Verkeersonderzoek Tussen de Leijen

Opdrachtgever: Projectnr: Datum:

Gemeente Gilze en Rijen GIL003 8 mei 2026

Opdrachtgever: Projectnr: Rapportnr: Status: Datum:

Gemeente Gilze en Rijen GIL003 0.3 Eindconcept 8 mei 2026

Opsteller: JCR

-+C0JCR+-

Verificatie: TVDP T 088 - 33 66 333 E info@kragten.nl

© 2026 Kragten Niets uit dit rapport mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van Kragten. Het is tevens verboden informatie en kennis verwerkt in dit rapport ter beschikking te stellen aan derden of op andere wijze toe te passen dan waaraan in de overeenkomst toestemming wordt verleend.

-+R0TVDP+-

Validatie: GH

-+V0GH+-

INHO UDSO P GA V E 1.1 1.2

Aanleiding ................................................................................................................................................................ 4 Leeswijzer ................................................................................................................................................................ 5

2.1 2.2 2.3 2.4

Wegvak Mosstraat ..................................................................................................................................................... 6 Wegvak Hannie Schaftlaan .......................................................................................................................................... 7 Wegvak Zwarte Dijk ................................................................................................................................................... 9 Mobiliteitsbeleid....................................................................................................................................................... 10

3.1 3.2 3.3 3.4

Programma ............................................................................................................................................................. 14 Stedenbouwkundig plan en ontsluitingsvarianten ............................................................................................................ 14 Verkeersgeneratie .................................................................................................................................................... 15 Verkeersverdeling..................................................................................................................................................... 16

4.1.1 4.1.2 4.1.3 4.1.4 4.1.5

Wegvak Mosstraat ................................................................................................................................................... 18 Wegvak Hannie Schaftlaan ........................................................................................................................................ 19 Wegvak Zwarte Dijk ................................................................................................................................................. 20 Kruispunt Hannie Schaftlaan – Mosstraat...................................................................................................................... 20 Rotonde Hannie Schaftlaan – Zwarte Dijk ..................................................................................................................... 21

5.1 5.2 5.2.1 5.2.2 5.2.3 5.2.4 5.2.5

Beoordelingscriteria varianten ..................................................................................................................................... 22 Beoordeling ontsluitingsvarianten ................................................................................................................................ 23 Beoordeling Variant 1: Eén ontsluiting .......................................................................................................................... 23 Beoordeling Variant 2: Twee ontsluitingen..................................................................................................................... 25 Beoordeling Variant 3: Twee ontsluitingen..................................................................................................................... 27 Beoordeling Variant 4: Drie ontsluitingen ...................................................................................................................... 29 Beoordeling Variant 5: Vier ontsluitingen....................................................................................................................... 31

6.1 6.2 6.3

Algemene conclusies en aanbevelingen......................................................................................................................... 35 Variantenafweging ................................................................................................................................................... 37 Voorkeursvariant ...................................................................................................................................................... 38

BIJLA GEN

3

1

INLEIDING

1.1

Aanleiding In de nieuwe woonwijk Tussen de Leijen bouwt gemeente Gilze en Rijen aan een groene en duurzame woonomgeving tussen het dorp Rijen en het buitengebied Rijens Broek. Het gaat om het gebied tussen de Hannie Schaftlaan, Zwarte Dijk en de Mosstraat, zie Afbeelding 1. De nieuwe woonwijk biedt in een groene omgeving ruimte aan maximaal 375 sociale huur- en koopwoningen.

Afbeelding 1 Ontsluitingsstructuur stedenbouwkundig plan (links) en schetsontwerp verdeling percelen Tussen de Leijen. Bron: gemeente Gilze en Rijen. Bij het opstellen van het bestemmingsplan Tussen de Leijen is een verkeerskundig onderzoek uitgevoerd door Accent Adviseurs1 met vier aansluitingen voor autoverkeer op de omliggende wegen: via de Zwarte Dijk in het zuiden, de Mosstraat in het noorden en via twee aansluitingen op de Hannie Schaftlaan in het oosten. De rode lijn op Afbeelding 1 geeft de beoogde knip voor gemotoriseerd verkeer binnen het plangebied weer. Er is voor het bestemmingsplan geen onderzoek gedaan naar de haalbaarheid van ontsluitingsvarianten in relatie tot ruimtelijke inpassing en verkeersveiligheid. De gemeente vond nader onderzoek noodzakelijk.

1 Accent adviseurs (2021). Verkeerskundige onderbouwing Ontwikkeling Tussen de Leijen.

4

DTV Consultants2 onderzocht de meest wenselijke en haalbare ontsluitingsstructuur en kruispuntvarianten. Dit was met de randvoorwaarde dat het ruimtelijk plan (zoals de wateropgave en de verkaveling) niet meer aangepast kon worden. DTV Consultants adviseerde twee ontsluitingen (via de Mosstraat en Zwarte Dijk) waarbij de kruising Mosstraat-Hannie Schaftlaan aangepast moet worden. De voorgenomen verkeersontsluiting leidde tot onrust. De gemeenteraad wil een second opinion waarbij nogmaals de mogelijke ontsluitingsvarianten worden onderzocht op verkeersveiligheid (algemeen en fietsers specifiek), doorstroming, ruimtelijke inpasbaarheid en kosten. In dit verkeersonderzoek worden de verschillende ontsluitingsopties voor gemotoriseerd verkeer opnieuw geëvalueerd, met aandacht voor bovenstaande aspecten. De volgende ontsluitingsvarianten worden daarin meegenomen: 1) 2) 3) 4)

Eén ontsluiting: deze variant voorziet in één ontsluiting op de Hannie Schaftlaan. Twee ontsluitingen: deze variant voorziet in twee ontsluitingen op de Hannie Schaftlaan. Twee ontsluitingen: deze variant voorziet in ontsluiting via de Mosstraat en de Zwarte Dijk. Drie ontsluitingen: deze variant voorziet in een extra ontsluiting via de Hannie Schaftlaan, naast de Mosstraat en de Zwarte Dijk. 5) Vier ontsluitingen: deze variant voorziet in twee ontsluitingen op de Hannie Schaftlaan, naast de Mosstraat en de Zwarte Dijk. De beoogde ontsluitingsstructuur voor fietsers en voetgangers staat niet ter discussie en geldt als uitgangspunt voor dit verkeersonderzoek.

1.2

Leeswijzer Hoofdstuk 2 bevat een inventarisatie van de relevante wegen en kruispunten (huidige situatie) en het gemeentelijk mobiliteitsbeleid. Hoofdstuk 3 maakt het verkeerseffect van de woningbouwontwikkeling Tussen de Leijen inzichtelijk, inclusief mogelijke ontsluitingsvarianten. Hoofdstuk 4 geeft een algemene wegvak- en kruispuntbeoordeling. Hoofdstuk 5 bevat de variantenbeoordeling, waarbij de mogelijke ontsluitingsvarianten van Tussen de Leijen worden getoetst op verkeersveiligheid (algemeen en fietsers specifiek), doorstroming, ruimtelijke inpasbaarheid en kosten. Hoofdstuk 6 geeft de conclusies en aanbevelingen van dit onderzoek, inclusief een voorkeursvariant.

2 DTV Consultants, 2024. Onderzoek verkeersontsluiting Woningbouwontwikkeling ‘Tussen de Leijen’

.

5

2

HUIDIGE SITUA TIE EN BELEID Het plangebied grenst aan de noordzijde aan de Mosstraat, aan de oostzijde aan de Hannie Schaftlaan en aan de zuidzijde aan de Zwarte Dijk. Hieronder wordt voor het huidig netwerk de functie, inrichting en het gebruik behandeld.

2.1

Wegvak Mosstraat Huidige situatie De Mosstraat, die ten noorden van het plangebied ligt, is ter hoogte van het plangebied in de huidige situatie gecategoriseerd als een erftoegangsweg met een maximumsnelheid van 60 km/h, gelegen buiten de bebouwde kom. De huidige wegbreedte van de Mosstraat bedraagt circa 3,8 meter. Fietsers en voetgangers delen de rijbaan met gemotoriseerd verkeer. Ten westen van de kruising met de Schorsstraat wijzigt de wegcategorie en inrichting van de Mosstraat naar een erftoegangsweg met een maximumsnelheid van 30 km/h binnen de bebouwde kom. Fietsers delen de rijbaan met gemotoriseerd verkeer. Aan de zuidzijde van dit wegvak is een voetpad aanwezig.

Afbeelding 2 Huidig wegprofiel Mosstraat ter hoogte van overgang 30 – 60 km/uur (bron: Cyclomedia, 2026) Op basis van recente verkeerstellingen is de huidige verkeersintensiteit (gemotoriseerd verkeer en fiets) van de Mosstraat3 bekend. Zie Tabel 1. Tabel 1 Resultaat verkeerstelling Mosstraat (2026) Resultaat verkeerstelling Mosstraat (tussen Schorsstraat en Hannie Schaftlaan) Gemotoriseerd verkeer

Fietsverkeer

Richting 1 (oost)

Richting 2 (west)

Totaal

Gemiddelde weekdag

604 mvt/etmaal

633 mvt/etmaal

1237 mvt/etmaal

Gemiddelde werkdag

688 mvt/etmaal

706 mvt/etmaal

1394 mvt/etmaal

Gemiddelde weekdag

72 fiets/etmaal

64 fiets/etmaal

136 fiets/etmaal

Gemiddelde werkdag

76 fiets/etmaal

69 fiets/etmaal

145 fiets/etmaal

3 Gemeente Gilze en Rijen (2026). Telperiode: 18 maart t/m 22 maart 2026.

6

•

•

De gehanteerde verkeersintensiteit is gebaseerd op de telperiode van 18 maart tot en met 22 maart 2026. De recente verkeerstellingen zijn uitgevoerd in de periode van 18 maart tot en met 31 maart 2026. Tussen 23 maart en 31 maart was de echter Mosstraat afgesloten, waardoor in die periode geen telgegevens beschikbaar zijn van de Mosstraat. Uit het verkeersmodel BBMA blijkt dat de verkeersintensiteit in zowel het basisjaar 2019 als het prognosejaar 2040 1.000 mvt/etmaal bedraagt. In dit onderzoek wordt uitgegaan van de intensiteit op basis van de meest recente verkeerstellingen (Tabel 1).

Bij deze verkeerstellingen is tevens de gereden snelheid van het gemotoriseerd verkeer gemeten. De V85 bedraagt op basis van deze verkeerstellingen 58 km/uur. De V85 is de snelheid die door 85% van de weggebruikers niet wordt overschreden. De overige 15% rijdt harder dan deze snelheid. Op basis van actuele verkeersveiligheidsdata (periode 2021 t/m 2025)4 zijn op het wegvak Mosstraat weinig ongevallen geregistreerd. Op het kruispunt Mosstraat – Schorsstraat is in deze periode één ongeval geregistreerd, waarbij een fietser gewond raakte. Het kruispunt Hannie Schaftlaan – Mosstraat is een locatie waar een hoog aantal ongevallen is geregistreerd. Hier wordt nader op ingegaan in paragraaf 2.2 (Hannie Schaftlaan).

Toekomstige situatie In het kader van de woningbouwontwikkeling Tussen de Leijen is een toekomstige herinrichting van de Mosstraat beoogd tot een erftoegangsweg met een maximumsnelheid van 30 km/h binnen de bebouwde kom. Daarbij is het uitgangspunt dat de weg wordt verbreed naar 4,8 meter (minimaal profiel erftoegangsweg binnen de bebouwde kom) en dat de bestaande komgrens wordt verschoven, waarmee de Mosstraat ter hoogte van het plangebied binnen de bebouwde kom komt te liggen. Deze herinrichting geldt als uitgangspunt voor dit verkeersonderzoek.

2.2

Wegvak Hannie Schaftlaan Huidige situatie De Hannie Schaftlaan, die ten oosten van het plangebied ligt, is in de huidige situatie gecategoriseerd als een erftoegangsweg met een maximumsnelheid van 60 km/h, gelegen buiten de bebouwde kom. De huidige wegbreedte van de Hannie Schaftlaan bedraagt circa 6,0 meter. Aan de westzijde van de Hannie Schaftlaan is een vrijliggend tweerichtingenfietspad aanwezig. Binnen dit onderzoek wordt in relatie tot de woningbouwontwikkeling Tussen en Leijen en mogelijke ontsluitingsvarianten beoordeeld wat de gewenste toekomstige categorisering en inrichting van deze weg is.

4 ViaStat (2026). Verkeersveiligheidsrapportage gemeente Gilze en Rijen 2021-2025.

7

Afbeelding 3 Huidig wegprofiel Hannie Schaftlaan ter hoogte van overgang 50 – 60 km/uur (bron: Cyclomedia, 2026) Op basis van recente verkeerstellingen5 is de huidige verkeersintensiteit (gemotoriseerd verkeer en fiets) van de Hannie Schaftlaan bekend. Zie Tabel 2. Tabel 2 Resultaat verkeerstelling Hannie Schaftlaan (2026) Resultaat verkeerstelling Hannie Schaftlaan (tussen Mosstraat en Zwarte Dijk) Gemotoriseerd verkeer

Fietsverkeer

•

•

Richting 1 (noord)

Richting 2 (zuid)

Totaal

Gemiddelde weekdag

2186 mvt/etmaal

2206 mvt/etmaal

4392 mvt/etmaal

Gemiddelde werkdag

2449 mvt/etmaal

2476 mvt/etmaal

4925 mvt/etmaal

Gemiddelde weekdag

214 fiets/etmaal

201 fiets/etmaal

415 fiets/etmaal

Gemiddelde werkdag

209 fiets/etmaal

207 fiets/etmaal

416 fiets/etmaal

Deze verkeersintensiteit is gebaseerd op de telperiode van 18 maart tot en met 22 maart 2026. De recente verkeerstellingen zijn uitgevoerd in de periode van 18 maart tot en met 31 maart 2026. Tussen 23 maart en 31 maart was de Mosstraat afgesloten. Deze afsluiting heeft geen aantoonbaar effect gehad op de telresultaten van de Hannie Schaftlaan; de etmaalintensiteit (gemiddelde werkdag) was tijdens de afsluiting slechts 17 motorvoertuigbewegingen hoger dan voor de afsluiting. Uit het verkeersmodel BBMA blijkt dat de verkeersintensiteit in het basisjaar 2019 circa 2.300 mvt/etmaal bedraagt en in het prognosejaar 2040 circa 4.200 mvt/etmaal. In dit onderzoek wordt uitgegaan van de intensiteit op basis van de meest recente verkeerstellingen (Tabel 2).

Bij deze verkeerstellingen is tevens de gereden snelheid van het gemotoriseerd verkeer gemeten. De V85 bedraagt op basis van deze verkeerstellingen 80 km/uur. De V85 is de snelheid die door 85% van de weggebruikers niet wordt overschreden. De overige 15% rijdt harder dan deze snelheid. Op basis van actuele verkeersveiligheidsdata (periode 2021 t/m 2025)6 wordt de Hannie Schaftlaan geclassificeerd met een ‘hoge ongevallenscore met hoge snelheidsscore’. In de genoemde periode zijn er op de Hannie Schaftlaan in totaal 12 ongevallen geregistreerd, waarvan 3

5 Gemeente Gilze en Rijen (2026). Telperiode: 18 maart t/m 22 maart 2026. 6 ViaStat (2026). Verkeersveiligheidsrapportage gemeente Gilze en Rijen 2021-2025.

8

slachtofferongevallen. Veel van deze ongevallen zijn geregistreerd op het kruispunt Hannie Schaftlaan - Mosstraat, dat op basis van de verkeersveiligheidsdata op de tweede plaats staat van de meest onveilige kruispunten in de gemeente. Alle slachtofferongevallen op de Hannie Schaftlaan vonden plaats op dit kruispunt, en opvallend is dat deze ongevallen het gevolg waren van het niet naleven van verkeersregels, zoals het niet verlenen van voorrang en het negeren van het stopbord.

2.3

Wegvak Zwarte Dijk Huidige situatie De Zwarte Dijk, gelegen ten zuiden van het plangebied, is ter hoogte van het plangebied in de huidige situatie gecategoriseerd als een gebiedsontsluitingsweg met een maximumsnelheid van 50 km/h. Ten westen van het Rijense Veldenpad gaat deze over in een erftoegangsweg met een maximumsnelheid van 30 km/h binnen de bebouwde kom. De huidige wegbreedte van de Zwarte Dijk bedraagt circa 5,8 meter. Aan de noordzijde van de Zwarte Dijk is een vrijliggend tweerichtingenfietspad aanwezig. Aan de zuidzijde van de Zwarte Dijk sluit een doodlopende straat (Den Butter) aan op het wegvak middels een voorrangskruispunt. Vanaf Den Butter is in westelijke richting, aan de zuidzijde van de Zwarte Dijk, een voetpad aanwezig. Binnen dit onderzoek wordt in relatie tot de woningbouwontwikkeling Tussen en Leijen en mogelijke ontsluitingsvarianten beoordeeld wat de gewenste toekomstige categorisering en inrichting van deze weg is.

Afbeelding 4 Huidig wegprofiel Zwarte Dijk ter hoogte van overgang 30 – 50 km/uur (bron: Cyclomedia, 2026) Op basis van recente verkeerstellingen7 is de huidige verkeersintensiteit (gemotoriseerd verkeer en fiets) van de Zwarte Dijk bekend. Zie Tabel 3.

7 Gemeente Gilze en Rijen (2026). Telperiode: 18 maart t/m 22 maart 2026.

9

Tabel 3 Resultaat verkeerstelling Zwarte Dijk (2026) Resultaat verkeerstelling Zwarte Dijk (tussen Hannie Schaftlaan en Den Butter) Gemotoriseerd verkeer

Fietsverkeer

•

•

Richting 1 (oost)

Richting 2 (west)

Totaal

Gemiddelde weekdag

1572 mvt/etmaal

1626 mvt/etmaal

3198 mvt/etmaal

Gemiddelde werkdag

1767 mvt/etmaal

1823 mvt/etmaal

3590 mvt/etmaal

Gemiddelde weekdag

191 fiets/etmaal

218 fiets/etmaal

409 fiets/etmaal

Gemiddelde werkdag

200 fiets/etmaal

223 fiets/etmaal

423 fiets/etmaal

De verkeersintensiteit is gebaseerd op de telperiode van 18 maart tot en met 22 maart 2026. De recente verkeerstellingen zijn uitgevoerd in de periode van 18 maart tot en met 31 maart 2026. Tussen 23 maart en 31 maart was de Mosstraat afgesloten. Deze afsluiting heeft invloed gehad op de telresultaten van de Zwarte Dijk; de etmaalintensiteit (gemiddelde werkdag) was tijdens de afsluiting circa 800 motorvoertuigbewegingen hoger dan voor de afsluiting. Aangezien een afsluiting van de Mosstraat geen representatieve verkeerssituatie oplevert voor de Zwarte Dijk, is uitgegaan van de telperiode van 17 maart tot en met 22 maart 2026. Uit het verkeersmodel BBMA blijkt dat de verkeersintensiteit in zowel het basisjaar 2019 als het prognosejaar 2040 2800 mvt/etmaal bedraagt. In dit onderzoek wordt uitgegaan van de intensiteit op basis van de meest recente verkeerstellingen (Tabel 3).

Bij deze verkeerstellingen is tevens de gereden snelheid van het gemotoriseerd verkeer gemeten. De V85 bedraagt op basis van deze verkeerstellingen 53 km/uur. De V85 is de snelheid die door 85% van de weggebruikers niet wordt overschreden. De overige 15% rijdt harder dan deze snelheid. Op basis van actuele verkeersveiligheidsdata (periode 2021 t/m 2025)8 zijn op het wegvak Zwarte Dijk geen ongevallen geregistreerd.

2.4

Mobiliteitsbeleid Vanuit het gemeentelijk mobiliteitsbeleid zijn er een aantal algemene uitgangspunten die relevant zijn voor dit verkeersonderzoek. Gemeente Gilze en Rijen is in 2025 gestart met het opstellen van een Programma Mobiliteit. Het ontwerp-Programma Mobiliteit9 wordt naar verwachting in juli 2026 vastgesteld.

Wegencategorisering Het ontwerp-Programma Mobiliteit laat zien hoe de gemeente Gilze en Rijen werkt aan een toekomstbestendig mobiliteitsbeleid. Een beleidsvoornemen uit het ontwerp-Programma Mobiliteit dat relevant is voor deze verkeersstudie, is de wegencategorisering voor gemotoriseerd verkeer. Zie Afbeelding 5.

8 ViaStat (2026). Verkeersveiligheidsrapportage gemeente Gilze en Rijen 2021-2025. 9 Gemeente Gilze en Rijen (2026).

10

Afbeelding 5 Wegencategorisering ontwerp-Programma Mobiliteit (gemeente Gilze en Rijen, 2026) In deze wegencategorisering is het merendeel van de wegen binnen de kern Rijen gecategoriseerd als Erftoegangsweg 30 km/uur (ETW 30). De Mosstraat en Zwarte Dijk maken hier onderdeel van uit. De Hannie Schaftlaan maakt onderdeel uit van de randstructuur van Rijen en is op deze gecategoriseerd als Gebiedsontsluitingsweg 50 km/uur (GOW 50). Er is sprake van een wisselwerking tussen deze concept wegencategorisering en de resultaten van dit verkeersonderzoek. • Het ontsluitingsprincipe van de kern Rijen in hoofdlijnen, waarbij de belangrijkste ontsluitingswegen aan de rand van Rijen een functie hebben als gebiedsontsluitingsweg en de overige wegen binnen de kern een functie hebben als erftoegangsweg, geldt als uitgangspunt voor deze verkeersstudie. • Omdat het Programma Mobiliteit (en daarmee de wegcategorisering) nog niet is vastgesteld, kan de exacte keuze voor een andere wegcategorie van specifieke wegvakken nog worden heroverwogen op basis van de bevindingen van deze verkeersstudie. In de beoordeling van de wegvakken, variantenbeoordeling, conclusies en aanbevelingen worden hier uitspraken over gedaan.

11

Fietsnetwerk Een ander beleidsvoornemen uit het ontwerp-Programma Mobiliteit dat relevant is voor deze verkeersstudie, is het voorgenomen fietsnetwerk. Zie Afbeelding 6.

Afbeelding 6 Fietsnetwerk Rijen ontwerp-Programma Mobiliteit (gemeente Gilze en Rijen, 2026) De Mosstraat, Hannie Schaftlaan en Zwarte Dijk zijn allen onderdeel van het hoofdfietsnetwerk. Daarnaast is in het midden van het plangebied Tussen de Leijen een directe oost-west fietsverbinding naar de naastgelegen woonwijk en het centrum van Rijen beoogd. Het ontwerp-Programma Mobiliteit geeft voor wegen binnen de bebouwde kom die onderdeel zijn van het hoofdfietswerk de volgende uitgangspunten: • Gebiedsontsluitingsweg: in de basis zijn rode fietsstroken mits geen vrijliggend fietspad (mogelijk) aanwezig. De fietser heeft bij voorkeur voorrang op het overige verkeer. De route voor fietsers wordt zo veel mogelijk uitgevoerd in asfalt. • Erftoegangsweg: Gemengd verkeer. Hier gelden reguliere voorrangsregels. Hoewel het Programma Mobiliteit (en daarmee het fietsnetwerk) nog niet is vastgesteld, wordt in dit verkeersonderzoek voor de Mosstraat, Hannie Schaftlaan en Zwarte Dijk uitgegaan van de voorgenomen categorisering als hoofdfietsroute.

12

Doelen en principes Verkeersveiligheid Overige beleidsvoornemens uit het ontwerp-Programma Mobiliteit die relevant zijn voor dit verkeersonderzoek is opgenomen onder het hoofdstuk ‘Doelen en principes’. Ten eerste met betrekking tot verkeersveiligheid. Hier wordt het volgende doel beschreven: • “Ons wegennetwerk moet verkeersveilig zijn voor iedereen. Het beschermt kwetsbare verkeersdeelnemers en draagt bij aan de ambitie van nul verkeersslachtoffers.” Eén van de principes die is opgenomen om dit de bereiken is: • “Bij het nemen en beoordelen van verkeersveiligheidsmaatregelen ligt de prioriteit bij een risico-gestuurde aanpak, met extra aandacht voor kwetsbare en onervaren verkeersdeelnemers. Deze aanpak gaat uit van wetenschappelijk onderbouwde informatie over ongevalsoorzaken en niet van beleefde verkeersonveiligheid.” Voor de ontsluiting van Tussen de Leijen betekent dit dat verkeersveiligheid voor met name kwetsbare verkeersdeelnemers leidend moet zijn. Hoewel het Programma Mobiliteit nog niet is vastgesteld, wordt dit principe als uitgangspunt meegenomen in deze verkeersstudie. Gemotoriseerd verkeer Andere beleidsvoornemens uit het ontwerp-Programma Mobiliteit die relevant is voor dit verkeersonderzoek zijn opgenomen onder het hoofdstuk ‘Doelen en principes’ voor gemotoriseerd verkeer.

Hier wordt het volgende doel beschreven: • “Ons autowegennet is klaar voor de toekomst. Gemotoriseerd verkeer verzamelt zich op wegen die daarvoor geschikt zijn.” Drie principes die zijn opgenomen om dit de bereiken zijn: • “De wegen delen we op in categorieën die aansluiten bij het Duurzaam Veilig Principe. Wegen van dezelfde categorie zijn steeds op dezelfde manier, herkenbaar en logisch ingericht. Dat is duidelijk voor weggebruikers, maar ook voor slimmer wordende voertuigen.” • “Om goed op de toekomst voorbereid te zijn hebben we bij het ontwikkelen van woningen of banen aandacht voor een passende ontsluiting voor alle vervoerswijzen op basis van het STOMP principe (Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobiliteitsdiensten en Personenauto).” • “Gebiedsontwikkelingen worden zo direct mogelijk verbonden met gebiedsontsluitingswegen. Daarbij moeten we voorkomen dat extra verkeer door deze ontwikkeling leidt tot doorstromingsknelpunten.” Hoewel het Programma Mobiliteit nog niet is vastgesteld, zijn deze beleidsvoornemens in lijn met het ontsluitingsprincipe van de kern Rijen in hoofdlijnen (autoverkeer zoveel direct mogelijk naar de hoofdontsluitingswegen). Deze worden dan ook als uitgangspunt meegenomen in deze verkeersstudie.

13

3

P LA NV O O R NEM EN TUSSEN DE LEIJEN Dit hoofdstuk behandelt relevante uitgangspunten voor dit verkeersonderzoek met betrekking tot de woningbouwontwikkeling Tussen de Leijen. Het vastgestelde bestemmingsplan Tussen de Leijen 10, het bijbehorende verkeersonderzoek van Accent Adviseurs11 en het later uitgevoerde verkeersonderzoek van DTV Consultants12 vormen daarbij de basis.

3.1

Programma Het beoogd aantal woningen in het plangebied Tussen de Leijen bedraagt 375 woningen. Ten opzichte van de onderzoeken van Accent Adviseurs en DTV Consultants zijn er bij de nadere planvorming enkele wijzigingen doorgevoerd in het woningbouwprogramma. Als basis voor het berekenen van de verkeersgeneratie van het planvoornemen, wordt in dit verkeersonderzoek het meest actuele woonprogramma13 gehanteerd.

3.2

Stedenbouwkundig plan en ontsluitingsvarianten In de ontsluitingsstructuur van het oorspronkelijke stedenbouwkundig plan is rekening gehouden met vier aansluitingen op het omliggend wegennet: één ontsluiting op de Mosstraat, twee ontsluitingen op de Hannie Schaftlaan en één ontsluiting op de Zwarte Dijk. Afbeelding 7 toont de mogelijke locaties waar met de beoogde stedenbouwkundige opzet en verkaveling de mogelijkheid is om aan te sluiten op het omliggend wegennet.

Afbeelding 7 Mogelijke locaties ontsluiting gemotoriseerd verkeer Tussen de Leijen 10 Gemeente Gilze en Rijen (2023). Bestemmingsplan Tussen de Leijen. Onherroepelijk vastgesteld 20-04-2023. 11 Accent adviseurs (2021). Verkeerskundige onderbouwing Ontwikkeling Tussen de Leijen. 12 DTV Consultants (2024). Onderzoek verkeersontsluiting Woningbouwontwikkeling ‘Tussen de Leijen’

.

13 Gemeente Gilze en Rijen (2026).

14

Vanuit stedenbouwkundig oogpunt is het van belang dat het nieuwe woongebied goed aansluit op de bestaande wijk. Daarnaast dienen de interne ontsluitingswegen veilig te zijn voor alle verkeersdeelnemers. In het stedenbouwkundig plan is uitgegaan van een zogenoemde ‘knip’ voor gemotoriseerd verkeer in de westelijk gelegen straat (rode lijn op Afbeelding 7). In dit onderzoek worden per ontsluitingsvariant de voor- en nadelen van deze knip beoordeeld. In dit verkeersonderzoek worden vijf ontsluitingsvarianten getoetst: 1) Eén ontsluiting: deze variant voorziet in één ontsluiting op de Hannie Schaftlaan. o Locatie: Hannie Schaftlaan midden. 2) Twee ontsluitingen: deze variant voorziet in twee ontsluitingen op de Hannie Schaftlaan. o Locaties: Hannie Schaftlaan noord en Hannie Schaftlaan zuid. 3) Twee ontsluitingen: deze variant voorziet in ontsluiting via de Mosstraat en de Zwarte Dijk. o Locaties: Mosstraat en Zwarte Dijk. 4) Drie ontsluitingen: deze variant voorziet in een extra ontsluiting via de Hannie Schaftlaan, naast de Mosstraat en de Zwarte Dijk. o Locaties: Hannie Schaftlaan midden, Mosstraat en Zwarte Dijk. 5) Vier ontsluitingen: deze variant voorziet in twee ontsluitingen op de Hannie Schaftlaan, naast de Mosstraat en de Zwarte Dijk. o Locaties: Hannie Schaftlaan noord, Hannie Schaftlaan zuid, Mosstraat en Zwarte Dijk.

Verder is het belangrijk om te vermelden dat als onderdeel van de woningbouwontwikkeling Tussen de Leijen een aantal woningen direct worden ontsloten op de Mosstraat. Dit gegeven wordt meegenomen als uitgangspunt van dit onderzoek.

3.3

Verkeersgeneratie Voor het berekenen van de verkeersgeneratie wordt uitgegaan van de meest actuele landelijke kencijfers. De meest actuele CROW-kencijfers voor verkeer en parkeren, geraadpleegd via het CROW-kennisplatform in februari 2026, worden hierbij toegepast. Voor de locatie wordt uitgegaan van de categorie niet-stedelijk, rest bebouwde kom. Aansluitend op de onderzoeken van Accent Adviseurs en DTV Consultants wordt het gemiddelde kencijfer binnen de gegeven bandbreedte (minimaal – maximaal) gehanteerd. Voor het omrekenen van de verkeersgeneratie op een gemiddelde weekdag naar een gemiddelde werkdag (maatgevend), wordt gebruikgemaakt van de standaard CROW omrekenfactor van 1,11 voor woonfuncties. Het resultaat van de berekening van de verkeersgeneratie is weergegeven in Tabel 4. Hieruit blijkt dat de verkeersgeneratie van de beoogde woningbouwontwikkeling (meest actuele woonprogramma) 2.589 motorvoertuigbewegingen per etmaal op een gemiddelde weekdag bedraagt. De verkeersgeneratie op een gemiddelde werkdag bedraagt 2.874 motorvoertuigbewegingen. In de onderzoeken van Accent Adviseurs en DTV Consultants wordt een verkeersgeneratie van 2.845 verkeersbewegingen per etmaal (gemiddelde weekdag) gehanteerd. Dit betekent een verschil van 256 verkeersbewegingen als gevolg van de wijzigingen in het woningbouwprogramma.

Dit komt voornamelijk door de toevoeging van meer woningen in het huursegment in het meest actuele woonprogramma.

15

Tabel 4 Verkeersgeneratie woningbouwontwikkeling Tussen de Leijen

3.4

Functie

Categorie

Wonen Wonen Wonen Wonen Wonen Totaal

Koop, huis, tussen/hoek Koop, huis, twee-onder-een-kap Koop, huis, vrijstaand Huur, huis, sociale huur Huur, appartement, vrije sector,> 100 m2 bvo

Aantal 51 162 49 92 21 375

woningen woningen woningen woningen woningen woningen

Kencijfer CROW Verkeersgeneratie Gemiddeld Weekdaggemiddeld Werkdaggemiddeld 7,1 per woning 362 mvt/etmaal 402 mvt/etmaal 7,8 per woning 1264 mvt/etmaal 1403 mvt/etmaal 8,2 per woning 402 mvt/etmaal 446 mvt/etmaal 4,8 per woning 442 mvt/etmaal 490 mvt/etmaal 5,7 per woning 120 mvt/etmaal 133 mvt/etmaal 2589 mvt/etmaal 2874 mvt/etmaal

Verkeersverdeling De inzichten met betrekking tot de verkeersverdeling zijn ongewijzigd gebleven ten opzichte van de oorspronkelijke planvaststelling. De verdeling van het verkeer richting de A58 (zuid), Dongen (noord) en het centrum (west) is nog steeds actueel, en er zijn geen nieuwe gegevens die aanleiding geven om deze uitgangspunten te herzien. Daarom wordt in deze studie, in bijna alle varianten, aangesloten bij de verkeersverdelingen zoals gehanteerd in de rapporten van Accent Adviseurs (2021) en DTV Consultants (2024). De verkeersverdeling direct vanuit het plangebied varieert per ontsluitingsvariant. De externe ontsluiting, zoals eerder opgenomen in het rapport van DTV Consultants, is bij alle ontsluitingsvarianten gelijk. • • •

20% van het verkeer ontsluit van en naar noord (Dongen en Oosterhout A27 / A16). 20% van het verkeer ontsluit van en naar west (Rijen). 60% van het verkeer ontsluit van en naar zuid (Brede en Tilburg A58).

Afbeelding 8 Verdeling van verkeersgeneratie (bron: DTV, 2024) Hieronder worden de verkeersverdelingen per ontsluitingsvariant weergegeven.

Ontsluitingsvariant 1: Eén ontsluiting (Hannie Schaftlaan) Voor de variant met één ontsluiting wordt de volgende verdeling gehanteerd: • 100% van het verkeer wordt verdeeld over de ontsluiting op de Hannie Schaftlaan.

16

Ontsluitingsvariant 2: Twee ontsluitingen Hannie Schaftlaan Voor de variant met twee ontsluitingen op de Hannie Schaftlaan wordt de volgende verdeling gehanteerd: • 100% van het verkeer wordt verdeeld over de twee ontsluitingen op de Hannie Schaftlaan: elke verwerkt 50% van het verkeer.

Ontsluitingsvariant 3: Twee ontsluitingen (Mosstraat en Zwarte Dijk) Voor de variant met twee ontsluitingen (op de Mosstraat en Zwarte Dijk) hanteerde DTV Consultants (in samenspraak met de gemeente) de onderstaande verdeling, waarbij in deze verkeersstudie wordt aangesloten: • 65% van het verkeer ontsluit via de zuidelijke ontsluiting op de Zwarte Dijk. • 35% van het verkeer ontsluit via de noordelijke ontsluiting op de Mosstraat.

Ontsluitingsvariant 4: Drie ontsluitingen (Hannie Schaftlaan, Mosstraat en Zwarte Dijk) Voor de variant met drie ontsluitingen hanteerde DTV Consultants (in samenspraak met de gemeente) de onderstaande verdeling, waarbij in deze verkeersstudie wordt aangesloten: • 45% van het verkeer ontsluit op de zuidelijke ontsluiting via de Zwarte Dijk. • 15% van het verkeer ontsluit via de noordelijke ontsluiting op de Mosstraat. • 40% van het verkeer ontsluit via de oostelijke ontsluiting op de Hannie Schaftlaan.

Ontsluitingsvariant 5: Vier ontsluitingen (Hannie Schaftlaan, Mosstraat en Zwarte Dijk) Voor de variant met vier ontsluitingen hanteerde Accent Adviseurs de onderstaande verdeling, waarbij in deze verkeersstudie wordt aangesloten: • 40% van het verkeer ontsluit via de zuidelijke ontsluiting op de Zwarte Dijk. • 10% van het verkeer ontsluit via de noordelijke ontsluiting op de Mosstraat. • 50% van het verkeer wordt verdeeld over de twee ontsluitingen op de Hannie Schaftlaan: elke ontsluiting verwerkt 25% van het verkeer.

17

4

W EGV A K- EN KR UISP UNTBEO O R DELING Dit hoofdstuk bevat een algemene beoordeling van de wegvakken en kruispunten die van toepassing zijn op meerdere ontsluitingsvarianten.

4.1.1

Wegvak Mosstraat Huidig gebruik De Mosstraat is ter hoogte van de beoogde woningbouwontwikkeling gecategoriseerd als erftoegangsweg buiten de bebouwde kom met een maximumsnelheid van 60 km/h. Uit de uitgevoerde verkeerstellingen blijkt dat er op de Mosstraat momenteel 1.394 motorvoertuigen op een gemiddelde werkdag rijden. Daarnaast zijn er 145 fietsers per etmaal (gemiddelde werkdag) gemeten. De gemeten V85-snelheid van het gemotoriseerde verkeer bedraagt 58 km/h. De V85 is de snelheid die door 85% van de weggebruikers niet wordt overschreden. De overige 15% rijdt harder dan deze snelheid.

Toekomstige categorisering Het beleidsvoornemen vanuit het Programma Mobiliteit (ontwerp) is dat de Mosstraat wordt gecategoriseerd en ingericht als erftoegangsweg 30 km/uur. De Mosstraat is in het voorgenomen fietsnetwerk aangemerkt als hoofdfietsroute. Deze voornemens gelden als uitgangspunt voor dit verkeersonderzoek. Gezien de relatief lage verkeersintensiteit en functie van de weg binnen het netwerk is de voorgenomen wijziging van de wegcategorie en inrichting passend. Ook gezien het feit dat als onderdeel van het planvoornemen Tussen de Leijen een aantal woningen direct wordt ontsloten op de Mosstraat, is de afwaardering van deze weg naar erftoegangsweg 30 km/uur passend.

Grenswaarde wegcategorie Bij erftoegangswegen 30 km/uur binnen de bebouwde kom past een richtintensiteit van maximaal 4.000 tot 6.000 motorvoertuigen per etmaal. Ongeacht de gekozen ontsluitingsvariant van Tussen de Leijen blijft de toekomstige verkeersintensiteit op de Mosstraat onder deze richtintensiteit.

Ontsluitingsprincipe Programma Mobiliteit Vanuit het principe uit het Programma Mobiliteit (ontwerp) dat nieuwe gebiedsontwikkelingen zo direct mogelijk worden verbonden met gebiedsontsluitingswegen, is het niet wenselijk dat een deel van het planvoornemen Tussen de Leijen afwikkelt via de Mosstraat. Daar komt bij dat een directer alternatief (via de Hannie Schaftlaan) beter aansluit bij het beleidsvoornemen uit het Programma Mobiliteit (ontwerp) en tevens voorkomt dat het huidige verkeersveiligheidsknelpunt op het kruispunt Hannie Schaftlaan – Mosstraat extra wordt belast met afslaand verkeer.

18

4.1.2

Wegvak Hannie Schaftlaan Huidig gebruik De Hannie Schaftlaan is ter hoogte van de beoogde woningbouwontwikkeling gecategoriseerd als erftoegangsweg buiten de bebouwde kom met een maximumsnelheid van 60 km/h. Uit de uitgevoerde verkeerstellingen blijkt dat er op de Hannie Schaftlaan momenteel 4.925 motorvoertuigen op een gemiddelde werkdag rijden. Daarnaast zijn er op het naastgelegen fietspad 416 fietsers per etmaal (gemiddelde werkdag) gemeten. De gemeten V85-snelheid van het gemotoriseerde verkeer bedraagt 80 km/h. De V85 is de snelheid die door 85% van de weggebruikers niet wordt overschreden. De overige 15% rijdt harder dan deze snelheid.

Toekomstige categorisering Het beleidsvoornemen vanuit het Programma Mobiliteit (ontwerp) is dat de Hannie Schaftlaan wordt gecategoriseerd en ingericht als gebiedsontsluitingsweg 50 km/uur. Het naastgelegen fietspad is in het voorgenomen fietsnetwerk aangemerkt als hoofdfietsroute. Gezien de huidige verkeersintensiteit, functie van de weg binnen het netwerk en het feit dat wegen binnen Rijen worden afgewaardeerd naar erftoegangswegen 30 km/uur, is de voorgenomen wijziging van de wegcategorie passend. Wel is het de vraag in hoeverre een snelheid van 50 km/uur kan worden afgedwongen bij de weggebruiker. De huidige snelheid op deze weg ligt reeds hoog, er is sprake van een lange rechtstand en de weg heeft nauwelijks een bebouwde kom karakter. Het planvoornemen Tussen de Leijen, waar woningen op relatief grote afstand van de Hannie Schaftlaan komen te liggen, draagt slechts in beperkte mate bij aan dit bebouwde kom karakter. Een of meerdere extra aansluitingen van het plangebied op de Hannie Schaftlaan kunnen wel een snelheidsremmende werking hebben, met name als deze als rotonde worden ingericht.

Grenswaarde wegcategorie Bij gebiedsontsluitingswegen 50 km/uur binnen de bebouwde kom past een richtintensiteit van maximaal 20.000 tot 25.000 motorvoertuigen per etmaal. Ongeacht de gekozen ontsluitingsvariant van Tussen de Leijen blijft de toekomstige verkeersintensiteit op de Hannie Schaftlaan onder deze richtintensiteit.

Ontsluitingsprincipe Programma Mobiliteit Vanuit het principe uit Programma Mobiliteit (ontwerp) dat nieuwe gebiedsontwikkelingen zo direct mogelijk worden verbonden met gebiedsontsluitingswegen, is een directe ontsluiting van het planvoornemen Tussen de Leijen op de Hannie Schaftlaan passend. Met als kanttekening dat doorstroming op de Hannie Schaftlaan gezien de functie van de weg binnen het netwerk belangrijk is, om te voorkomen dat doorgaand verkeer zich via de kern van Rijen zal verplaatsen.

19

4.1.3

Wegvak Zwarte Dijk Huidig gebruik De Zwarte Dijk is ter hoogte van de beoogde woningbouwontwikkeling gecategoriseerd als gebiedsontsluitingsweg binnen de bebouwde kom met een maximumsnelheid van 50 km/h. Uit de uitgevoerde verkeerstellingen blijkt dat er op de Zwarte Dijk momenteel 3.590 motorvoertuigen op een gemiddelde werkdag rijden. Daarnaast zijn er op het naastgelegen fietspad 423 fietsers per etmaal (gemiddelde werkdag) gemeten. De gemeten V85-snelheid van het gemotoriseerde verkeer bedraagt 53 km/h. De V85 is de snelheid die door 85% van de weggebruikers niet wordt overschreden. De overige 15% rijdt harder dan deze snelheid.

Toekomstige categorisering Het beleidsvoornemen vanuit het Programma Mobiliteit (ontwerp) is dat de Zwarte Dijk wordt gecategoriseerd en ingericht als erftoegangsweg 30 km/uur. Het naastgelegen fietspad is in het voorgenomen fietsnetwerk aangemerkt als hoofdfietsroute. Of het nieuwe woongebied Tussen de Leijen een directe aansluiting krijgt op de Zwarte Dijk, heeft mogelijk invloed op het beleidsvoornemen om de weg af te waarderen naar een erftoegangsweg 30 km/uur. Per ontsluitingsvariant is een heroverweging van de categorisering en inrichting van de Zwarte Dijk noodzakelijk.

Grenswaarde wegcategorie Bij erftoegangswegen 30 km/uur binnen de bebouwde kom past een richtintensiteit van maximaal 4.000 tot 6.000 motorvoertuigen per etmaal. Bij een ontsluiting van Tussen de Leijen op de Zwarte Dijk zal de toekomstige verkeersintensiteit op de Zwarte Dijk tussen de 4.000 – 6.000 motorvoertuigen per etmaal komen te liggen, afhankelijk van het aantal alternatieve ontsluitingen. Daarmee zal de weg functioneren als een relatief drukke erftoegangsweg binnen de bebouwde kom. Deze toekomstige intensiteit is, mits goed ingericht, acceptabel voor een erftoegangsweg.

Ontsluitingsprincipe Programma Mobiliteit Vanuit het principe uit Programma Mobiliteit (ontwerp) dat nieuwe gebiedsontwikkelingen zo direct mogelijk worden verbonden met gebiedsontsluitingswegen, is het niet wenselijk dat een deel van het planvoornemen Tussen de Leijen wordt afgewikkeld via de Zwarte Dijk. Daar komt bij dat een directer alternatief (via de Hannie Schaftlaan) beter aansluit bij de principes uit het Programma Mobiliteit (ontwerp).

4.1.4

Kruispunt Hannie Schaftlaan – Mosstraat Categorisering en verkeersveiligheid Het beleidsvoornemen vanuit het Programma Mobiliteit (ontwerp) is dat dit een kruispunt is tussen een gebiedsontsluitingsweg 50 km/uur (Hannie Schaftlaan), erftoegangsweg 30 km/uur (Mosstraat) en twee erftoegangswegen 60 km/uur (Mosstraat oost en Hannie Schaftlaan noord). Het kruispunt is in de huidige situatie vormgegeven als voorrangskruispunt, waarbij verkeer op de Hannie Schaftlaan voorrang heeft op verkeer komend vanuit de Mosstraat.

20

Omdat dit kruispunt in de huidige situatie reeds een verkeersveiligheidsknelpunt is, zijn ongeacht het planvoornemen Tussen de Leijen en de gekozen ontsluitingsvariant maatregelen noodzakelijk die de verkeersveiligheid verbeteren. Mogelijke oplossingsrichtingen zijn de herinrichting van het kruispunt. Een nadere ontwerpstudie moet uitwijzen wat de meest optimale inrichting van dit kruispunt is. Ten aanzien van het planvoornemen Tussen de Leijen leiden ontsluitingsvarianten waarbij de Mosstraat wordt ontzien tot een beperktere toename van verkeer als gevolg van de woningbouwontwikkeling. Als verkeer gespreid wordt over meerdere ontsluitingen, dan wordt de Mosstraat gedeeltelijk ontzien en is de verkeerstoename als gevolg van de woningbouwontwikkeling kleiner. In de variantenafweging wordt dit gezien als niet onderscheidend, omdat het kruispunt in de huidige situatie reeds een knelpunt is. Het advies is daarom om hier ongeacht de woningbouwontwikkeling Tussen de Leijen en uiteindelijke ontsluitingsvariant maatregelen te treffen die de verkeersveiligheid ten goede komen.

Afwikkelingskwaliteit Uit het resultaat van een indicatieve kruispuntberekening (Bijlage B1) blijkt dat het kruispunt Hannie Schaftlaan – Mosstraat het toekomstige verkeersaanbod, inclusief toename als gevolg van het planvoornemen Tussen de Leijen, zonder doorstromingsknelpunten kan verwerken. De huidige kruispuntvorm biedt voldoende capaciteit, ongeacht de gekozen ontsluitingsvariant van Tussen de Leijen.

4.1.5

Rotonde Hannie Schaftlaan – Zwarte Dijk Toekomstige categorisering Het beleidsvoornemen vanuit het Programma Mobiliteit (ontwerp) is dat dit een kruispunt is tussen twee gebiedsontsluitingswegen 50 km/uur (Hannie Schaftlaan), een erftoegangsweg 30 km/uur (Zwarte Dijk) en een erftoegangsweg 60 km/uur (Zwarte Dijk). Het kruispunt is in de huidige situatie vormgegeven als enkelstrooksrotonde waar fietsverkeer voorrang heeft op het gemotoriseerde verkeer.

Afwikkelingskwaliteit Uit het resultaat van een indicatieve kruispuntberekening (Bijlage B1) blijkt dat de rotonde Hannie Schaftlaan – Zwarte Dijk het toekomstige verkeersaanbod, inclusief toename als gevolg van het planvoornemen Tussen de Leijen, zonder doorstromingsproblemen kan verwerken. De huidige kruispuntvorm biedt voldoende capaciteit, ongeacht de gekozen ontsluitingsvariant van Tussen de Leijen.

21

5

V A R IA NTENBEO O R DELING In dit hoofdstuk worden de mogelijke ontsluitingsvarianten beoordeeld op de criteria verkeersveiligheid, doorstroming, ruimtelijke inpasbaarheid en kosten. Daarbij wordt beschreven met welke aspecten bij deze beoordelingscriteria rekening wordt gehouden. Tot slot volgt de beoordeling per ontsluitingsvariant.

5.1

Beoordelingscriteria varianten Verkeersveiligheid Het eerste criterium waarop de ontsluitingsvarianten worden beoordeeld, is verkeersveiligheid. Op basis van een kwalitatieve beoordeling, wordt de toekomstige verkeersveiligheid van met name de kwetsbare verkeersdeelnemers getoetst. Hieruit volgen eventuele verkeerskundige aanbevelingen voor een veilige verkeersafwikkeling.

Doorstroming Het tweede aspect waarop de ontsluitingsvarianten worden beoordeeld, is de toekomstige doorstroming. Op basis van de functie, vormgeving en het gebruik van de ontsluitende wegvakken wordt getoetst in hoeverre een goede verkeersafwikkeling en doorstroming mogelijk is. De wegvakken worden beoordeeld op basis van de wegbreedte, de capaciteit en het verwachte gebruik. Ook voor de mogelijke kruispuntvormen wordt beoordeeld in hoeverre deze het toekomstige verkeersaanbod naar behoren kunnen verwerken. Tot slot wordt beoordeeld in hoeverre een of meerdere knips op de interne ontsluitingswegen van het plangebied noodzakelijk zijn. Uit dit alles volgen verkeerskundige aanbevelingen voor goede doorstroming.

Ruimtelijke inpasbaarheid Hoewel dit onderzoek zich hoofdzakelijk richt op de ontsluiting van het nieuwe woongebied, is de afweging en uiteindelijke keuze voor een geschikte ontsluitingsvariant niet alleen verkeerskundig. Voorbeelden van andere ruimtelijke aspecten die van invloed kunnen zijn op de voorkeursontsluiting, zijn: - De aansluitingen op de interne ontsluitingsstructuur van het woongebied - De ruimtelijke impact in relatie tot huidige kadastrale grenzen In de beoordeling worden ook de risico’s m.b.t. hinderbeleving bij omwonenden benoemd.

Kosten Het laatste criterium waarop de drie ontsluitingsvarianten worden beoordeeld, is het kostenaspect. De varianten worden kwalitatief beoordeeld, om daarmee de rangorde qua investeringen inzichtelijk te maken.

22

5.2

Beoordeling ontsluitingsvarianten

5.2.1

Beoordeling Variant 1: Eén ontsluiting Deze variant voorziet in één ontsluiting op de Hannie Schaftlaan. De Hannie Schaftlaan kenmerkt zich momenteel door een hoge V85-snelheid. De hoge snelheden worden veroorzaakt door de lange rechtstand en het ontbreken van snelheidsremmende elementen. Het realiseren van een extra aansluiting op de Hannie Schaftlaan vormt een mogelijk risico voor de verkeersveiligheid. Bij een kruispunt binnen de bebouwde kom waarbij een erftoegangsweg (ontsluitingsweg plangebied) aansluit op een gebiedsontsluitingsweg (Hannie Schaftlaan), zijn volgens het principe Duurzaam Veilig14 drie kruispuntoplossingen mogelijk: een rotonde, een voorrangskruispunt en een voorrangskruispunt met VRI (verkeerslichten). Vanuit veiligheidsoogpunt is een rotonde (of kruispunt met VRI) het meest gewenste kruispunttype. Vanuit het oogpunt van snelheid en verkeersveiligheid op de Hannie Schaftlaan is de aanleg van een enkelstrooksrotonde bij één enkele ontsluiting noodzakelijk. De rotonde heeft een snelheidsremmend effect, doordat het verkeer gedwongen wordt om af te remmen bij nadering van de rotonde. Een aansluiting van het plangebied op de Hannie Schaftlaan middels een voorrangskruispunt is qua doorstroming mogelijk, maar is minder verkeersveilig in verband met het beperkte snelheidsremmende effect. Daarom wordt deze variant beoordeeld als rotonde.

Een voorrangskruispunt is een mogelijk alternatief dat ten aanzien van verkeersveiligheid wordt afgeraden. Een kruispunt met VRI komt pas in beeld als dit qua doorstroming/verkeersafwikkeling nodig is, hetgeen op dit kruispunt niet aan de orde is. Een aandachtspunt bij deze ontsluitingsvariant is de bereikbaarheid van het plangebied voor hulpdiensten. Omdat het plangebied slechts één volwaardige ontsluiting heeft voor gemotoriseerd verkeer, is het noodzakelijk om te voorzien in een secundaire calamiteitenontsluiting. Dit kan eventueel worden gecombineerd met een ontsluiting voor langzaam verkeer (bijv. op de Mosstraat of Zwarte Dijk).

Afbeelding 9 Ontsluitingsvariant 1 14 SWOV (2022). Rotondes en andere kruispunten. SWOV-factsheet, juni 2022. SWOV, Den Haag.

23

Verkeersveiligheid De aanleg van een rotonde biedt een voorspelbare voorrangssituatie en verhoogt de attentiewaarde voor kruisende verkeersstromen, in het bijzonder overstekende fietsers. Fietsers aan de zijde van het plangebied krijgen voorrang op gemotoriseerd verkeer. Het zicht op en vanaf de rotonde is voldoende, waardoor het risico op conflicten klein is. Een rotonde verlaagt de kans op ernstige ongevallen door lagere snelheden en diagonale conflictpunten. Met deze ontsluitingsvariant wordt de Mosstraat ontzien van een verkeerstoename, waardoor de verkeersveiligheid op deze weg niet verslechtert ten opzichte van de huidige situatie. Ook worden extra afslaande bewegingen op het kruispunt Hannie Schaftlaan – Mosstraat (huidig verkeersveiligheidsknelpunt) voorkomen. Ook wordt de Zwarte Dijk en het vrijliggende fietspad ontzien van extra afslaande bewegingen, waardoor de verkeersveiligheid op deze weg niet verslechtert ten opzichte van de huidige situatie.

Doorstroming Uit de uitgevoerde berekeningen blijkt dat de intensiteit/capaciteitsverhouding (I/C-waarde) voor de variant met één rotonde uitkomt op circa 0,36. Deze waarde ligt ruim onder de verkeerskundige richtwaarde van 0,70 en geeft aan dat de rotonde voldoende capaciteit biedt om de verkeersstromen ook op piekmomenten goed te verwerken. Bij deze ontsluitingsvariant wikkelt al het verkeer van en naar de woningbouwontwikkeling via de interne ontsluitingswegen af naar de Hannie Schaftlaan. Hoe dichter de woonstraat in het plangebied bij de rotonde ligt, hoe hoger de verkeersintensiteit. De verkeersintensiteit op de interne ontsluitingswegen is te allen tijde lager dan de richtintensiteit voor erftoegangswegen 30 km/uur binnen de bebouwde kom (maximaal 4.000 tot 6.000 motorvoertuigen per etmaal). Op de interne ontsluitingswegen worden geen knelpunten verwacht op het gebied van verkeersafwikkeling en doorstroming. Het verkeer zal zich binnen het plangebied verplaatsen over de diverse interne ontsluitingswegen. Er is bij deze ontsluitingsvariant binnen het plangebied geen aanvullende knip noodzakelijk om het verkeer te sturen (buiten de knip die reeds in het plan is voorzien).

Ruimtelijke inpassing Met oog op een evenwichtige verdeling van het verkeer over de interne ontsluitingswegen en afstand tot de bestaande kruispunten, wordt de rotonde bij voorkeur gerealiseerd halverwege de Hannie Schaftlaan (tussen Mosstraat en Zwarte Dijk). Een meer noordelijke of zuidelijke ligging is niet aanbevolen. Een rotonde vraagt een relatief groot ruimtebeslag, dit gaat ten koste van beschikbare ruimte voor bijvoorbeeld groen en water binnen het plangebied. Ook is aan de oostzijde van de Hannie Schaftlaan grondverwerving noodzakelijk. Aanvullend worden qua hinderbeleving bestaande omwonenden van de Mosstraat en Zwarte Dijk ontzien t.a.v. extra verkeer.

Kosten De aanleg van een rotonde brengt hoge kosten met zich, mede door het relatief grotere ruimtebeslag en de noodzakelijke grondverwerving aan de oostzijde van de Hannie Schaftlaan.

24

5.2.2

Beoordeling Variant 2: Twee ontsluitingen Deze variant voorziet in twee ontsluitingen op de Hannie Schaftlaan. De Hannie Schaftlaan kenmerkt zich momenteel door een hoge V85-snelheid. De hoge snelheden worden veroorzaakt door de lange rechtstand en het ontbreken van snelheidsremmende elementen. Het realiseren van twee extra aansluitingen op de Hannie Schaftlaan vormt een mogelijk risico voor de verkeersveiligheid. Zoals te lezen bij de beoordeling van Variant 1 (hoofdstuk 5.2.1) is vanuit veiligheidsoogpunt een rotonde (of kruispunt met VRI) het meest gewenste kruispunttype. Vanuit het oogpunt van snelheid en verkeersveiligheid op de Hannie Schaftlaan is de aanleg van twee enkelstrooksrotondes bij twee ontsluitingen noodzakelijk. De rotondes hebben een snelheidsremmend effect, doordat het verkeer gedwongen wordt om af te remmen bij nadering van de rotonde. Twee aansluitingen van het plangebied op de Hannie Schaftlaan middels voorrangskruispunten zijn qua doorstroming mogelijk, maar is minder verkeersveilig in verband met het beperkte snelheidsremmende effect. Daarom wordt deze variant beoordeeld als twee rotondes. Voorrangskruispunten zijn een mogelijk alternatief dat ten aanzien van verkeersveiligheid wordt afgeraden. Een kruispunt met VRI komt pas in beeld als dit qua doorstroming/verkeersafwikkeling nodig is, hetgeen op deze kruispunten niet aan de orde is.

Afbeelding 10 Ontsluitingsvariant 2

Verkeersveiligheid De aanleg van twee rotondes biedt een voorspelbare voorrangssituatie en verhoogt de attentiewaarde voor alle kruisende verkeersstromen, in het bijzonder overstekende fietsers . Fietsers aan de zijde van het plangebied krijgen voorrang op gemotoriseerd verkeer. Het zicht op en vanaf de rotondes is voldoende, waardoor het risico op conflicten klein is. Een rotonde verlaagt de kans op ernstige ongevallen door lagere snelheden en diagonale conflictpunten. Met deze ontsluitingsvariant wordt de Mosstraat ontzien van een verkeerstoename, waardoor de verkeersveiligheid op deze weg niet verslechtert ten opzichte van de huidige situatie. Ook worden extra afslaande bewegingen op het kruispunt Hannie Schaftlaan – Mosstraat (huidig verkeersveiligheidsknelpunt) voorkomen.

25

Ook wordt de Zwarte Dijk en het vrijliggende fietspad ontzien van extra afslaande bewegingen, waardoor de verkeersveiligheid op deze weg niet verslechtert ten opzichte van de huidige situatie.

Doorstroming Uit de uitgevoerde berekeningen blijkt dat de intensiteit/capaciteitsverhouding (I/C-waarde) voor de variant met één rotonde uitkomt op circa 0,36. Deze waarde ligt ruim onder de verkeerskundige richtwaarde van 0,70 en geeft aan dat de rotonde voldoende capaciteit biedt om de verkeersstromen ook op piekmomenten goed te verwerken. Bij deze variant wordt de verkeersdruk verdeeld over beide rotondes, waarmee een goede doorstroming geborgd is. Bij deze ontsluitingsvariant wikkelt al het verkeer van en naar de woningbouwontwikkeling via de interne ontsluitingswegen af naar de Hannie Schaftlaan. Het verkeer verdeelt zich over de twee rotondes. Hoe dichter de woonstraat in het plangebied bij de rotonde ligt, hoe hoger de verkeersintensiteit. De verkeersintensiteit op de interne ontsluitingswegen is te allen tijde lager dan de richtintensiteit voor erftoegangswegen 30 km/uur binnen de bebouwde kom (maximaal 4.000 tot 6.000 motorvoertuigen per etmaal). Op de interne ontsluitingswegen worden geen knelpunten verwacht op het gebied van verkeersafwikkeling en doorstroming. Het verkeer zal zich binnen het plangebied verplaatsen over de diverse interne ontsluitingswegen. Verkeer zal gebruikmaken van de rotonde die het dichtst bij de woning ligt.

Er is bij deze ontsluitingsvariant binnen het plangebied geen aanvullende knip noodzakelijk om het verkeer te sturen (buiten de knip die reeds in het plan is voorzien).

Ruimtelijke inpassing Bij de realisatie van twee rotondes is het, ten behoeve van een evenwichtige verkeersafwikkeling, van belang de rotondes op een goede wijze te positioneren op de Hannie Schaftlaan, tussen de Zwarte Dijk en de Mosstraat. Hiermee wordt beoogd de verkeersstromen zoveel mogelijk evenredig over beide rotondes te verdelen en is de afstand tussen de twee nieuwe rotondes voldoende. Met oog op een evenwichtige verdeling van het verkeer over de interne ontsluitingswegen en afstand tot de bestaande kruispunten, is het nodig de rotondes te realiseren ter hoogte van de Hannie Schaftlaan noord en zuid (Afbeelding 7). Een combinatie van de middelste ontsluitingsmogelijkheid en de Hannie Schaftlaan noord of zuid wordt ten aanzien van een evenwichtige verdeling van het verkeer over de interne ontsluitingswegen niet aangeraden. Een nadeel van deze ontsluitingsvariant is de relatief korte afstand tussen de nieuwe rotondes en de bestaande kruispunten op de Hannie Schaftlaan (rotonde Zwarte Dijk en kruispunt Mosstraat). Twee rotondes vragen een relatief groot ruimtebeslag, dit gaat ten koste van beschikbare ruimte voor bijvoorbeeld groen en water binnen het plangebied. Ook is aan de oostzijde van de Hannie Schaftlaan grondverwerving noodzakelijk.

De ontsluiting Hannie Schaftlaan zuid is binnen het plangebied niet inpasbaar omdat hierbij ruimte nodig is die reeds is bestemd als bouwgrond, waardoor deze variant afvalt. Aanvullend worden qua hinderbeleving bestaande omwonenden van de Mosstraat en Zwarte Dijk ontzien t.a.v. extra verkeer.

26

Kosten De aanleg van twee rotondes brengt hoge kosten met zich, mede door het relatief grotere ruimtebeslag en de noodzakelijke grondverwerving aan de oostzijde van de Hannie Schaftlaan.

5.2.3

Beoordeling Variant 3: Twee ontsluitingen Deze variant voorziet in ontsluitingen via de Mosstraat en de Zwarte Dijk. Vanuit het oogpunt van ruimtelijke inpasbaarheid is bij deze variant alleen de aanleg van twee reguliere kruispunten (gelijkwaardig kruispunt of voorrangskruispunt) mogelijk. Rotondes vormen op deze locaties geen inpasbaar alternatief. Daarom wordt deze variant beoordeeld als twee reguliere kruispunten (gelijkwaardig kruispunt of voorrangskruispunt). Het kruispunt Hannie Schaftlaan – Mosstraat is in de huidige situatie een verkeersveiligheidsknelpunt waar ongeacht de ontwikkeling Tussen de Leijen maatregelen noodzakelijk zijn. Daarom worden verkeersveiligheid, ruimtelijke impact, mogelijke hinderbeleving en kosten van de benodigde maatregelen aldaar niet meegewogen in de beoordeling van deze variant. Met deze ontsluitingsvariant wordt dit kruispunt zwaarder belast dat bij de varianten zonder ontsluiting via de Mosstraat, wat de noodzaak tot het treffen van maatregelen verder versterkt.

Afbeelding 11 Ontsluitingsvariant 3

Verkeersveiligheid Een nieuwe ontsluiting middels een aansluiting van het woongebied op de Zwarte Dijk introduceert een extra conflictpunt op een wegvak waar reeds sprake is van een relatief hoge verkeersbelasting. Daarbij zal naar verwachting een aanzienlijk deel van de verkeersgeneratie via deze zijde worden afgewikkeld, namelijk circa 65%. Dit vergroot het aantal in- en uitrijbewegingen en daarmee de kans op conflicten met het doorgaande verkeer. Op de Zwarte Dijk ligt aan de planzijde een vrijliggend fietspad, waardoor een nieuwe aansluiting leidt tot extra kruisende bewegingen tussen autoverkeer en fietsverkeer.

27

De Mosstraat wordt ter hoogte van het plangebied heringericht als erftoegangsweg binnen de bebouwde kom, met een maximumsnelheid van 30 km/h. Ook wordt de komgrens verlegd, waardoor de weg een meer verblijfsgericht karakter krijgt. Op de Mosstraat zal een aanzienlijk deel van het verkeer van en naar het plangebied zich verzamelen. Op een erftoegangsweg 30 km/h met directe aansluitingen van woonpercelen is een aanzienlijke toename van verkeersstromen acceptabel maar vanuit verkeersveiligheidsoogpunt niet wenselijk. Extra in- en uitrijdend verkeer leidt hier sneller tot mogelijke conflictmomenten, mede doordat fietsers op de rijbaan rijden en rechts voorrang geldt. Hierdoor neemt het aantal potentiële interacties tussen autoverkeer, fietsers en voetgangers toe. Dit kan de verkeersveiligheid en de leesbaarheid van de situatie negatief beïnvloeden.

Doorstroming Bij deze variant kunnen de nieuwe aansluitingen (Mosstraat en Zwarte Dijk) het toekomstige verkeersaanbod qua doorstroming goed verwerken. De keuze om de ontsluiting niet grotendeels te realiseren via de Hannie Schaftlaan, maar om de Zwarte Dijk en de Mosstraat zwaarder te belasten, sluit niet aan bij het beleidsvoornemen uit het Programma Mobiliteit (ontwerp). De Hannie Schaftlaan vormt de meest logische primaire ontsluitingsroute voor de nieuwe woningbouwontwikkeling. Het niet benutten van de Hannie Schaftlaan leidt tot een extra belasting van de Zwarte Dijk (intensiteit inclusief verkeerstoename: circa 5.085 mvt/etmaal) en in mindere mate Mosstraat (intensiteit inclusief verkeerstoename: circa 2.199 mvt/etmaal). Dit zijn wegvakken die qua functie en inrichting minder geschikt zijn voor een verhoogde verkeersintensiteit dan de Hannie Schaftlaan. Bij deze ontsluitingsvariant wikkelt het verkeer van en naar de woningbouwontwikkeling via de interne ontsluitingswegen af naar de aansluitingen op de Mosstraat en Zwarte Dijk. Het verkeer verdeelt zich over de twee aansluitingen. Hoe dichter de woonstraat in het plangebied bij deze aansluitingen ligt, hoe hoger de verkeersintensiteit.

De verkeersintensiteit op de interne ontsluitingswegen is te allen tijde lager dan de richtintensiteit voor erftoegangswegen 30 km/uur binnen de bebouwde kom (maximaal 4.000 tot 6.000 motorvoertuigen per etmaal). Op de interne ontsluitingswegen worden geen knelpunten verwacht op het gebied van verkeersafwikkeling en doorstroming. Het verkeer zal zich binnen het plangebied verplaatsen over de diverse interne ontsluitingswegen. Verkeer zal over het algemeen gebruikmaken van de ontsluitingsmogelijkheid (Mosstraat of Zwarte Dijk) die het dichtst bij de woning ligt. Omdat een aanzienlijk deel van het verkeer van en naar het plangebied zal afwikkelen in zuidelijke richting (N282) en een ontsluiting via de Mosstraat voor een deel van het verkeer kan voelen als ‘omrijden’, bestaat het risico dat de aansluiting Zwarte Dij k een aantrekkelijk alternatief is voor bewoners van het noordelijke woonveld en daardoor door (te) veel verkeer wordt gebruikt. De knip die reeds in het plan is voorzien, is een effectief middel om het verkeer bij deze ontsluitingsvariant beter te verdelen over beide ontsluitingen.