor deze fase van het project. De bandbreedte van de raming wordt naarmate het project vordert steeds smaller. Op het moment dat een krediet wordt aangevraagd zullen risicoreserveringen opgenomen worden in de kostenramingen. In onderstaand overzicht is de samenvatting van het totaal aan uitbreidingsinvesteringen opgenomen. Opgemerkt wordt dat de onzekerheid in de raming toeneemt naarmate een verwachte investering verder in de tijd staat gepland. In de kolommen 2026 /m 2029 staan de bruto investeringsbijdragen.

In sommige gevallen verwachten we bijdragen van derden, bijvoorbeeld het Rijk of de provincie. Deze zijn opgenomen onder de kolommen dekking/derden. De investeringen waarvan we verwachten de afschrijvingslasten te dekken uit een reserve zijn opgenomen onder de kolom dekking/reserve. De resterende kapitaallasten komen ten laste van de exploitatie en zijn in deze begroting opgenomen. Daarbij is rekening gehouden dat 70% van de investeringen daadwerkelijk wordt gerealiseerd.

Programmabegroting 2026

Samenvatting uitbreidingsinvesteringen Bedragen x € 1.000

nummer omschrijving Ruimte en economie 1 Herinrichting Marconistraat 2 Renovatie Beukenstraat 3 Op afstand bedienen Ringbrug 4 Aanpassingen Nansenplein/Deltaplein 5 Aansluiting Ile de France 6 Toekomstbestendig OV‐knooppunt 7 Loopverbinding OV‐knooppunt ‐ Centrum 8 Uitbreiding capaciteit parkeren centrum 9 Infrastructuur Westhavendijk 10 4e rijbaan Ringbrug en opstelstroken 11 Fietspad Houtkade 12 Herinrichting Houtkade (noord) 13 Groene as inclusief plein gebiedsontwikkeling Ketelhaven 14 Kwaliteitsagenda Binnenstad 15 Vergroening Cool Neighbourhoods 16 Strategische aankoop 17 Verbeteren fietsparkeervoorziening 18 Grote kerk 19 Opwaarderen recreatiezone Wolphaartsdijk 20 Verplaatsen dierenasiel 21 Verplaatsen Goese Maan 22 Herinrichting en opwaardering Veerweg 23 Voetgangersbrug ‐ parkeeroverlast rondom De Sprienke 24 Huisvesting wijkvoorziening

2026

2027

2028

2029 9.520

dekking derden 5.856

dekking reserve 14.843

5.845 10.085 18.010 0 0 500

1.000 0 0

1.000 100 0

0 910 0

0 0 0

2.609 0 600

850

300 500

900 2.500

0 2.600

0 2.100

0 2.381

1.200 5.869

400

213

450

5.400

1.399

200

600

782

900

426

350 100

750 1.500

0 0

230 250

870 1.350

660

1.320

435

235

1.400

1.660

100

300

175

125

2.000 100

1.000 100

0 0

500 0

0 600

0 0

0 0 0

50 800 0

100 0 600

1.000 0 600

0 0 0

0 800 0

100

Programmabegroting 2026 nummer omschrijving Goes‐West en de Ruilwinkel 25 Omnium infrastructuur 26 Infrastructuur gezondheidspark 27 Alternatieve huisvesting functies Jan Ligthart Onderwijs, sport en cultuur 1 Parkeervoorzieningen en toegankelijkheid Wesselopark 2 Nieuwbouw 2 gymzalen Oranjeweg (1 ter vervanging van bestaand, 1 ter uitbreiding capaciteit) 3 Nieuwbouw Calvijncollege 4 Herhuisvesting 3 scholen Goes‐Oost 5 Uitbreiding De Wingerd 6 Herhuisvesting Steenblokschool 7 Aanvullend krediet nieuwbouw Ostrea Lyceum door instroom leerlingen Isaac Beeckman Milieu 1 Verplaatsing gemeentelijk aannemingsbedrijf 2 Vergroenen stadskantoor 3 Openbaar toilet Dam/Koepoort 4 Transitiefonds energie Totaal

2026

2027

2028

2029

dekking derden

dekking reserve

0 0

3.450 250

0 500

0 0

100

3.425

6.500 11.700

3.575

500

650

1.100

0 0

1.000 5.500

5.000 5.500

0 0

300 0

0 0

0 100

0 0

300 0

2.625

2.800 10.400 2.800 10.400

500 500

445 0

567 0

0 0

445 0

397 170

497 0 0 0 10.849 12.885 34.910 21.720

0 6.301

0 18.985

1.579 70 842 170

0 0

De toelichting op de uitbreidingsinvesteringen is per programma opgenomen in de paragraaf "Wat mag het kosten ‐ uitbreidingsinvesteringen".

Programmabegroting 2026

Programma's 1. Bestuur en financiën Verbinden en contact

Goes brengt mensen samen. We moedigen onze inwoners aan vernieuwend en ondernemend te zijn. En actief in te spelen op veranderingen. Daarbij kennen we onze eigen rol als leidinggevende centrumgemeente. We blijven werken aan gezonde financiën. We gaan voor zo goed mogelijke dienstverlening. En voor het maken en houden van echt contact met elkaar. Met bijzondere en passende aandacht voor inwoners die dat nodig hebben. Goes wonen, leven en werken voor ons allemaal.

Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen? Doelstelling Wat willen we bereiken?

Speerpunt

Actie

Nummer Omschrijving 1.1 We willen de betrokkenheid van inwoners, ondernemers en organisaties bij hun gemeente groter maken 1.1.1 We zetten in op het verbeteren, borgen en structureren van inwoner‐ en overheidsparticipatie 1.1.1.1 We hebben een leidraad voor overheidsparticipatie 1.1.1.2

We bereiken een bredere en diversere groep inwoners

Wat willen we bereiken?

1.2

Speerpunt

1.2.1

We zijn goed te benaderen en goed te begrijpen voor iedereen die ons nodig heeft We hebben een integraal

Toelichting actie

In 2026 hebben we een leidraad voor overheidsparticipatie, welke richtlijn(en) biedt om initiatieven uit de samenleving te ondersteunen. In 2026 streven we naar het bereiken van een bredere en diversere groep inwoners bij participatietrajecten door o.a. in te zetten op innovatieve participatievormen.

Programmabegroting 2026 Doelstelling Actie

Nummer Omschrijving klantbeeld 1.2.1.1 We hebben een integraal klantbeeld

Speerpunt

1.2.2

Actie

1.2.2.1

Speerpunt

1.2.3

Actie

1.2.3.1

Speerpunt

1.2.4

Actie

1.4.2.1

Speerpunt

1.2.5

Actie

1.2.5.1

We ontwikkelen een MijnGoes‐portaal We ontwikkelen een MijnGoes‐portaal

We ontwikkelen telefonische meldingen via FIXI AI Telefonische FIXI AI‐meldingen

We gaan gebruik maken van een AI‐avatar AI‐avatar

We hebben een centrale kennisbank Centrale kennisbank

Toelichting actie We willen voorkomen dat inwoners meerdere keren hun verhaal moeten doen en van het kastje naar de muur worden gestuurd. We sluiten aan bij de wens om als "één gemeente" te werken en informatie over de inwoner centraal beschikbaar te maken. Hiervoor gaan wij onze vergunningenregistratie systemen voor Omgevingsvergunningen en voor Burgerzaken koppelen met een centraal klantsysteem.

We willen dat inwoners meer inzicht hebben in hun lopen zaken. Het MijnGoes‐portaal geeft dit inzicht digitaal in hun lopende zaken en stelt inwoners in staat om zelfstandig taken uit te voeren.

FIXI is het systeem bij de gemeente Goes om meldingen in aan te maken. We willen gebruik gaan maken van FIXI meldingen ondersteunt door AI. Dit maakt het melden nog laagdrempeliger en tevens beschikbaar buiten kantooruren. Uiteindelijk moet dit leiden tot een hogere gebruiksvriendelijkheid.

Een AI avatar maakt informatie op onze Goese website beter toegankelijk en begrijpelijk. Een dergelijke avatar sluit aan bij de behoefte aan visuele en meertalige ondersteuning.

Een centrale kennisbank moet zorgen voor eenduidige informatie en betere ondersteuning van inwoners en bedrijven. Dit alles past bij onze visie op interne samenwerking en duidelijkheid.

Programmabegroting 2026 Doelstelling

Nummer Omschrijving

Wat willen we bereiken?

1.4

Speerpunt

1.4.1

Actie

1.4.1.1

Openbare orde en veiligheid is belangrijk voor een krachtige samenleving We zetten in op leefbaarheid en veiligheid conform de prioriteiten uit ons Integraal Veiligheidsbeleid 2023‐2026 Digitale criminaliteit

Actie

1.4.1.2

Ondermijning

Actie

1.4.1.3

Zorg en veiligheid

Actie

1.4.1.4

Jeugd en veiligheid

Toelichting actie

Digitale criminaliteit is een vorm van criminaliteit die zowel in omvang als in maatschappelijke kosten hard groeit. Daarnaast zien we dat tegenwoordig bijna elk strafbaar feit wel een digitaal component in zich heeft. Met andere woorden: de digitalisering heeft ook binnen de ‘reguliere’ criminaliteit een vertaling gekregen. Naast het inzetten op het vergroten van de weerbaarheid van burgers en bedrijven gaan we digitale criminaliteit tegen door met partners verstorende of stoppende maatregelen in te zetten. We blijven inzetten op een veilig en eerlijk ondernemersklimaat door controles bij bedrijven uit te voeren met de relevante partners. Daarnaast blijven we inzetten op casuïstiek met het RIEC om ondermijnende criminaliteit te voorkomen en verstoren. Daarbij hebben we de afgelopen jaren vanuit Goes een actieve bijdrage geleverd in de Zeeuwse aanpak tegen mensenhandel, zowel bestuurlijk als ambtelijk. Dit blijven we doen. In de aanpak hebben wij als verdiepend thema criminele uitbuiting onder jongeren. We blijven inzetten op een juiste aanpak van personen met onbegrepen gedrag die voor overlast in de openbare ruimte zorgen of een gevaar voor zichzelf of anderen zijn. We werken hierbij ook intensief samen met het Zorg‐ en Veiligheidshuis. Daarnaast implementeren we de verschillende onderdelen uit het Zeeuwse project m.b.t. domeinoverstijgend samenwerken zorg en veiligheid.

We vormen ons jeugdpreventie overleg verder om naar de lokale persoonsgerichte

Programmabegroting 2026 Doelstelling

Actie

Nummer Omschrijving

1.4.1.5

Veilige en duurzame leefomgeving

Wat willen we bereiken?

1.5

Speerpunt

1.5.1

Actie

1.5.1.1

We zorgen voor een gezonde financiele basis voor de volgende generaties We zetten in op een financieel gezonde basis Sluitende meerjarenbegroting

Toelichting actie aanpak volgens de Zeeuws vastgestelde blauwdruk. Daarnaast monitoren we of er binnen onze gemeente criminele/overlastgevende jeugdgroepen actief worden en pakken deze effectief met onze partners aan. Samen met RBL en beleid jeugd sociaal domein organiseren we 2 keer per jaar een preventieve netwerkbijeenkomst rondom het thema jeugdcriminaliteit voor partnerorganisaties en collega’s. We zetten ons in voor een veilige omgeving voor scholieren en onderwijzend personeel en hebben een integrale samenwerking met schoolorganisaties en partners. Tenslotte houden we landelijke trends en ontwikkelingen in de gaten v.w.b. jeugdoverlast en criminaliteit en maken de vertaling naar de Goese samenleving in preventie en mogelijke repressieve acties. We zetten ons in voor een goede verbinding van de integrale toezichthouders met de maatschappij. Door toenemende geopolitieke spanningen, hybride dreigingen en langdurige crises komt daarnaast het vraagstuk rondom maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht steeds vaker aan de orde. Ook hebben we in toenemende mate te maken met dreigingen van andere aard zoals bosbranden, droogte, overstromingen, stroomuitval en cyberaanvallen. We zetten ons in om te onderzoeken welke taken hierin op ons afkomen en werken hierin samen met partners.

We zorgen ervoor dat de begroting 2026 financieel sluitend is.

Programmabegroting 2026

Bijdragen aan verbonden partijen Verbonden partij

Vereniging Zeeuwse Gemeenten (VZG) Samenwerking de Bevelanden (GR de Bevelanden) Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij (ZEH NV) Gemeenschappelijk Bezit Evides Aqua BV (GBE Aqua BV) Belastingsamenwerking SaBeWa Zeeland (SaBeWa) Veiligheidsregio Zeeland (VRZ)

Speerpunt/reguliere taak

Bestuurlijke afstemming

Bijdrage aan doelstelling programma HD 1. Bestuur

ICT en Personeelszaken

HD 1. Bestuur

Houdstermaatschappij elektriciteitsproductie Houdstermaatschappij watervoorzieningen

HD 1. Bestuur HD 1. Bestuur

Heffing belastingen

HD 1. Bestuur

Brandweer, crisisbeheersing, meldkamer, Geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen.

HD 1. Bestuur

Beleidsdocumenten Beleidsnota Spelregels participatie Beleidsnota vergunning toezicht en handhaving

Vastgesteld door Raad Raad

Vaststellingsdatum 19‐12‐2024 20‐01‐2024

Financiële verordening Goes 2024 Nota verbonden partijen

Raad Raad

21‐12‐2023 27‐05‐2021

Subsidieverordening Integraal Veiligheidsbeleid Oosterscheldebekken 2023 ‐2026

Raad Raad

28‐09‐2023 09‐02‐2023

Het Preventie‐ en Handhavingsplan Alcohol 2022‐2026 Regeling briefadres gemeente Goes 2022

Raad B&W

10‐02‐2022 01‐01‐2021

Ondermijningsbeeld Zeeland (vertrouwelijk)

B&W

02‐07‐2015

Nota uitvoeringsbeleid: De Wet basisregistratie personen en persoonsgebonden adresgegevens aug. 2014

B&W

31‐10‐2014

Programmabegroting 2026

BBV Indicatoren Grafiek

Tabel Winkeldiefstallen (BBV) Per 1.000 inwoners

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16015613/1