Jaarrekening Hart van Brabant 2021
Tekst van het document
Inhoudsopgave 1.
Inleiding ............................................................................................................................... 2
2.
Mens & Samenleving .......................................................................................................... 3
3.
4.
2.1
Programmalijn Sociaal ............................................................................................................. 3
2.2
Programmalijn Veiligheid ...................................................................................................... 13
2.3
Besteding van middelen ........................................................................................................ 14
2.4
Jeugdhulp .............................................................................................................................. 14
2.5
Besteding van middelen Jeugdhulp ....................................................................................... 18
Leefomgeving & Milieu ..................................................................................................... 19 3.1
Dwarsdoorsnijdende opgaven............................................................................................... 19
3.2
Programmalijn Aantrekkelijk ................................................................................................. 20
3.3
Programmalijn Bereikbaar..................................................................................................... 21
3.4
Programmalijn Duurzaam...................................................................................................... 23
3.5
Besteding van middelen ........................................................................................................ 25
Economie........................................................................................................................... 26 4.1
5.
Bedrijfsvoering .................................................................................................................. 29 5.1
6.
Besteding van middelen ........................................................................................................ 28
Besteding van middelen ........................................................................................................ 30
Paragrafen ......................................................................................................................... 31 6.1
Verplichte paragrafen............................................................................................................ 31
6.2
Algemene dekkingsmiddelen, post onvoorzien en structureel/incidenteel ......................... 36
Jaarrekening ............................................................................................................................. 38 7.
8.
Financiële rapportage ....................................................................................................... 39 7.1
Balans en overzicht van baten en lasten ............................................................................... 39
7.2
Wet Normering bezoldiging topfunctionarissen ................................................................... 59
7.3
Overige gegevens .................................................................................................................. 66
Vaststellingsbesluit ........................................................................................................... 69
1
1. Inleiding Voor u ligt het jaarrapport Regio Hart van Brabant 2021. Het doet verslag over ondernomen activiteiten en bijbehorende financiën op basis van de begroting Regio Hart van Brabant 2021 (inclusief begrotingswijzigingen gedurende het jaar). Onze strategische meerjarenagenda 2019 – 2023 (SMA) vormt vanzelfsprekend de basis van de begroting 2021. Hij is te vinden op www.smahartvanbrabant.nl. De missie uit deze SMA luidt:
“
Onze missie is dat we economische, ecologische en sociale groei combineren. We willen dé regio van Nederland zijn waar duurzame groei door innovatie de standaard is. Dat betekent dat we integrale keuzes maken in beleid en uitvoering en dat doen in samenwerking tussen ondernemers, onderwijs, overheid en maatschappelijke partners. Zodoende groeien we de komende jaren op al deze drie dimensies merkbaar en meetbaar.”
In 2021 hebben we het tweede jaar van de Coronapandemie meegemaakt. Zowel in de persoonlijke als in de zakelijke sfeer hebben wij daarvan de gevolgen ondervonden. De samenwerking binnen onze regio heeft vooral op digitale wijze plaatsgevonden. Zowel in de voorbereidende als in de bersluitvormende fase hebben we ervaren dat de continuïteit van de reguliere werkzaamheden kon worden bestendigd. 2021 was ook het jaar waarin we de governancegesprekken hebben kunnen afronden met als formele afsluiting de unanieme en gelijkluidende instemming met een nieuwe gemeenschappelijke regeling, waarbij tevens de gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau een warm welkom zijn geheten.
1.1.1 Leeswijzer U leest in de volgende hoofdstukken over geboekte resultaten. De indeling sluit aan op die van de begroting 2021. De beleidsmatige verantwoording betreft de ondernomen activiteiten vanuit Regio Hart van Brabant. De financiële rapportage over de gemeenschappelijke regeling Regio Hart van Brabant vindt u in het laatste hoofdstuk van dit rapport. Aanvullend leest u, omdat deze mede gevoed worden door middelen uit Regio Hart van Brabant, ook over activiteiten die bij Midpoint Brabant plaatsvonden. Midpoint Brabant levert als zelfstandige stichting een eigen jaarrekening met verantwoording op. Coverfoto: Oisterwijk | Fotograaf: VanBerkel.studio
2
2. Mens & Samenleving De ambitie van de regio binnen het deelprogramma Mens & Samenleving is voor 2021 in de begroting als volgt omschreven: Slimme samenleving – maatschappelijke meerwaarde We hebben een hechte samenwerking en een gedeelde ambitie voor een gezonde samenleving met meer welzijn. In onze sociaal vernieuwende samenleving ontwikkelen onze inwoners meer veerkracht. Om inwoners te versterken in hun veerkracht, is in Hart van Brabant een hoge kwaliteit van leven en een gezonde, positieve ontwikkeling van inwoners het uitgangspunt. Vanuit onze universiteit, onze hogescholen, ons regionaal opleidingscentrum en de in deze regio gewortelde zorginstellingen zijn we in staat om de sociale innovaties die daarvoor nodig zijn te ontwikkelen, toe te passen en te exporteren. Vanuit ons ontwikkelprogramma, waarvan slimme dienstverlening de kern is, faciliteren we deze opgaven. Bron: concept strategische meerjarenagenda 2019-2023
2.1 Programmalijn Sociaal 2.1.1 Integrale aanpak Er is de afgelopen tientallen jaren een complex voorzieningensysteem ontstaan, ten gevolge van toegenomen specialisatie en opsplitsing van taken en verantwoordelijkheden. In onze regio willen we dit voorzieningen- en ondersteuningssysteem vereenvoudigen en vanuit de leefwereld van inwoners handelen. Het belang daarvan is des te groter vanwege de toenemende vraag naar ondersteuning en de noodzaak om het zorgsysteem betaalbaar te houden. In 2021 is dit met name invulling gegeven door een brede inkoop sociaal domein op regionaal niveau voor te bereiden. Jeugdhulp, Maatschappelijke Ontwikkeling, Beschermd Wonen en onderdelen van Arbeidsparticipatie zijn in dit traject meegenomen. Wat wilden we bereiken in 2021?
Wat hebben we hiervoor gedaan (een greep uit de activiteiten)?
De gemeenten in Hart van Brabant willen goede zorg en ondersteuning die toegankelijk is voor inwoners die het nodig hebben en die betaalbaar is voor de gemeenten
Een integrale inkoop 3D Regio Hart van Brabant per 1 januari 2023. Hierbij gaat het om het realiseren van kwalitatieve ondersteuning en zorg voor de inwoners binnen vastgestelde financiële kaders en uitgevoerd met kwalitatieve, integere en professionele aanbieders. In 2021 hebben we hiervoor de uitgangspunten vastgesteld, dit uitgewerkt naar inkoopstrategieën voor Jeugd, Wmo (Begeleiding en Beschermd Wonen) en ontwikkelgerichte arbeidsparticipatie en dagbesteding. Voor Jeugd is de aanbesteding in 2021 gestart, voor de overige inkoopsporen start de aanbesteding in 2022.
3
De best passende ondersteuning aan onze inwoners, zonder dat regelgeving in de weg zit
Voor inwoners met meerdere, complexe problemen die vastlopen in de bureaucratie helpt Maatpact de uitzichtloosheid te doorbreken door te doen wat écht helpt. In 2021 is deze beweging verder voortgezet. In elke gemeente gaan mensen nu vaker vóór regels. De waardendriehoek (van IPW) wordt steeds meer ingezet in de uitvoering om de gekozen maatwerkoplossing goed te onderbouwen en mogelijk te maken. In regionaal verband heeft het verzamelen en analyseren van data ongelofelijk veel inzichten opgeleverd. Dit heeft in beeld gebracht welke combinaties van problematieken het betreft als inwoners er zelf niet meer uitkomen. We noemen dit de ‘giftige cocktails’. En we hebben ontdekt dat we eerst moeten investeren op bestaanszekerheid. Dit geeft ons inzichten hoe problematieken bij inwoners zich opbouwen. De uitdaging hierna is hoe dit om kunnen zetten naar preventie. In samenwerking met het Rijk en uitvoeringsorganisaties van het Rijk middels PMM (maaterkmultiprobleemhuishoudens.nl) doorbraken te forceren op casusniveau, is de volgende stap om hardnekkige patronen te ontdekken en samen te gaan doorbreken. Middels het opstellen van convenanten zorgverzekeraars - met gezamenlijke ambities, doelen en concrete doorbraakprojecten toewerken naar de juiste zorg op de juiste plek, waarmee we de gezondheid van de inwoners bevorderen en de zorg toegankelijk en betaalbaar houden.
2021 heeft zijn focus gehad op het opstellen van de samenwerkingsagenda met VGZ en het aanjagen, uitwerken en uitvoeren van de verschillende initiatieven in beide samenwerkingsovereenkomsten.
Inwoners krijgen snel de juiste hulp/ondersteuning
Met het project Zorgen Doen we Samen zetten we in op het versterken van de verbinding tussen het zorg en sociaal domein. Dit doen we middels het zichtbaar maken goede initiatieven (inspiratie) én het aanpakken van structurele problemen (door bestuurlijk platform). In 2021 hebben we webinars georganiseerd voor en door de regio, met inspirerende voorbeelden en praktische handvatten om deze verbinding te versterken. Daarnaast is gewerkt aan het versterken van het platform en de bekendheid als basis voor de aanpak voor structurele problemen Met het Uitvoeringsprogramma Vroegtijdige Schoolverlaters wordt in Midden-Brabant het voortijdig schoolverlaten tegengegaan en zijn er meer jongeren met een startkwalificatie. In 2021 hebben we in samenwerking met de onderwijsorganisaties de negen maatregelen uit het uitvoeringsprogramma uitgevoerd. Daarnaast heeft er extra inzet plaatsgevonden in verband met de coronasituatie en de gevolgen die deze situatie heeft voor jongeren. Met de Regionale Samenwerking Leerplicht willen we verzuim en voortijdig schoolverlaten voorkomen. In 2021 is gekomen tot afspraken over de regionale samenwerking leerplicht. De uitvoering hiervan wordt gedaan door een regionaal team opererend vanuit Tilburg. Vanuit dit team worden de leerplichttaken op eenduidige
4
wijze voor Dongen, Goirle, Gilze en Rijen, Hilvarenbeek, Loon op Zand, Oisterwijk en Tilburg uitgevoerd. De Wet Bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Wet Bopz) is met ingang van 1 januari 2020 vervangen door de Wet Verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz). De deelnemende gemeenten van Regio Hart van Brabant hebben ervoor gekozen om in regionaal verband de uitvoering van de Wvggz onder te brengen bij het Crisisinterventieteam (zie onderstaande alinea) en Bemoeizorg. Het Zorg- en Veiligheidshuis heeft een rol in advisering en triage. Deze partijen hadden al taken voor personen met verward gedrag. Begin 2021 is een evaluatie over het jaar 2020 van de uitvoering van de Wvggz aan de deelnemende gemeenteraden toegezonden. Conclusie was dat de uitvoering van de Wvggz naar tevredenheid loopt, deze is daarom in 2021 in regionaal verband voortgezet. De belangrijkste aandachtspunten, informatie-uitwisseling en het verbeteren van het proces, zijn opgepakt. Steeds meer gemeenten kiezen ervoor om het hoorrecht niet zelf uit te voeren. Het regionale Crisisinterventieteam (CIT) is 24/7 bereikbaar voor crisissen van de inwoners van Midden-Brabant. Het meldpunt voor personen met verward gedrag, meldingen in het kader van de Wvggz en acute meldingen seksueel geweld zijn ondergebracht bij het CIT.
Medewerkers van het CIT geven advies en gaan zo nodig ter plaatse om de crisis op te lossen. In 2021 is het aantal meldingen toegenomen. De medewerkers hebben 1881 meldingen ontvangen en zijn 179 keer ter plaatse gegaan. In de overige gevallen is advies gegeven aan inwoners en/of professionals. Er zijn 27 verzoeken voor de Wvggz afgehandeld. We hebben in 2021 besloten dat we vanaf 2022 een omslag willen maken. Medewerkers van het CIT gaan nog meer preventief werken om crisissen en recidive van crisissen te voorkomen door het ondersteunen van zowel inwoners en mensen uit hun omgeving als professionals.
Het duurzaam stoppen van huiselijk geweld en kindermishandeling
De ambitie van het regionaal Programma Aanpak van Huiselijk Geweld en Kindermishandeling is om van huiselijk geweld en kindermishandeling te voorkomen en duurzaam te stoppen. In 2021 hebben we ingezet op het versterken van integrale sturing vanuit het bestuurlijk platform huiselijk geweld en kindermishandeling, waar naast gemeenten 25 netwerkpartners op het terrein van straf, zorg, ondersteuning en onderwijs aan verbonden zijn. Het bestuurlijk platform heeft een evaluatie uitgevoerd en er zijn nieuwe partners aangesloten. Ook is ingezet op het versterken van de lokale wijkteams door medewerkers op verschillende onderdelen te trainen. Gemeenten zijn aan de hand van het kwaliteitskader Werken aan Veiligheid nagegaan waar ze staan en hebben verbeterplannen opgesteld. Daarnaast is de samenwerking met Veilig Thuis versterkt. Vanuit de regionale taskforce is stevig ingezet op bewustwording en het bespreekbaar maken van het thema huiselijk geweld en kindermishandeling. In de regio werken we met het Centrum Huiselijk Geweld en Kindermishandeling als het kenniscentrum voor de regio. Dit centrum werkt in nauwe samenwerking met Veilig Thuis, het integraal spoedplein voor acuut letsel en de aanpak van complexe casuïstiek
5
waaronder ernstige recidiverende huiselijk geweld zaken. Dit met als doel een daling van het aantal meldingen huiselijk geweld en kindermishandeling, evenals het aantal hermeldingen. In 2021 hebben we de aanpak van structureel, huiselijk geweld en kindermishandeling verstevigd. Hiervoor zijn ongeveer vijftig casussen opgepakt. Het digitaal portaal waar kennis en informatie op een laagdrempelige wijze kan worden aangeboden is ontwikkeld (de lancering vindt op 23 februari 2022 plaats via expertisecentrumhgkm.nl). De pool van ervaringsdeskundigen is op diverse manieren ingezet. Er is een pilot voorbereid om in het ETZ-ziekenhuis kinderen met een letsel (mogelijk) veroorzaak door kindermishandeling direct de juiste hulpverlening te bieden. In 2022 gaat deze pilot starten. De pilot Centrum Huiselijk geweld en Kindermishandeling is eind 2021 afgerond. In 2021 hebben de voorbereidingen voor borging plaatsgevonden, zodat in 2022 het Regionaal Expertisecentrum Huiselijk Geweld en Kindermishandeling gaat starten en de aanpak van structureel geweld is geborgd binnen de aanpak complexe casuïstiek.
De komende jaren willen we onze inwoners zo veel mogelijk laten participeren en ontwikkelen, waardoor ze inzetbaar zijn op de arbeidsmarkt of ten behoeve van de samenleving
Eén op de zes mensen tussen de 16 en 65 jaar heeft moeite met basisvaardigheden (lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden. Met onze Regionale Aanpak Laaggeletterdheid willen we zoveel mogelijk mensen tussen de 16 en 65 jaar in de arbeidsmarktregio Midden-Brabant (focus NT1) laten beschikken over voldoende basisvaardigheden, zodat zij zelfredzaam zijn. In 2021 hebben alle gemeenten in de arbeidsmarktregio het vernieuwde taalakkoord getekend: Midden-Brabant maakt het duidelijk. Daarmee geven zijn aan dat ze het probleem erkennen, in begrijpelijke taal communiceren en het probleem leren herkennen en doorverwijzen naar de lokale taalhuizen. Het regionale Taalnetwerk staat, met steeds meer lokaal vraaggestuurd aanbod. Er is een mobiel Taalhuis bijgekomen om nog zichtbaarder te zijn in de wijken, dichtbij de doelgroep. En er is een regionaal Taalpanel opgericht met mensen uit de doelgroep, die gemeenten en organisaties adviseren.
6
2.1.2 2.1.2 Jeugdhulp Regio Hart van Brabant is bestuurlijk verantwoordelijk voor de beschikbaarheid van goede jeugdhulp en de inrichting en het functioneren van het jeugdstelsel. Het maatschappelijk doel hierbij is dat kinderen gezond, veilig en prettig opgroeien. Hierbij denken we vanuit de leefwereld van kinderen, jongeren en hun ouders. In 2018 werd de Koers Samen met de Jeugd van kracht. Hierin staat de leefwereld van het kind en het gezin centraal. Om dit te realiseren is er in 2018 gestart om een gezamenlijk uitvoeringsprogramma te maken samen met de jeugd, ouders, gemeenten en partners uit het maatschappelijk middenveld, met concrete doelstellingen en acties. In 2021 is, zoals ook in 2020, langs vier programmalijnen hieraan verder gewerkt: • ieder kind groeit veilig op • wonen doe je thuis • ieder kind voelt zich thuis op school • snel op de juiste plek In hoofdstuk 2.4 wordt (in het tweede kwartaal van 2022) nader beschreven welke acties in 2021 zijn ondernomen voor jeugdhulp en worden de cijfers jeugdhulp opgenomen (zodra deze beschikbaar zijn).
2.1.3 2.1.3 Wmo Regio Hart van Brabant wil bestaande knelpunten in de dienstverlening en zorg van de Wmo integraal afstemmen en in nauwe samenwerking met zorgaanbieders en het maatschappelijk middenveld oplossen. We organiseren zorg, welzijn en ondersteuning dichtbij waar het kan en met specialistische ondersteuning in regionaal verband waar nodig. Wat wilden we bereiken in 2021?
Wat hebben we hiervoor gedaan (een greep uit de activiteiten)?
Onze inwoners zoveel mogelijk laten participeren en ontwikkelen, waardoor ze inzetbaar zijn op de arbeidsmarkt of ten behoeve van de samenleving
Met de pilot Inburgering+ experimenteren regiogemeenten (Hart van Brabantgemeenten, Alphen-Chaam en Baarle-Nassau) en partners met een regionale brede intake, voorlichting en duale trajecten. Duale trajecten zijn gericht op opleiding, werk en zelfredzaamheid. Statushouders volgen in de duale trajecten taallessen én nemen deel aan participatieactiviteiten, workshops waarin zij voorlichting krijgen en vaardigheden leren, ter ondersteuning van de taal. In 2021 zijn de volgende resultaten bereikt: • Circa 100 statushouders hebben deelgenomen aan de trajecten die zijn opgezet in de pilot. • Drie regionale brede bijeenkomsten georganiseerd met het netwerk van organisaties (gemeenten, COA, onderwijsinstellingen, taalscholen, maatschappelijk organisaties, etc.) • De pilot is geëvalueerd. De evaluatie is input geweest voor de inkoop en aanbesteding van gemeenten voor de nieuwe wet Inburgering (1-1-2022). • De brede intake voor acht regiogemeenten is in samenwerking met het Refugee team doorontwikkeld.
7
Inwoners krijgen snel de juiste hulp/ondersteuning
Met de pilot Regioplaatsing werken de regiogemeenten in Hart van Brabant (met Alphen-Chaam en Baarle-Nassau) samen met het COA en ministerie J&V om, vooruitlopend op het programma flexibilisering asielketen, statushouders die in de regio worden gehuisvest, op te vangen op azc Oisterwijk. Dit met als doel dat gemeenten statushouders vroegtijdig (al vanaf het azc) kunnen oppakken en begeleiden bij de inburgering in lijn met de nieuwe wet Inburgering. In 2021 hebben we: • meer regioplaatsing gerealiseerd > van circa 30-40% eind 2020 naar 60-70% eind 2021, • ervoor gezorgd dat vergunninghouders vanaf het azc Oisterwijk kunnen deelnemen aan de brede intake (pilot Inburgering+) en kunnen starten met inburgering, • de samenwerking en warme overdracht tussen azc Oisterwijk en de regiogemeenten verbeterd, • de pilot tussentijds geëvalueerd • en de mogelijkheden voor participatie vanaf het azc in de regio onderzocht en werkafspraken over gemaakt. We werken aan een zorgvuldige decentralisatie van Beschermd Wonen per 1 januari 2022 (inhoudelijk) en 1 januari 2023 (financieel). In 2021 is conform de landelijke vaststelde Norm voor Opdrachtgeverschap een regiovisie Beschermd Wonen opgesteld met daarin de inhoudelijke kaders en richting voor de komende jaren.
Daarnaast is een regionaal matchingspunt Weer Thuis opgesteld, gebaseerd op prestatieafspraken tussen gemeenten en woningcorporaties, zodat er voldoende woningen beschikbaar zijn voor de uitstroom van cliënten Beschermd Wonen, Maatschappelijk Opvang en Jeugdhulp. Ook is in 2021 de inkoopstrategie Beschermd Wonen opgesteld als onderdeel van de regionale inkoop 3D.
We organiseren zorg en welzijn dicht bij onze inwoners, het liefst in de wijk
Met de woonzorganalyse brengen we het huidige aanbod aan type woningen en (woonzorg-) voorzieningen in beeld zetten deze af tegen de zorgbehoefte van diverse doelgroepen. Dit om vervolgens een concrete (lokale en/of regionale) opgave te formuleren. In 2021 hebben gemeenten, zorg- en welzijnsorganisaties en corporaties gegevens verzameld voor de regionale woonzorganalyse. Daarvan zijn de resultaten in februari 2022 opgeleverd. In de afronding van het project zal getoetst worden of de deelnemende gemeenten en partners op grond van de ervaringen in dit project een gezamenlijk vervolg-/visietraject (op onderdelen) wensen.
8
2.1.4 2.1.4 Arbeidsparticipatie Het meedoen in de maatschappij door leren of het hebben van een betaalde baan versterkt de zelfredzaamheid en daarmee het welbevinden van inwoners. Hiermee leveren we een belangrijke bijdrage in de oplossing van vraagstukken in het brede sociale domein, onderwijs en economie. Hierbij zoeken we naar samenwerking met kennis- en onderwijsinstellingen, bedrijven, zorginstellingen en overige publieke en private partners. Door steeds snellere ontwikkelingen in de samenleving en op de arbeidsmarkt zijn andere vaardigheden nodig en wordt ingezet op het concept een leven lang ontwikkelen. Wat wilden we bereiken in 2021?
Wat hebben we hiervoor gedaan (een greep uit de activiteiten)?
Vraag en aanbod op de arbeidsmarkt zijn zoveel mogelijk in evenwicht – de mismatch is zo klein mogelijk
Er zijn verschillende projecten die in 2021 hebben bijgedragen aan dit doel. Onder het programma Perspectief op Werk vallen diverse projecten waar in de periode 2019 – 2021 aan gewerkt is. Eind 2021 is het programma formeel afgerond. Enkele projecten lopen door. Projecten waaraan in 2021 gewerkt is: 1. Blik op de toekomst 2. Plustraject basisvaardigheden 3. Rangeerterrein 4. Alternatieve vacaturevulling 5. Klas van '19 6. Jongeren buiten beeld 7. Talent uit Midden-Brabant 8. Werk en psychische kwetsbaarheid Samenwerking met het MKB (MKB United) hebben we nodig om concrete verbeterpunten voor de ondersteuning van bedrijven te formuleren. We hebben bedrijven (nog) niet bereid gevonden dit te doen. In 2021 werd er bij Bundeling Middelen ingezet op het vaststellen van een regionale concrete doelstelling en mede op basis daarvan de analyse op de inzet van formatie in het Werkgeversservicepunt te maken. Deze stappen zijn om verschillende redenen niet conform advies doorlopen. Nu ligt in 2022 een evaluatie voor op inhoud en proces en zal besloten worden of verder wordt gegaan met de uitvoering. De resultaten van het WSP (werkgeversservicepunt) worden via het jaarlijkse, verplichte Uitvoeringsplan SUWI beschreven. Een selectie: in 2021 waren er 1952 werkmatches bij meer dan 650 werkgevers. Ruim 40% van de werkmatches betreft mensen met een indicatie Baanafspraken.
Tot en met Q3 was er een toename van 351 banen en 256 werkzame personen in het kader van de Banenafspraak. De regionale doelstelling tot en met Q4 is een toename van 580 banen. De werkgeverstevredenheid (NPS-score) is 92%. In de dynamische arbeidsmarkt wordt gebruik gemaakt van de mogelijkheid om experimenten/pilots uit te voeren vanuit het Leerwerkloket Midden-Brabant (LWL). Zo werkte het LWL naast de reguliere dienstverlening mee aan: Perspectief op
9
Werk/Rangeerterrein, het Regionaal Mobiliteitsteam MiddenBrabant, Praktijkleren en Brabant Leert ten behoeve van brede talentontwikkeling in onze regio. Het team ondernemersadviseurs binnen het LWL is in 2021 ingevuld en uitgebreid. Vanaf september 2021 is het team compleet en is de focus gericht op het aansluiten van werkgevers bij het Rangeerterrein en de focus op het blijven ontwikkelen van talent. De samenwerking met het WSP is in 2021 verder verstevigd en gegroeid. In 2021 is doorgegaan met de reguliere dienstverlening van het OndernemersAkkoord en zijn de regiogemeenten nadrukkelijker als partner toegevoegd. Het Maatjesproject is opgestart met ruim 25 ondernemers/coaches met zeswekelijkse intervisiebijeenkomsten waar ervaringen worden gedeeld en samenwerking en verbinding versterkte wordt. Twintig nieuwe partners (ondernemers) zijn aangesloten in 2021. In 2021 is de pilotperiode van Praktijkleren voortgezet en doorontwikkeld. We hebben de aansluiting gemaakt bij nieuwe ontwikkelingen via het Rangeerterrein, zijn de samenwerking gestart met de Sociale Werkvoorziening en hebben praktijkleren in de steigers gezet met de Diamantgroep. Ook is de basis voor praktijkleren gelegd in de mbo-agenda met onze drie regionale onderwijspartners.
In november 2021 is besloten om Praktijkleren regionaal in te gaan zetten en in de komende twee jaar in te bedden in de bestaande regionale infrastructuur. Door de coronacrisis hebben we onder andere de kansen voor instroom bij werkgevers nog onvoldoende kunnen benutten en moesten oriëntatieprogramma’s worden uitgesteld. In 2021 is de Mbo Doe Agenda opgeleverd. Onderwerpen zijn bijvoorbeeld praktijkleren, flexibilisering onderwijs en doorlopende leerlijnen. De Human Capital Agenda (HCA) bestaat uit diverse initiatieven en projecten. In 2021 is onderzoek gedaan naar de impact van de regionale energie- en klimaatstrategie (REKS) op de MiddenBrabantse arbeidsmarkt. Daar is de HCA KEC uit voortgekomen. In juli 2021 is een uitvoeringsmanager gestart met de twaalf gedefinieerde actielijnen en zijn onder andere vanuit het werkbudget een drietal extra projecten gestart. In Q1 en Q2 is de strategische agenda van Smart Logistics geactualiseerd en is gewerkt aan talent ontdekken, benutten en behouden. Vanuit de Regiodeal is de TechniekCoalitie West- en Midden-Brabant opgezet en gestart. Daarbij wordt samen met mbo-onderwijs, branches en arbeidsmarktregio’s erop ingezet om meer talent te interesseren en te werven voor opleiden in de techniek.
Vanuit het programma Leisure for a Better Society is een eerste aanzet gegeven om invulling te geven aan Talent voor Morgen dat in 2022 verder wordt uitgewerkt. Voor het circulaire programma Up New Bouw, Leder, Textiel en Food is gekeken naar kansberoepen. En voor digitalisering is ingezet op opwerken van een project voor inzet van ICT-talenten. Eind 2021 is ingezet op een pilot voor extra inzet vanuit Arbeidsmarkt in Zicht zodat voor Midden-Brabant op
10
maat arbeidsmarktvraagstukken kunnen worden voorgelegd en uitgezocht. Op deze manier wordt meer datagedreven gewerkt. In 2021 is onder regie van Midpoint Brabant - en mede gedragen door bedrijven en onderwijs - een vernieuwd en geconcretiseerd Deltaplan Techniek vastgesteld en is besloten drie jaar support van HvB-gemeenten te geven vanaf 2022.
Inwoners krijgen snel de juiste hulp/ondersteuning
Er zijn verschillende projecten die in 2021 hebben bijgedragen aan dit doel. Het Regionaal Mobiliteitsteam Arbeidsmarktregio MiddenBrabant (RMT) heeft in 2021 ondernemers actief gebeld om te kijken hoe zij geholpen konden worden. Daarnaast is nog beter gekeken welke mogelijkheden er zijn om mensen onder deze regeling mee te nemen die tussen wal en schip vallen. Er is besloten om opdracht te geven een onderzoek te doen naar regionale samenwerking. Het gaat dan met name om een analyse op de intensivering van samenwerking op uitvoerings-of dienstverleningsniveau op alle onderdelen die vallen binnen arbeidsparticipatie. Het onderzoek is gestart in 2021. De adviesrapportage wordt in het voorjaar van 2022 opgeleverd. Afhankelijk van de besluitvorming zullen aspecten worden opgepakt, uitgewerkt en uitgevoerd.
Inwoners zoveel mogelijk laten participeren en ontwikkelen, waardoor ze inzetbaar zijn op de arbeidsmarkt of ten behoeve van de samenleving
Voor dit SMA-doel wordt een provinciale subsidie ingezet waarmee de volgende deelprogramma’s lopen tot 2023: 1. Het ontwikkelen, bouwen en toepassen van een supply chain game gericht op promotie en werving van studenten voor logistiekopleidingen in het mbo en hbo 2. De inrichting van doorlopende leerlijnen die beter voldoen aan de vraag van het bedrijfsleven 3. De ontwikkeling van een gezamenlijke agenda voor hbo- en wo-bedrijfsleven voor behoud van hoogopgeleid talent voor regionale mkb 4. Studenten van hbo-instellingen zorgen voor strategische meerjarenpersoneelsplanning, waarbij er een goede ondersteuning is vanuit het Leerwerkloket 5. Inhoudelijk programma, werving partners, organisaties en deelnemende studententeams en uitvoering evenementen; 6. Circulair economisch denken en handelen wordt onderdeel van het denken/curricula 7. Verbreding van bestaande interventies Leerwerkloket om grotere aantallen te kunnen bereiken en de kandidaat beter te ondersteunen in zijn/haar leeromgeving en verbreding bestaande interventies Leerwerkloket om grotere aantallen mkb te kunnen bereiken en het mkb inhoudelijk te ondersteunen met strategisch HR-beleid 8. Meer duurzame werkzekerheid bieden voor tien kandidaten 9. Het voorbereiden van een eventuele bovenregionale pilot: 300 ouderen minimaal duurzaam aan het werk
11
10. Een adviesrapportage op basis van onderzoek naar haalbaarheid regionale werkcoöperatie voor mensen die niet prestatief kunnen werken 11. 160 medewerkers digitaliseringsproof maken - dertig leercultuurscans afnemen 12. Het versterken van de formatie van het jongerenpunt ten tijde van de crisis - summercourses organiseren - praktijkleren inbedden. Periodiek rapporteren we aan de provincie en aan het poho Arbeidsparticipatie over de voortgang van de subsidieaanvraag en de lopende projecten. In de beginfase is de subsidie met name ingezet om extra capaciteit te realiseren voor vragen van jongeren en vragen over arbeidsmobiliteit (loket Leren en Werken) vanwege COVID-19. Momenteel is de focus verschoven naar activiteiten die een extra plus zetten op het aanbod van dienstverlening in de regio. Denk aan de Social Impact Bond voor ouderen en inbedding van praktijkleren. Ook zijn in 2021 een aantal bedrijven van advies voorzien over het al dan niet re- of offshoren van bedrijvigheid en wat daarbij komt kijken. Uit inventarisatie onder een vijftal ambassadeurs is gebleken dat er vraag is vanuit het bedrijfsleven naar ondersteuning in 2022 en verder. Deze ambassadeurs gaven aan het belangrijk te vinden de verbinding met duurzaamheid en de energietransitie te leggen in de toekomstige advisering en om de rekentool te herzien.
We zijn een jeugdwerkeloosheidsvrije regio: iedere jongere heeft binnen vier maanden een passende opleiding, werk of passend ondersteuningsaanbod gevonden
De overheveling van de uitvoering van de jeugdwerkloosheidsvrije regio van Midpoint Brabant naar de regiogemeenten die nog conform het programma willen werken, is niet geheel volgens de programmavereisten uitgevoerd in 2021. Het programmabureau is vervolgens met de afzonderlijke gemeenten in gesprek gegaan en heeft verbeterplannen opgesteld die begin 2022 worden besproken in het poho Arbeidsparticipatie.
12
2.2 Programmalijn Veiligheid Op basis van het Regionaal Beleidsplan 2019 – 2022 van de politie-eenheid Zeeland-West-Brabant en de lokale veiligheidsplannen op het gebied van integrale veiligheid, worden in de Districtelijke Driehoek afspraken gemaakt tussen de gemeenten, politie en het OM over veiligheid en de aanpak van een aantal prioriteiten, waaronder de aanpak ondermijning, verbinding tussen zorg en veiligheid en de aanpak van cybercrime. Districtelijk Driehoeksoverleg bij GR Regio Hart van Brabant Vanuit de Gemeenschappelijke Regeling Regio Hart van Brabant wordt het districtelijk driehoeksoverleg ondersteund. In 2021 was een budget van € 68.000 beschikbaar voor het thema Veiligheid. In 2020 is het secretariaat voor het districtelijk driehoeksoverleg ingevuld vanuit de gemeente Tilburg. In het overleg worden afspraken gemaakt over de aanpak van ondermijning, een goede verbinding tussen zorg en veiligheid en de aanpak van cybercrime. Een uitgebreide rapportage over de ontwikkelingen hiervan is terug te vinden in het Jaarverslag 2021, Politie-eenheid Zeeland-WestBrabant. Zodra deze publicatie gereed is, is die terug te vinden op www.regioburgemeesters.nl. Vanuit het budget Veilige en Leefbare Omgeving is in december 2021 bijgedragen aan een inleveractie voor vuurwerk, in verband met het verbod om vuurwerk af te steken.
Daarnaast was een ander deel van het budget beschikbaar gesteld aan de stichting Dutch Institute for Technology, Safety and Security (DITSS). In 2021 heeft het bestuur van de stichting besloten met de DITSS te stoppen. Hierdoor zijn in 2021 ook geen activiteiten meer verricht en zijn de financiële middelen die hiervoor binnen het deelprogramma Mens & Samenleving waren gereserveerd, benut om andere kosten (namelijk van de regionale inkoop) binnen hetzelfde deelprogramma te dekken.
13
2.3 Besteding van middelen In onderstaande tabel (exclusief cijfers Jeugdhulp) leest u hoe de middelen zijn besteed. Bij de definitieve jaarrekening zal een aparte tabel worden toegevoegd met de cijfers over jeugdhulp. Financieel beeld Mens & Samenleving
Begroting na wijziging in €
Lasten
Programmakosten Dekking middels cofinanciering Bijdragen uit gemeenten Onttrekking aan algemene reserve
672.320
Totaal
672.320
Baten
Realisatie 2021 Lasten
Baten
1.627.249
Afwijking 954.929 N
75.000 485.370
1.084.579 485.370
1.009.579 V -
111.950
111.950
-
1.681.899
54.650 V
672.320
1.627.249
Toelichting programmakosten Een nadere uitsplitsing van de programmakosten is in de jaarrekening bij paragraaf 7.1.3 'Toelichting op het overzicht van baten en lasten' opgenomen. Dekking middels cofinanciering De gerealiseerde dekking middels cofinanciering heeft betrekking op gemeentelijke bijdragen voor de projecten Maatpact (€ 140.072), Wet verplichte GGZ (€ 398.920) en Regionale Inkoopstrategie (€ 474.630) en een bijdrage van gemeente Tilburg van € 49.956 voor de inzet van een projectleider Beschermd Wonen. Toelichting algemene reserve Het algemeen bestuur heeft bij de vaststelling van de jaarrekening 2020 besloten om vanuit het resultaat € 96.950 te bestemmen voor Dataficatie en Sturinginformatie binnen de programmalijn Sociaal Domein en € 15.000 voor de programmalijn Veiligheid.
2.4 Jeugdhulp Vanuit de Bestuurscommissie Jeugd werken we aan een adequater jeugdstelsel. De regio is bestuurlijk verantwoordelijk voor de beschikbaarheid van goede jeugdhulp en de inrichting en het functioneren van het jeugdstelsel. Het maatschappelijk doel hierbij is dat kinderen gezond, veilig en prettig opgroeien. Binnen de regionale samenwerking op het gebied van Jeugdhulp heeft de Bestuurscommissie Jeugd een centrale rol. Daarnaast is een deel van de uitvoering belegd bij de gemeente Tilburg, als gastheergemeente. De zorg- en uitvoeringskosten zijn opgenomen in de deelbegroting jeugd, die onderdeel is van de begroting van Regio Hart van Brabant. In 2018 werd de Koers 'Samen met de Jeugd' van kracht. Hierin staat de leefwereld van het kind en het gezin centraal. In het uitvoeringsprogramma 2019-2021 zijn de bouwstenen uit de Koers naar de praktijk vertaald. We hebben hiervoor vier inhoudelijke opgaves gedefinieerd waarop we het verschil
14
willen maken. Voor elk thema hebben we een routekaart gemaakt hoe we beweging creëren en onze ambities willen bereiken. Op de route staan concrete projecten of pilots én ontwikkelopgaves, die de komende jaren nog meer uitwerking van ons vragen. Naast het werk aan onze inhoudelijke opgaves, heeft ook in 2021 de coronapandemie veel van ons gevraagd. De pandemie heeft veel impact gehad op de (mentale) gezondheid van de jeugdigen in onze regio. Ook van de zorgprofessionals bij gemeenten en zorgaanbieders heeft de pandemie veel aanpassingen gevraagd in het dagelijks werk. Ondanks deze aanpassingen zijn in 2021 veel van de doelen in het uitvoeringsprogramma bereikt. Het verschil maken in de regio kunnen we niet alleen. In de uitvoering van de pilots/projecten en ontwikkelopgaves trekken we daarom samen met partners op. En net zo belangrijk: we doen we het Samen met de Jeugd! Wat wilden we bereiken in 2021?
Wat hebben we hiervoor gedaan (een greep uit de activiteiten)?
Ieder kind groeit veilig op
Het doel is dat alle jeugdigen zich veilig voelen, zodat zij zich zo maximaal mogelijk kunnen ontwikkelen, ontplooien en kunnen meedoen in de samenleving. In 2021 is er binnen dit thema gewerkt aan het verbreden van de bewustwording rondom het thema huiselijk geweld en kindermishandeling op plekken waar veel kinderen komen en het eerder en beter in beeld krijgen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Zo is bijvoorbeeld de visie op gefaseerde ketensamenwerking bij de bestrijding van huiselijk geweld en kindermishandeling vertaald in concrete werkafspraken tussen gemeenten, toegangen en Veilig Thuis. Om deze samenwerking nog verder te bestendigen is het project ‘Verbindend Samenwerken aan Veiligheid’ gestart, waarin een nieuwe werkwijze wordt uitgeprobeerd om zaken sneller en in meer gezamenlijkheid op te pakken. Daarnaast is er preventief ingezet op de aanpak van (complexe) scheidingen. Zo is het digitale scheidingsloket met het bijbehorende netwerk verder uitgebreid, zijn er voor kinderen goede afspraken gemaakt met Villa Pinedo en is in Hilvarenbeek een fysiek scheidingsloket geopend. Daarnaast zijn er ouderbijeenkomsten gehouden en diverse screeningsinstrumenten (door)ontwikkeld en is de pilot Gezinsadvocaat van start gegaan.
Wonen doe je thuis
Het doel is dat alle jeugdigen opgroeien in een thuissituatie, met personen die dichtbij hen staan en die zij vertrouwen. In 2021 is de pilot JIM van start gegaan, waarbij een jongere een mentor heeft waar hij altijd bij terecht kan en die optreedt als ambassadeur van de jongere en/of ouders. In het kader van de inkoop van specialistische jeugdhulp is een Woonvisie opgesteld die met aanbieders is besproken en als basis dient voor de inkoop van woonvormen. Deze inkoop loopt in 2022 en de nieuwe afspraken gaan in per 1 januari 2023.
Ieder kind voelt zich thuis op school
Het doel is dat alle jeugdigen zich kunnen ontwikkelen op school, ook als zij (tijdelijk) ondersteuning nodig hebben. In 2021 hebben we ons gericht op de volgende ontwikkellijnen:
15
1.
Bij het Speciaal Onderwijs in onze regio kijken we naar manieren om de zorg effectiever en efficiënter in te zetten. Dat doen we door het uitvoeren van twee pilots op scholen met twee verschillende doelgroepen. Deze pilots zijn bedoeld om te leren hoe we de zorg structureel voor deze scholen anders kunnen organiseren, met daarbij: a. Het verminderen van bureaucratie voor ouders; b. Een natuurlijke en bestendige samenwerking tussen vaste jeugdhulpaanbieder(s) en de school; c. Effectievere inzet van de noodzakelijke jeugdhulp aan kinderen en daarmee betere kwaliteit van zorg; d. Het efficiënter inzetten van de jeugdhulp met daarmee minder zorgkosten. 2. Het beschrijven van en afspraken maken over het grijze gebied waarin de verantwoordelijkheden ten aanzien van zorg voor jeugdigen van gemeenten en onderwijs in elkaar overlopen. Dit wordt gedaan vanuit een bestuurlijke opdracht van zowel onderwijs als gemeenten. In 2021 is het gelukt om de meest urgente acht onderwerpen uit dit grijze gebied samen te verkennen en te beschrijven, toegangen en onderwijs hierin te trainen en vervolgonderwerpen met elkaar te formuleren. Het optimaliseren en door ontwikkelen van de basis ondersteuningsstructuren op schoolniveau op basis van data en kennis.
Het doel hiervan is het verbeteren van de ondersteuning dichtbij kinderen op school (preventie en lichte ondersteuning) en hiermee de inzet van specialistische jeugdhulp te laten afnemen. Snel op de juiste plek
Het doel is dat jeugdigen zo snel mogelijk de best passende zorg en toekomstperspectief wordt geboden. Aan de ene kant is er in deze lijn aandacht voor de samenwerking met het medisch domein. Hierbij werken we aan de aanpak ADHD voor jeugd. Jongeren met ADHD hoeven hierdoor niet meer naar de specialist in het ziekenhuis maar kunnen gewoon naar hun huisarts, die hier speciale scholing voor volgt. Veel huisartsen zijn enthousiast en er is in één jaar (in plaats van de geraamde twee jaar) tijd al het beoogd aantal deelnemende huisartsenpraktijken gehaald. Daarnaast zijn er steeds meer huisartsenpraktijken in de regio met een POH GGZ Jeugd. Deze praktijkondersteuners ondersteunen de huisarts en hebben meer tijd om lichte ondersteuning te bieden aan jongeren met mentale gezondheidsklachten. Daarnaast richt dit thema zich op schadelijke wachttijden, waarin samen met aanbieders wordt bekeken hoe we wachttijden in beeld kunnen brengen en wat mogelijkheden zijn om deze terug te dringen. De gemeenten en zorgaanbieders in Hart van Brabant hebben in oktober 2020 afgesproken dat er binnen tien jaar geen wachttijden meer zijn in de jeugdhulp. We krijgen hierbij hulp van het landelijke Ondersteuningsteam Zorg voor Jeugd. Hiervoor is een regionaal programmaplan opgesteld wat in 2021 is vastgesteld. Dit is uitgewerkt in een concreet plan van aanpak voor 2022.
16
Jeugdparticipatie in het regionaal beleid
Het doel is dat jongeren mee denken en hun perspectief inbrengen bij de uitwerking van de Koers Samen met de Jeugd. Dit doen we sinds 2019 onder andere binnen de regionale Jeugdwelzijnsraad (JWR), waar ongeveer 15 jongeren uit verschillende gemeenten deelnemen die zelf ervaring hebben met jeugdhulp. Steeds meer beleidsadviseurs weten de JWR te vinden om organisatievraagstukken aan hen voor te leggen en hen te bevragen op oplossingsrichtingen. Dit is bijvoorbeeld gedaan voor de onderwerpen Wachttijden, Inkoopgesprekken, 18 jaar worden, en Weerbaarheid van jongeren tijdens corona. Jongeren uit de JWR die weer een volgende stap op de participatieladder konden zetten hebben tevens een speciale op maat gemaakte training ‘inzet van ervaringen’, ontwikkeld vanuit het RIBW, aangeboden gekregen. Daarnaast was er in 2021 door de corona maatregelen opnieuw een aangepaste Kinderrechtentour in samenwerking met Fontys, waarbij bestuurders zijn uitgedaagd om in gesprek te gaan met kinderen in onze regio over datgene wat voor de kinderen belangrijk is.
Innovatienetwerk Jeugd
Het doel is om een beweging te veroorzaken, waarbij jongeren, ouders, vrijwilligers, professionals, organisaties en ondernemers elkaar inspireren en confronteren met wat anders kan en wat anders moet voor de jeugd. Het Innovatienetwerk Jeugd roept concrete initiatieven op om die de verandering in gang zetten en ondersteund hen ook (financieel). Ook in 2021 heeft het regionale innovatienetwerk activiteiten uitgezet om in verbinding te blijven met hun achterban. Dit was lastiger omdat het door de maatregelen tegen corona niet mogelijk was om fysiek bij elkaar te komen. Er is daarom ingezet op enerzijds digitale MeetUps, door het uitnodigen van inspirerende sprekers waardoor er kennis kon worden gedeeld en geïnspireerd. Bij deze digitale MeetUps was er ook ruimte voor de pitches van innovatieve projecten (die normaliter tijdens de fysieke bijeenkomsten plaatsvinden). Diverse innovatieve projecten hebben hier in 2021 een (aanvullende) subsidie toegekend gekregen. Ook is er in 2021 een start gemaakt met SkillsLabs, waarbij (digitaal) kennis gedeeld wordt over hoe je innovatief kunt werken, wat trends onder jongeren zijn, maar ook hoe je jongeren kunt betrekken bij beleid en uitvoering.
17
2.5 Besteding van middelen Jeugdhulp In onderstaande tabel leest u hoe de middelen zijn besteed. Financieel beeld Mens & Samenleving Deelprogramma Jeugdhulp in €
Begroting na wijziging Lasten
Programmakosten Bijdragen uit gemeenten Onttrekking aan algemene reserve Onttrekking aan bestemmingsreserve transformatie
124.202.438
Totaal
124.202.438
Baten
Realisatie 2021 Lasten
Baten
Afwijking
117.490.514
117.490.514
6.411.861 V -
5.779.927
5.779.927
-
931.997
824.649
107.348 N
124.095.090
6.304.513 V
117.790.577
124.202.438
117.790.577
Toelichting programmakosten Het aantal jeugdigen in zorg bedraagt in 2021 op jaarbasis 12.500. In 2021 is er sprake van een stijging van ongeveer 500 jeugdigen ten opzichte van 2020. Ongeveer zestig procent van de jongeren in de jeugdzorg is vanuit het medisch domein verwezen: het gaat dan om verwijzingen door huisarts, medisch specialist of jeugdarts. Dertig procent is vanuit de gemeentelijke toegang verwezen, en de anderen via overige kanalen (denk bijvoorbeeld aan Gecertificeerde Instellingen). De kosten voor jeugdzorg in 2021 zijn lager dan bij de begroting 2021 werd voorzien. De kosten voor landelijke zorg vielen in 2021 hoger uit dan begroot. Gedurende het jaar was dit vanuit de prognoses al voorzien. De kosten voor arrangementen vielen juist behoorlijk lager uit dan begroot. Daarin speelt het project opvallend korte looptijden wederom een rol, waardoor veel arrangementen zijn afgeschaald. De kosten voor de overige zorgproducten en de Gecertificeerde instellingen waren hoger dan geraamd. Ook in 2021 heeft COVID-19 ongetwijfeld de cijfers beïnvloed, maar in welke mate dat is, is onmogelijk precies in te schatten. Een nadere uitsplitsing van de programmakosten is in de jaarrekening bij paragraaf 7.1.3 'Toelichting op het overzicht van baten en lasten' opgenomen.
Toelichting algemene reserve Het algemeen bestuur heeft bij de vaststelling van de jaarrekening 2020 besloten om het positief jaarrekeningresultaat over het boekjaar 2020 uit te keren. Deze middelen waren met dat doel vanuit het resultaat 2020 toegevoegd aan de algemene reserve. Toelichting bestemmingsreserve transformatie In overeenstemming met het beleid heeft in 2021 een onttrekking aan de bestemmingsreserve transformatiemiddelen plaatsgevonden ter hoogte van de gemaakte kosten.
18
3. Leefomgeving & Milieu De ambitie van de regio binnen het deelprogramma Leefomgeving & Milieu is voor 2021 in de begroting als volgt omschreven: Slimme samenleving – ecologische meerwaarde Hart van Brabant hecht aan haar ecologisch kapitaal. We nemen de verantwoordelijkheid om dit te koesteren en te ontwikkelen voor toekomstige generaties. Vanuit mondiale en landelijke klimaatdoelstellingen investeren we samen in een bestendige omgeving die klimaatadaptief, energieneutraal en circulair is. We maken ruimte voor de transitie van de agrarische sector, die daarin een belangrijke schakel is. Bij de ontwikkeling van gebieden kiezen we voor een integrale benadering en voor slimme, vraaggerichte mobiliteit. We koesteren het Midden-Brabants mozaïek met de nabijheid van kernen, voorzieningen en hoogwaardig groen, complementair aan de kwaliteit van de (hoog)stedelijke gebieden. En we investeren in woontevredenheid, onze bereikbaarheid en onze agglomeratiekracht. Innovaties, die we realiseren met onze kennisinstituten, stellen we ten dienste aan anderen. Bron: concept strategische meerjarenagenda 2019-2023
3.1 Dwarsdoorsnijdende opgaven Om op regionaal niveau aan de ambitie voor het deelprogramma Leefomgeving & Milieu te kunnen bijdragen, is het van belang om verschillende opgaven integraal aan te pakken. Denk daarbij aan majeure ontwikkelingen rondom gebieden, of aan majeure ambities die meerdere domeinen raken. Door de aanpak daarvan integraal op te stellen, versterken de uiteindelijke uitvoeringsmaatregelen elkaar en kunnen ze in de tijd logisch op elkaar worden afgestemd.
Wat wilden we bereiken in 2021?
Wat hebben we hiervoor gedaan (een greep uit de activiteiten)?
We koesteren en versterken de voor onze regio kenmerkende methodiek van de integrale gebiedsontwikkeling waarin belangen en belanghebbenden vanuit verschillende domeinen rondom de opgave in een geografisch gebied samengebracht worden, zodat deze methodiek ook op andere gebieden kan worden toegepast.
In 2021 hebben we gewerkt aan de eerste versie van een Regionale Omgevingsagenda (ROA) Hart van Brabant waarmee belangrijke eerste samenwerkingsafspraken zijn gemaakt. Daarnaast is gestart met het maken van een Regionale Investeringsagenda (RIA); een belangrijke bouwsteen in het proces van het Verstedelijkingsakkoord in de Stedelijke Regio BredaTilburg. Het is uniek te noemen dat we in de regio Hart van Brabant deze twee nieuwe trajecten vanuit de NOVI tot resultaat hebben weten te brengen, ook nog eens in goede afstemming met elkaar. De regio is klaargestoomd voor integraal opgave- en gebiedsgericht werken, om de complexe opgaven in het fysieke domein optimaal te faciliteren.
19
3.2 Programmalijn Aantrekkelijk Als regio koesteren we onze aantrekkelijke leefomgeving, bestaande uit een combinatie van stedelijke dynamiek en dorpse kernen met ruimte, water en groen ertussen. We kennen op een compacte oppervlakte grote landschappelijke verscheidenheid. Van kleinschalige zandlandschappen tot open rivierkleilandschappen. Van natuurgebieden met bos, heide en vennen tot landgoederen en een groot aandeel agrarische landschappen. Vanuit deze programmalijn is er inzet op activiteiten zoals de actualisering van het regionaal woonkader en enkele andere activiteiten die we via het budget voor de programmeringsafspraken realiseren. Denk daarbij aan afstemming over de huisvesting van arbeidsmigranten of een analyse van de bestaande woningvoorraad voor de huisvesting van (bijzondere) doelgroepen. Hiertoe werden onderstaande activiteiten benoemd in de strategische meerjarenagenda 2019 – 2023.
Wat wilden we bereiken in 2021?
Wat hebben we hiervoor gedaan (een greep uit de activiteiten)?
We stellen het Regionaal Perspectief op Wonen jaarlijks vast in samenwerking met de provincie Noord-Brabant, met daarin vastlegging van regionale woningbouwafspraken en bijhorende uitvoeringsagenda. Huisvesting van arbeidsmigranten vormt een onderdeel van deze agenda.
Het Regionaal Perspectief op Wonen en Woningbouw is vastgesteld op 15 december 2021. Ten aanzien van de huisvesting arbeidsmigranten hebben de gemeenten van Hart van Brabant in september het Regionaal Afsprakenkader Arbeidsmigranten vastgesteld.
We blijven de samenwerking opzoeken met woningbouwcorporaties, zorginstellingen en andere maatschappelijke organisaties om de effectiviteit van het lokale woonbeleid te vergroten en de aantrekkelijkheid van de regio als geheel te vergroten.
In samenwerking met de corporaties en zorginstellingen is in 2021 invullinggeven aan het programma Weer Thuis. Daarnaast is samen met deze partijen een analyse gestart naar de woonzorgbehoefte in de regio.
In 2021 leggen we de focus op de uitvoering van het Natuurbod
Voor de uitwerking van het Natuurbod is op 2 juni 2021 de visie Faunapassages vastgesteld.
Progammeringsafspraken
Op 1 december 2021 is het onderzoek grootschalige logistiek op brownfields uitgevoerd.
20
3.3 Programmalijn Bereikbaar Hart van Brabant is een regio waar personen- en goederenmobiliteit een belangrijke rol spelen. Onze belangrijke werklocaties en toeristische bestemmingen moeten we bereikbaar houden waarbij we steeds meer inzetten op multimodale oplossingen; over de weg, via het water en per spoor. Met de snelwegen aan de randen van de regio (A59 in het noorden, A27 in het westen en A58 in het zuiden) speelt Hart van Brabant een belangrijke rol in de goederencorridor naar het Duitse achterland. Naar en in Hart van Brabant wordt daarnaast veel gereisd tussen woon-, werk- en studielocaties. Dat maakt dat het bevorderen van zowel de externe als de interne bereikbaarheid hoog op onze regionale agenda staan. Om deze bereikbaarheid ook in de toekomst te kunnen garanderen is een andere inzet van het mobiliteitssysteem noodzakelijk.
Wat wilden we bereiken in 2021?
Wat hebben we hiervoor gedaan (een greep uit de activiteiten)?
Transitie mobiliteitsdenken
2021 heeft vooral in het teken gestaan van uitwerking van de vijf centrale ambities: het schoner, stiller en gezond maken van het mobilitietissysteem, een inclusief mobiliteitssysteem, bevordering van de veiligheid, het in stand houden en verbeteren van robuuste netwerken en betrouwbare reistijden en het toepassen van slimme en efficiënte mobiliteit. We doen dat in samenwerking met elkaar. Dat is neergelegd in de Regionale MobiliteitsAgenda (RMA).
Uitvoering Regionale MobiliteitsAgenda
Het Regionaal MobiliteitsProgramma (RMP) 2021 is opgesteld. Voor de vijf centrale ambities zijn deelprogramma’s gemaakt met onderzoeken, experimenten, lobby’s en investeringsvoorstellen van de gemeenten. Tezamen vormden die vijf deelprogramma’s het RMP 2021. De provincie en SmartwayZ.NL (samenwerkingsverband regio’s, provincies Noord-Brabant en Limburg en Rijk) hebben € 3.694.800 bijgedragen aan: • Schoon, stil en gezond: onderzoek mobiliteitsuitwerking centrumvisie Hilvarenbeek. • Inclusief: eigen bijdrage vanuit Mobiliteit en Regiovervoer Midden-Brabant aan traject Gedeelde Mobiliteit waarbij ook de nieuwe OV-concessie wordt voorbereid. • Veilig: onderzoek en experiment routering landbouwverkeer Hilvarenbeek, lokale mensgerichte maatregelpakketten in alle gemeenten ter bevordering van de verkeersveiligheid en één regionaal pakket aan maatregelen. Vijftien infrastructurele projecten in de gemeenten Dongen, Gilze en Rijen, Goirle, Loon op Zand, Tilburg en Waalwijk om de verkeerveiligheid te bevorderen rondom scholen, op fietspaden of in 30- en 60 km/uur gebieden.
• Robuust en betrouwbaar: onderzoek doorontwikkeling OVbereikbaarheid Waalwijk, onderzoek N269-zone (weg Tilburg – Hilvarenbeek – Reusel), verkenningen snelfietsroutes Tilburg – Goirle – Hilvarenbeek, Tilburg – Eindhoven – Laarbeek en bijdrage aan de gemeente Dongen voor de aanleg van haar routedeel van de snelfietsroute tussen Oosterhout en Tilburg. • Slim en efficiënt: Op 11 maart 2021 heeft de programmaraad van SmartwayZ.NL ingestemd met het eerste werkpakket voor de gebiedsgerichte aanpak Smart Mobility van Regio Hart van
21
Brabant. Dit pakket bestond uit zes projecten voor zowel logistiek-, recreatief- als personenvervoer. Daarnaast is door de regio en in alle gemeenten verder gewerkt aan lopende afspraken en processen. Toebedeeld aan de vijf deelprogramma’s: • Schoon, stil en gezond: werkgeversaanpak om werknemers op de fiets te krijgen en fietsstimulering voor inwoners of specifieke doelgroepen. Zero emissie stadsdistributie, bevorderen duurzame vervoerswijzen, invulling geven aan het regionaal en lokaal laadpalen beleid en plaatsen laadpalen. • Inclusief: traject Gedeelde Mobiliteit en voorbereiding regionaal project deelmobiliteit. • Veilig: voorbereiden mensgerichte maatregelpakketten en projecten verkeersveiligheid voor RMP 2022, uitvoering geven aan lokale maatregelen, bevordering deelname scholen aan de verkeerseducatieprogramma’s BVL en TotallyTraffic, project Brom Effe Normaal waarin we met politie en HALT samenwerken om bromfietsoverlast tegen te gaan. Aanpak verkeersveiligheid op basis van uitgevoerde risicoanalyses. Project PRIOR-handhaving waarin we samen met politie en OM op basis van deze data een prioritering van handhavingslocaties bepalen en daar ook daadwerkelijk controleren.
• Robuust en betrouwbaar: aanleg snelfietsroutes Tilburg – Loon op Zand – Waalwijk, Waalwijk – Heusden – Den Bosch en Breda – Rijen – Tilburg, actualisatie van het regionaal fietsnetwerk, mede om daarmee zo invulling te geven aan het Nationaal Toekomstbeeld Fiets (NTF). Op overkoepelend niveau heeft mobiliteit mee invulling gegeven aan de totstandkoming van de ROA (versie 1.0) en de nu voorliggende versie van de RIA (mobiliteitsparagraaf). In 2021 speelden er geen integrale gebiedsopgaven met een groot belang voor mobiliteit.
22
3.4 Programmalijn Duurzaam Wat wilden we bereiken in 2021?
Wat hebben we hiervoor gedaan (een greep uit de activiteiten)?
Klimaatadaptatie
Op basis van een klimaatonderlegger en stresstesten zijn zes gebiedsopgaven benoemd. Deze gebieden onderscheiden zich op basis van klimaatkenmerken (bijvoorbeeld het brongebied in het zuiden en overstromingsgebied in het noorden van de regio). Afgelopen jaar heeft in het teken gestaan van het verder uitwerken van de gebiedsopgaven. Per gebied zijn daarvoor klimaatdialogen gevoerd met belanghebbenden. In de gesprekken is gezocht naar herkenning voor de geconstateerde klimaatstress (wateroverlast, hittestress, verdroging en overstromingen). Anderzijds gekeken welke oplossingen er mogelijk zijn, welke projecten er al lopen en hoe de aanpak van de klimaatproblematiek kan aansluiten bij bestaande projecten en gebiedsontwikkelingen. De gesprekken hebben geresulteerd in een lange lijst met mogelijk projecten en maatregelen. Hierop vindt nu een concretiseringsslag plaats.
Het afronden en tot uitvoering brengen van de uitvoerings- en realisatiestrategie van de REKS, waaronder het bepalen van de juridische mogelijkheden voor de betrokken overheden om versnelling van de uitvoering van het REKS-bod te bewerkstelligen
Er is gewerkt aan het opzetten van een Publiek Ontwikkelbedrijf REKS dat de duurzame opwek in de energiehubs ter hand gaat nemen. Tilburg heeft daarin het voortouw genomen en alle stukken voorbereid, de provincie en de andere gemeenten met uitzondering van Waalwijk hebben een intentieverklaring getekend waarin verklaard wordt in de loop van 2022 ook te willen instappen in het bedrijf. Waalwijk zal als gemeente samen met marktpartijen de ontwikkeling van de twee Waalwijkse hubs ter hand nemen. Tegelijkertijd met het ontwikkelbedrijf zal er een Regionaal Klimaatfonds worden opgericht dat projecten op het gebied van klimaatadaptatie gaat subsidiëren.
Het opstellen en tot uitvoering brengen van de financieringsstrategie van de REKS
Er zijn twee lijnen: de uitvoering van REKS 1.0 en de beleidsmatige doorontwikkeling tot REKS 2.0. Voor de eerste verloopt de financiering onder andere door inbreng van kapitaal in het ontwikkelbedrijf en door financiering vanuit Waalwijk voor de ontwikkeling van eigen hubs. Voor het tweede zijn gelden beschikbaar gekomen vanuit de regio, het Rijk, de provincie en de waterschappen.
Het inrichten en uitvoeren van de participatie- en communicatiestrategie voor de duurzame regionale projecten (hubs) in de regio die onder de REKS vallen, en het verder uitwerken van de lokale vormen van participatie voor duurzame projecten
Er zijn intensieve gesprekken gevoerd met de veertien Lokale Energie Coöperaties (LEC’s) in Midden-Brabant om verder vorm te geven aan de participatie door burgers en bedrijven in de energietransitie in het algemeen en in de energiehubs in het bijzonder. Daartoe is ook een Samenwerkingsovereenkomst tussen de gemeenten en de LEC’s getekend. De verdere concretisering vindt nu op hubniveau plaats. Het gaat dan om procesparticipatie, sociale participatie en financiële participatie.
23
De uitwerking van de roadmap van de Regionale Structuurvisie Warmte (RSW), waaronder het begeleiden van de uitvoering van de MKBA-studie warmte en de vertaling van de RSW naar de lokale Warmte Transitievisies
Samen met de regio West-Brabant is een MKBA uitgevoerd naar de meest geschikte oplossingen voor de warmtetransitie: individueel, lokale warmtenetten of grootschalige regionale netten. Op basis van de MKBA is er opnieuw samen met WestBrabant een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar een grootschalig regionaal warmtenet gevoed door duurzame bronnen. Tenslotte is er overleg geweest met de gemeenten over de vertaling van de RSW naar de lokale transitievisies warmte.
Bevorderen circulaire economie
In 2021 zijn drie pilots gestart om te kijken welke afvalstromen van de gemeentelijke milieustraten kansrijk zijn om te recyclen met een hoger milieurendement en/of lagere kosten. Uit de eerdere analyses van volumes en kosten komen afvalhout (ABhout) en grof restafval als duurste en daarmee interessantste stromen naar voren. Een diepere verkenning brengt ook kansen voor elektronica en matrassen naar voren. Overheid onderzoekt met ondernemers en onderwijs de mogelijkheden van elke stroom.