GLR Programmabegroting 2026 - definitief

Datum: 7 oktober 2025 Zaaknummer: 1122034 Gemeente Gilze en Rijen Postbus 73 5120 AB Rijen Bezoekadres: Raadhuisplein 1 5121 JX Rijen Telefoonnummer 14 0161 Email: info@gilzerijen.nl website: www.gilzerijen.nl

Voorwoord 2026 wordt een bijzonder jaar: we ronden deze bestuursperiode af en bereiden ons voor op de volgende. Deze begroting laat zien wat we in 2026 afronden en welke opgaven we verder vormgeven. Denk aan woningbouw in onze dorpen, het verder op orde brengen van onze riolering, onze wegen en ons openbare groen en het bieden van ondersteuning aan inwoners die dat nodig hebben. De perspectiefnota is doorvertaald in deze begroting. Daarmee bouwen we voort aan een gemeente waar het fijn wonen, werken en leven is. Daarin hebben we in de afgelopen jaren flink geïnvesteerd en dat doen we ook in 2026. Concreet betekent dit in 2026 onder meer: nieuwe woningen in Gilze, Molenschot en Rijen; de Oude Baan in Hulten die duurzaam en veilig heringericht is en een nauwere samenwerking bij zorg en ondersteuning. De kans op verstoringen zoals langdurige stroomuitval of een cyber-aanval groeit. Daarom moeten we ons voorbereiden om de eerste 72 uur samen door te komen en noodzakelijke gemeentelijke dienstverlening door te laten gaan. We ronden in Rijen de herontwikkeling af van het Tropical-Margriethal-gebied tot een groen en duurzaam woon- en sportgebied. Onze gemeente is een gemeente die volop in beweging is en groeit. Dat stelt ook ons voor nieuwe uitdagingen waar we op in moeten blijven spelen.

Mede dankzij het vastgestelde maatregelenpakket Ravijnjaar 2025-2028 ligt er een gezonde basis voor de toekomst. Een basis die ruimte biedt om ook in de komende jaren te investeren in onze mooie gemeente. We kijken ernaar uit om ook in dit laatste jaar van de bestuursperiode, samen met raad, inwoners en partners, te blijven werken aan een leefbare en toekomstbestendige gemeente.

Het college van Burgemeester en Wethouders Gilze en Rijen, 7 oktober 2025

Inhoudsopgave Voorwoord................................................................................................................................... 3 Inhoudsopgave............................................................................................................................. 4 Inleiding ....................................................................................................................................... 5 Beleidsbegroting .......................................................................................................................... 9 Programmaplan .................................................................................................................10 Bestuur en ondersteuning .......................................................................................................... 11 Veiligheid..................................................................................................................................... 15 Verkeer, vervoer en waterstaat .................................................................................................. 19 Economie.....................................................................................................................................

26 Onderwijs .................................................................................................................................... 30 Sport, cultuur en recreatie .......................................................................................................... 33 Sociaal domein ............................................................................................................................ 38 Volksgezondheid en milieu ......................................................................................................... 44 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing............................................. 51 Algemeen .................................................................................................................................... 59 Subsidies...................................................................................................................................... 63 Paragrafen .........................................................................................................................65 Lokale heffingen .......................................................................................................................... 66 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................

73 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................... 81 Financiering ................................................................................................................................. 84 Bedrijfsvoering ............................................................................................................................ 86 Verbonden partijen ................................................................................................................... 888 Grondbeleid ................................................................................................................................ 90 Wet Open Overheid .................................................................................................................... 99 Financiële begroting .................................................................................................................. 100 Overzicht van baten en lasten .................................................................................................. 101 Incidentele baten en lasten....................................................................................................... 103 Overzicht van reserves en voorzieningen .................................................................................

106 Overzicht mutaties reserves ..................................................................................................... 108 Investerings- en financieringsstaat ........................................................................................... 110 Meerjarige balans ..................................................................................................................... 111 EMU-Saldo................................................................................................................................. 112 Taakveldindeling ....................................................................................................................... 113 Bijlagen ..................................................................................................................................... 120 BBV Indicatoren......................................................................................................................... 121

Inleiding In deze inleiding lichten we de aanpassingen toe van het financieel meerjarenperspectief na het vaststellen van de Perspectiefnota 2026, specifiek de meerjarenraming 2026-2029 die hierin genoemd staat. Algemeen Meerjarige uitgangspunten Voordat wij dieper ingaan op het financieel meerjarenperspectief 2026-2029 lichten we in het kort de meerjarige uitgangspunten toe. Inkomsten Bij het opstellen van de begroting bepalen wij jaarlijks het indexcijfer waarmee wij onze inkomsten aanpassen. Wij doen dit aan de hand van de indexcijfers die in de meicirculaire worden genoemd. Hieronder zetten we de cijfers uit de vorige begroting af tegen de actuele cijfers uit de meicirculaire die voor deze begroting gelden:

2024 2025 2026

Raming begroting 2025 2,9% prognose 2,8% prognose 2,4 % prognose

Raming begroting 2026 2,9% werkelijk 2,8% prognose 2,7% prognose

Aanpassing 0% 0% + 0,3 %

De index voor 2024 en 2025 is onveranderd en daarom hoeven er geen aanpassingen gedaan te worden met terugwerkende kracht op de index van 2026. Daarmee komt deze uit op 2,7%. Dit is 0,3% hoger dan in de oude meerjarenbegroting was verwerkt (2,4%), vandaar dat dit leidt tot een financieel voordeel (zie ook het onderdeel Financieel Meerjarenperspectief). Voor de jaren ná 2026 gaan we uit van de volgende indexering: 2,3 % in 2027 en 2,2 % in 2028 en volgende jaren. Doordat de index ook voor deze jaren nu hoger ligt dan wat tot nu toe in de meerjarenbegroting was opgenomen, leidt dit tot een structureel voordeel. Dit is verwerkt in deze begroting (zie ook het onderdeel Financieel Meerjarenperspectief). Uitgaven Voor de out-of-pocket-kosten hebben wij de middelen voor indexering op één centrale post geraamd. De omvang van de stelpost indexeringen is gebaseerd op de aanspraken vanuit afgelopen jaren en de indexering zoals vermeld in de circulaires van het gemeentefonds. In de 2e tussentijdse rapportage 2025 kunt u het verloop van deze stelpost indexeringen zien. Bijdrage ABG In de kaders 2026 / begroting 2026 van de ABG organisatie zijn de volgende uitgangspunten toegepast: 2026 2027 2028 2029 Indexering salarissen 3,4% 4,3% 3,9% 3,9% Indexering ICT 3,3% 3,3% 3,3% 3,3% Indexering overige uitgaven 2,2% 2,2% 2,2% 2,2%

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

5

Financieel meerjarenperspectief Het vertrekpunt voor de begroting 2026 is de Perspectiefnota 2026, specifiek de meerjarenraming 2026-2029 die hierin genoemd staat. Dit startpunt is als volgt opgebouwd:

Onderdeel

Bedragen x € 1.000/- = nadelig 2026 2027 2028 2029

A. Meerjarenbegroting 1ste tussentijdse rapportage 2025

626

-6

-251

411

B. Saldo perspectiefnota 2026

-28

-87

-252

-258

598

-93

-503

153

TOTAAL MEERJARENBEGROTING 2026-2029

Financiële aanpassingen Ten opzichte van de totale meerjarenbegroting 2026-2029 hierboven genoemd (het startpunt voor deze begroting), hebben in het begrotingstraject een aantal aanpassingen plaatsgevonden.

1. Actualiseren afschrijvingen 2. Actualiseren rentelasten 2. Gesloten circuit onderwijs 3. Compensabele BTW afval en riolering 4. Indexering inkomsten 5. Overige Totaal financiële bijstellingen

Bedragen x € 1.000/- = nadelig 2026 2027 2028 2029 -39 -21 -24 -24 -190 -203 -511 -408 0 29 0 0 -2 14 21 31 79 118 163 211 -19 -19 -27 19 -171 -82 -378 -171

Toelichting: 1. Actualiseren afschrijvingen In onze meerjarenbegroting zitten zowel de kapitaallasten verwerkt van investeringen die in het verleden zijn gedaan als kapitaallasten van investeringen die nog lopen. Jaarlijks actualiseren wij deze investeringen, waarbij we kijken naar de temporisering en de juistheid van de gehanteerde afschrijvingstermijnen. 2. Actualiseren rentelasten Op basis van de actuele financieringsbehoefte hebben we hogere verwachte rentelasten. Dit wordt veroorzaakt door: • Herfinanciering langlopende leningen tegen een hogere rentepercentage; • Hogere boekwaarde activa door (voorgenomen) investeringen in openbare ruimte, gebouwen en spoorzone; • Doorschuiven van investeringen waardoor rentelasten later komen; • Hogere boekwaarde grondexploitatie door vertraging in verkopen, m.n. Tussen de Leijen. 3. Gesloten circuit onderwijs In het verleden is het Integraal Huisvesting Plan onderwijs “2010 – 2020” vastgesteld en uitgevoerd. De kapitaallasten van de investeringen die in dit plan benoemd waren, dekte we enerzijds vanuit de bestemmingsreserve onderwijs (ook wel het gesloten circuit onderwijs genoemd) en anderzijds vanuit de lopende exploitatiebegroting. In de loop van 2027 is de bestemmingsreserve onderwijs leeg. Dit betekent dat we vanaf dat moment de volledige kapitaallasten moeten dekken vanuit de lopende exploitatiebegroting.

Het saldo van de reserve was in 2027 nog hoger dan eerder gedacht, waardoor we een grotere onttrekking kunnen doen dan eerder begroot.

6

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

4. Compensabele BTW afval en riolering De compensabele BTW voor de gesloten circuits reiniging en riolering is neutraal opgenomen in de begroting. De uitgaven staan geraamd op de taakvelden reiniging en riolering en worden meegenomen bij de berekening van de gesloten circuits. De inkomsten staan verantwoord op het taakveld 080 "overige baten en lasten". We verwachten meer compensabele BTW de komende jaren. Het nadeel van deze hogere uitgaven is verwerkt in de actualisatie van het gesloten circuit reiniging en riolering en worden beide verrekend met de voorziening. De hogere inkomsten zijn verwerkt in deze begroting. 5. Indexering inkomsten Zoals toegelicht bij de meerjarige uitgangspunten eerder in deze inleiding benoemd, hebben we de indexering van de inkomsten geactualiseerd. Doordat de index nu hoger ligt dan wat tot nu toe in de meerjarenbegroting was opgenomen, leidt dit tot een structureel voordeel. Ná de verwerking van bovenstaande financiële aanpassingen ontstaat onderstaand financieel meerjarenperspectief: Bedragen x € 1.000/- = nadelig 2026

2027

2028

2029

Saldo meerjarenbegroting 2026-2029

598

-93

-503

153

Financiële aanpassingen

-171

-82

-378

-171

Bijgestelde meerjarenbegroting 2026-2029

427

-175

-881

-18

Weerstandsvermogen Situatie perspectiefnota 2026: Bedragen in € miljoen Actuele doorkijk weerstandsvermogen

2024

2025

2026

2027

2028

Algemene reserve

4,5

5,1

5,0

5,6

4,7

2029 3,6

Risico's algemene dienst met klassen 3-4-5

-0,9

-0,8

-0,8

-0,8

-0,8

-0,7

Subtotaal

3,6

4,3

4,2

4,8

3,9

2,9

Algemene reserve GREX

1,4

3,2

6,1

7,2

8,3

9,4

Risico's GREX

-1,9

-1,8

-1,8

-1,7

-1,7

-1,6

Subtotaal

-0,5

1,4

4,3

5,5

6,6

7,8

Totale weerstandsvermogen harde buffer absoluut

3,2

5,6

8,5

10,3

10,6

10,6

Totale weerstandsvermogen harde buffer relatief

2,2

3,1

4,3

5,1

5,3

5,5

Stille reserves

1,7

1,7

1,7

1,7

1,7

1,7

Onbenutte belastingcapaciteit

0,0

0,3

0,2

0,1

0,0

-0,2

Risico's algemene dienst met klassen 1-2

-1,6

-1,5

-1,5

-1,5

-1,5

-1,4

Totale weerstandsvermogen zachte buffer absoluut

0,1

0,4

0,3

0,3

0,2

0,1

Totale weerstandsvermogen zachte buffer relatief

1,1

1,3

1,2

1,2

1,1

1,1

Totaal weerstandsvermogen absoluut

3,3

6,1

8,9

10,6

10,7

10,7

Totaal weerstandsvermogen relatief

1,76

2,45

3,17

3,65

3,76

3,83

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

7

De conclusies bij de perspectiefnota 2026 waren: • Het totale relatieve weerstandsvermogen zit alle jaren (2025 t/m 2029) tussen de 2,45 en 3,83. Voor alle jaren is dus sprake van waarderingscijfer A (uitstekend). We voldoen hiermee aan criterium 1; • Het totale relatieve weerstandsvermogen "harde buffer" zit alle jaren (2025 t/m 2029) tussen 3,1 en 5,5. Voor alle jaren is dus sprake van waarderingscijfer A (uitstekend). We voldoen hiermee aan criterium 2. Situatie begroting 2026 Wanneer we dit meerjarig verloop van het weerstandsvermogen actualiseren, dan ontstaat onderstaand beeld:

De nieuwe conclusies bij deze begroting 2026 zijn: • Het totale relatieve weerstandsvermogen zit alle jaren (2025 t/m 2030) tussen de 2,36 en 4,23. Voor alle jaren is dus sprake van waarderingscijfer A (uitstekend). We voldoen hiermee aan criterium 1; • Het totale relatieve weerstandsvermogen "harde buffer" zit alle jaren (2025 t/m 2030) tussen 3,1 en 6,2. Voor alle jaren is dus sprake van waarderingscijfer A (uitstekend). We voldoen hiermee aan criterium 2. We kunnen stellen dat het weerstandsvermogen nu (begroting 2026) iets beter is geworden dan ten tijde van de perspectiefnota 2026. Kijkend naar het einde van de planhorizon was bij de perspectiefnota 2026 sprake van een absoluut weerstandsvermogen van € 10,7 miljoen, waar dit nu bij de begroting 2026 € 11,8 miljoen is. Het absolute weerstandsvermogen is hiermee gestegen met € 1,1 miljoen. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een hogere verwachte winstneming én lagere risico’s voor de grondexploitatie Tussen de Leijen. Bij het beoordelen van het weerstandsvermogen blijven wij steeds oog houden voor het evenwicht tussen een structureel en reëel sluitende meerjarenbegroting en een gezond weerstandsvermogen.

8

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

Beleidsbegroting

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

9

Programmaplan

10

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

Bestuur en ondersteuning

Bestuur en ondersteuning Wat willen we bereiken? Dienstverlening Onze gemeente biedt producten en diensten aan inwoners, ondernemers en organisaties. In ons werk staan zij centraal. Daarbij werken we actief samen met onze partners. Onze servicenormen zijn leidend in onze dienstverlening. Dit betekent o.a. dat we begrijpelijk communiceren naar onze inwoners en ze op de hoogte houden van het verloop van hun (aan)vragen. Waar passend betrekken we inwoners bij ons beleid. Vanuit de Visie op dienstverlening ontwikkelen we onze dienstverlening continu door, organisatiebreed. Verduurzamen en onderhouden gemeentelijk maatschappelijk vastgoed. Op 29 april 2021 is de beleidsnotitie “Verduurzaming en onderhoud gemeentelijk maatschappelijk vastgoed” vastgesteld door de gemeenteraad. Hierin is de koers uitgezet voor het verduurzamen en onderhoud van het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed. Door het vastgoed te verduurzamen en te onderhouden geeft de gemeente zelf het goede voorbeeld. Op 29 maart 2021 is het gemeentelijk sport- en beweegbeleid 2021-2025 "Gilze en Rijen beweegt!" vastgesteld en de beleidsnotitie “Verduurzaming en onderhoud gemeentelijk maatschappelijk vastgoed”. Hierin zijn de gemeentelijke sportaccommodaties opgenomen. Door de komende jaren uitvoering te geven aan beide plannen verduurzamen we het gehele gemeentelijke vastgoed.

De uitvoering vindt gefaseerd plaats tussen 2022-2030.

DOELSTELLINGEN 2026 0.1 Updaten en uitvoering geven aan Visie op Dienstverlening De Visie op dienstverlening is in 2025 vernieuwd en ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraden. In 2026 gaan we aan de slag om de ambities uit de visie stap voor stap te realiseren. We maken hiervoor een uitvoeringsplan en zorgen dat we de voortgang kunnen monitoren en meten. Zo geven we toekomstgericht invulling aan een zo klantgericht en efficiënt mogelijke dienstverlening. 0.2 Verduurzamen en onderhouden gemeentelijk maatschappelijk vastgoed In 2026 zetten we de verduurzaming en het onderhoud van het gemeentelijk vastgoed voort. Cultureel Centrum De Schakel verduurzamen we met de inmiddels toegekende duurzaamheidssubsidie. Voor het Rijksmonument 't Oude Raadhuis doen we aanvullend onderzoek

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

11

voor toekomstbestendig beheer en onderhoud (inclusief verduurzaming), met als doel het gebouw in goede staat en toekomstbestendig in gebruik te houden. 0.3 Huisvesting bestuurszetel Gilze en Rijen (in huidig gemeentehuis) In 2025 wordt het Voorlopig Ontwerp voor de bestuurszetel afgerond, ook wordt de Nota van uitgangspunten voor het huidige gemeentehuis opgesteld. Op basis van het Voorlopig Ontwerp van de bestuurszetel wordt in 2026 de aanbesteding voor de uitvoering van het werk afgerond. De aannemer werkt het Voorlopig Ontwerp in samenspraak met de gebruikers verder uit tot een Definitief ontwerp en zal de benodigde vergunningen aanvragen en de uitvoering voorbereiden en realiseren. Na verhuizing van de ambtenaren naar het ABG-kantoor wordt gestart met de bouwwerkzaamheden. Deze zijn in 2027 gereed, hierna gaat het college en de raad verhuizen naar de nieuwe locatie. Op basis van de Nota van Uitgangspunten wordt in 2026 de herontwikkeling van het gemeentehuis aanbesteed. Hierna zal de geselecteerde ontwikkelaar, nadat het huidige gemeentehuis leeg is, starten met de herbestemming van het oude gemeentehuis.

Wat gaan we ervoor doen? Nr. Doelstelling 0.1.1 Uitvoering geven aan Visie op dienstverlening. 0.1.2 Uitvoering geven aan Visie op dienstverlening.

0.2.1 Uitvoering geven aan het verduurzamen van het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed. 0.2.2 Onderhoud en mogelijk extra verduurzamen van het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed 0.3 Huisvesting bestuurszetel Gilze en Rijen

Specifieke activiteit We stellen een plan op voor uitvoering van de Visie op dienstverlening We stellen instrumenten op waarmee we de doorontwikkeling van onze dienstverlening monitoren en meten. De rapportage hierover bedden we in in de P&C-cyclus Onder andere: * Verduurzaming De Schakel

Planvorming toekomstbestendig beheer en onderhoud 't Oude Raadhuis. Starten aanbesteding verkoop gemeentehuis

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 0.4 Informatie, Innovatie & ICT De afdeling Informatie, Innovatie en ICT ondersteunt het geïntegreerd gebruik van consistente gegevens voor dienstverlening, bedrijfsvoering en bestuurlijke advisering. In 2026 ligt de focus op veilig en hybride (samen)werken via het Microsoft-platform, verdere cloudmigratie, en de herstructurering van het Equalit-platform. Daarnaast worden transparantie en digitale ontsluiting versterkt in lijn met de wetgeving Open Overheid. Innovaties omvatten AI-ondersteunde processen, uitbreiding van datagedreven werken met voorspellende analyses, en opschaling van digitale veiligheid. De migratie naar cloudgebaseerde werkplekken zorgt voor meer flexibiliteit, standaardisatie en lagere kans op kwetsbaarheden. 0.5 Dienstverlening De afdeling dienstverlening verzorgt het eerstelijns klantcontact. Bij het Klantcontactcentrum helpen we inwoners zowel online als offline. Team burgerzaken richt zich op complexere burgerzakenproducten. Team klantcommunicatie adviseert over en organiseert pro-actieve

12

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

communicatie in begrijpelijke taal. De BRP-straat (gesitueerd in Gilze en Den Bosch), verzorgt de inschrijving van vreemdelingen in de basisregistratie persoonsgegevens (BRP) die zich in Nederland willen vestigen. 0.6 Uitvoering geven aan het onderhouden en verduurzamen gemeentelijk maatschappelijk vastgoed In 2026 gaan we door met de uitvoering van het verduurzamen en onderhouden van het gemeentelijk vastgoed. We vervolgen de vastgestelde aanpak volgens de opgestelde planning.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten

Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Totaal lasten programma 0

5.277

5.665

5.162

5.009

5.086

5.083

Totaal baten programma 0

1.589

805

407

409

411

413

Saldo lasten en baten programma 0

-3.688

-4.860

-4.755

-4.600

-4.675

-4.670

Indicatoren Voor verscheidene indicatoren betreffende programma 0 wordt verwezen naar de rapportage afkomstig van het KCC. Hierin worden diverse uitgedachte cijfers verantwoord. Om dubbele documentatie te voorkomen nemen we in de begroting geen kopie op te nemen.

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

13

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2026 en begroting 2025 zijn: Bedragen x € 1.000 1.

2.

3.

4. 5.

Omschrijving In 2026 zijn de kosten voor de griffie hoger dan in 2025. Dit komt enerzijds door de uitbreiding van de griffie medio 2025, anderzijds doordat de griffie medewerkers per 1 juli 2025 vanuit de ABG in dienst van de gemeente zijn gekomen. In 2026 zijn er gemeenteraadsverkiezingen, hiervoor is budget opgenomen in de begroting. In 2025 waren bij het opstellen van de begroting 2025 geen verkiezingen voorzien. In 2025 waren eenmalige middelen opgenomen voor het Plan strategische gronden. Doordat deze kosten worden verrekend met de algemene reserve grondexploitatie is het effect budgettair neutraal. Dit leidt tot een voordeel op dit programma en een nadeel op het taakveld reserves. In 2025 hebben we eenmalig extra baten ontvangen voor de inhaalslag BRP straat. Als gevolg van minder inkomsten voor de BRP straat, zijn ook de lasten verlaagd. Overige afwijkingen. Totaal

14

L/B L

Bedrag 115

V/N N

L

114

N

L

100

V

L B L B

599 400 33 2 105

V N V V V

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

Veiligheid

Veiligheid Wat willen we bereiken? We streven naar een veilige leefomgeving voor alle inwoners, ondernemers en bezoekers van onze gemeente. De afgelopen jaren zijn stappen gezet op enkele aandachtsgebieden, zoals de bestrijding van ondermijnende criminaliteit in het buitengebied en de formatie en zichtbaarheid van onze BOA’s. In regionaal verband zetten we in op een adequate organisatie voor de beheersing van crises en rampen.

DOELSTELLINGEN 2026 1.1 Uitvoering geven aan het integraal veiligheidsbeleid 2022-2026 In 2022 is het integraal veiligheidsbeleid 2022-2026 voor de gemeente Gilze en Rijen vastgesteld. In dit beleidsplan staan de thema’s en onderwerpen waar aandacht aan besteed wordt deze periode. De specifieke doelen voor 2026 beschrijven we in het focusblad 2026. Wel moet worden opgemerkt dat gezien de dagelijkse casuïstiek er geprioriteerd wordt en daar waar nodig maken we keuzes om alle onderwerpen van het integraal veiligheidsbeleid te behandelen. 1.2 Veiligheidsvraagstukken De druk op de afdeling veiligheid is de afgelopen jaren flink toegenomen. Problematiek op de thema’s: sociale crisis, verward gedrag, opvang vluchtelingen, (overlast) huisvesting arbeidsmigranten en mensenhandel nemen toe. Daarnaast worden we steeds vaker betrokken bij gemeentelijke projecten. Door de bovengenoemde thema’s, staan de onderwerpen uit het integraal veiligheidsbeleid onder druk en kunnen deze onderwerpen niet behandeld worden zoals bedoeld is. Daarom is het van belang om flexibel te blijven in de uitvoering hiervan. 1.3 Bluswatervoorzieningen aanleggen en onderhouden Door gewijzigd beleid van Brabant Water komt er op sommige plaatsen te weinig bluswater uit de brandkranen of zijn brandkranen gesaneerd.

Met minder bluswater via de drinkwaterleiding moeten we zoeken naar alternatieven voor het waarborgen van voldoende bluswater. De afgelopen jaren hebben we meerdere geboorde brandblusvoorzieningen aangelegd. Momenteel zitten we in de beheersfase waarbij we inspringen op de ontwikkelingen bij Brabant Water en ontwikkeling van gebieden en gebouwen. Daarnaast blijft het onderhouden en bereikbaar houden van deze voorzieningen onverminderd doorgaan. 1.4 Maatschappelijke weerbaarheid De toenemende spanningen op het wereldtoneel, hybride dreigingen en klimaatverandering zijn ook op lokaal niveau voelbaar. De vele uitdagingen vragen om een weerbare samenleving, waarin

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

15

inwoners zelfredzaam zijn, de basisbehoeften van inwoners vervuld blijven en de continuïteit van de maatschappij wordt gewaarborgd. Weerbaarheid kenmerkt zich door het aanpassingsvermogen van inwoners, bedrijven en (maatschappelijke) partners om zich tegen verstoringen of ontwrichtingen te beschermen. Een weerbare en veerkrachtige samenleving kan dus zowel het risico van verstoringen minimaliseren als zich snel herstellen en zich aanpassen aan nieuwe omstandigheden. Gezamenlijk, met de gemeenten om ons heen en de veiligheidsregio, bereiden we ons voor op het meest realistische scenario’s. Dit doen we omdat de verantwoordelijkheid hiervoor gedeeltelijk is belegd bij de lokale overheden. In 2026 hebben wij daar financiële middelen voor nodig voor (structurele) capaciteit en (incidenteel) om met de inwoners en ondernemers van onze gemeente in gesprek te gaan.

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 1.1 1.2

Doelstelling Uitvoering integraal veiligheidsbeleid 20222026. Uitvoering geven aan diverse veiligheidsvraagstukken.

1.3

Bluswatervoorzieningen aanleggen en onderhouden.

1.4

Uitvoering geven aan het weerbaarder maken van de samenleving.

Specifieke activiteit Uitvoering geven aan de onderwerpen die zijn beschreven op het focusblad 2026. Specifiek uitvoering geven aan de onderwerpen huisvesting arbeidsmigranten, mensenhandel, sociale crisis en verward gedrag. Het onderhouden van bestaande voorzieningen en het aanleggen van nieuwe voorzieningen. In gesprek gaan met inwoners en stakeholders en het gezamenlijk verder vormgeven van het plan van aanpak.

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 1.5 Bewaken van de openbare orde en veiligheid Samen met onze ketenpartners werken we dagelijks aan een veilig Gilze en Rijen. We monitoren wat er leeft en anticiperen hierop. Veiligheid binnen de gemeente is 24/7 in beweging. In het structurele overleg tussen de burgemeester en de afdeling veiligheid wordt het dagelijkse actuele beeld besproken en kunnen prioriteiten (eventueel in afstemming met de politie) worden bijgesteld. We hebben daarbij oog voor jongeren, kwetsbaren, het buitengebied en het AZC. 1.6 Aanpak ondermijning Ondermijnende criminaliteit tast de fundamenten van onze samenleving aan. Het is vaak voor inwoners minder zichtbaar dan overlast, maar het is een voedingsbodem voor allerlei vormen van overlast en criminaliteit. Ondermijning is niet alleen een probleem van openbare orde en veiligheid. Het raakt ook alle afdelingen in onze organisatie. In 2026 zetten we daarom wederom in op de aanpak van ondermijning op verschillende fronten, zowel in preventieve als in repressieve zin binnen de daarvoor beschikbare capaciteit. 1.7 Een bevolkingszorgorganisatie die breed inzetbaar is. Sinds 1 oktober 2016 is de crisisbeheersing/rampenbestrijdingsorganisatie op districtsniveau Hart van Brabant georganiseerd zoals opleidingen, trainingen en oefeningen.

Ook operationeel werken we samen, bijvoorbeeld tijdens grote branden, de coronapandemie en de opvang van (Oekraïense) vluchtelingen. We zien dat crisistypen veranderen en dat daarmee de vraag aan de lokale overheid ook anders is (bijvoorbeeld uitbraak infectieziekten, vluchtelingenopvang, maatschappelijke onrust

16

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

en cyberaanvallen). Maatschappelijke ontwikkelingen en recente ervaringen uit huidige crisissen zijn de aanleiding om deze districtelijke crisisbeheersingsorganisatie verder te ontwikkelen, waarbij de uitgangspunten kwaliteit, kwantiteit en kostenefficiëntie gewaarborgd blijven. 1.8 Prestaties monitoren en faciliteren vrijwillige brandweer Binnen de gemeente zijn twee vrijwillige brandweerkorpsen. Als gemeente faciliteren we onze lokale vrijwilligers zodat ze adequaat kunnen handelen bij incidenten. Samen met de Veiligheidsregio monitoren we of de brandweerzorg ook aan de afgesproken prestatienormen voldoen. 1.9 Spoorzone en Rijen-zuid De gemeente Gilze en Rijen werkt aan het vernieuwen van de spoorzone en Rijen-zuid. Vanuit openbare orde en veiligheid zijn we bij de ontwikkeling van deze grote projecten betrokken. 1.10 Vliegbasis Gilze-Rijen We hebben doorlopend contact met de vliegbasis over alle onderwerpen die veiligheid raken. Samen met de Veiligheidsregio beoefenen we volgens een vastgestelde frequentie het rampbestrijdingsplan en trekken we samen op waar dat mogelijk is.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten

Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Totaal lasten programma 1

3.935

3.796

3.660

3.773

3.883

4.022

Totaal baten programma 1

38

11

11

11

12

12

-3.897

-3.786

-3.649

-3.761

-3.871

-4.011

Saldo lasten en baten programma 1

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

17

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2026 en begroting 2025 zijn: Bedragen x € 1.000 1.

2. 3. 4..

Omschrijving Op basis van de vastgestelde begroting 2026 van de ABG, wordt in 2026 een hoger bedrag doorbelast aan dit programma, voornamelijk als gevolg van de CAO aanpassingen. De bijdrage aan de veiligheidsregio is hoger dan in 2025 met name als gevolg van indexering en CAO aanpassingen. In 2025 hadden we eenmalige uitgaven in het kader van niet gesprongen explosieven. Overige afwijkingen.

L/B L

Bedrag 41

V/N N

L

38

N

L L B

227 12 0 136

V N

Totaal

Indicatoren Indicator: Het % dat de brandweer binnen de normtijd ter plaatse was per periode.

18

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

V

Verkeer, vervoer en waterstaat

Verkeer, vervoer en waterstaat Wat willen we bereiken? Mobiliteit Een goede bereikbaarheid van en binnen onze vier kernen blijft belangrijk. We willen daarbij een beter evenwicht realiseren tussen ruimte voor autoverkeer en ruimte voor fietsers, voetgangers en deelmobiliteit. Het wegennet richten we op een veilige en duurzame manier in. We willen een fietsvriendelijke gemeente zijn. Ons beleid moet bijdragen aan het terugdringen van het aantal verkeersslachtoffers. Als we straten gaan herinrichten streven we in de bebouwde kom van alle kernen zoveel als mogelijk naar een maximumsnelheid van 30 km per uur. Hierbij geldt dat niet alles tegelijk kan. Bij herinrichtingsprojecten betrekken we de inwoners en houden we rekening met alle gebruikers, ook in het kader van inclusie. We zetten ons in voor fietsverbindingen. We maken ons sterk voor het behoud van goed openbaar vervoer. We geven daarnaast ruimte aan partners voor het aanbieden van alternatieven zoals deelvervoer. In woonwijken zorgen we in samenspraak met bewoners voor voldoende publieke laadpalen. We maken hierbij gebruik van de plannen die de provincie en de netbeheerder al hebben. Al onze ambities hebben een plek in het programma mobiliteit. Veilig en goed onderhouden wegen Wij streven naar een veilige, toegankelijke en toekomstbestendige infrastructuur.

Wegen zijn een belangrijke basis die direct bijdraagt aan een prettig leefklimaat en verkeersveiligheid. Daarom investeren we in veilig en goed onderhouden wegen in onze dorpen. De aanpak sluit aan bij het Masterplan Integraal Beheer Openbare Ruimte. De hierin opgenomen prioriteiten zijn leidend en vertalen we naar concrete uitvoerbare projecten gebaseerd op objectieve gegevens zoals technische staat en veiligheid zodat beschikbare middelen doelgericht worden ingezet. Openbare verlichting Goed functionerende openbare verlichting is belangrijk voor sociale- en verkeersveiligheid. Daarom voorzien we ook de laatste conventionele lantaarnpalen van energiezuinige LED-varianten. Hierdoor verlagen we het energieverbruik en de CO₂-uitstoot (tot 70% besparing t.o.v. 2013), zijn er minder storingen en onderhoud door de langere levensduur van LED (ca. 25 jaar) en zorgen de mogelijkheid tot dynamisch dimmen en telemanagement voor extra besparingen.

DOELSTELLINGEN 2026 2.1.1 Programma mobiliteit In de gemeente Gilze en Rijen stimuleren we schone en duurzame vormen van mobiliteit, stimuleren en faciliteren we de transitie van fossiele mobiliteit naar elektrische mobiliteit en verduurzamen we

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

19

de mobiliteit van onze eigen organisatie. Binnen het programma Mobiliteit wordt ook uitvoering gegeven aan deze doelstellingen. We richten ons hierbij op verkeersveilige, bereikbare en leefbare kernen. We geven uitvoering aan ons programma mobiliteit: we voeren de Quick Win maatregelen uit, we stellen uitvoeringsplannen per deelthema op en actualiseren de nota parkeernormen. 2.1.2 Verbetermaatregelen fietsplan In het fietsplan zijn drie programmalijnen opgenomen; de positie van de fietser versterken, de fietser faciliteren en samen fietsen (educatie en stimulering). In het fietsbeleidsplan zijn daarvoor maatregelen opgenomen. In 2023 hebben we verder invulling gegeven aan het fietsbeleidsplan door een concreet uitvoeringsplan voor verbetermaatregelen op te stellen voor de drie programmalijnen. Dit plan geeft inzicht in waar en wanneer we welke maatregelen en tegen welke kosten gaan uitvoeren. Het uitvoeringsplan is een concrete invulling van het investeringsplan. In 2026 gaan we verder met de uitvoering verbetermaatregelen van het programma fiets, we ronden het uitvoeringsplan fiets af en integreren de vervolgstappen hieruit in onze uitvoeringsplannen onder het programma mobiliteit. 2.2.

Veilig en goed onderhouden wegen 2.2.1 Rijen Noord-Oost In 2026 gaan we verder met het herinrichten in Rijen Noord-Oost: De Breebroek (deelproject 4) en Wouwerbroek (deelproject 5) ontsluiten op de Zaaren (deelproject 6). Om te voorkomen dat bouwverkeer over nieuw aangelegd openbaar gebied rijdt, is voor deze fasering gekozen. • Voor deelproject 4 Breebroek is het definitief ontwerp gereed en besproken met de omgeving. De start van de uitvoeringswerkzaamheden is voorzien in het vierde kwartaal 2025. • Voor deelproject 5 Wouwerbroek is het voorlopig ontwerp afgerond en besproken met de omgeving. • Voor deelproject 6 Zaaren is het ontwerp- en participatieproject gestart in 2025. 2.2.2 Opwaarderen Schorsstraat In de 1e turap 2022 is het opwaarderen Schorsstraat als investering opgenomen. Het opwaarderen naar een hoofd fietsroute sluit ook aan bij het fietsbeleidsplan. Bij de planuitwerking houden we rekening met de cultuur historische, technische- en verkeerskundige haalbaarheid. De voorbereiding is gestart. De start uitvoering was voorzien voorjaar 2025. Op 10 februari 2025 is de motie veiligheid voor fietsers Schorsstraat aangenomen. De raad heeft het college gevraagd om uiterlijk het laatste kwartaal van 2025 een nieuw voorstel te presenteren (raad van 3 november 2025) waarin zowel de variant half verharding als asfalt zijn uitgewerkt.

Met aandacht voor de thema's veiligheid, cultuurhistorische waarde, onderhoud, financiën en afsluiting voor doorgaand gemotoriseerd verkeer. De start uitvoering is hierdoor vertraagd naar 2026. 2.2.3 Marijkestraat De gemeenteraad heeft op 10 juli 2023 een amendement aangenomen voor de herinrichting van de gehele Marijkestraat. In het laatste kwartaal 2023 is het participatietraject opgestart en het definitief ontwerp is naar tevredenheid van alle betrokkenen tot stand gekomen. De gemeenteraad heeft op 17 juni 2024 het uitvoeringskrediet beschikbaar gesteld. Tijdens de voorbereidingstijd van Enexis zijn we in het tweede kwartaal van 2025 gestart met de rioleringswerkzaamheden. In het derde kwartaal 2025 start Enexis met het vernieuwen van hun elektra netwerk. In het eerste kwartaal van 2026 start de uitvoering van de bovengrondse herinrichting.

20

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

2.2.4 Van Heinsbergstraat De riolering in de Van Heinsbergstraat is in zeer slechte staat en moet op korte termijn vervangen worden. Dit wordt integraal opgepakt met het groot onderhoud vanuit groen. De voorbereiding is eind 2024 gestart. De start uitvoering is voorzien eind 2025 en loopt door in 2026. 2.2.5 Vervangen asfaltverharding Alphensebaan De oorspronkelijke constructiegedeelte van Bolberg-Klaverstraat tot aan de gemeentegrens is aan het einde van de levensduur. Een reconstructie is noodzakelijk. De asfaltverharding en teerhoudende fundering wordt in zijn geheel opgebroken en opnieuw opgebouwd. In 2025 startten we met de voorbereiding. De uitvoering is voorzien in 2026. 2.3. Duurzame integrale herinrichting Masterplan uitvoeren jaarschijf 2026 In het Masterplan integraal beheer openbare ruimte zijn in de jaarschijf 2025 (voorbereiden)-2026 (uitvoeren) de onderstaande projecten opgenomen: 2.3.1 Wethouder van de Wildenbergstraat Deze straat heeft zijn technische levensduur bereikt. De riolering is aan vervanging toe, de beplanting is versleten en aan vervanging toe en de bomen zijn matig tot slecht en veroorzaken veel wortelopdruk. De verharding bevat veel oneffenheden en verzakkingen. Trottoirs zijn slecht begaanbaar door wortelopdruk en opstaande trottoirbanden.

De inrichting van de straat is verouderd en parkeerplaatsen zijn vrij smal en verkeerstechnische aanpassingen zijn noodzakelijk. De voorbereiding is gestart. Start uitvoering is voorzien in 2026. 2.3.2 Kennedylaan De riolering in de Kennedylaan is aan vervanging toe. We leggen een hemelwaterriool aan en koppelen het hemelwater van de woningen af. De huidige asfaltverharding en voetpaden zijn aan groot onderhoud toe. We maken van de gelegenheid gebruik om de Kennedylaan ook als 30 km gebied in te richten. Dit houdt in dat we de huidige asfaltverharding vervangen voor gebakken klinkers. De voorbereiding is gestart. Start uitvoering is voorzien in 2026. 2.3.3 Baroniestraat De rijbaan in de Baroniestraat tussen de Nassaulaan en Brabantpark is aan groot onderhoud toe. We brengen een puinfundering aan en hergebruiken de bestaande gebakken klinkers zoveel als mogelijk. De riolering kunnen we relinen. Er is weinig groen aanwezig waardoor er bij deze herinrichting een kans ontstaat voor vergroening. We maken de kruisingen gelijkwaardig en brengen kruispuntplateaus aan. De voorbereiding is gestart. Start uitvoering is voorzien in 2026. 2.3.4 Kloosterstraat De riolering in de Kloosterstraat tussen Tuinstraat en Burgemeester Sweensplein is aan vervanging toe. We leggen tevens een hemelwaterriool aan en koppelen het hemelwater van de woningen af.

In de straat staan grote bomen in verharding. Deze zijn in goede conditie en maken onderdeel uit van de groenstructuur (nevenstructuur). Er liggen kansen voor groeiplaatsverbetering. Vanuit het oogpunt verkeer schoolomgeving in relatie tot kwetsbare deelnemers heeft deze straat ook prioriteit. De voorbereiding is gestart. Start uitvoering is voorzien in 2026. 2.3.5 Lange Wagenstraat Eind 2024 zijn de voorbereidende werkzaamheden gestart. In 2025 heeft het ontwerp- en participatieproces plaatsgevonden zodat we in 2026 met de uitvoering kunnen starten.

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

21

2.3.6 Ridderstraat Het deel van de Ridderstraat tussen Strijp en de komgrens is opgenomen in het vastgestelde uitvoeringsprogramma fiets 2023-2026 in de lijst met gewenste verbetermaatregelen met een doorkijk naar 2027 en verder. Doel is om dit deel van de straat veiliger in te richten. We herinrichten dit deel als een 30 km per uur zone door een plateau aan te brengen op het kruispunt Vogelvlucht/Ridderstraat, de rijbaan te versmallen en meer groen te creëren. Het eenrichtingsfietspad aan de westzijde verwijderen we en vormen we om tot groen. Met deze ingrepen verhogen we de verkeersveiligheid, in het bijzonder voor kwetsbare en onervaren verkeersdeelnemers die gebruikmaken van de route naar Sportpark Verhoven. Dit sluit aan bij de doelstellingen uit het Strategisch Plan Verkeersveiligheid van de rijksoverheid en ons lokale fietsbeleid. 2.4 Afronden Mgr. Schaepmanstraat Het gedeelte van de straat tussen de Heemskerkstraat en de Colijnstraat. De riolering is dringend aan vervanging toe. Het wegdek is dringend aan onderhoud toe en we willen een 30 km per uur zone en 2 verkeersplateaus aanleggen. Vanwege koppelkansen met het lopende project Tropical Margriethal zijn we de voorbereiding gestart in 2025. De uitvoering start in 2026. 2.5.

Duurzame integrale herinrichting Masterplan voorbereiden jaarschijf 2026 In het Masterplan integraal beheer openbare ruimte zijn in de jaarschijf 2026 (voorbereiden)-2027 (uitvoeren) de volgende projecten opgenomen om in 2026 te starten met de voorbereiding. Dit zijn de Windvang, Burgemeester Molstraat, Willem Alexanderhof, Burgemeester Sweensplein deel oost en zuid, Tilburgsebaan en Nieuwstraat. 2.6 Verduurzamen en vervangen van masten en armaturen van de openbare verlichting De voorbereiding is in 2025 gestart: de aanbesteding heeft plaatsgevonden en het werk is gegund. Vanwege de levertijd van materialen is de start van de uitvoering voorzien in de tweede helft van 2025. De uitvoering loopt door in 2026. 2.7 Fietsvoorziening Gilze-Riel In 2025 werkten we varianten voor een vrijliggende fietsverbinding uit. We stelden grondeigenaren en omwonenden in de gelegenheid om hierop te reageren. In het vierde kwartaal van 2025 vragen we de raad om een besluit te nemen over een voorkeursvariant voor een vrijliggend fietspad, het benodigde budget en de manier van grondverwerving. Afhankelijk van deze besluitvorming werken we in 2026 het ontwerp verder uit, zetten we grondverwerving door en starten we een ruimtelijke procedure op. 2.8 Mary Zeldenrustlaan Op 16 januari 2025 is een bewonersavond gehouden met toelichting van het schetsontwerp.

Op basis van de reacties wordt een Voorlopig Ontwerp opgesteld. Dit wordt besproken met de werkgroep (een afvaardiging van de bewoners rond Mary Zeldenrustlaan), waarna vastgesteld wordt wat wel/niet binnen het budget past. Dit wordt aan college aangeboden in het laatste kwartaal van 2025. Vervolgens kan het Definitief ontwerp en bestek uitgewerkt worden. 2.9 Wilhelminaplein Het Definitieve Ontwerp is uitgewerkt tot en met de Technische Ontwerpfase en de aanbesteding voor de uitvoerende partij is succesvol afgerond. De start van de bouwwerkzaamheden volgt in oktober 2025 met een geplande oplevering in de eerste helft van 2026.

22

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 2.1.1

Doelstelling Uitvoeren programma mobiliteit

2.1.2

Uitvoeringsprogramma fiets

2.2.1

Duurzame herinrichting Rijen Noord-Oost

2.2.2 2.2.3 2.2.4

Opwaarderen Schorsstraat Duurzame herinrichting Marijkestraat Duurzame herinrichting Van Heinsbergstraat Vervangen asfaltverharding Alphensebaan Duurzame herinrichting Masterplan uitvoeren jaarschijf 2026

2.2.5 2.3

2.4 2.5

Duurzame herinrichting Mgr. Schaepmanstraat Duurzame herinrichting Masterplan voorbereiden jaarschijf 2026

Specifieke activiteit • uitvoeren quick win verbetermaatregelen • opstellen uitvoeringsplannen op deelthema's • actualiseren nota parkeernormen • Uitvoeren en afronden overige verbetermaatregelen uitvoeringsprogramma fiets en integreren in het uitvoeringsprogramma mobiliteit • Deelproject 4 Breebroek uitvoeren en afronden; • Deelproject 5 Wouwerbroek voorbereiden en starten met uitvoering; • Deelproject 6 Zaaren afronden definitief ontwerp. Start uitvoering Start uitvoering bovengrondse herinrichting Continueren uitvoering en opleveren Uitvoeren en opleveren • Uitvoeren Wethouder van den Wildenbergstraat • Uitvoeren Kennedylaan • Uitvoeren Baroniestraat • Uitvoeren Kloosterstraat • Uitvoeren Lange Wagenstraat • Uitvoeren Ridderstraat Uitvoeren Mgr. Schaepmanstraat • • • •

2.7.1

Vervangen/verduurzamen masten en armaturen van de openbare verlichting Fietsvoorziening Gilze-Riel

2.7.2 2.7.3 2.8 2.9

Fietsvoorziening Gilze-Riel Fietsvoorziening Gilze-Riel Mary Zeldenrustlaan Herontwikkelen Wilhelminaplein

start voorbereiding Windvang start voorbereiding Burg. Molstraat start voorbereiding Willem Alexanderhof start voorbereiding Burg. Sweensplein (oostelijk en zuidelijk deel) • start voorbereiding fietspaden Tilburgsebaan • start voorbereiding Nieuwstraat Continueren vervangen van de circa 115 masten en 823 armaturen. Opstellen technische uitwerking voorkeursvariant Starten verwerven gronden Starten ruimtelijke procedure Uitwerken Definitief ontwerp en bestek Oplevering werkzaamheden

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

23

2.6

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 2.10 Masterplan openbare ruimte We hebben een integraal masterplan (meerjarenprogrammering) openbare ruimte opgesteld. Dit masterplan moet het strategische inzicht op het gebied van openbare ruimte vergroten en de opgave in beeld brengen waar we voor staan. Hierbij worden alle onderdelen van de openbare ruimte betrokken en integraal bekeken, zoals groen, grijs, riolering, verlichting, etc. Ook moet het masterplan de relatie leggen met de beheersaspecten planning, capaciteit en geld. De straten als onderdeel van het Masterplan zijn reeds opgenomen bij de doelstellingen. Het Masterplan wordt jaarlijks geactualiseerd en betrokken bij de perspectiefnota. 2.11 Uitvoeren onderhoud verhardingen op basis van het vastgestelde uitvoeringsprogramma We voeren het geprogrammeerd groot en klein onderhoud wegen uit. In 2022 heeft de globale visuele weginspectie plaats gevonden. In 2025 voeren we een nieuwe weginspectie uit. Hieruit volgt een nieuw wegbeheerplan 2026-2030 met bijbehorend uitvoeringsprogramma. Bij een deel van de wegen is sprake van achterstallig onderhoud (kwaliteitsniveau D). Dit kan leiden tot schades, kapitaalvernietiging en/of onveilige situaties. In 2025 en 2026 gaan we dit herstellen.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten

Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Totaal lasten programma 2

2.646

3.448

3.544

3.940

4.147

4.270

Totaal baten programma 2

152

81

82

82

83

83

-2.494

-3.367

-3.463

-3.858

-4.065

-4.187

Saldo lasten en baten programma 2

24

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2026 en begroting 2025 zijn: Bedragen x € 1.000 1.

2. 3.

4.

Omschrijving In de begroting 2025 waren incidentele middelen opgenomen voor het Masterplan Openbare ruimte (€ 29.000) en het actualiseren van de parkeernota en beleid laadpalen (€ 18.000). In de begroting 2026 zijn incidentele middelen opgenomen voor het opstellen van uitvoeringsprogramma mobiliteit op deelprogramma's Door hogere rentelasten rekenen we in de begroting 2026 meer rente toe aan onze investeringen (€ 92.000). Daarnaast hebben we hogere afschrijvingslasten door actualisatie van het MIP (€ 24.000). Overige afwijkingen. Totaal

L/B L

Bedrag 47

V/N V

L

50

N

L

116

N

L B

22 1 96

V V N

Indicatoren Indicator: Beeldkwaliteit van de openbare ruimte.

Beeldkwaliteit is een gemiddelde van alle beheergroepen binnen het groenonderhoudsbestek. De norm (dikke gele lijn) is 90%. De keuringsresultaten zijn weergegeven met de groene lijn.

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

25

Economie

Economie Wat willen we bereiken? Een goede economische structuur is van groot belang voor de ontwikkeling van onze bedrijven en voor de werkgelegenheid en leefbaarheid in onze gemeente. In samenwerking met de ondernemersverenigingen en de bedrijven in onze gemeente, zetten wij in op de versterking van deze structuur. De gemeente Gilze en Rijen heeft een sterk economisch profiel. Door de groeiende economie neemt de werkgelegenheid toe. Dat is goed voor de inwoners van onze gemeente. Met de regio Hart van Brabant, Midpoint Brabant, GRIC, Gilze Onderneemt en Winkeliersvereniging Rijen en andere ondernemersverenigingen beschikken we over goede samenwerkingspartners. Op lokaal en regionaal niveau zetten wij in op het verbeteren van het vestigingsklimaat voor onze bedrijven. Gemeente Gilze en Rijen wil een aantrekkelijke gemeente zijn om te verblijven, te recreëren en te ondernemen. We werken aan een vitale verblijfseconomie en een leefbare en inclusieve samenleving. Om dit te bereiken is het programma vrijetijdseconomie van kracht. Om de ambities uit het programma te verwezenlijken werken we de komende jaren aan drie speerpunten; Gilze en Rijen ontwikkelen als recreatieve toegangspoort voor de regio, ruimte bieden voor (aanbod)ontwikkeling en het uitdragen van de verhalen uit de rijke historie.

Hierin werken we samen met onze uitvoeringspartners en door actieve deelname binnen diverse regionale samenwerkingsverbanden.

DOELSTELLINGEN 2026 3.1 Ontwikkelen uitbreiding Midden-Brabant Poort, fase II In 2026 wordt de ruimtelijke procedure voorbereid en vindt de omgevingsdialoog plaats met omwonenden en belanghebbenden. Indien mogelijk wordt het plan eind 2026 formeel in procedure gebracht. 3.2 Programma werklocaties In 2025 zijn nieuwe regionale afspraken gemaakt over de bedrijventerreinen. Als vervolg hierop, stellen we een programma op voor bedrijventerreinen, winkelgebieden en kantoorlocaties (werklocaties). Hiermee kunnen we strategisch sturen op ons ruimtegebruik en het optimale vestigingsklimaat voor onze bedrijven. We werken dit uit in een omgevingsprogramma binnen de Omgevingswet.

26

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 3.1

Doelstelling Ontwikkelen Midden Brabant Poort, fase II.

3.2

Programma werklocaties

Specifieke activiteit Voorbereiden ruimtelijke procedure Uitwerken programma

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 3.3 Economische ontwikkeling en promotie We werken samen met ondernemers, onderwijs en andere overheden aan de economische ontwikkeling van onze gemeente. Dat doen we bijvoorbeeld door een actieve rol in de regio en in Midpoint Brabant. Zowel lokaal als regionaal werken wij aan de economische promotie van onze gemeente. 3.4 Ondernemers De Bedrijvencontactfunctionaris is de contactpersoon voor alle ondernemers in de gemeente en voor bedrijven die zich hier willen vestigen. We informeren ondernemers over economische ontwikkelingen, bouwmogelijkheden, ruimtelijke plannen en actuele onderwerpen. We werken aan het ondernemingsklimaat, o.a. door het Keurmerk Veilig Ondernemen. Het Ondernemersfonds wordt ingezet om de collectiviteit onder ondernemers te bevorderen. 3.5 Programma vrijetijdseconomie De gemeente wil zich profileren als recreatieve toegangspoort voor de regio door routes te verbeteren en waar mogelijk het openbaar vervoer te versterken. We bieden ruimte aan nieuwe initiatieven, met duidelijke kaders en ondersteuning voor ondernemers. Hierin staan kwaliteit en duurzaamheid voorop. We benutten onze rijke historie door lokale verhalen te verwerken in promotie en productontwikkeling. Dit maakt gemeente Gilze en Rijen een aantrekkelijke bestemming voor dag- en verblijfsrecreatie.

3.6 Toerisme de Baronie Toerisme de Baronie is de samenwerkingspartner van de gemeente Gilze en Rijen om activiteiten te ontplooien op het gebied van vrijetijdseconomie. De gemeente Gilze en Rijen geeft in samenspraak met Toerisme de Baronie ieder jaar aan waar in de uitvoering de accenten komen te liggen. Deze accenten worden in de vorm van prestatieafspraken vastgelegd in de jaarlijkse subsidiebeschikkingen. De speerpunten uit het programma vrijetijdseconomie van de gemeente zijn hierin leidend en richtinggevend. 3.7 Regionale samenwerking vrijetijdseconomie We participeren bestuurlijk en ambtelijk actief binnen regionale overlegstructuren en maken hier optimaal gebruik van om onze ambities te verwezenlijken. Zo nemen we ambtelijk en bestuurlijk deel aan LandStad de Baronie en maken we deel uit van het kernteam vrijetijdseconomie in de regio Hart van Brabant en Stedelijke Regio Breda-Tilburg. We dragen in overleg met Routebureau Brabant zorg voor onze bestaande en nieuwe routestructuren en houden orde door snel te acteren op wijzigingen en suggesties uit het veld.

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

27

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten

Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Totaal lasten programma 3

722

105

767

1.402

1.409

1.417

Totaal baten programma 3

653

1.669

1.265

1.076

1.078

1.079

Saldo lasten en baten programma 3

-69

1.564

498

-325

-331

-337

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2026 en begroting 2025 zijn: Bedragen x € 1.000 1.

2.

3.

Omschrijving Voor de grondexploitatie bedrijventerreinen zijn in 2026 zowel de lasten hoger en de baten lager dan in 2025. Per saldo gaat het om een bedrag van € 1.032.000 nadelig. Doordat het resultaat grondexploitatie wordt verrekend met de algemene reserve grondexploitatie is het effect budgettair neutraal. Dit leidt tot een nadeel op dit programma en een voordeel op het taakveld reserves. In de begroting 2026 is een budget opgenomen voor het opstellen van een programma voor bedrijventerreinen, winkelgebieden en kantoorlocaties (werklocaties). Overige afwijkingen. Totaal

28

L/B L B

Bedrag 626 406

V/N N N

L

30

N

L B

6 2 1.066

N V N

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

Indicatoren Indicator: Het aantal vestigingen van bedrijven in de gemeente per jaar per bedrijfscategorie.

Bron: waarstaatjegemeente.nl

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

29

Onderwijs

Onderwijs Wat willen we bereiken? Samen met onderwijspartners, ouders en maatschappelijke partners willen we kinderen voorbereiden op hun toekomst, waarin ze optimaal mee kunnen doen en bij kunnen dragen aan de samenleving. Dit doen we door het aanleren van de benodigde kennis en vaardigheden in de ontwikkeling naar volwassenheid en verantwoordelijk burgerschap, het bevorderen van kansengelijkheid en het borgen van passend onderwijs dichtbij. In de gezamenlijke Lokale Educatieve Agenda hebben we onze ambities en doelen bepaald, waar we in 2026 verder invulling aan geven. In 2025 hebben we de samenwerking met de onderwijspartners verstevigd: ze zijn kernpartner bij de doorontwikkeling van de zogenaamde Sterke Lokale Teams. De school is ook een plaats waar ouders, kinderen en buurtgenoten elkaar ontmoeten en waar ook buiten schooltijd gelegenheid kan zijn voor activiteiten. De school kan op die manier als fysieke ontmoetingsplek (in de wijk) bijdragen aan het versterken van de sociale (pedagogische) basis. Het in 2025 vastgestelde integraal huisvestingsplan (IHP) vormt de basis voor realisatie en/of behoud van goede onderwijsvoorzieningen.

DOELSTELLINGEN 2026 4.1 Voorzien in goede onderwijsvoorzieningen In 2025 stelde de gemeenteraad een nieuw integraal huisvestingsplan (IHP) vast. Schoolbesturen en gemeente hebben hierin gezamenlijk bepaald hoe zij de komende periode zorgen voor goede gebouwen die bijdragen aan goed onderwijs. Uiterlijk in het eerste kwartaal van 2026 wordt de gemeentelijke verordening onderwijshuisvesting hierop aangepast en aan de gemeenteraad voorgelegd. Daarnaast is het wetsvoorstel planmatige en doelmatige aanpak onderwijshuisvesting, in voorbereiding. De invoering hiervan is vertraagd. Zodra de wetswijziging een feit is, passen we de verordening aan op basis van deze nieuwe wet. 4.2 Realiseren van kinderopvang op het AZC Op het AZC werken we aan een kinderopvangvoorziening, specifiek peuteropvang (2 tot 4 jaar) met voorschoolse educatie. Hiermee vergroten we de ontwikkelkansen voor kinderen die hier voor kortere of langere tijd wonen en realiseren we een doorgaande lijn richting de basisschool. Kinderopvang draagt bovendien bij aan snellere inburgering van ouders/verzorgers, zo kunnen statushouders bijvoorbeeld sneller starten met hun inburgeringstraject.

30

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 4.1

Doelstelling Voorzien in goede onderwijshuisvesting

4.2

Realiseren van kinderopvang op het AZC

Specifieke activiteit We actualiseren de verordening onderwijshuisvesting We realiseren kinderopvang op het AZC

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 4.3 Terugdringen onderwijsachterstanden We zetten in op het terugdringen van onderwijsachterstanden. Dat doen we met behulp van de peutermonitor en de resultatenmonitor. 4.4 Uitvoeringsagenda LEA We werken samen met onderwijspartners aan de, op basis van de in 2025 uitgevoerde evaluatie, geactualiseerde uitvoeringsagenda van de Lokale Educatieve Agenda. 4.5 Pilot thuiszitters De pilot is gericht op kinderen die niet naar school gaan, omdat er voor hen geen passend onderwijs beschikbaar is. De resultaten van deze pilot zijn hoopgevend: veel kinderen ontwikkelen zich positief en kunnen uitstromen naar een passende vorm van onderwijs en/of werk, waardoor jeugdzorg voorkomen of verkort kan worden. In 2026 onderzoeken we of we deze werkwijze rondom thuiszitters structureel kunnen borgen.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Lasten / Baten

Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Totaal lasten programma 4

2.657

3.309

3.253

3.213

3.199

3.241

Totaal baten programma 4

853

1.598

1.311

1.311

1.311

1.311

-1.804

-1.712

-1.942

-1.903

-1.889

-1.930

Saldo lasten en baten programma 4

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

31

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2026 en begroting 2025 zijn: Bedragen x € 1.000 1.

2.

Omschrijving De lasten voor onderwijshuisvesting zijn hoger dan in 2025, met name door de Tijdelijke uitbreiding en eerste inrichting van basisschool De Bolster. Doordat deze kosten worden verrekend met de bestemmingsreserve onderwijs is het effect budgettair neutraal. Dit leidt tot een nadeel op dit programma en een voordeel op het taakveld reserves. In 2025 hadden we incidentele lasten en baten opgenomen voor de uitgaven in het kader van Nationaal Programma Onderwijs (NPO), onderdeel van het coronaherstartplan. Totaal

L/B L

Bedrag 231

V/N N

L B

287 287

V N

231

N

Indicatoren Indicator: Het percentage vroegtijdige schoolverlaters onder de 23 ten opzichte van het totaal aantal onderwijs deelnemers (die aan het begin van het schooljaar ingeschreven staan). Dit betreffen jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie, zijnde een havo/vwo/mbo-2 diploma, het onderwijs verlaten. De indicator komt vanuit de website "Waar staat je gemeente".

Bron: waarstaatjegemeente.nl

32

Programmabegroting 2026 Gilze en Rijen

Sport, cultuur en recreatie

Sport, cultuur en recreatie Wat willen we bereiken? Sport en bewegen voor iedereen Sporten en bewegen bevorderen (positieve) gezondheid en zijn belangrijk voor een sterke sociale basis. We zetten ons samen met maatschappelijke partners en verenigingen in om sport en bewegen laagdrempelig mogelijk te maken, ook voor inwoners voor wie sport en bewegen niet vanzelfsprekend is. Cultuur Kunst en cultuur brengen mensen samen, verbinden en leveren een positieve bijdrage aan de gemeenschappelijke sociale basis, onze gemeenschap en aan het welzijn van inwoners. We zetten in op het stimuleren van ontwikkeling van en deelname aan culturele activiteiten in de vrije tijd en op de scholen via cultuureducatie. We bieden ruimte en bieden waar nodig ondersteuning aan initiatieven van inwoners en verenigingen. Media Bibliotheken spelen een belangrijke rol in de ontwikkeling van (digitale) basisvaardigheden, zoals lezen en schrijven, en in de ontplooiing van inwoners. Met het informatiepunt digitale overheid (IDO) en de activiteiten voor inwoners met lage basisvaardigheden als waardevolle ontmoetingsplek, is de bibliotheek een steeds belangrijkere partner in de sociale basis. Openbaar groen Het openbaar groen levert een belangrijke bijdrage aan het woongenot. De klimaatverandering maakt duidelijk dat we groen moeten koesteren, uitbreiden en als het kan de kwaliteit verbeteren.